Πού ήταν / είναι η αρχαία κρητική πόλη Δίκτα / Δείκτη, η Ιερά πόλις του Κούρου Δία; – Οι Ζήνες θεοί

Του ιατρού πνευμονολόγου-φυματιολόγου Στυλιανού Θ. Μητρόπουλου

ΣΧΟΛΙΑ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Λεκάκης.

Η Προκατακλυσμιαία Μυθολογική Εποχή χωρίς ίχνη προφανώς δεν τεκμηριώνεται. Εν τούτοις η μυθολογική εποχή είτε υπαρκτή χωρίς τεκμηρίωση είτε ανύπαρκτη ως μεταγενέστερο άυλο προϊόν της φαντασίας, αποτελεί πρότυπο της μετακατακλυσμιαίας (μετά την 10η χιλιετία πΧ) αναγεννήσεως του άυλου και υλικού πολιτισμού της ανθρωπότητος. Ο Προκατακλυσμιαίος Μυθολογικός Κόσμος γνωστός από μύθους που αναπαράγουν είτε πραγματικά είτε φανταστικά παλαιότερα ή νεώτερα «γεγονότα» θεωρείται, ως ο Κόσμος θεών και Ηρώων. Ο Μυθολογικός Προκατακλυσμιαίος κόσμος μετά τις ήττες Τιτάνων και Γιγάντων από τους νεότερους Ολύμπιους θεούς και ήρωες (Ηρακλή και Διόνυσο), καθοδηγείται έκτοτε από τους Ολύμπιους θεούς Ζήνες.

Ως μυθολογικοί Ζάνες / Ζήνες στην ελληνική Μυθολογία θεωρούνται;

• α) ο Ζην / Ζευς στον Όλυμπο με Ουράνια και Χθόνια δικαιοδοσία του Επάνω Κόσμου
• β) ο Ζην / Ποσειδών στην Στύγα με πόντια δικαιοδοσία. του Υδάτινου Κόσμου, Τηθύος και Ωκεανών.
• γ) ο Ζην / Άδης στον Άδη / Κάτω Κόσμο, με υποχθόνια δικαιοδοσία που σφετερίζεται ο Τυφών.

Οι Τρεις Ζήνες (Ζευς, Ποσειδών Άδης) συνεργάζονται στην Αρκτική Τριζηνία  / Τροιζηνία.

Οι Ζήνες με δεδομένες μυθολογικές κατευθύνσεις έχουν δικαιοδοσία στους Παλαιολιθικούς Ηρωικού Γένους Ανθρώπους. Έτσι στην Μυθολογία αναπτύσσονται μυθολογικές πόλεις για θεούς και επίλεκτους Ήρωες και Ηρωικούς ανθρώπους. Σε αυτές τις επίλεκτες μυθολογικές πόλεις, εν μέσω παλαιολιθικής προϊστορίας της ανθρωπότητος, αναπτύσσονται μυθολογικά άυλα πολιτιστικά προϊόντα που συνοδεύονται από τεχνολογικά υλικά πολιτισμικά προϊόντα. Όλα τα υλικά πολιτιστικά τεχνολογικά επιτεύγματα και προφανώς και ο άυλος πολιτισμός που αναπτύχθηκε εξαφανίστηκαν “εν ριπή οφθαλμού” σε μεγάλο μυθολογικό κατακλυσμό χωρίς να αφήσουν ίχνη, που έδωσε τις θεωρίες για προκατακλυσμιαίο πολιτισμό. Η Ανθρωπότητα πλέον αφήνει πίσω την Προκατακλυσμιαία παλαιολιθική εποχή και με πρότυπο τον προκατακλυσμιαίο πολιτισμό επιζώντων της καταστροφής (πραγματικής ή απλά μυθολογικής) και εισέρχεται στην Μετακατακλυσμιαία εποχή. Στην Μετακατακλυσμιαία εποχή επαναφέρονται προοδευτικά τα πρότυπα μυθολογικά άυλα και υλικά αγαθά του προκατακλυσμιαίου πολιτισμού.

Έτσι δικαιολογείται η ταχεία αναγέννηση των μετακατακλυσμιαίων άυλων και υλικών πολιτισμών μας, που τα ίχνη τους τα κατατάσσουμε σε μεσολιθικούς, νεολιθικούς, χαλκολιθικούς και νεώτερους πολιτισμούς.[1]

Οι επίλεκτες μυθολογικές-μυστικές πόλεις πολιτισμού θεών, Ηρώων και ηρωικών Ανθρώπων που δεν άφησαν ίχνη επιβεβαίωσης ενώ η ανθρωπότητα διατηρούσε ίχνη των παράλληλα παλαιολιθικής προϊστορίας ανθρώπων θεωρούνται:

• α1) η Φθία / Δία / Ζήνα
• α2) η Δικταία Κούρου Δία και η δορυφορική Μινωική Κνωσσός (Δίαυλου Δία),
• β1) η Ποσειδωνία Ωκεανού και
• β2) η Αθήνα του Σαρωνικού στο Σούνιο / Ζήνα Ποσειδώνα,
• γ) ο Άδης / Άντεν του Κάτω Κόσμου
• δ) η Θούλη, η θολωτή πόλη Τριζηνία. συνεργασίας των τριών Ζηνών…

Ο Άδης / Άντεν και η Ποσειδωνία «καταλήφθηκαν μυθολογικά από τον Τυφώνα και τους υποχθόνιους συνεργάτες του για να συγκροτήσουν ως Άτλαντες την Μυθολογική Ατλαντίδα. Στις προκατακλυσμιαίες μυθολογικές εποχές οι Άτλαντες, με ορμητήριο την Μυθολογική νήσο Ατλαντίδα και εκστρατείες, Ωγύγου, Δαρδάνου και Κέκροπα, υποδούλωσαν περιοχές δικαιοδοσίας του Ζήνα Δία και του Ζήνα Ποσειδώνα μέχρι που τους σταμάτησαν οι Ολύμπιοι θεοί με θεομηνίες-κατακλυσμούς.

