Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

14.3 C
Athens
Σάββατο, 31 Ιανουαρίου, 2026

Η «αγγλική» λέξη oil (έλαιο) είναι πανάρχαια ελληνική! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Η Γραμμική Β είναι μια ελληνική συλλαβική γραφή, που χρησιμοποιούνταν για την γραφή των μυκηναϊκών ελληνικών. Προηγείται του ελληνικού αλφαβήτου κατά αρκετούς αιώνες. Τα πρώτα γνωστά παραδείγματα χρονολογούνται γύρω στο 1450 π.Χ.

Προέρχεται από την ακόμη αρχαιότερη ελληνική γραφή Γραμμική Α, η οποία επισήμως είναι ακόμη μη αποκρυπτογραφημένη. Είναι η αρχαιότερη μαρτυρημένη μορφή της ελληνικής γλώσσης. Αυτή χρησιμοποιήθηκε για την γραφή της μινωικής[1] ελληνικής γλώσσης, όπως και η μεταγενέστερή της κυπριακή συλλαβική γραφή, η οποία κατέγραψε επίσης την ελληνική.

Η Γραμμική Β βρέθηκε κυρίως στα αρχεία ανακτόρων (σε Κνωσό, Κυδωνία Κρήτης, Πύλο Μεσσηνίας, Θήβα Βοιωτίας και Μυκήνες Αργολίδος), αλλά και σε Ιθάκη (πράγμα που σημαίνει πως υπήρχε ανάκτορο (προφανώς του Οδυσσέως) – ΔΙΑΒΑΣΤΕ περισσότερα ΕΔΩ – κ.ά. Εξαφανίσθηκε με την λεγομένη πτώση του μυκηναϊκού πολιτισμού, κατά την κατάρρευση της Ύστερης Εποχής του Χαλκού.

Από το παραπάνω συλλαβόγραμμα για το OLE = έλαιο, φαίνεται ότι το πρώτο σχήμα ομοιάζει με το αλφαβητικό γράμμα Α (όπως φαίνεται πεντακάθαρα και στις παρακάτω ετρουσκικές λέξεις). Μάλλον, λοιπόν, το ελληνικό αλφάβητο ξεκινούσε με το γράμμα Α, ως φόρος τιμής για το υπερπολύτιμο και “χρυσό” ελαιόλαδο

  • Φύλλα ελιάς μέσα στην λάβα του ηφαιστείου Θήρας Κυκλάδων, 60.000 χρόνων! Εκτίθενται στο Προϊστορικό Μουσείο Θήρας. Αυτό σημαίνει πως στο Αιγαίο δεν είχαμε παγετώνες!

Στην γραμμική γραφή Β βρίσκουμε την λέξη OLE (U+10095 / 130) και στην μυκηναϊκή τις e-ra3-wo > e-rai-wo > ἔλαιον[2] και e-la-i-wo στην Σαλαμίνα Κύπρου (επιγραφή 7ου – 6ου αι. π.Χ.)[3]. ΔΙΑΒΑΣΤΕ για την λέξη ole, ΕΔΩ.

Παράσταση μαζέματος ελιάς, από αρχαίο ελληνικό αγγείο κεραμικό αμφορέα με μαύρες φιγούρες, του 520 π.Χ. Έργο του ζωγράφου Αντιμένη. Βρέθηκε στο Vulci Ετρουρίας. Συλλογή Βρετανικού Μουσείου!

Από το OLE και το elaiwo, λοιπόν, το ομηρικό ἔλαιον, ἐλαία, ἐλαιόλαδον / ελαιόλαδο, λάδι κλπ. Αλλά επίσης και τα λατ. oleum, olivum, ιταλ. Olio, ετρουσκ. eleivana (= κεραμικό αγγείο για έλαιον) και leχtumuza (αγγείο για έλαιον), πορτ. Óleo, αγγλ. oil, γερμ. Öl, ουγγρ. Olaj, ρουμ. Ulei, δαν. Olie, φινλ. Öljy, αρμεν. ewɫ, κλπ.

