Η αρχαία ελληνική πόλη Όλυμπος, που τόλμησε να τα βάλει με την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Η Ὄλύμπος (λατ.: Olympus)[1] είναι μια αρχαία ελληνική πόλη στην Λυκία, στον 36ο παράλληλο [36.396297991825435, 30.473209394340504] Περιελάμβανε μια πολύ εκτεταμένη περιοχή – βάσει επιτύμβιων επιγραφων. Τα αρχαία κτήριά της δείχνουν αστική μορφή και εκτείνονταν μέσα σε μια βαθειά κοιλάδα, εκατέρωθεν ενός ποταμού, ο οποίος επίσης λέγεται Όλυμπος, και που εκβάλλει στην Μεσόγειο, σε ένα τοπίο που θυμίζει έντονα το φαράγγι και τις εκβολές στην Πρέβελη Ρεθυμνου Κρήτης (παρακάτω φωτ.).

Απέχει 85,7 χλμ. από την Αττάλεια. Σε μια περιοχή που προστατεύεται ως περιοχή ωοτοκίας για τις χελώνες Caretta Caretta, με χαρακτηριστικά δενδρόσπιτα και χώρους κατασκήνωσης εντός του Εθνικού Πάρκου Beydağları.

Η πόλις ήταν σταθμός μεταφοράς και ανταλλαγής εμπορευμάτων, από και προς την Μεσόγειο, κάτι που αποτελεσε σημαντικό στοιχείο για την επιβίωσή της.

Έτσι, είχε σημαντική θέση της ανάμεσα στις γνωστές λιμανουπόλεις Πάταρα, Μύρα/Ανδριακή και η Φασηλις στην περιοχή της Λυκίας.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΛΥΚΙΑΣ, ΕΔΩ.

Ο Μέγας Αλέξανδρος πέρασε χειμερινούς μήνες στην Φασηλι, δίπλα στην Όλυμπο, και σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς, επισκέφθηκε επίσης και την πόλη του Ολύμπου.[2]

• ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκη: “Στην αρχαία ελληνική πόλη Όλυμπος βρέθηκαν ελληνικές επιγραφές, μέγαρα, μνημειώδεις τάφοι, γέφυρα και οικίες”, ΕΔΩ.

Η αρχαιότερη σωζόμενη γραπτή αναφορά στην Λυκιακή Όλυμπο εμφανίζεται στα «Γεωγραφικά» του Ελληνα γεωγράφου Στράβωνος[3], ο οποίος αντλεί στοιχεία από τον Αρτεμίδωρο της Εφέσου. Την προσδιορίζει ως ένα από τα εξέχοντα μέλη της Λυκιακής Συμμαχίας / Συμπολιτείας, με τρεις ψήφους στην ομοσπονδιακή συνέλευση. – ΔΕΙΤΕ περισσότερα για το περίφημο ΑΡΧΑΙΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ της ΛΥΚΙΑΣ, που αντέγραψαν οι ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ για το δικό τους Σύνταγμα, ΕΔΩ. Αυτό μαλλον συνεχίστηκε μέχρι το β΄ μισό του 2^ου αιώνα π.Χ.

Τον 1ο αιώνα π.Χ., η πόλη άρχισε να αναφέρεται κυρίως σε σχέση με την πειρατεία. Το πιο σημαντικό γεγονός που καταγράφεται στις γραπτές πηγές για αυτήν την περίοδο είναι η σύγκρουση μεταξύ Ζηνικέτου και Ρώμης. Σε απάντηση στην ανεπάρκεια των ναυτικών δυνάμεων της Λυκιακής Συμμαχίας και την πιθανή απειλή που αποτελούσε για τα εμπορικά συμφέροντα των Ρωμαίων εμπόρων στην περιοχή, ρωμαϊκές λεγεώνες υπό την διοίκηση του Πόπλιου Σερβίλιου Βατία εξαπέλυσαν εκστρατεία εναντίον των ανατολικών Λυκιακών πόλεων και της Παμφυλίας. Στην συνέχεια, ο Σερβίλιος πολιόρκησε το φρούριο του Ζηνικέτη γύρω από την Όλυμπο. Συνειδητοποιώντας ότι η συνεχιζόμενη αντίσταση ήταν μάταιη, ο Ζηνικέτης επέλεξε να αυτοπυρποληθεί, μαζί με την οικογένειά του, παρά να συλληφθεί ζωντανός[4] από τον Ρωμαίο διοικητή! Μετά την πτώση της Ολύμπου, ο Σερβίλιος Βατίας προχώρησε στην υποταγή των οικισμών που προηγουμένως ανήκαν στον Ζηνικέτης ή είχαν συμμετάσχει στην εξέγερση. Όσοι τον είχαν υποστηρίξει τιμωρήθηκαν και οι γαίες τους κατασχέθηκαν και κηρύχθηκαν ager publicus. Η Όλυμπος, ως ένας από αυτούς τους οικισμούς, εκδιώχθηκε από την Λυκική Συμμαχία και δεν ξαναέγινε δεκτή μέχρι τον 1ο αιώνα μ.Χ.

Πάντως η Όλυμπος ξανα-ήταν στην ελίτ της Συμμαχίας τον 2ο αιώνα μ.Χ., όπως προκύπτει από τις επιγραφές στον τάφο του Μάρκου Αυρηλίου του Αρχέπολι, ο οποίος κατείχε την θέση του Λυκιάρχη, την υψηλότερη θέση στην Συμμαχία!