Ακολούθως οι Ποσειδώνιοι Αθηναίοι (Σαρωνικού – Σούνιου Ποσειδώνα) σε εκστρατεία ελευθέρωσαν υποδουλωμένους παλαιολιθικούς λαούς από τους Άτλαντες. Η μυθολογική εκστρατεία των Αθηναίων μας δόθηκε

• αφ’ ενός από τον Όμηρο (Ιλιάδα και Οδύσσεια) και
• αφ’ ετέρου από Σόλωνα και Πλάτωνα (βλ. «Τιμαιος» και «Κριτίας»).

Ακολούθησε η Μεγάλη Καταστροφή του προκατακλυσμιαίου μυθολογικού κόσμου που εξαφάνισε “εν ριπή οφθαλμού” τα ίχνη του περιορισμένου σε λίγα κέντρα πόλεις προκατακλυσμιαίου μυθολογικού πολιτισμού.

Μετά την Μεγάλη Μυθολογική προκατακλυσμιαία Καταστροφή ακολουθούν την Προϊστορική Παλαιολιθική εποχή οι γνωστές μετακατακλυσμιαίες εποχές, Μεσολιθική, Νεολιθική, Χαλκολιθική και Νεότερες εποχές των οποίων πλέον τα ίχνη τεκμήρια αναγνωρίζουμε.

Το πέρασμα από την Προκατακλυσμιαία Μυθολογία κέντρων της άυλης και τεχνολογικής πολιτισμικής προόδου και Παλαιολιθικής Προϊστορίας προς την Μετακατακλυσμιαία Προϊστορία προφανώς τεκμηριώνεται μόνο ως παλαιολιθική προϊστορία και ως αναγέννηση άυλης και τεχνολογικής πολιτισμικής κληρονομιάς στους Μεσολιθικούς, Νεολιθικούς, Χαλκολιθικούς και Νεώτερους πολιτισμούς.

Ποιος λογικός άνθρωπος θα υιοθετήσει χωρίς ίχνη, μυθολογική προκατακλυσμιαία άυλη και υλική κληρονομιά. Ποιος σοβαρός άνθρωπος θα θεωρήσει ενδεχόμενη προκατακλυσμιαία ατεκμηρίωτη άυλη και υλική τεχνολογική κληρονομιά ως πρότυπο της μετακατακλυσμιαίας εκθετικής αναγέννησης της μεσολιθικής, νεολιθικής, χαλκολιθικής και νεώτερης αναγέννησης.

Μετακατακλυσμιαίες προϊστορικές πόλεις

Το πέρασμα στις μετακατακλυσμιαίες πόλεις μας τις φανερώνει χωρίς προφανώς τεκμηριωμένα ίχνη αποδείξεις για το ενδεχόμενο μυθολογικό υπόστρωμα τους, με αποτέλεσμα οι όποιες μυθολογικές συνδέσεις να δικαιολογούνται είτε ως φαντασιώσεις συνωμοσίας είτε ως μεταγενέστερα προϊστορικά ίχνη.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΔΕΙΚΤΗ, ΕΔΩ.
• Η Εκατομπολις Κρητη, ΕΔΩ.

Η μετακατακλυσμιαία πόλη Δίκτα είναι στον Ρουσσόλακου Παλαίκαστρου Ιτάνου Λασυθίου Κρήτης. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΙΤΑΝΟΥ, ΕΔΩ. Στον Ρουσσόλακο / Ρουσσόλακκο Παλαικάστρου οι αρχαιολογικές ανασκαφές έχουν φέρει στην επιφάνεια πολλά και αξιόλογα προϊστορικά (μετακατακλυσμιαία μη μυθολογικά) τεκμήρια. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΠΑΛΑΙΚΑΣΤΡΟΥ, ΕΔΩ. Τα ευρήματα στον Ρουσσόλακο με ευρήματα τεκμήρια στην Κνωσσό μας δίδουν πληροφορίες της άγνωστης πόλης στο Ρουσσόλακκο.

• Ο Ρουσόλακος ευρίσκεται 90 χλμ. ΝΑ. του Αγίου Νικολάου Λασυθίου, στον 35ο παράλληλο [35.19525°N 26.275426°E], κοντά και Α. στο χωριό Παλαίκαστρο και ανάμεσα στις πανέμορφες παραλίες Κουρεμένος και Χιώνα. Νότια του Ρουσόλακκου, στο βουνό Πετσοφάς, ευρέθη σημαντικότατο ιερό κορυφής. Απέναντι στο πέλαγο, οι νησίδες Γκράντες! Στην παραλία Πυλος, λίγο νοτιώτερα, αρχαία κτίσματα, ίσως ακρόπολη που σχετίζεται με τον Ρουσσόλακκο.