  • Λάδι, ο υγρός χρυσός, λέει ο Όμηρος
    Η Αθηνά κερδίζει τον Ποσειδώνα στον διαγωνισμό της πόλεως των Αθηνών… Δημιουργεί μια ελιά, προσφέροντας το πολύτιμο λάδι, για το φαγητά, για την ομορφιά, για την υγεία (φάρμακο), για το φως. Τα σώματα των αθλητών αλείφονταν και έκαναν μαλάξεις (μασάζ) με ελαιόλαδο. Οι νικητές των Παναθηναίων ανταμείβονταν με ελαιόλαδο από τις ιερές ελιές της Αθήνας και το κεφάλι τους στολιζόταν με στέμμα φτιαγμένο από κλαδιά ελιάς. Το κρεβάτι του Οδυσσέα ήταν φτιαγμένο από ξύλο ελιάς! Το ξύλο που έβγαλε το μάτι του Κύκλωπα Πολύφημου ήταν ελιά. Ο Αχιλλέας λάδωνε τις οπλές των αθάνατων αλόγων του με ελαιόλαδο… Οι αναφορές ατελείωτες…
  • Η παροιμία «ἐλαίου ὄζειν», ἐπὶ τῶν συχναζόντων εἰς τὴν παλαίστραν (σαν κι αυτή που λέμε σήμερα μυρίζει ή βρωμάει μπαρούτι, για ό,τι φαίνεται πως θα προκαλέσει πάλη, βία, αναταραχή).

Με την λέξη έλαιον έλεγαν «πᾶσα ἐλαιώδη οὐσία». Αρχαία είδη ελαίου που αναφέρονται:

  • ἀμυγδάλινον ἔλαιον (από αμύγδαλα / αμυγδαλέλαιο)
  • βούτυρο = γάλακτος έλαιο.
  • ιχθυέλαιο
  • κίκινον ἔλαιον, παρασκευαζόμενο ἐκ τοῦ δένδρου κίκι / ρίκι / ρίκινος, το καθαρτικό λάδι που εκθλίβεται από τον καρπό του φυτού αυτού, το κικινέλαιο = ρετσινόλαδο, καστορέλαιοΠΗΓΗ: Διοσκ. 1.38, Γαλην.
  • λευκὸν
  • ῥαφάνινον ἔλαιον (από ραπανάκια)
  • ῥοδόεν / ῥόδινον έλαιον (ἔχων τὴν εὐωδίαν τῶν ῥόδων / ροδέλαιο). Επίσης στην γραμμική Β βρίσκουμε και την λέξη wo-do-we που σημαίνει ροδέλαιο > ομηρική λέξις ῥοδόεις > αιολικά ελληνικά βρόδον[4] = ρόδον > αλλά και αρμενικά vart = ρόδο.
  • χήνειον (εκ της χηνός).
  • σελαχῶν, ὡς τὸ νεώτερον ἔλαιον τοῦ ὀνίσκου, το νυν μουρουνόλαδο / μουρουνέλαιο.

Εν Ἀθήναις, ἡ ἀγορὰ ἔνθα ἐγίνετο ἡ πώλησις τοῦ ἐλαίου, ήταν «τα λαδάδικα» (ἀναμενῶ σε…, πρὸς τοὔλαιον). Πολλές εμπορικές συνοικίες με αυτό το αντικείμενο εμπορίου είναι γνωστές με αυτό το όνομα (Θεσσαλονικη, Λέσβος, κ.α.).

Οι Μακεδόνες τα υπολείμματα ελαιολάδου τα έλεγαν βαβρήν (< βιβρώσκω).

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Λεξικο παραδοσεων». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.3.2017.