Ξέπεσε στα τέλη της ρωμαϊκής περιόδου, ξαναάκμασε τον 5ο αιώνα ως επισκοπή, αλλά για λίγο, όπως οι περισσότερες πόλεις-λιμάνια της Λυκίας. Εγκαταλείφθηκε δε, κατά την διάρκεια ή/και μετά από τις βάρβαρες αραβικές επιδρομές…

Τα πρώτα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που εντοπίσθηκαν στην Όλυμπο είναι τα τείχη οχύρωσης, πολυγωνικής τοιχοποιίας, τα οποία περικλείουν την περιοχή, που συμβατικά αναφέρεται ως Νότια Πόλη. Ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν στο σημείο όπου τα τείχη τέμνονται με την γέφυρα ρωμαϊκων χρόνων.

Συστηματικές έρευνες έγιναν σε ολόκληρο το τμήμα που είναι γνωστό ως «Οδός Γέφυρας». Έδειξαν ότι η πύλη του τείχους οχύρωσης είχε καταστραφεί εν μέρει κατά την κατασκευή της Οδού Γέφυρας. Άρα τα τείχη της πόλης προηγούνται της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορικής περιόδου και μπορεί να οριστούν στο 76 π.Χ.

Υπό την ρωμαϊκή διοίκηση, η πόλη αναδιοργανώθηκε. Έρευνες έφεραν στο φως σημαντικά νέα δεδομένα σχετικά με αρκετές μεγάλες δημόσιες κατασκευές, κυρίως τα λουτρά (του Βεσπασιανού κ.ά. – άνω και κάτω φωτ. 36.39543007050577, 30.475312246230665), τον ναό, την Οδό Γέφυρας και την ίδια την γέφυρα.

Το αστυ μαζί με τις νεκροπόλεις της είχαν εξαπλωθεί και στις δύο πλευρές της κοιλάδας, από τον 1ο αιώνα μ.Χ. Κατά την ρωμαϊκή περίοδο, η οδός του Βορείου Λιμανιού ήταν η κύρια οδική αρτηρία, που εκτεινόταν στην πόλη, σε έναν άξονα ανατολής-δύσης. Η οδός Νεκροπόλεως εκτείνεται παράλληλα με την οδό Λιμανιού, εκτεινόμενη από την νεκρόπολη στα δυτικά μέχρι την τοποθεσία του ναού. Η οδός Βορείου Λιμανιού τέμνει την οδό Γέφυρας με κατεύθνυση βορράς-νότος και οι δύο πλευρές της πόλης συνδέονται με μια τριπλή γέφυρα. Η οδός Γέφυρας οδηγεί σε μια μεγάλη πλατεία, στο νότιο τμήμα της πόλης. Από αυτήν την πλατεία, προχωρά προς τα νότια και τέμνει την οδό Λιμανιου.

Η αστική μορφή, έχει ιπποδάμειο σχέδιο, με ορθογώνιους δρόμους και σοκάκια, σύμφωνα με τα υπάρχοντα οικοδομικά λείψανα. Οι δημόσιες κατασκευές, όπως τα λουτρά, ήταν στο νότιο τμήμα της πόλης, ενώ οι τάφοι και οι ναοί στο βόρειο.

Ο χριστιανισμός φτάνει τον 3ο αιώνα. Η πόλη γίνεται επισκοπή, υπό την Μητρόπολη Μύρων Λυκίας. Ο Μεθόδιος Ολύμπου, ήταν ο πρώτος επίσκοπος Λυκίας και Ολύμπου, στα τέλη του 3ου αιώνα. Έγραψε κείμενα σε απάντηση αντιχριστιανικών γραπτών – θεωρούνται σημαντικά για τις πρώτες προσπάθειες αναγνώρισης του χριστιανισμού. Ο Μεθόδιος πιθανότατα μαρτύρησε το 312.[5]

Στην περιοχή εμφανίζονται συχνότατα «σφαιρίδια φωτός», γνωστά ως orbs…

Η Βυζαντινή Ολυμπος διαμορφώθηκε από ένα έντονο αναπτυξιακό πρόγραμμα, τον 5ο – 6ο αιώνα. Παρατηρείται κάποια διεύρυνση ή/και στένωση στους δρόμους αλλά οι γενικές κατευθύνσεις και οι διατάξεις των δρόμων παρέμειναν οι ίδιες. Η πιο σημαντική αλλαγή την Βυζαντινή περίοδο είναι η επέκταση των χώρων διαβίωσης στην πόλη. Η πρώιμη βυζαντινή πόλη ήταν μεγαλύτερη και κατοικήθηκε από μεγαλύτερο πληθυσμό, από αυτόν της ρωμαϊκής περιοδου. Το αστυ της νότιας πόλης είχε επεκταθεί προς τις πλαγιές της κορυφογραμμής που νυν λέγεται Σεπετ / Sepet προς τα ΝΑ. Στην βόρεια πόλη, αστικά κτήρια χτίστηκαν στην οδό Νεκροπόλεως και τάφοι της ρωμαϊκής περιόδου χρησιμοποιήθηκαν ως χώροι διαβίωσης.