Οι αρχαιολογικές επίσημες ανασκαφές της Βρετανικής Σχολής Αθηνών – Υπουργείο Πολιτισμού, αναδεικνύουν στον Ρουσσολακο μια πόλη με μεγάλο λιμάνι (εμπορικό) δικτύου πόλεων της Ανατολικής Μεσογείου (και Αιγύπτου) από αξιόλογα ευρήματα από αρχές 3^ης χιλιετίας πΧ μέχρι και τα μέσα 2^ης χιλιετίας πΧ (1450 π.Χ.) και με μεταγενέστερα ευρήματα πιο περιορισμένα.

Το όνομα «Ρουσσόλακκος» είναι νεότερο τοπωνύμιο (= ερυθρός λάκκος, από το χρώμα του χώματος), αφού οι αρχαιολόγοι δεν έχουν βρει το αρχαίο όνομα της πόλεως.

Σημαντικά ευρήματα στις αρχαιότητες του Ρουσσόλακου θεωρούνται η ανακάλυψη:

• α) του ιερού του Δικταίου Διός, του επονομαζομένου και Κρηταγενή
• β) του μεγεθους της πόλεως, που την κατατάσσει στις μεγαλύτερες μινωικές πόλεις με σχεδόν 50.000 κατοίκους! Η Πόλις ήταν ατείχιστη, με κεντρικό οδικό άξονα και εξελιγμένο αποχετευτικό σύστημα.
• γ) του Κούρου του Παλαικάστρου: Χρυσελεφάντινο άγαλμα του 15^ου αι. π.Χ., το οποίο βρέθηκε σπασμένο και καμένο που φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σητείας και
• δ) του Ύμνου στον Δικταίο Δία: Στα ερείπια του μεταγενέστερου ναού (7ος αι. π.Χ. – ρωμαϊκοί χρόνοι) βρέθηκε επιγραφή με τον «Ύμνο του Δικταίου Διός», που αναφέρεται στον Κούρο και τους Κουρήτες..

Μυθολογικη σύνδεση πόλεως Ρουσσόλακκου με Προκατακλυσμιαία μυθολογική Δίκτη

Μυθολογούντες και Μυθοπλάστες αναφέρουν ότι επιζώντες απόγονοι της Μυθολογικής προκατακλυσμιαίας Δίκτης στις ανατολικές Ακτές της Ιδαίας Νήσου Κρήτης της Άσπρης (αλατερής) Θάλασσας Τηθύος, ήταν οι ιδρυτές στην παραλία του Παλαίκαστρου με το πέλαγος της Αφροδίτης (Καρπάθιον) της Μινωικής Πόλης.

Η Μινωική Πόλις στην θέση Ρουσσόλακος Παλαίκαστρου, της προϊστορικής Δίκτης μινωιτών 3^ης χιλιετίας πΧ. που αργότερα εξελίχθηκε ως Μυκηναική Δίκτη της 2^ης χιλιετίας πΧ μας δίδουν πλέον ίχνη που πλέον γνωρίζουμε ότι η πόλις αυτή άκμασε την υστερομινωική εποχή με ερείπια και της πρωτομινωικής και Μεσομινωικής εποχής, ιδίως τάφοι. Από τους τάφους με μεγάλες ποσότητες οστών σε θαυμάσια διατήρηση. Ανθρωπολόγοι κατέληξαν σε σημαντικά συμπεράσματα για την σωματική δομή των Μινωιτών που είχαν ανάστημα 1,60 μ. οι άνδρες και 1,50 μ. οι γυναίκες κατά μέσον όρο.

Ένας κεντρικός δρόμος που διασταυρώνεται με 4 κάθετους χωρίζει την πόλη σε 9 συνοικίες στις οποίες κατά μια εκδοχή κατοικούσαν ισάριθμα γένη. Τα σπίτια που βλέπουν στον κεντρικό δρόμο είχαν επιβλητικές προσόψεις, ενώ ένα άρτιο αποχετευτικό σύστημα διακλαδίζεται σε όλες τις συνοικίες. Στην συνοικία Β, μεταξύ άλλων, υπήρχε δωμάτιο μεγαρου (παραπάνω φωτ.) με 4 σειρές κιόνων και μαγειρείο, δεξαμενή καθαρμού, πηγάδι, οικιακό ιερό, λουτρό και αποθήκη λαδιού, ενώ σε άλλους χώρους υπήρχε ελαιοτριβείο και ελαιοαποθήκη. Βρέθηκαν επίσης πολλά «καμαραϊκά» αγγεία, αμφορείς, λύχνοι, πιθάρια, κ.α. Δωμάτια μεγαρων και σπουδαία αντικείμενα βρέθηκαν και σε άλλες συνοικίες, ενώ σε μία συνοικία βρέθηκε σταφυλοπιεστήριο. Σε άλλη συνοικία αποκαλύφθηκε το περιώνυμο στην αρχαιότητα ιερό του Δικταίου Διός.