ΠΩΛΗΣΗ ΛΑΔΙΟΥ: Αττικό μελανόμορφο με έργο του “Πλουσίου” Ζωγράφου (6ος αι. π.Χ.) από το Cerveteri. Στην Α Πλευρά: Ο πωλητής στέκεται εμπρός στον αγοραστή, που κάθεται σε ένα κομψό πτυσσόμενο σκαμπω. Μεταξύ τους το λιβάδι και ένας σκύλος. Η επιγραφή που έδωσε το όνομα του ζωγράφου, γράφει “ω, Ζευ πάτερ, να γίνω πλούσιος”!!! Ο πωλητής ελπίζει σε μια καλή συμφωνία! Πλευρά Β: Η σκηνή εμπλουτίζεται από μια ελιά. Ο πελάτης αποφάσισε να την αγοράσει. Ο πωλητής χρησιμοποιεί ένα χωνί για να ρίξει το λάδι σε ένα μικρό δοχείο (ληκυθος). Ο σκύλος κουνάει την ουρά του στον πελάτη! Άρα η συμφωνία έγινε! – Από το Γρηγοριανό Ετρουσκικό Μουσείο Ρώμης.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Ομ. Ἰλ. Κ.577, Ξ.171, Σ.350, Ψ,186. Ὀδ. β,339. Ἑκαταῖος σ.62. Ἱκέσιος παρ’ Ἀθην. 689Β. Ἱππ. 653.42 και 668.30. Μένανδ. ἐν Ἀδήλ. 338. Συλλ. Ἐπιγρ. 1122, 1123.
  • Palaeolexicon – Mycenaean Greek and Linear B”.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Η μινωική γλώσσα ή καλύτερα οι μινωικές γλώσσες ήταν αυτές οι ελληνικές γλώσσες που μιλούσαν στην Κρήτη, επί εποχής βασιλείας του Μίνωος. Είναι γραμμένες στα κρητικά ιερογλυφικά και αργότερα στην Γραμμική Α συλλαβική γραφή.

[2] ΠΗΓΗ: Wren L. H. κ.ά. «Perspectives on Western Art: Source Documents and Readings from the Ancient Near East Through the Middle Ages», εκδ. Harper & Row, 1987.

[3] Test. Salaminia 1.

[4] Η λέξις ρόδον, όπως κάθε λέξη που είχε πρώτο γραμμα αρχικό το ρ, δασυνόταν. Έτσι η δασεία στους Αιολείς ετράπη σε β. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ για τις τροπές ελληνικών φωνηέντων και συμφώνων, ΕΔΩ.

αγγλικη λεξις oil ελαιο παναρχαια ελληνικη Λεκακης συλλαβογραμμα συλλαβογραμματα ολε OLE ελαιο, πρωτο σχημα αλφαβητικο γραμμα Α αλφα αλφαβητικα γραμματα ετρουσκικες λεξεις ελληνικο αλφαβητο χρυσο ελαιολαδο ΠΩΛΗΣΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ αττικη μελανομορφη Πλουσιος Ζωγραφος 6ος αιωνας πΧ σερβετερι κερβετερι Cerveteri πωλητης αγοραστης κομψο πτυσσομενο σκαμπο σκυλος επιγραφη ονομα πατερ Δια, θεος διας ζευς ζευ συμφωνια ελια πελατης αγορα χωνι λαδι μικροδοχειο ληκυθος ουρα Γρηγοριανο Ετρουσκικο Μουσειο Ρωμης ρωμη υγρος χρυσος, ομηρος θεα Αθηνα Ποσειδωνας Ποσειδων διαγωνισμος πολη Αθηναι πολυτιμο φαγητο ομορφια υγεια φαρμακο φως σωμα αθλητης αλειμμα μαλαξη μασαζ νικητης Παναθηναια ανταμοιβη ιερη ελιες Αθηνας κεφαλι στεμμα στεφανι κλαδι ελιας κρεβατι Οδυσσεας ξυλο ματι κυκλωψ Κυκλωπας Πολυφημος Αχιλλεας λαδωμα οπλη αθανατο αλογο Παρασταση μαζεμα ελιας, αρχαιο ελληνικο αγγειο κεραμικο αμφορεας μαυρη φιγουρα 520 πΧ εργο ζωγραφος Αντιμενης βουλτσι Vulci Ετρουρια συλλογη Βρετανικου Μουσειου Βρετανικο Μουσειο αγγλικη λεξις λεξη oil ελαιον παναρχαια ελληνικη γραμμικη Β γραφη συλλαβικη μυκηναικα ελληνικα ελληνικο αλφαβητο 15ος αιωνας 1450 πΧ αρχαιοτερη ελληνικα γραμμικη Α, αποκρυπτογραφημενη αποκρυπτογραφηση αρχαιοτερη μορφη γλωσσα μινωικη κυπριακη κυπρος αρχει ανακτορο ανακτορικα αρχεια Κνωσος ηρακλειου Κυδωνια Κρητης, κρητη Πυλος Μεσσηνιας, Μεσσηνια Θηβα Βοιωτιας βοιωτια Μυκηνες μυκηναι Αργολιδος,  Αργολιδας Αργολις Αργολιδα Ιθακη Οδυσσευς εξαφανιση πτωση μυκηναικου πολιτισμου καταρρευση υστερη Εποχη Χαλκου μυκηναικος πολιτισμος μυκηναικη era3wo eraiwo ελαιον elaiwo Σαλαμινα Κυπρου επιγραφη 7ος – 6ος wodowe ροδελαιο > ομηρικη ροδοεις αιολικα βροδον βροδο ροδον ροδο αρμενικα vart ομηρικο λατινικα oleum, olivum, ιταλικα Olio, ετρουσκικα eleivana κεραμικο αγγειο leχtumuza πορτογαλικα oleo, αγγλικα oil, γερμανικα ol, ουγγρικα Olaj, ρουμανικα Ulei, δανεζικα Olie, φινλανδικα oljy, λατινικη ιταλικη ετρουσκικη ετροθσκοι κεραμικη αγγειοπλαστικη πορτογαλικη, αγγλικη γερμανικη ουγγρικη ρουμανικη δανικα δανικη δανεζικη φινλανδικη αρμενικη ewɫ, ewl ελαια ελαιολαδον, παροιμια ελαιου οζειν οζω παλαιστρα μυρωδια βρωμα βρομα μπαρουτι, αναταραχη βια παλη αρχαια ειδη ελαιου αμυγδαλινον αμυγδαλα / αμυγδαλελαιο αμυγδαλινο αμυγδαλο αμυγδαλελαιον βουτυρο γαλακτος γαλα ιχθυελαιο κικινον παρασκευη δενδρο κικι / ρικι / ρικινος, καθαρτικο εκθλιψη καρπος φυτο κικινελαιο ρετσινολαδο, καστορελαιο Διοσκοριδης Γαληνος λευκον λευκο ραφανινον ραφανινο ραπανακι ροδοεν ροδινον ροδινο ευωδια ροδων ροδα χηνειον χηνειο χηνα σελαχι νεωτερον ονισκος μουρουνολαδο / μουρουνελαιο πασα ελαιωδης ουσια αθηναις, αγορα λαδαδικα τουλαιον αρχαιοι Μακεδονες υπολειμματα ελαιολαδου βαβρην βιβρωσκω ομηρος εκαταιος ικεσιος αθηναιος Μενανδρος Συλλογη μινωικη μινωικες γλωσσες παλαιολιθικη εποχη βασιλεια Μινωος μινωα μινως μινωας κρητικα ιερογλυφικα συλλαβη ροδον, γραμμα αρχικο ρ, ρο δασεια Αιολεις τροπη β βητα φυλλα φυλλο ελιας λαβα ηφαιστειο Θηρας Κυκλαδων, σαντορινη 60.000 χρονων χρονια πριν Προιστορικο Μουσειο Θηρα κυκλαδες Προιστορια Αιγαιο παγετωνες παγετωνας κλιμα ιερες μωριες μωρια