Υπάρχουν 9 εκκλησίες στο κέντρο της πόλης! Ανήκουν στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο! Όλες είναι τρίκλιτες βασιλικές. Δύο έχουν εγκάρσιο κλίτος. Όλες έχουν ψηφιδωτά opus tesselatum στα δάπεδά τους και ήταν πλούσια διακοσμημένες. Ο οικισμός στην νότια πλαγιά του λόφου ευρίσκεται σε μια αναβαθμιδωτή περιοχή, που υποστηρίζεται από αναλημματικούς τοίχους. Υπάρχουν περάσματα με ανατολικό-δυτικό προσανατολισμό μεταξύ των αναβαθμίδων και κλίμακες που επιτρέπουν την πρόσβαση μεταξύ αυτών των περασμάτων. Οπές δοκών και αντηρίδες δείχνουν ότι τα προβλήματα που οφείλονταν στις διαφορές υψομέτρου στους ναούς λύθηκαν με ξύλινα δάπεδα. Τέσσερις από τις εκκλησίες στην Όλυμπο έχουν αίθρια.[6]

Αν και δεν έχει κατοίκους / μη οικιστική επισκοπή, η Όλυμπος αναφέρεται σήμερα από την Καθολική Εκκλησία ως τιτουλάρια έδρα.(*)

Το όνομα της πόλης αναφέρθηκε τελευταία φορά τον 9ο αιώνα μ.Χ., όταν ήταν συνδεδεμένη με τον Μητροπολίτη Μύρων.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Αγνωστη Μικρα Ασια». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 30.6.2013.

Ένας από τους πολλούς αρχαίους ελληνικούς τάφους, λυκιακού τύπου, στην Όλυμπο. Από κάποιους αρχαιολόγους λέγεται και σαρκοφαγος…

ΤΩΡΑ, βρέθηκε και ένας τρίτος μνημειώδης αρχαίος τάφος. Μια μαρμάρινη σαρκοφάγος διακοσμημένη με εικόνες σκηνών κυνηγιού με την θεά Νίκη, του ελληνικού πανθέου, μέσα στον θολωτό τάφο, ο οποίος είχε περίπου ύψος 9 μ.! «Αν και τμήματα της σαρκοφάγου σώζονται σε κατεστραμμένη κατάσταση, έχουμε ήδη ξεκινήσει τις εργασίες αποκατάστασης», εδήλωσε ο κ. G. Kurtuluş Öztaşkın (του Πανεπιστημίου Pamukkale). Η διαδικασία αποκατάστασης περιλαμβάνει την ανακατασκευή των 50 τεμαχίων του κάτω τμήματος της σαρκοφάγου. Ο Öztaşkın και οι συνάδελφοί του διαπίστωσαν ότι το υψηλής ποιότητας μάρμαρο που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή της σαρκοφάγου προήλθε από λατομείο της έκτασης της νυν δυτικής Τουρκίας.

ΠΗΓΗ: «Archaeologists uncover monumental tomb at Olympos ancient city», Hürriyet Daily News, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 26.5.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Bayram B. “Lykia da Hristiyanlığın Yükselişi”, Cedrus: 304–307. doi:10.13113/CEDRUS.202215, 26.6.2022.
• Bennett J. “Christianity in Lycia: From its beginnings to the “Triumph of Orthodoxy”, Adalya (18): 266, 273–276, 1.6.2015.
• Evcim και Öztaşkın “Early Byzantine Churches in Olympos”, Journal of Archaeology and Art, 1.1.2019.
• Öncü Ö. E. “Roma Dönemi’nde Olymops (Lykia) Kuzey Kent”, Cedrus, 9: 303–321, 29.6.2021.
• Ormerod H. A. “The Campaigns of Servilius Isauricus against the Pirates”, The Journal of Roman Studies, 12: 35–56, doi:10.2307/296170, 1922.
• Özer El. “The Lycian League and Olympus in Eastern Lycia”, Mediterranean Journal of Humanities, 3 (1): 211–224, doi:10.13114/MJH/20131663, 24.6.2013.
  • Του ιδίου “Olympos ve Zeniketes’in Kalesinin Lokalizasyonu”, Adalya, 10: 81–103.
• Öztürk H. S., κ.ά. “Olympos in Lycia: A Novel Assessment of its History and Localization in Light of Recent Archaeological and Epigraphical Research”, Ατταλεια / Adalya (23): 253–275. doi:10.47589/adalya.837700, 2020-11-15.
• Annuario Pontificio 2013, Libreria Editrice Vaticana, 2013.(*)
• “Προϊστορικοί Χρόνοι στην Kumluca», στο HISTORICAL, αρ. 3. έκδ. Δήμος Αττάλειας-Kumluca, 28.7.2020.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Οι ανασκαφες έχουν αποκαλύψει περισσότερες από 50 επιγραφές στην Όλυμπο και φέρουν τα εθνικά ονόματα Ὀλυμπηνός, Ὀλυμπηνή και Ὀλυμπηνοί. Μία επιγραφή αναφέρει τον Κώρυκο.

[2] ΠΗΓΗ: άρθρο “Αρχαία Πόλη Όλυμπος – Αττάλεια” του περ. Πολιτισμός και Τέχνες, διευθ. T. Gün, εκδ. Mootol, Σεπτ. 2008.