ΔΙΚΤΑ ή ΔΕΙΚΤΗ < ΔΙ-ΚΑ-ΤΑ στην ελληνική γραμμική Β Κνωσού

Σε αρχεία των Ανακτόρων της Κνωσού, συναντάμε επιγραφές προσφορών, που μας επιτρέπουν στατιστική και ποιοτική αξιολόγηση. Η ανακάλυψη της επιγραφής προσφοράς σε έλαιο με λατρευτικό προορισμό di-ka-ta (> ΔΙΚΤΗ) επανειλημμένως σε πινακίδες της σειράς Fp (π.χ. KN Fp 1) πιστεύω ότι αναφέρονται στην προσφορά ελαίου (πόλης όρους Δίκτη ανατολικής Κρήτης).

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ Β ΓΡΑΦΗ, ΕΔΩ.

Ανακαλύφθηκε από τον Α. Εβανς. Για την παραπάνω πινακίδα, βλ. μετάφραση και επεξηγήσεις από τον R. V. Janke, 2015.

Οι πινακίδες με επιγραφές προσφοράς ελαίου σε λατρευτικό προορισμό μας ανοίγει τον δρόμο για τον τεκμηριωμένο τόπο, στην θέση Ρουσσόλακος Παλαίκαστρου Ιτάνου, όπου έχει τεκμηριωθεί με ευρήματα Ιερό του Κούρου Δία και Ύμνος προς τον Κούρο.

Ο τόπος λατρείας του Κούρου συνδέεται με τον di-ka-ta-jo di-we (Δικταίο Δία Κούρο), ως κεφαλαιώδους σημασίας, καθώς επιβεβαιώνει ότι ο Κούρος Ζευς λατρευόταν στην συγκεκριμένη τοποθεσία ήδη πριν από την 2η χιλιετία π.Χ.

Η χρήση του επιθήματος -de (di-ka-ta-de) υποδηλώνει την κατεύθυνση αποστολής: προς την Δίκτη – ΣΧΟΛΙΟ Γ. Λεκάκη: Έμεινε και στην κλασσική αρχαία ελληνική Γραμματική, θυμηθείτε: αθηνασδε, κλπ. Προφανώς από την Κνωσό προς την ακραία ανατολική Δίκτη, το «θρησκευτικό σύνορο» του κύριου τεκμηριωμένου πλέον ιερού του Κούρου. Η σύγκριση των τοπωνυμίων di-ka-ta (Δίκτη) στις πινακίδες της Γραμμικής Β της Κνωσού αποκαλύπτει την θρησκευτική και διοικητική τεκμηριωμένη πλέον οργάνωση της μινωικής και μεταγενέστερα μυκηναϊκής Κρήτης.

Αναζήτησα τεκμήρια Γραμμικής Β στην Κνωσό το τοπωνύμιο di-ka-ta-de (= προς την Δίκτη), στο Μουσείο τις Πινακίδες Κνωσού (Knossos Tablets), όπου πινακίδες σειράς Fp, με καταγραφές προσφορών ελαίου σε θεότητες και ιερούς τόπους (τεχνική τεκμηρίωση πινακίδων KN Fp 1 και KN Fp 7, αρχείο Κνωσού – επίσημα αρχεία Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου):

• Πινακίδα KN Fp 1.2: di-ka-ta-de / oleum S 1.: Η κατάληξη -de είναι το «τοπικό επίθημα» που σημαίνει «προς». Επομένως, το κείμενο μεταφράζεται ως «προς τη Δίκτη: 1 μονάδα ελαίου». θρησκευτικού ημερολογίου (μήνας de-u-ki-jo).
• Πινακίδα KN Fp 7: Αποσπασματικά σωζόμενη πήλινη πινακίδα. επιβεβαίωσης της γεωγραφικής διασποράς των ανακτορικών προσφορών, λήψη ποσοτήτων ελαίου με προορισμό το ίδιο τοπωνύμιο, συχνά σε συνδυασμό με άλλες θεότητες όπως η pa-si-te-o-i (πασοι / πάντες θεοί – προς όλους τους θεούς). ΠΗΓΗ: linear b.
• Πινακίδα KN Fp 1 (+ 31): Από τις πιο γνωστές πινακίδες της σειράς Fp, η οποία βρέθηκε στην περιοχή «Clay Chest» (Πήλινο Κιβώτιο) του Ανακτόρου της Κνωσού. Επιμήκης πήλινη πινακίδα (leaf-shaped). Κείμενο (Σειρά 2): Η ένδειξη di-ka-ta-de / OLE S 1 καταλαμβάνει το δεύτερο τμήμα της πινακίδας, αμέσως μετά την αναφορά στον μήνα de-u-ki-jo-jo και τις προσφορές προς τον Δία (di-we). ΠΗΓΗ. – ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ: Το ιδεόγραμμα για το έλαιο (< OLE) μοιάζει με το γράμμα «A» με οριζόντιες γραμμές, ενώ τα συλλαβογράμματα ακολουθούν την τυπική μορφή της Γραμμικής Β.

Ωμός πηλός, ο οποίος ψήθηκε τυχαία κατά την καταστροφή του ανακτόρου από πυρκαγιά, με αποτέλεσμα να διασωθεί. Οι πινακίδες αυτές αποδίδονται στον Γραφέα-138, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την καταγραφή των θρησκευτικών προσφορών ελαίου από την Κνωσό. – ΠΗΓΗ: Corpus of Mycenaean Inscriptions from Knossos (CoMIK). φωτογραφίες γραμμικής χάραξης συμβόλων.

di-ka-ta-de

Τα τεκμήρια ότι ο Ρουσόλακκος Παλαίκαστου είναι τμήμα της προιστορικής Δικταίας. Το Ιερό του Δικταίου Διός: Στον Ρουσόλακκο έχει ανασκαφεί ως το μοναδικό επιβεβαιωμένο ιερό αφιερωμένο στον Δικταίο Δία (ιερό που εξακολουθεί να λειτουργεί στην πρωτογεωμετρική έως και την ρωμαϊκή περίοδο).

