Η άγνωστη εκκλησία της Περούτζια με τα 16 αρχαία κορινθιακά κιονόκρανα, με ελληνικές επιγραφές – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Η Περούτζια (ρωμ. Περούσια) είναι σήμερα ιταλικός δήμος, πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας της Ουμβρίας / Ούμπρια.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΠΕΡΟΥΤΖΙΑΣ, ΕΔΩ.
• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΟΥΜΒΡΙΑΣ, ΕΔΩ.

Επανιδρύθηκε από τους Ετρούσκους Έλληνες και έγινε μια από τις μεγάλες μεγαλουπόλεις της Ετρουρίας, με το όνομα Περούσνα, ίσως από το αρχαίο ελληνικό «περιούσια[1]», διότι ισαπέχει (150 χλμ.) από Φλωρεντία, Ρώμη και Αγκώνα. Σε ετρουσκή στήλη του 7^ου αιώνα π.Χ. που βρέθηκε στη Βετουλόνια, αφιερωμένη στην πολεμίστρια Ιρουμίνα Φέρσνακη / IROUMINA PHERSNACHS (Phersna = Φέρσνα = Περούτζια, άρα η Περουγιάνα).

Οι πρώτοι γνωστοί οικισμοί στην έκτασή της χρονολογούνται από τον 11^ο αι. π.Χ.

Η Περούτζια ήταν μέρος του λεγόμενου «Βυζαντινού διαδρόμου». Ακόμη σύμβολό της είναι ο αρχαίος [*]θρακικός-ελληνικός γρύπας.

Το 537 μ.Χ., τα βυζαντινά στρατεύματα του Βελισσάριου συγκρούσθηκαν εδώ με τα οστρογοτθικά στρατεύματα του Βίτιγες. Με το τέλος των Οστρογότθων και μέχρι τον 8ο αιώνα, η πόλις παρέμεινε υπό βυζαντινή κυριαρχία, εκτός από δύο σύντομες περιόδους κατοχής από τους Λομβαρδούς στα τέλη του 6ου αιώνα.

Στα ελληνικού ενδιαφέροντος τουριστικά αξιοθέατά της είναι:

• Το Σιντριβάνι του Ποσειδώνα στους Κήπους Rosa και Cecilia Caselli (στην οδό Viale Indipendenza).

• Το Ετρουσκικό Πηγάδι (του 3ου αιώνα π.Χ.) – η κύρια πηγή ύδρευσης της πόλης στην αρχαιότητα. Με βάθος περίπου 40 μ. χρησίμευε και ως δεξαμενή. Ευρίσκεται στην Πιάτσα Ντάντι. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκη: “Το πηγαδι στην λαογραφία”.
• Ο ετρουσκικός τάφος του Σαν Μάννο (3^ος αιώνας π.Χ.), στην περιοχή Φέρο ντι Καβάλο.
• Ο ετρουσκικός υπογειος τάφος της οικογένειας του Άρνθ Βελτίμνα Άουλες στην Νεκρόπολη του Παλατσόνε (6^ος – 5ος αιώνας π.Χ.). Βρίσκεται στον οικισμό Πόντε Σαν Τζιοβάνι.
• Η ετρουσκική νεκρόπολη Centova Madonna Alta.
• Τα ετρουσκικά τείχη, ορατά από πολλά σημεία γύρω από την περίμετρό της.
• Το ψηφιδωτό του Ορφέα[*] και των Θηρίων ή της Αγίας Ελισσάβετ – έργο του 2^ου αιώνα – ευρίσκεται κοντά στα αρχαία λουτρά.

Αλλά ένα από το πλέον άγνωστά μνημεία της είναι ένα (σήμερα στρογγυλό) κτήριο.

• Οι κυκλικές εκκλησίες είναι μια λαογραφική – αρχιτεκτονική κατηγορία από μόνες τους.

Παλαιότερα ήταν αρχαίος 8γωνικός /16γωνικός προχριστιανικός ναός, πιθανόν μιθραίον, που μετετράπη σε εκκλησία το 500 μ.Χ. – κατ’ άλλους το 900 μ.Χ.[2] – του Αρχαγγέλου Μιχαήλ / San Michele Arcangelo. Αλλά έμειναν να θυμίζουν την αρχαία του καταγωγή τα 16 κορινθιακά κιονόκρανα, με ελληνικές επιγραφές με αρχαιοελληνικούς χαρακτήρες (λ.χ. ΗΡΩ, κ.ά.), και άλλα αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη.

Η Αγία Τράπεζα λ.χ. αποτελείται από μια αρχαία πέτρα, η οποία στηρίζεται σε έναν αρχαίο τμήμα κιόνα.

• Γνωστός και ως «ο μικρός ναός» της «Γραμμής του Αγίου Μιχαήλ»[3].

Υπέστη ζημιές από την οικογένεια Μπαλιόνι, η οποία το μετέτρεψε σε στρατιωτικό φρούριο. Ο καρδινάλιος Τιβ. Κρίσπο τον ανακαίνισε και τοποθέτησε το οικόσημό του επάνω από την πύλη εισόδου, το οποίο αργότερα αφαιρέθηκε από τους Γάλλους.

Στα τέλη του 18ου αιώνα, ανασκαφές αποκάλυψαν αρκετές ετρουσκικές τεφροδόχους και χαραγμένες πέτρες – άρα η περιοχή ίσως χρησιμοποιήθηκε ως νεκρόπολη στην αρχαιότητα. Αναστήλωση έφερε στο φως αρχαίες τοιχογραφίες και ξανα-ανοιξε τα 12 παράθυρα του κεντρικού τυμπάνου.