[3] 2.10: Ἱστοροῦσι δὲ καὶ ταῦτα περὶ τῶν Ῥοδίων͵ ὅτι οὐ μόνον ἀφ᾽ οὗ χρόνου συνώικισαν τὴν νῦν πόλιν εὐτύχουν κατὰ θάλατταν͵ ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς Ὀλυμπικῆς θέσεως συχνοῖς ἔτεσιν ἔπλεον πόρρω τῆς οἰκείας ἐπὶ σωτηρίαι τῶν ἀνθρώπων· ἀφ᾽ οὗ καὶ μέχρι Ἰβηρίας ἔπλευσαν͵ κἀκεῖ μὲν τὴν Ῥόδην ἔκτισαν ἣν ὕστερον Μασσαλιῶται κατέσχον͵ ἐν δὲ τοῖς Ὀπικοῖς τὴν Παρθενόπην͵ ἐν δὲ Δαυνίοις μετὰ Κώιων Ἐλπίας. τινὲς δὲ μετὰ τὴν ἐκ Τροίας ἄφοδον τὰς Γυμνησίας νήσους ὑπ᾽ αὐτῶν κτισθῆναι λέγουσιν͵ ὧν τὴν μείζω φησὶ Τίμαιος μεγίστην εἶναι μετὰ τὰς ἑπτά͵ Σαρδὼ Σικελίαν Κύπρον Κρήτην Εὔβοιαν Κύρνον Λέσβον͵ οὐ τἀληθῆ λέγων· πολὺ γὰρ ἄλλαι μείζους. τινὲς δὲ τῶν Ῥοδίων καὶ περὶ Σύβαριν ὤικησαν κατὰ τὴν Χωνίαν. ἔοικε δὲ καὶ ὁ ποιητὴς μαρτυρεῖν τὴν ἐκ παλαιοῦ παροῦσαν τοῖς Ῥοδίοις εὐδαιμονίαν εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης κτίσεως τῶν τριῶν πόλεων τριχθὰ δὲ ὤικηθεν καταφυλαδόν͵ ἠδ᾽ ἐφίληθεν ἐκ Διός͵ ὅστε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀνάσσει͵ καί σφιν θεσπέσιον πλοῦτον κατέχευε Κρονίων. οἱ δ᾽ εἰς μῦθον ἀνήγαγον τὸ ἔπος καὶ χρυσὸν ὑσθῆναί φασιν ἐν τῆι νήσωι κατὰ τὴν Ἀθηνᾶς γένεσιν ἐκ τῆς κεφαλῆς τοῦ Διός͵ ὡς εἴρηκε Πίνδαρος. ἡ δὲ νῆσος κύκλον ἔχει σταδίων ἐνακοσίων εἴκοσιν.

3.3: Εἰσὶ δὲ τρεῖς καὶ εἴκοσι πόλεις αἱ τῆς ψήφου μετέχουσαι· συνέρχονται δὲ ἐξ ἑκάστης πόλεως εἰς κοινὸν συνέδριον͵ ἣν ἂν δοκιμάσωσι πόλιν ἑλόμενοι· τῶν δὲ πόλεων αἱ μέγισται μὲν τριῶν ψήφων ἐστὶν ἑκάστη κυρία͵ αἱ δὲ μέσαι δυεῖν͵ αἱ δ᾽ ἄλλαι μιᾶς· ἀνὰ λόγον δὲ καὶ τὰς εἰσφορὰς εἰσφέρουσι καὶ τὰς ἄλλας λειτουργίας. ἓξ δὲ τὰς μεγίστας ἔφη ὁ Ἀρτεμίδωρος͵ Ξάνθον Πάταρα Πίναρα Ὄλυμπον Μύρα Τλῶν κατὰ τὴν [ὑπέρ]θεσιν τὴν εἰς Κιβύραν κειμένην. ἐν δὲ τῶι συνεδρίωι πρῶτον μὲν Λυκιάρχης αἱρεῖται͵ εἶτ᾽ ἄλλαι ἀρχαὶ αἱ τοῦ συστήματος· δικαστήριά τε ἀποδείκνυται κοινῆι· καὶ περὶ πολέμου δὲ καὶ εἰρήνης καὶ συμμαχίας ἐβουλεύοντο πρότερον͵ νῦν δ᾽ οὐκ εἰκός͵ ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῖς Ῥωμαίοις ταῦτ᾽ ἀνάγκη κεῖσθαι͵ πλὴν εἰ ἐκείνων ἐπιτρεψάντων͵ ἢ ὑπὲρ αὐτῶν εἴη χρήσιμον· ὁμοίως δὲ καὶ δικασταὶ καὶ ἄρχοντες ἀνὰ λόγον ταῖς ψήφοις ἐξ ἑκάστης προχειρίζονται πόλεως. οὕτω δ᾽ εὐνομουμένοις αὐτοῖς συνέβη παρὰ Ῥωμαίοις ἐλευθέροις διατελέσαι τὰ πάτρια νέμουσι͵ τοὺς δὲ ληιστὰς ἐπιδεῖν ἄρδην ἠφανισμένους͵ πρότερον μὲν ὑπὸ Σερουιλίου τοῦ Ἰσαυρικοῦ͵ καθ᾽ ὃν χρόνον καὶ τὰ Ἴσαυρα ἐκεῖνος καθεῖλεν͵ ὕστερον δὲ Πομπηίου τοῦ Μάγνου͵ πλείω τῶν χιλίων καὶ τριακοσίων σκαφῶν ἐμπρήσαντος τὰς δὲ κατοικίας ἐκκόψαντος͵ τῶν δὲ περιγενομένων ἀνθρώπων ἐν ταῖς μάχαις τοὺς μὲν καταγαγόντος εἰς Σόλους͵ ἣν ἐκεῖνος Πομπηιόπολιν ὠνόμασε͵ τοὺς δ᾽ εἰς Δύμην λειπανδρήσασαν͵ ἣν νυνὶ Ῥωμαίων ἀποικία νέμεται. οἱ ποιηταὶ δὲ μάλιστα οἱ τραγικοὶ συγχέοντες τὰ ἔθνη͵ καθάπερ τοὺς Τρῶας καὶ τοὺς Μυσοὺς καὶ τοὺς Λυδοὺς Φρύγας προσαγορεύουσιν͵ οὕτω καὶ τοὺς Λυκίους Κᾶρας.