Η συνέχεια της λατρείας του Κούρου στον ίδιο χώρο υποδηλώνει ότι η περιοχή ήταν η Δίκτη των μινωικών χρόνων. Αν και σήμερα το όνομα Δίκτη αποδίδεται στα Λασιθιώτικα όρη (Ψυχρό), οι πινακίδες της Κνωσού και πηγές (όπως ο Στράβων και φυσικά και ο Ρήγας στην Χάρτα τοποθετούν την Δίκτη στο ανατολικότερο άκρο της Κρήτης, στην περιοχή της αρχαίας Ιτάνου. Στις αρχές του 20ού αιώνα βρέθηκαν τα ισχυρά τεκμήρια όπως το Ιερό του Κούρου όπου βρέθηκε το αγαλματίδιο του Κούρου του Παλαίκαστρου και ο Ύμνος στον Κούρο, που προσωπικά νομίζω ότι είναι αποδείξεις που επιβεβαιώνουν το όνομα, της αγνώστου ονόματος πόλεως του Ρουσσόλακου σε ΔΙΚΤΑ.

Ο Ύμνος των Κουρητών: που ανακαλύφθηκε στον Ρουσόλακκο, καλεί τον θεό να έρθει «επί Δίκταν», ενισχύει την ταύτιση της θέσης με το τοπωνύμιο των πινακίδων. Η τεκμηριωμένη πλέον με ανασκαφές ονομασία ΔΙΚΤΗΣ στον Ρουσσόλακο γιατί να μην την ονόμαζαν ΔΙΚΤΑ του μυθολογικού Ιερού Κούρου Δία, και υιών του Μίνωα και Ζαγρέα, καθώς και τόπος μετάστασής του στο παρελθοντικό παρόν του, ως Ζην Ζευς.

Ὕμνος στὸν Δικταῖο Κοῦρο (Δία), προφανώς μεταγραφή του 5ου π.Χ. αι.

ΣΧΟΛΙΟ Γ. Λεκάκη: Υπάρχουν επαναλαμβανόμενες επικλησεις / επωδοι, όπως στα σημερινά τραγούδια το λεγόμενο ρεφραιν, το οποίο θα άδετο εν χορώ!

Ιώ, μέγιστε Κούρε,

χαίρέ μοι, Κρόνειε,

παγκρατές γάνος, βέβακες

δαιμόνων αγώμενος

Δίκταν εις ενιαυτόν

έρπε καί γέγαθι μολπά,

τάν τοι κρέκομεν πακτίσι

μείξαντες άμ’ αυλοίσιν,

καί στάντες αείδομεν τεόν

αμφί βωμόν ουερκή.

‘Ιώ, μέγιστε Κούρε,

χαίρέ μοι Κρόνειε,

παγκρατές γάνος, βέβακες

δαιμόνων αγώμενος

Δίκταν εις ενιαυτόν

έρπε καί γέγαθι μολπά.

»Ενθα γάρ σέ, παίδ’ άμβροτον,

ασπιδ[ηφόροι τροφήες]

παρ’ `Ρέας λαβόντες πόδα

κ[ρούοντες αντάχον.]

Ιώ, μέγιστε Κούρε,

χαίρέ μοι Κρόνειε,

παγκρατές γάνος, βέβακες

δαιμόνων αγώμενος

Δίκταν εις ενιαυτόν

έρπε καί γέγαθι μολπά:

————————-

————————-

τά]ς καλάς ‘Αός.

Ιώ, μέγιστε Κούρε,

χαίρέ μοι Κρόνειε,

παγκρατές γάνος, βέβακες

δαιμόνων αγώμενος

Δίκταν εις ενιαυτόν

έρπε καί γέγαθι μολπά.

[‘~Ωραι δέ βρ]ύον κατήτος,

καί βροτός Δίκα κατήχε,

[καί πάντα δι]ή?πε ζώ<ι>’

α φίλολβος Ειρήνα.

Ιώ, μέγιστε Κούρε,

χαίρέ μοι, Κρόνειε,

παγκρατές γάνος, βέβακες

δαιμόνων αγώμενος

Δίκταν εις ενιαυτόν

έρπε καί γέγαθι μολπά.

`Α[μίν θόρε, κες στα]μνία,

καί θόρ’ εύποκ’ ε[ς ποίμνια,

κες λάϊ]α καρπών θόρε,

κες τελες[φόρος αγρός.

Ιώ, μέγιστε Κούρε,

χαίρέ μοι, Κρόνειε,

παγκρατές γάνος, βέβακες

δαιμόνων αγώμενος

Δίκταν εις ενιαυτόν

έρπε καί γέγαθι μολπά.

Θόρε κες] πόληας αμών

θόρε κες ποντοπόρος νάας,

θόρε κες ν?[έος πολ]είτας,

θόρε κες Θέμιν κλ[ειτάν.

