Του Γιώργου Λεκάκη
Οι μεγαλουπόλεις – μεγάτοποι της νεολιθικής εποχής της Τριπόλεως – Τριπυλίας είναι γνωστοί. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκακης: “Οι πρώτες μεγαλουπόλεις έγιναν από Θράκες-Πόντιους, πριν 8.100 χρόνια! Καλλιεργούσαν, διατηρούσαν ζώα, έτρωγαν σιτηρά και όσπρια! Χρησιμοποιούσαν την κοπριά για λίπασμα!”, ΕΔΩ.
Το Stăuceni-Holm (παραπάνω φωτ.) ευρίσκεται σήμερα στην κομητεία Botoşani στον 47ο παράλληλο [47.728030667298086, 26.749205605615774 ] της ιστορικής περιοχής της Μολδαβίας, στην αρχαία Θράκη, 325 χλμ. ΒΔ. της Οδυσσού, 370 χλμ. βόρεια του Βουκουρεστίου, και 90 χλμ. βορειοδυτικά του Ιασίου – στην νυν έκταση της ΒΑ. Ρουμανίας. Αποτελείται από τέσσερα χωριά: Siliștea, Stăuceni, Tocileni και Victoria. Η πλειοψηφία των κατοίκων του είναι ορθόδοξοι (91,48%).
Μαγνητόγραμμα του χώρου στο Stăuceni. Κατασκευασμένο με QGIS. Ψηφιακό μοντέλο επιφάνειας κατασκευασμένο από SfM και Drone. ΠΗΓΗ: C. Mischka, Mischka, κ.ά., PloS One (2026).
Σε αυτήν την περιοχή, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα τεράστιο κοινόχρηστο κτηριο. Αυτό το κοινόχρηστο κτηριο ήταν κάτι σαν Βουλή. Κάτι που προσθέτει νέα δεδομένα σε μια παλαιά συζήτηση: Μπορούσαν οι μεγάλες ανθρώπινες κοινότητες να αυτό-κυβερνιόντουσαν χωρίς ηγεμόνες; Με δικές τους βουλές – άρα δημοκρατικά; Και με βάση την αρχαια Βουλή της 5ης – 4ης χιλιετίας π.Χ. στην Πολιόχνη, στην Λήμνο του Βορείου Αιγαίου, νησί που στην αρχαιότητα ανήκε στις Θρακικές Σποράδες, μπορούμε να πούμε πως οι αρχαίοι Θράκες είναι οι πρώτοι που συνέλαβαν την έννοια της Βουλής, και άρα της δημοκρατίας, όπως την καταλαβαίνουμε σήμερα…
Η μεγαδομή του Stăuceni Ρουμανίας. Φωτογραφία μιας λεπτομέρειας της υποδομής του δαπέδου. Ξύλινα κούτσουρα καλύφθηκαν από πηλό, που κάηκε και διατήρησε έτσι το σχήμα των ξύλινων μερών ως αποτυπώματα στην γη. ΠΗΓΗ: C. Mischka, Mischka κ.ά. PloS One (2026).
Από το 2021 έως το 2024, ο οικισμός Cucuteni A3 του Stăuceni-‘Holm’, ερευνήθηκε γεωφυσικά και με συστηματικές επιτόπιες συλλογές. Σύμφωνα με τα γεωμαγνητικά αποτελέσματα, στο οροπέδιο ένας οικισμός με περίπου 45 κατοικίες οριοθετήθηκε από διάφορα συστήματα τάφρων και πασσάλων. Ένα συγκριτικά μεγάλο κτηριο (350 τ.μ.) εντοπίστηκε στην περιοχή μεταξύ των τάφρων, το οποίο θεωρείται μεγακατασκευή, κυρίως λόγω του μεγέθους του και της σαφώς ορατής θέσης του δίπλα στην πιθανή είσοδο του οικισμού. Η μεγακατασκευή ανασκάφηκε εν μέρει το 2023-2024. Οι παρατηρήσεις, σχετικά με την αρχιτεκτονική και την χρονολόγηση του χαρακτηριστικού αυτού κτηριου, παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για την συζήτηση σχετικως με την λειτουργία αυτών των ειδικών κατασκευών, εκ των οποίων μόνο πέντε άλλες έχουν διερευνηθεί λεπτομερώς με ανασκαφή μέχρι σήμερα.