3.8: Εἶθ᾽ Ἱερὰ ἄκρα καὶ αἱ Χελιδόνιαι τρεῖς νῆσοι τραχεῖαι͵ πάρισοι τὸ μέγεθος͵ ὅσον πέντε σταδίοις ἀλλήλων διέχουσαι· τῆς δὲ γῆς ἀφεστᾶσιν ἑξαστάδιον· μία δ᾽ αὐτῶν καὶ πρόσορμον ἔχει. ἐντεῦθεν νομίζουσιν οἱ πολλοὶ τὴν ἀρχὴν λαμβάνειν τὸν Ταῦρον διά τε τὴν ἄκραν ὑψηλὴν οὖσαν καὶ καθήκουσαν ἀπὸ τῶν Πισιδικῶν ὀρῶν τῶν ὑπερκειμένων τῆς Παμφυλίας καὶ διὰ τὰς προκειμένας νήσους ἐχούσας ἐπιφανές τι σημεῖον ἐν τῆι θαλάττηι κρασπέδου δίκην. τὸ δ᾽ ἀληθὲς ἀπὸ τῆς Ῥοδίων περαίας ἐπὶ τὰ πρὸς Πισιδίαν μέρη συνεχής ἐστιν ἡ ὀρεινή͵ καλεῖται δὲ καὶ αὕτη Ταῦρος. δοκοῦσι δὲ αἱ Χελιδόνιαι κατὰ Κάνωβόν πως πίπτειν· τὸ δὲ δίαρμα λέγεται τετρακισχιλίων σταδίων. ἀπὸ δὲ τῆς Ἱερᾶς ἄκρας ἐπὶ τὴν Ὀλβίαν λείπονται στάδιοι τριακόσιοι ἑξήκοντα ἑπτά· ἐν τούτοις δ᾽ ἐστὶν ἥ τε Κράμβουσα καὶ Ὄλυμπος πόλις μεγάλη καὶ ὄρος ὁμώνυμον͵ ὃ καὶ Φοινικοῦς καλεῖται· εἶτα Κώρυκος ὁ αἰγιαλός.

5.7: Κατὰ δὲ τὰς ἀκρωρείας τοῦ Ταύρου τὸ Ζηνικέτου πειρατήριόν ἐστιν ὁ Ὄλυμπος ὄρος τε καὶ φρούριον ὁμώνυμον͵ ἀφ᾽ οὗ κατοπτεύεται πᾶσα Λυκία καὶ Παμφυλία καὶ Πισιδία καὶ Μιλυάς· ἁλόντος δὲ τοῦ ὄρους [ὑπὸ] τοῦ Ἰσαυρικοῦ͵ ἐνέπρησεν ἑαυτὸν πανοίκιον. τούτου δ᾽ ἦν καὶ ὁ Κώρυκος καὶ ἡ Φάσηλις καὶ πολλὰ τῶν Παμφύλων χωρία· πάντα δ᾽ εἷλεν ὁ Ἰσαυρικός.