‘Ιώ, μέγιστε Κούρε,

χαίρέ μοι Κρόνειε,

παγκρατές γάνος, βέβακες

δαιμόνων αγώμενος

Δίκταν εις ενιαυτόν

έρπε καί γέγαθι μολπά.[*]

Το ποίημα αυτό του κουρητικού ύμνου, βρέθηκε γραμμένο σε μια επιγραφή σπασμένη σε πολλά κομμάτια, τα οποία βρέθηκαν σκορπισμένα κοντά στα ερείπια του Δικταίου Ιερού στο Παλαίκαστρο της Σητείας.

Η μεγάλη πλάκα από γκρίζο τιτανόλιθο είναι αμφίγραφη (ο ύμνος είναι γραμμένος στις δυο πλευρές της, στην μια με μερικά λάθη). Ωστόσο είναι δυνατή η συσχέτιση και η συμπλήρωση της επιγραφής.

Τον ύμνο έψαλλαν γυμνοί ασπιδοφόροι νέοι που μιμούνταν τους Κουρήτες, τους νεαρούς αγαθούς δαίμονες που προστάτεψαν και ανάθρεψαν το Θείο Βρέφος. Είναι μια επίκληση για την ετήσια επάνοδο του νεαρού θεού, για να δώσει να καρπίσουν οι αγροί και τα κοπάδια.

Ο ύμνος εντάσσεται στα πλαίσια μυητικών τελετών κατά τη μετάβαση των αγοριών από την εφηβεία στην ωριμότητα, και την είσοδο τους στην τάξη των τέλειων πολιτών…

Ζεὺς νεαρὸς ἐνῆλιξ, Δικταῖος Ζεύς, Κοῦρος, Κούρος Παλαίκαστρου πρὶν τὴν ἀναχώρησή του γιὰ τὴν Φοινίκη, αρπαγής της Ευρώπης που γέννησε τον Μίνωα βασιλιά Κρήτης και των πέντε Θαλασσών και του Ωκεανού και πριν την συνεύρεσή του με την Κόρη Περσεφόνη που γέννησε τον Ζαγρέα. Ἐκτίθεται στό Ἀρχαιολογικὸ Μουσεῖο Σητείας. Ὕστερη μινωικὴ ἐποχὴ (15ος αἰὼν π.Χ.). Χρυσελεφάντινο ἀγαλματίδιο. Ὕψος περίπου 50 ἐκατ. O κορμός, τὰ πόδια καὶ τὰ χέρια του, καμωμένα ἀπὸ δόντι ἱπποπόταμου, καλυμμένο μὲ φύλλο χρυσοῦ. Ἡ κεφαλή σκαλισμένη σὲ εἶδος ἀμιάντου, τὸν γκριζοπράσινο σερπεντινίτη. Οἱ ὀφθαλμοί ορεία κρύσταλλος δουλεμένοι περαιτέρω μὲ ἐλεφαντόδοντο!

Νομίζω ότι τελικά το όνομα της πόλεως στον Ρουσσόλακο Παλαίκαστρου είναι ΔΙΚΤΙΣ. – ΣΧΟΛΙΟ Γ. Λεκάκη: Αυτή είναι η Ιερά Πολις του Διός. Η περιχοή διατήρησε αυτό το προνομιακό όνομα: Λίγο πιο κάτω είναι η Ιεράπυτνα /  Ιεράπετρα…

ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 24.1.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Alonge M. “The Palaikastro Hymn and the modern myth of the Cretan Zeus”, Πανεπ. Stanford, Δεκ. 2005.
• Λεκάκης Γ. “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Δες ομοιότητα με την άλωση (από Φράγκους και από οθωμανούς) της Κωνσταντινουπόλεως και την Αναγέννηση της Δύσης!

[*] Σε ποιητική απόδοση Ν. Πετράκη:

Ω! Μέγιστε Κούρε, σε χαιρετώ,
Σε χαιρετώ του Κρόνου γιέ, κυρίαρχε του κόσμου
Που ήρθες με συνοδείες βλαστικών θεών
Κι αυτή την άνοιξη εδώ στην Δίκτη(*)
Έλα μαζί μας, έλα και απόλαυσε
Τις μουσικές και τα τραγούδια μας
Που παίζομε για σένα με άρπες κι αυλούς υμνώντας σε γύρω από τον όμορφο βωμό σου.
Ω! Μέγιστε Κούρε, σε χαιρετώ,
Σε χαιρετώ του Κρόνου γιε, κυρίαρχε του κόσμου
Έλα μαζί μας γιατί εδώ παιδί αθάνατο
Οι ασπιδοφόροι φύλακες σου, οι Κουρήτες
Από την μάνα σου την Ρέα όταν σε πήρανε
Τα πόδια τους χτυπώντας ρυθμικά
Εδώ σε κρύψαν και σε σώσανε.
Ω! Μέγιστε Κούρε, σε χαιρετώ,
Σε χαιρετώ του Κρόνου γιέ, κυρίαρχε του κόσμου
Έλα μαζί μας, άστρο εσύ, της όμορφης αυγής.
Ω! Μέγιστε Κούρε, σε χαιρετώ,
Σε χαιρετώ του Κρόνου γιε, κυρίαρχε του κόσμου
Και ήταν τότε καρποφόρες οι εποχές και στους ανθρώπους εβασίλευε το δίκιο.
Κι όλα τα πλάσματα της γης η πλουτοφόρα Ειρήνη εκυβερνούσε.
Ω! Μέγιστε Κούρε, σε χαιρετώ,
Σε χαιρετώ του Κρόνου γιέ, κυρίαρχε του κόσμου
Έλα κι αυτή την άνοιξη μαζί μας
Και χόρευε, χόρευε
Και δώσε γονιμότητα στη γη
Για νάναι πάλι τα πιθάρια μας γεμάτα
Και τα κοπάδια μας καλόμαλλα να βγούνε
Και τα σπαρτά μας νάναι καρπερά
Και οι κυψέλες μας γεμάτες μέλι.
Ω! Μέγιστε Κούρε, σε χαιρετώ,
Σε χαιρετώ του Κρόνου γιέ, κυρίαρχε του κόσμου
Χόρευε, χόρευε και σκιρτά από χαρά κι έλα μαζί μας, έλα και ζωογόνησε την πλάση
έλα και φύλαττε τις πόλεις μας
Προστάτευε τα ποντοπόρα πλοία μας
Προστάτευε τους νέους πολίτες μας
Στερέωνε και προστάτευε τους δίκαιους νόμους.