Στο εσωτερικό υπήρχαν αρχικώς 4 παρεκκλήσια, σε σχήμα ελληνικού σταυρού. Σήμερα σώζονται μόνον δύο…

Δεν βρίσκεται στην γνωστή «τουριστική διαδρομή» της πόλεως και λίγο μακριά – 450 μ. βόρεια του Πανεπιστημίου – στον 43^ο παράλληλο [43.12007254445816, 12.385293227801593] από το κέντρο της, αλλά θα σας αποζημιώσει… ιδίως την νύχτα είναι καταπληκτικό θέαμα…

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 5.6.2000.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Guerrieri Ott. «The Temple of San Michele Arcangelo in Perugia», εκδ. Grafica, Perugia, 1976.
• Menichelli M. «Templum Perusiae: ο συμβολισμός των πυλών και των συνοικιών της Περούτζια», εκδ. Futura, Perugia, 2006.
• Ζαπέλι Μ. Ρ. «Αγαπητέ Βιάριο: Ένα ταξείδι στην παλιά Περούτζια μέσα από τα τείχη, τις πύλες, τους δρόμους και τις πλατείες της», εκδ. Guerra, Perugia, 2005.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] περιούσιος = πλούσιος, πολὺς – Ἡσύχ.

[2] Γύρω στο έτος 900, υπέστη πάντως σίγουρα εκτεταμένες ανακαινίσεις.

[3] Μια γραμμή κατά μήκος της επιφάνειας της γης, από ένα σύνολο σημείων όπου είναι κτισμένοι ναοί του Αγίου Μιχαήλ, επί αρχαίων ναών, και όπου την οποία περνά η τελευταία ακτίνα του ηλίου, κατά το ηλιοβασίλεμα του θερινού ηλιοστασίου.

αγνωστη εκκλησια Περουτζια 16 αρχαια κορινθιακα κιονοκρανα, ελληνικη επιγραφη Λεκακης αγνωστες εκκλησιες αρχαιο κορινθιακο κιονοκρανο αρχαιες ελληνικες επιγραφες ρωμαικα Περουσια ιταλικος δημος, πρωτευουσα επαρχια Ουμβρια Ουμπρια επανιδρυση ετρουσκοι αρχαιοι ελληνες μεγαλουπολη Ετρουρια ονομα Περουσνα, ελληνικο περιουσια Φλωρεντια, Ρωμη Αγκωνα ανκονα ετρουσκικη στηλη 7^ος αιωνας πΧ Βετουλονια, πολεμιστρια Ιρουμινα Φερσνακη Irumina Phersnachs Phersna = Φερσνα Περουγιανα πρωτοι γνωστοι οικισμοι 11^ος Βυζαντινος διαδρομος δρομος συμβολο αρχαιος θρακικος ελληνικος γρυπας  γρυψ 6ος 537 μΧ βυζαντινα στρατευματα βυζαντιο Βελισσαριος συγκρουση Βιτιγες, Οστρογοτθοι 8ος βυζαντινη κυριαρχια, κατοχη Λομβαρδοι τουριστικα αξιοθεατα τουρισμος τουριστικο αξιοθεατο πεζοπορικες διαδρομες μονοπατια πεζοπορικη διαδρομη μονοπατι πεζοπορια Σιντριβανι θεος Ποσειδωνας Ποσειδων Κηποι Rosa Cecilia Caselli κασελι οδος Viale Indipendenza ετρουσκικο Πηγαδι 3ος πηγη υδρευση πολη αρχαιοτητα δεξαμενη πλατεια Πιατσα Νταντι ετρουσκικος ταφος Σαν Μαννο μανο μανος μαννος Φερο ντι Καβαλο υπογειος οικογενεια αρνθ Βελτιμνα αουλες νεκροπολη Παλατσονε 5ος οικισμος Ποντε Σαν Τζιοβανι αγιος ιωαννησ νεκροπολις κεντοβα μαντονα αλτα Centova Madonna Alta ετρουσκικα τειχη, ψηφιδωτο Ορφεας Θηρια αγια Ελισσαβετ Ορφευς Θηριο Ελισαβετ εργο 2^ος λουτρα αγνωστα μνημεια στρογγυλο κτηριο, αρχαιος οκταγωνικος 8γωνικος 16γωνικος δεκαεξαγωνικος προχριστιανικος μιθραιον, μιθραιο μετατροπη εκκλησια 500 10ος 900 μΧ αρχαγγελου Μιχαηλ αρχαγγελος San Michele Arcangelo κορινθια αρχαιοελληνικοι χαρακτηρες ηρω ΗΡΩ, αρχιτεκτονικα μελη αγια Τραπεζα πετρα, κιονας μικρος ναος γραμμη του Αγιου Μιχαηλ ζημια Μπαλιονι, στρατιωτικο φρουριο καρδιναλιος Κρισπο ανακαινιση οικοσημο πυλη Γαλλοι γαλλια 18ος ανασκαφη τεφροδοχος χαραγμενες πετρες αναστηλωση τοιχογραφια δωδεκα 12 παραθυρα τυμπάνο παρεκκλησι σχημα ελληνικος σταυρος τουριστικη 43^ος παράλληλος συμβολισμος συνοικια παλια περιουσιος πλουσιος, πολυς – ησυχιος ναοι τελευταια ακτινα ηλιου, ηλιος ηλιοβασιλεμα θερινο ηλιοστασιο λαογραφια