6.3: Ἔφαμεν δέ που κατὰ τὸ Ἀνεμούριον ἄκραν τῆς Τραχείας Κιλικίας ἀντικεῖσθαι τὸ τῶν Κυπρίων ἀκρωτήριον τὴν Κρομμύου ἄκραν ἐν τριακοσίοις καὶ πεντήκοντα σταδίοις· ἐντεῦθεν δ᾽ ἤδη δεξιὰν τὴν νῆσον ἔχουσιν͵ ἐν ἀριστερᾶι δὲ τὴν ἤπειρον͵ πρὸς ἄρκτον ὁ πλοῦς ἐστι καὶ πρὸς ἕω καὶ πρὸς τὰς Κλεῖδας εὐθυπλοίαι σταδίων ἑπτακοσίων. ἐν δὲ τῶι μεταξὺ Λάπαθός τέ ἐστι πόλις ὕφορμον ἔχουσα καὶ νεώρια͵ Λακώνων κτίσμα καὶ Πραξάνδρου͵ καθ᾽ ἣν ἡ Νάγιδος· εἶτ᾽ Ἀφροδίσιον͵ καθ᾽ ὃ στενὴ ἡ νῆσος· εἰς γὰρ Σαλαμῖνα ὑπέρβασις σταδίων ἑβδομήκοντα· εἶτ᾽ Ἀχαιῶν ἀκτή͵ ὅπου Τεῦκρος προσωρμίσθη πρῶτον ὁ κτίσας Σαλαμῖνα τὴν ἐν Κύπρωι͵ ἐκβληθείς͵ ὥς φασιν͵ ὑπὸ τοῦ πατρὸς Τελαμῶνος· εἶτα Καρπασία πόλις λιμένα ἔχουσα͵ κεῖται δὲ κατὰ τὴν ἄκραν τὴν Σαρπηδόνα· ἐκ δὲ τῆς Καρπασίας ὑπέρβασίς ἐστιν ἰσθμοῦ τριάκοντα σταδίων πρὸς τὰς νήσους τὰς Καρπασίας καὶ τὸ νότιον πέλαγος· εἶτ᾽ ἄκρα καὶ ὄρος· ἡ δ᾽ ἀκρώρεια καλεῖται Ὄλυμπος͵ ἔχουσα Ἀφροδίτης Ἀκραίας ναόν͵ ἄδυτον γυναιξὶ καὶ ἀόρατον. πρόκεινται δὲ πλησίον αἱ Κλεῖδες καὶ ἄλλαι δὲ πλείους͵ εἶθ᾽ αἱ Καρπασίαι νῆσοι͵ καὶ μετὰ ταῦτα ἡ Σαλαμίς͵ ὅθεν ἦν Ἄριστος ὁ συγγραφεύς· εἶτ᾽ Ἀρσινόη πόλις καὶ λιμήν· εἶτ᾽ ἄλλος λιμὴν Λεύκολλα· εἶτ᾽ ἄκρα Πηδάλιον͵ ἧς ὑπέρκειται λόφος τραχὺς ὑψηλὸς τραπεζοειδής͵ ἱερὸς Ἀφροδίτης͵ εἰς ὃν ἀπὸ Κλειδῶν στάδιοι ἑξακόσιοι ὀγδοήκοντα· εἶτα κολπώδης καὶ τραχὺς παράπλους ὁ πλείων εἰς Κίτιον … ἔχει δὲ λιμένα κλειστόν· ἐντεῦθέν ἐστι Ζήνων τε ὁ τῆς στωικῆς αἱρέσεως ἀρχηγέτης καὶ Ἀπολλώνιος ἰατρός· ἐντεῦθεν εἰς Βηρυτὸν στάδιοι χίλιοι πεντακόσιοι. εἶτ᾽ Ἀμαθοῦς πόλις καὶ μεταξὺ πολίχνη Παλαιὰ καλουμένη͵ καὶ ὄρος μαστοειδὲς Ὄλυμπος· εἶτα Κουριὰς [ἄκρα] χερρονησώδης͵ εἰς ἣν ἀπὸ Θρόνων στάδιοι ἑπτακόσιοι. εἶτα πόλις Κούριον ὅρμον ἔχουσα͵ Ἀργείων κτίσμα. ἤδη οὖν πάρεστι σκοπεῖν τὴν ῥαιθυμίαν τοῦ ποιήσαντος τὸ ἐλεγεῖον τοῦτο οὗ ἡ ἀρχή ἱραὶ τῶι Φοίβωι͵ πολλὸν διὰ κῦμα θέουσαι͵ ἤλθομεν αἱ ταχιναὶ τόξα φυγεῖν ἔλαφοι͵ εἴθ᾽ Ἡδύλος ἐστὶν εἴθ᾽ ὁστισοῦν· φησὶ μὲν γὰρ ὁρμηθῆναι τὰς ἐλάφους Κωρυκίης ἀπὸ δειράδος͵ ἐκ δὲ Κιλίσσης ἠιόνος εἰς ἀκτὰς διανήξασθαι Κουριάδας͵ καὶ ἐπιφθέγγεται διότι μυρίον ἀνδράσι θαῦμα νοεῖν πάρα͵ πῶς ἀνόδευτον χεῦμα δί᾽ εἰαρινῶι ἐδράμομεν ζεφύρωι. ἀπὸ γὰρ Κωρύκου περίπλους μέν ἐστιν εἰς Κουριάδα ἀκτήν͵ οὐ ζεφύρωι δὲ οὔτε ἐν δεξιᾶι ἔχοντι τὴν νῆσον οὔτ᾽ ἐν ἀριστερᾶι͵ δίαρμα δ᾽ οὐδέν. ἀρχὴ δ᾽ οὖν τοῦ δυσμικοῦ παράπλου τὸ Κούριον τοῦ βλέποντος πρὸς Ῥόδον͵ καὶ εὐθύς ἐστιν ἄκρα ἀφ᾽ ἧς ῥίπτουσι τοὺς ἁψαμένους τοῦ βωμοῦ τοῦ Ἀπόλλωνος· εἶτα Τρήτα καὶ Βοόσουρα καὶ Παλαίπαφος͵ ὅσον ἐν δέκα σταδίοις ὑπὲρ τῆς θαλάττης ἱδρυμένη͵ ὕφορμον ἔχουσα καὶ ἱερὸν ἀρχαῖον τῆς Παφίας Ἀφροδίτης· εἶτ᾽ ἄκρα Ζεφυρία πρόσορμον ἔχουσα͵ καὶ ἄλλη Ἀρσινόη ὁμοίως πρόσορμον ἔχουσα καὶ ἱερὸν καὶ ἄλσος· μικρὸν δ᾽ ἀπὸ τῆς θαλάττης καὶ ἡ Ἱεροκηπία. εἶθ᾽ ἡ Πάφος͵ κτίσμα Ἀγαπήνορος καὶ λιμένα ἔχουσα καὶ ἱερὰ εὖ κατεσκευασμένα· διέχει δὲ πεζῆι σταδίους ἑξήκοντα τῆς Παλαιπάφου͵ καὶ πανηγυρίζουσι διὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης κατ᾽ ἔτος ἐπὶ τὴν Παλαίπαφον ἄνδρες ὁμοῦ γυναιξὶν συνιόντες καὶ ἐκ τῶν ἄλλων πόλεων. φασὶ δ᾽ εἰς Ἀλεξάνδρειάν τινες ἐκ Πάφου σταδίους εἶναι τρισχιλίους ἑξακοσίους. εἶθ᾽ ὁ Ἀκάμας ἐστὶ μετὰ Πάφον· εἶτα πρὸς ἕω μετὰ τὸν Ἀκάμαντα πλοῦς εἰς Ἀρσινόην πόλιν καὶ τὸ τοῦ Διὸς ἄλσος· εἶτα Σόλοι πόλις λιμένα ἔχουσα καὶ ποταμὸν καὶ ἱερὸν Ἀφροδίτης καὶ Ἴσιδος· κτίσμα δ᾽ ἐστὶ Φαλήρου καὶ Ἀκάμαντος Ἀθηναίων· οἱ δ᾽ ἐνοικοῦντες Σόλιοι καλοῦνται. ἐντεῦθεν ἦν Στασάνωρ τῶν Ἀλεξάνδρου ἑταίρων͵ ἀνὴρ ἡγεμονίας ἠξιωμένος· ὑπέρκειται δ᾽ ἐν μεσογαίαι Λιμενία πόλις· εἶθ᾽ ἡ Κρομμύου ἄκρα.