(*) Άρα ο Κούρος / Κρηταγενής Ζευς, εμφανιζόταν κάθε άνοιξη στο Λασύθι. Αυτή είναι η πρόδρομη γιορτή της χριστιανικής Ανάατασης και της Λαμπρής!

αγνωστη αρχαια κρητικη πολη Δικτα /Δεικτη, ιερα πολις Κουρος Διας Ζηνες θεοι αγνωστες αρχαιες κρητικες πολεις Δεικτα /Δικτη, ιερη πολη ζευς Ζηνας θεος Ρουσολακος Ρουσσολακος Ρουσολακκος Ρουσσολακκος Αγιος Νικολαος Λασυθιου, Λασιθιου, Λασυθι, Λασιθι 35ος παραλληλος χωριο Παλαικαστρο παραλια Κουρεμενος Χιωνα βουνο Πετσοφας ορος λοφος, αρχαιο σημαντικοτατο ιερον ιερο κορυφης νησιδα νησιδες Γκραντες νησια νησι μικρονησι μικρονησια παραλιες Πυλος, κτισμα ακροπολη προκατακλυσμιαια Μυθολογικη Εποχη ελληνικη μυθολογια μετακατακλυσμιαια 10η χιλιετια πΧ αναγεννηση πολιτισμος μυθολογικος Κοσμος μυθοι γεγονος ηρωες προκατακλυσμιαιος ηττα Τιτανες Γιγαντες ολυμπιοι θεοι ηρωας Ηρακλης Διονυσος Ζην / Ζευς ολυμπος ουρανια χθονια θεοτητα δικαιοδοσια επανω Ποσειδων Ποσειδωνας στυγξ Στυγα ποντια ποντος Υδατινος Τηθυς ωκεανοι αδης Κατω υποχθονια σφετερισμος Τυφων τυφωνας Τρεις 3 αρκτικη Τριζηνια / Τροιζηνια παλαιολιθικη ηρωικο Γενος Ανθρωποι πολεις επιλεκτοι ανθρωπος παλαιολιθικος προιστορια ανθρωποτητα μυθολογικα αυλα πολιτιστικα αγαθα προιοντα τεχνολογικα υλικα πολιτισμικα τεχνολογι επιτευγμα κατακλυσμος επιζωντες μετακατακλυσμιαιος προτυπα μεσολιθικος νεολιθικος, χαλκολιθικος μυστικη πολη Φθια / Δια / Ζηνα φθιωτις φθιωτιδα Δικταια Κουρου μινωικη Κνωσος κνωσσος Διαυλος Ποσειδωνια Ωκεανου Αθηνα Σαρωνικου σουνιου Ποσειδωνα, σουνιο αττικη σουνιος αντεν Θουλη, θολωτη τροιζην Ποσειδωνια καταληψη υποχθονιοι ατλαντες ατλας ατλαντιδα ατλαντις νησος εκστρατεια Ωγυγος, Δαρδανος Κεκροπας κεκρωψ, θεομηνια κατακλυσμοι Ποσειδωνιοι Αθηναιοι Σαρωνικος κολπος λαος ομηρος Ιλιαδα ιλιας Οδυσσεια Σολωνας σολων Πλατων Τιμαιος Κριτιας Μεγαλη Καταστροφη προιστορικη μεσολιθικη Νεολιθικη Χαλκολιθικη αυλη πολιτιστικη κληρονομια ιτανος αρχαιολογια ανασκαφη ευρημα ανασκαφες Βρετανικη Σχολη Αθηνων βρετανια Υπουργειο Πολιτισμου λιμανι εμπορικο δικτυο πολεων εμποριο Ανατολικη Μεσογειος αιγυπτος ευρηματα 3^η χιλιετια πΧ 2^η 1450 τοπωνυμιο κοκκινος ερυθρος λακκος, χρωμα Δικταιος μεγεθος μεγαλυτερη Μινωικη ατειχιστη, οδικος αξονας αποχετευτικο συστημα Κουρου Παλαικαστρου χρυσελεφαντινο αγαλμα 15^ος σπασμενο καμενο αρχαιολογικο Μουσειο Σητειας σητεια υμνος στον Δικταιο Δια ερειπια ελληνικος ναος 7ος ρωμαικα χρονια επιγραφη Κουρητες Ιδαια Νησος ασπρη αλατερη Θαλασσα ιδρυση πελαγος θεας Αφροδιτης Καρπαθιον θεα Αφροδιτη Καρπαθιο μινωιτες μυκηναικη υστερομινωικη πρωτομινωικη Μεσομινωικη ταφος ταφοι οστο θαυμασια διατηρηση ανθρωπολογια σωματικη δομη Μινωιτων σωμα αναστημα ανδρας γυναικα υψος δρομος ρυμοτομια συνοικια