Του Γιώργου Λεκάκη
Το Vlasac είναι ένας από τους σημαντικότερους Μεσολιθικούς και Πρωτονεολιθικούς αρχαιολογικούς χώρους στις Σιδηρές Πύλες – άνω όριο της αρχαίας Θράκης – ή Στενωπούς Άνω Δούναβι του ποταμού Ίστρου / Δουνάβεως [Danube Gorges / Iron Gates / Đerdap Gorge / Upper Danube Gorge / Πυλες Τραϊανού], στην ανατολική Σερβία, στη δεξιά (νότια) όχθη του ποταμού, στον 44ο παράλληλο [44.5337° N, 22.0503° E]. Βρίσκεται περίπου 3 χλμ. κατάντη (ανατολικά) από το Lepenski Vir, επίσης έναν από τους πιο γνωστούς προϊστορικούς οικισμούς της Ευρώπης.
Για την προϊστορία οι Σιδηρές Πύλες του Δουνάβεως είναι πολύ σημαντικές. Κατοικούνται ήδη πριν από 13.000 χρόνια. Περιλαμβάνουν εκτός από το Vlasac, το Lepenski Vir, την Padina, την Hajdučka Vodenica, την Schela Cladovei, την Ajmana και την Ostrovul Corbului.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για το Vlasac Σερβίας, ΕΔΩ. (Με το ίδιο όνομα απαντάται και χωριό της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης).
Ευρίσκεται κοντά στην τοποθεσία Tahtalija, στους πρόποδες του λόφου Boljetinsko Brdo, μέσα στο φαράγγι του Δούναβη, στα νυν σύνορα Σερβίας–Ρουμανίας.
Ο χώρος είναι ιδιαίτερα γνωστός επειδή:
- κατοικήθηκε περίπου από το 9500 έως το 5500 π.Χ.,
- έχει αποδώσει πολυάριθμες ταφές και στοιχεία για την μετάβαση από τις κοινωνίες κυνηγών-τροφοσυλλεκτών στην Νεολιθική εποχή,
- Δυστυχώς τμήμα του αρχαιολογικού χώρου… βυθίστηκε, μετά την κατασκευή του φράγματος Iron Gates I (Đerdap I) την δεκαετία του 1970. Νεότερες ανασκαφές έγιναν όταν η στάθμη του νερού υποχώρησε!
Αλλά το Βλασάκ είναι σημαντικότατο και για έναν άλλο λόγο:
Λέγεται ότι τα εξημερωμένα φυτά «εισήχθησαν» στην νοτιοανατολική Ευρώπη, από την νοτιοδυτική Ασία, ως μέρος ενός νεολιθικού «πακέτου», το οποίο περιελάμβανε εξημερωμένα ζώα και αντικείμενα τυπικά των γεωργικών κοινοτήτων… Λένε ότι αυτό το «πακέτο» έφτασε στις εσωτερικές περιοχές των Βαλκανίων περίπου πριν 8.200 χρόνια ή αργότερα….
Ψέμα…
Μια ανάλυση για το άμυλο που είναι παγιδευμένο σε απολίθωμα ανθρώπινων δοντιών της Μεσολιθικής περιόδου, στο Vlasac (στην κεντρική χερσόνησο των Βαλκανίων) παρέχει άμεσες ενδείξεις ότι ήδη πριν από 8.600 χρόνια – αν όχι ενωρίτερα – οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες της Ύστερης Μεσολιθικής περιόδου αυτής της περιοχής, κατανάλωναν εγχώρια δημητριακά, όπως το Triticum monococcum, το Triticum dicoccum και το Hordeum distichon, τα οποία ήταν επίσης οι κύριες καλλιέργειες, που βρέθηκαν στις πρώιμες νεολιθικές κοινότητες της νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Άρα τα «εξωτικά» εισαγόμενα νεολιθικά εξημερωμένα φυτά καλλιεργούνταν στην αρχαία Θράκη / νότια Ευρώπη ανεξάρτητα, σχεδόν μισή χιλιετία ενωρίτερα από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως… από μεσολιθικούς τροφοσυλλεκτες πρώιμων γεωργικών ομάδων, που βρίσκονταν κατά μήκος των ακτών του Αιγαίου…
- Ας σημειωθεί ότι ήδη από τα μέσα της 7ης χιλιετίας π.Χ. – αν όχι ενωρίτερα, δηλαδή, τουλάχιστον τέσσερις αιώνες πριν από αυτό που λένε – στην Ελλάδα, στο Σπηλαιο Φράγχθη Αργολίδος, ευρέθησαν τρεις απανθρακωμένοι σπόροι T. dicoccum της Τελικής Μεσολιθικής / Αρχικής Νεολιθικής κεραμικής. Χρονολογήθηκαν με βάση την AMS μεταξύ 6750 και 6430 π.Χ., υποδηλώνοντας την παρουσία εξημερωμένου δίκοκκου σιταριού στην Πελοπόννησο / νότια Ελλάδα, πριν από 8.750 χρόνια περίπου – δηλ. σύγχρονα με τα αναλυθέντα άτομα της Μεσολιθικής στα Φαράγγια του Δούναβη. – ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκη “Φράγχθη Αργολίδος: Το σπήλαιο που άλλαξε τα παγκόσμια ναυτιλιακά δεδομένα”, σε 6 συνέχειες στην εφημ.”Ελευθερία” Λονδίνου, 8, 15, 22, 29.6 και 28.9, και 5.10.2000 και ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 6.10.2000. Kai C Perlès, κ.ά. “Early seventh-millennium AMS dates from domestic seeds in the Initial Neolithic at Franchthi Cave (Argolid, Greece)” στο Antiquity 87, 2013.
- ΔΕΙΤΕ επίσης την τηλεοπτική εκπομπή του Γ. Λεκάκη στην ΕΡΤ Πώς η Ελευσίνα μας έκανε καλλιεργημένους ανθρώπους, 22.1.2026.
ΠΗΓΗ: Em. Cristiani, κ.ά. “Dental calculus reveals Mesolithic foragers in the Balkans consumed domesticated plant foods”, 113 (37) 10298-10303, https://doi.org/10.1073/pnas.1603477113, PNAS, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 29.7.2016
αρχαια Θρακη καταναλωση εξημερωμενα δημητριακα εισαγωγη Ευρωπη Λεκακης