[4] Συμπεριφορά Ελλήνων και Ελληνίδων, που την έχουμε δει σε πολλές αντίστοιχες περιπτώσεις, από την αρχαία έως και την νεώτερη ιστορία τους!

[5] Ακολούθησαν οι επισκόποι:

• Αριστοκριτος, ο οποίος παρακολούθησε την Σύνοδο της Εφέσου το 431 μ.Χ.,
• Ανατόλιος, αναφέρεται στην επιστολή που έστειλε η μητροπολιτική διοίκηση των Μύρων στον Λέοντα Α΄ το 458 μ.Χ.,
• Ιωάννης, συμμετείχε στις Συνόδους της Κωνσταντινούπολης, 518 και 520 μ.Χ.
• Ανανίας / Ανιανός ή Ιωάννης, διαβάσθηκε σε μια μολύβδινη σφραγίδα του 6ου-7ου αιώνα μ.Χ.
• Θεοφιλήτος και Νικολαος – διαβαστηκαν σε ένα τέμπλο και ένα υπέρθυρο, που αποκαλύφθηκαν κατά την διάρκεια αρχαιολογικών ανασκαφών στην Επισκοπική Εκκλησία.

Το όνομα Όλυμπος εμφανίζεται επίσης στους καταλόγους επισκοπών του 5ου-7ου αιώνα μ.Χ.

[6] Το αίθριο της εκκλησίας αρ. 8 ευρίσκεται στην βόρεια πλευρά, ενώ τα αίθρια των εκκλησιών 1, 3 και 6 ευρίσκονται στην δυτική πλευρά. Οι εκκλησίες με αίθριο δεν έχουν νάρθηκες. Άλλες έχουν νάρθηκες στα δυτικά τους. Ο κύριος λόγος για την απουσία αίθριου και νάρθηκα μαζί είναι η λίγη γη.