γενος σπιτι επιβλητικη προσοψη αποχετευση δωματιο – μεγαρο κιονας μαγειρειο, δεξαμενη καθαρμος πηγαδι, οικιακο οικος λουτρο αποθηκη λαδι ελαιοτριβειο ελαιοοαποθηκη ελαιο ελαιολαδο καμαραικα αγγεια, αγγειο αμφορεας, λυχνος, πιθαρι αντικειμενα συνοικιες, σταφυλοπιεστηριο πιεστηριο ΔΙΚΑΤΑ ζαν ζανες ζανας γραμμικη Β γραφη ανακτορο επιγραφες προσφορα στατιστικη ποιοτικη αξιολογηση ελαιον λατρεια dikata πινακιδα σειρα Fp πινακιδες dikatajo diwe επιθημα -de dikatade κατευθυνση αποστολη αθηνασδε θρησκεια τοπωνυμια οργανωση μυκηναικα Μουσειο Knossos Tablets καταγραφη Ηρακλειου Ηρακλειο προς θρησκευτικο ημερολογιο μηνας διος deukijo αποσπασμα πηλινη γεωγραφια ανακτορικη pasiteoi πασοι παντες θεοι Clay Chest Πηλινο Κιβωτιο ανακτορα επιμηκης leaf shaped deukijojo ωμος πηλος, ψησιμο πυρκαγια γραφεας θρησκευτικες προσφορες Corpus of Mycenaean Inscriptions from Knossos CoMIK γραμμικη χαραξη συμβολο ιδεογραμμα OLE oil γραμμα A αλφα οριζοντιες γραμμες, συλλαβογραμμα μοναδικο επιβεβαιωμενο πρωτογεωμετρικη ρωμαικη μινωικα λασιθιωτικα ορη Ψυχρο Στραβων Ρηγας Χαρτα 20ος αγαλματιδιο Κουρητων επι Δικταν Μινωας μινως Ζαγρεας, μετασταση Ζευς 5ος ιω, μεγιστε Κουρε, χαιρε μοι, Κρονειε, κρονιος παγκρατες γανος, βεβακες δαιμονων αγωμενος ενιαυτος ερπε γεγαθι μολπα ταν τοι κρεκομεν πακτισι μειξαντες αμα αυλοισιν, σταντες αειδομεν τεον αμφι βωμον βωμος ουερκη μεγιστος παιδι αμβροτον, ασπιδηφοροι τροφηες θεα Ρεα λαβοντες ποδα κρουοντες ανταχον κρουστο μοπυσικο οργανο καλας Αος δαιμονες Ωραι ωρες ωρα βρυον κατατος, βροτος Δικα κατηχε, παντα φιλολβος Ειρηνα δαιμονας μολπη αμιν θορε, σταμνια, ποιμνιο λαια καρπων φορος αγρος δαιμων ποληας αμων ποντοπορος ναας, ναυς πλοιο πολειτας, Θεμιν θεμις θεμιδα κλειταν ποιημα κουρητικος Σητεια πλακα γκριζος τιτανολιθος αμφιγραφη ψαλμος γυμνος ασπιδοφορος ασπιδα ασπις νεος μιμηση νεαροι αγαθοι δαιμονες προστασια ανατροφη θειο βρεφος επικληση ετησια επανοδος ανασταση καρπος αγρος κοπαδια μυητικη τελετη μεταβαση αγορι εφηβεια εφηβος ασκησεις εφηβειας ωριμοτητα, ταξη τελειος πολιτης ενηλιξ, αναχωρηση Φοινικη, αρπαγη Ευρωπη Μινως βασιλιας πεντε 5 θαλασσες ωκεανος ερωτικη συνευρεση Κορη Περσεφονη Ζαγρευς υστερη χρυσελεφαντινο κορμος, ποδια χερια δοντι ιπποποταμος φυλλο χρυσος κεφαλη σκαλισμα ειδος αμιαντος γκριζοπρασινος σερπεντινιτης οφθαλμος ορεια κρυσταλλος ελεφαντοδοντο ΔΙΚΤΙΣ αλωση Φραγκοι οθωμανοι Κωνσταντινουπολη Δυση επωδος, τραγουδι ρεφρεν rousolako rousolakos roussolakko roussolakkos roussolako roussolakos κρηταγενης ετυομολογια ελαιου λαδιου ελαιολαδου Ιερα Πολις Ιερη Πολη Ιεραπολις Ιεραπολη Διος ονομα Ιεραπυτνα /  Ιεραπετρα Λαμπρη Πασχα Ανασταση προδρομη γιορτη χορος χορωδια τραγουδι ασμα