Το κτηριο ήταν τεράστιο, με βάση οποιοδήποτε λογικό προϊστορικό πρότυπο! Περίπου 350 τ.μ.! Κατασκευασμένο από βαρειές ξύλινες κολώνες, βυθισμένες σε τάφρους θεμελίωσης, με ένα παχύ πήλινο δάπεδο, το οποίο έχει επιβιώσει 6 χιλιετίες κάτω από το έδαφος!
Όταν οι ερευνητές που εργάζονταν είδαν για πρώτη φορά το περίγραμμά του, από γεωμαγνητικά δεδομένα έρευνας, ξεχώριζε από οτιδήποτε άλλο στον χώρο! Όχι μόνον σε κλίμακα. Βρισκόταν κοντά στην εξωτερική τάφρο, που οριοθετούσε τον οικισμό, στην άκρη, όπου σπάνια τοποθετείται ένα σπίτι-κατοικια.
Όταν άνοιξαν οι ανασκαφικές τάφροι, κατά την διάρκεια των ερευνητικών περιόδων 2023 – 2024, αυτό που βρήκε η ομάδα στο εσωτερικό, ήταν σχεδόν τόσο αποκαλυπτικό, όσο και η ίδια η κατασκευή. Υπήρχαν πολύ λίγα από άποψη εξοπλισμού μαγειρέματος, σκευών αποθήκευσης ή συντριμμιών της οικιακής ζωής. Ένα κτηριο τόσο μεγάλο, τόσο κεντρικά κατασκευασμένο, χωρίς σχεδόν καμμία ένδειξη ότι κάποιος έτρωγε, κοιμόταν ή φύλαγε τα υπάρχοντά του εκεί! Άρα τι ήταν; Η ρουμανική και γερμανική ερευνητική ομάδα, με επί κεφαλής την κ. D. Mischka και τους συναδέλφους της, ερμήνευσε αυτή την απουσία άμεσα: η κατασκευή λειτουργούσε ως κοινόχρηστος χώρος και όχι ως κατοικία.
Σχηματικό διάγραμμα της θέσης των μεγαδομών σε οικισμούς και μεγατοποθεσίες του δακτυλίου της Τριπυλίας, σύμφωνα με τους Hofmann κ.ά. 2019, 36-37 Εικ. 19 [19].
Το τι έκαναν πραγματικά οι άνθρωποι στο εσωτερικό παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα. Συναντήσεις, τελετές, συλλογικές συνεδρίες σχεδιασμού, τελετουργίες συνδεδεμένες με το γεωργικό ημερολόγιο. Δεν διευκρινίζεται προς το παρόν. Αλλά η κατηγορία του κτηρίου γίνεται ολοένα και πιο σαφής: Ήταν κάτι σαν Βουλή! Οι αρχαιολόγοι πλέον αποκαλούν αυτές τις κατασκευές, ως μεγακατασκευές. Αλλά το Stăuceni-Holm δεν είναι το πρώτο μέρος που έχει ανακαλυφθεί κάτι τέτοιο… Δείτε παρακάτω χάρτη:
Χάρτης των τοποθεσιών με συγκρίσιμες μεγαδομές:
- Nebelivka Kirovohrad oblast/Ουκρανία,
- Dobrovody, Cherkasy Oblast/Ουκρανία,
- Maidanetske, Cherkasy Oblast/Ουκρανία,
- Ripiceni-‘Holm’/La Telescu, Botoşani county/Ρουμανία,
- Stăuceni-‘Holm’, Botoşani county/Ρουμανία,
- Baia-În Muchie, Suceava county/Ρουμανία.
ΠΗΓΗ: D. Mischka, κ.ά. «The mega-structure at Stăuceni-‘Holm’, Botoşani county, Romania and the debate about the governing of Cucuteni-Trypillia-settlements», DOI: 10.1371/journal.pone.0343603, PLoS One, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 27.3.2026.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Λεκάκης Γ. “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.
- Chapman, κ.ά. Eur J Archaeol. 2014. Dudkin, Kyiv, Naukova Dumka, 1978. Rassmann κ.ά. J Neolithic Archaeol, 2014. Shishkin, Arheologiya, 1973. Shmaglij, Arheologiya. 1973.
αρχαια νεολιθικη αρχαιοτερη Βουλη 4η χιλιετια πΧ αρχαιο κτηριο Θρακη αρχαιοι Θρακες πρωτοι δημοκρατια Λεκακης