αρχαια ελληνικη πολη ολυμπος Λυκιας, λυκια Ρωμαικη Αυτοκρατορια Λεκακης Necropolis Ζηνικετος Ζηνικετης orb αρχαιες ελληνικες πολεις 36ος παραλληλος επιτυμβια επιγραφη αρχαιο κτηριάο αστικη μορφη κοιλαδα, ποταμος ολυμπος, Μεσογειος, φαραγγι εκβολες Πρεβελη Ρεθυμνου Κρητης κρητη ατταλεια ωοτοκια χελωνα καρετα καρεττα Caretta Caretta, δενδροσπιτο κατασκηνωση καμπινγκ camping Εθνικο Παρκο Beydagları beydaglari μπεινταγλαρι πολις σταθμος μεταφορα ανταλλαγη εμποριο λιμανουπολη Παταρα, Μυρα Ανδριακη Φασηλις Μεγας Αλεξανδρος Φασηλιδα ιστορια ελληνικες επιγραφες, μεγαρο  μνημειωδης ταφος, γεφυρα οικια Λυκιακη Ελληνας γεωγραφος Στραβων Αρτεμιδωρος Εφεσος Λυκιακη Συμμαχια Συμπολιτεια ψηφος ομοσπονδιακη συνελευση ΑΜΕΡΙΚΗ 2ος αιωνας πΧ 1ος πειρατεια συγκρουση Ρωμη ανεπαρκεια ναυτικες δυναμεις απειλη εμπορικα συμφεροντα Ρωμαιοι εμποροι ρωμαικη λεγεωνα Ποπλιος Σερβιλιος Βατιας εκστρατεια ανατολικη Λυκιακες Παμφυλια πολιορκια φρουριο αντισταση ματαιη, αυτοπυρπολισμος οικογενεια συλληψη Ρωμαιος διοικητης πτωση υποταγη οικισμος εξεγερση τιμωρια κατασχεση κηρυξη ager publicus οικισμοι μΧ ελιτ επιγραφες ταφος Μαρκος Αυρηλιος αρχεπολις, λυκιαρχης, 5ος επισκοπη λιμανι εγκαταλειψη βαρβαροι αραβες αραβικη επιδρομη αρχιτεκτονικη τειχη οχυρωση πολυγωνικη τοιχοποιια ανασκαφες γεφυρι ρωμαικα χρονια Οδος Γεφυρας πυλη καταστροφη κατασκευη αυτοκρατορια 76 πΧ δημοσια λουτρα Βεσπασιανος ναος αστυ νεκροπολις οδικη αρτηρια, προσανατολισμος ανατολη δυση Νεκροπολη βορρας νοτος τριπλη πλατεια, πολεοδομικο συστημα ιπποδαμειο σχεδιο, ορθογωνιο σοκακι δρομακι οικοδομικα λειψανα λουτρο ταφοι χριστιανισμος 3ος Μητροπολη Μυρων Μεθοδιος Ολυμπου, πρωτος κειμενα αντιχριστιανικα γραπτα αναγνωριση μαρτυρας 4ος 312 σφαιριδια φωτος σφαιριδιο φως φωτοσφαιριδιο Βυζαντινη 6ος δρομος κατευθυνση διαταξη βυζαντιο διαβιωση πρωιμη κατοικοι πληθυσμος κορυφογραμμη κορφυη Σεπετ / Sepet εκκλησιες τρικλιτη βασιλικη εγκαρσιο κλιτος ψηφιδωτο opus tesselatum δαπεδο διακοσμηση αναβαθμιδωτη αναλημματικος τοιχος περασμα αναβαθμιδα κλιμακα προσβαση οπη δοκων δοκος αντηριδα υψομετρο ιερος ναος ΙΝ ξυλινο εκκλησια αιθριο μη οικιστικη επισκοπη, Καθολικη Εκκλησια τιτουλαρια εδρα 9ος Μητροπολις ελληνικος λυκιακου τυπου, αρχαιολογια σαρκοφαγος μνημειο μαρμαρινη εικονα σκηνη κυνηγι θεα Νικη, ελληνικο πανθεον πανθεο θολωτος αποκατασταση υψηλη ποιοτητα μαρμαρο λατομειο δυτικη Τουρκια αατολια ορθοδοξια Orthodoxy ισαυρικος ισαυρια πειρατες Προιστορια κουμλουκα Kumluca, ανασκαφη εθνικο ονομα ολυμπηνος, ολυμπηνη ολυμπηνοι Κωρυκος ροδιοι θαλασσα ολυμπικη σωτηρια ανθρωπων ιβηρια ροδη Μασσαλιωτες μασσαλια οπικοι Παρθενοπη Δαυνιοι Κωιοι νησος κως ελπια δωδεκανησα Τροια αφοδος Γυμνησιες νησοι βαλεαριδες Τιμαιος μεγιστη απτα Σαρδω σαρδηνια Σικελια Κυπρος ευβοια Κυρνος κορσικη Λεσβος ροδος Συβαρις συβαρη Χωνια ευδαιμονια κτιση τριχθα καταφυλαδον͵ θεος Διας͵ θεοι θεσπεσιος πλουτος Κρονιοι μυθος επος χρυσος θεα αθηνα γενεσις γεννηση γεννα κεφαλῆς τοη Διος͵ Πινδαρος κυκλος σταδια κοινο συνεδριο ελομενοι εισφορα Ξανθος Πιναρα Τλως Κιβυρα αιρετος αρχη δικαστηριο κοινη πολεμος ειρηνη δικαστης αρχοντας ευνομουμενη ελευθερη πατρια νομη ληιστης Σερουιλιος ισαυρα Πομπηιος Μαγνος σκαφος πλοιο εμπρησμος πυρκαγια φωτια κατοικια μαχη Σολοι Πομπηιοπολις Πομπηιοπολη Δυμη λειπανδρια αποικια Τρωας Μυσοι Λυδοι Φρυγες Καρες ακρα Χελιδονιαι τραχεια παρισοι προσορμο ορος Ταυρος ακρωτηρι Πισιδικα οροι πισιδια κρασπεδο δικη περαια ορεινη Χελιδονιες Κανωβος διαρμα ιερα ακρα ολβια Κραμβουσα Φοινικους αιγιαλος ακρωρεια πειρατηριο Μιλυας πανοικιο χωριο ανεμουριος ακραν τραχεια ακρωτηριον Κρομμυου ακρα ηπειρος πλους κλειδα ευθυπλοια λαπαθος υφορμος νεωριο͵ Λακωνες Πραξανδρος Ναγις αφροδισιο στενη Σαλαμινα αχαιοι ακτη Τευκρος Σαλαμις Τελαμωνας Τελαμων Καρπασια λιμενας Σαρπηδονα Σαρπηδων ισθμος πελαγος ακρωρεια αφροδιτης ακραια αφροδιτη θεα αδυτο γυναικα αορατο Κλειδες Καρπασιαι νησοι Καρπασιες͵ αριστος αρσινοη Λευκολλα Πηδαλιο λοφος τραπεζοειδης ιερος Κλειδαι κολπωδης παραπλους Κιτιον κλειστο Ζηνων στωικη αιρεσις φιλοσοφια αιρεση αρχηγετης απολλωνιος ιατρος Βηρυτος αμαθους πολιχνη Παλαια μαστοειδης μαστοειδες Κουριας χερρονησωδης͵ Θρονοι Κουριος ορμος αργειοι αργος ιραι ιρες Φοιβος κυμα θεουσαι͵ ταχιναι τοξο ελαφος ηδυλος οστισουν ελαφι Κωρυκιη δειραδα Κιλισση ηιονος Κουριαδα μυριον θαυμα ανοδευτο χευμα ζεφυρος Κουριας Κουριον βωμος θεος απολλωνας απολλων Τρητα Βοοσουρα Παλαιπαφος͵ υφορμο ιερον αρχαιον Παφια Ζεφυρια αρσινοη αλσος ιεροκηπια Παφος͵ κτισμα αγαπηνορας αγαπηνωρ ιερα πανηγυρι ανδρες γυναικες συνιοντες αλεξανδρεια ακαμας ακαμαντας πλους ακαμας Διος αλσος ισιδα ισις Φαληρο αθηναιοι ενοικοι Στασανωρ εταιροι ηγεμονια μεσογαια Λιμενια Κρομμυο συμπεριφορα Ελληνες Ελληνιδες επισκοποι αριστοκριτος, Συνοδος Εφεσου 431 ανατολιος, επιστολη Λεοντας λεων Α 458 ιωαννης, Κωνσταντινουπολη 518 520 ανανιας / Ανιανος μολυβδινη σφραγιδα 7ος θεοφιλητος Νικολαος τεμπλο υπερθυρο, καταλογος επισκοπων ναρθηκας