author avatar
Γιώργος Λεκάκης

Σχετικά Άρθρα

ΑΠΟΚΡΗΕΣ στο ΧΩΡΙΟ: Τὸ ἄηχο φτερούγισμα τῶν ἀναμνήσεων

Του συγγραφέα Γιάννη Γκανάσου Επειού Γιὰ νὰ θυμοῦνται οἱ παληοὶ...

Αρχαίες βραχογραφίες ανάμεσα στο Κρυονέρι και το Βουνοχώρι Καβάλας

ΣΧΟΛΙΑ του Γιώργου Λεκάκη Το Κρυονέρι Φιλίππων Καβάλας Ανατολικής Μακεδονίας,...

Η επιγραφή «ΑΙΟΛΟΥ» βρέθηκε στο νησί του Αιόλου – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη Το νησάκι που σήμερα λέγεται Λίπαρι /...

Γνώριζε ο Καποδίστριας την ύπαρξη ενός «μινωικού» πολιτισμού στην Κρήτη;

Στην πρόσφατη ταινία του με τίτλο «Καποδίστριας» ο βραβευμένος...

 

Εγγραφείτε στο Newsletter μας
Εγγραφείτε τώρα στο Αρχείο Πολιτισμού για να:
• Μαθαίνετε πρώτοι για νέα άρθρα και ενημερώσεις.
• Εξερευνήσετε μοναδικές πολιτιστικές ιστορίες από την Ελλάδα και τον κόσμο.

• Λάβετε απευθείας ενημερώσεις στο email σας για ενδιαφέροντα θέματα.

Subscription Form