Προιτίδες Νύμφες, οι πριγκήπισσες του Άργους, από τις πρώτες γυναίκες επαναστάτριες στον κόσμο! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Ο Προίτος (γιος του βασιλιά του Άργους Άβαντα και της Αγλαΐας, κόρης του Μαντινέα), μοιραζόταν το βασίλειό της Αργολίδος, με τον δίδυμο αδελφό του, Ακρίσιο, με τον οποίο είχε μακροχρόνια διαμάχη. Άρχισαν να μαλώνουν ήδη από την κοιλιά της μητέρας τους, λένε – φράση που μας έμεινε παροιμιώδης για τους μακροχρόνια εχθρούς… Πολέμησαν μεταξύ τους δύο φορές[1] για την κληρονομιά του θρόνου, οπότε και ανακάλυψαν την ασπίδα – ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Τα αρχαία ελληνικά οπλα», ΕΔΩ! Σε ανάμνηση της μάχης των δύο βασιλιάδων, διοργανωνόταν, στα ιστορικά πλέον χρόνια, μια γιορτή στο Άργος, η Δαύλις.

Αλλά ο Ακρίσιος έδιωξε τον Προίτο, ο οποίος επήγε πρώτα στην Θήβα κι έμεινε κοντά στις πύλες που από εκείνον ονομάσθηκαν Προιτίδες[2], και είτα κατέφυγε στον βασιλιά της Λυκίας αμφιάνακτα Ιοβάτη, με την βοήθεια του οποίου ανακατέλαβε την Τίρυνθα. Μετά από αυτό, οι δύο αδελφοί εμοίρασαν το βασίλειο μεταξύ τους:

• ο Ακρίσιος εβασίλευσε στο Άργος και
• ο Προίτος στην Τίρυνθα, την οποία και τείχισαν οι Κύκλωπες, κι ίδρυσε πόλεις και ναούς. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΤΙΡΥΝΘΟΣ, ΕΔΩ.

Ο Προίτος με την Άντεια / Σθενέβοια[3] είχαν τρεις θυγατέρες – πατρωνυμικώς Προιτίδες:

• Την Λυσίππη,
• την Ιφινόη και
• την Ιφιάνασσα,
• και έναν υιό, τον Μεγαπένθη[4].

Οι Προιτίδες στο Άργος εξ αιτίας της απαράμιλλης ομορφιάς τους, ζητήθηκαν σε γάμο από πολλούς άνδρες, αλλά οι όμορφες πριγκήπισσες, τους απέρριπταν όλους… Ήθελαν να διαλέξουν αυτές τον σύζυγό τους και αυτό ερμηνεύθηκε ως αλαζονεία, τρέλλα… Ο Παυσανίας (2.25.9) μνημονεύει τους θαλάμους τους στην Τίρυνθα, στο δρόμο προς την θάλασσα! Η κύρια αιτία της θεϊκής τιμωρίας τους, η μανία / τρέλλα τους, ήταν μια προσβολή που έκαναν όταν ενηλικιώθηκαν προς την θεά Ήρα! Ισχυρίσθηκαν ότι:

• ήταν πιο όμορφες από την θεά,
• το παλλάτι του πατέρα τους περιείχε περισσότερα πλούτη από τον ναό της θεάς, και ότι
• θα έκλεβαν το χρυσάφι που κοσμούσε ένα φόρεμα του ξοάνου της Ήρας!

Η μανία τις έκανε να εγκαταλείψουν το πατρικο σπίτι, να πάρουν τα όρη τ’ αγρια βουνά, ουρλιάζοντας με τρομερές κραυγές.

Ο Μελάμπους και οι Προιτίδες στον ναό της Αρτέμιδος – έργο του A.-L. Millin.

Η μανιοκατάληψη των Προιτιδών οφειλόταν και στον θεό Διόνυσο, αφού τον προσέβαλαν, όταν μέθυσαν με κρασί, περιφρονούσαν τις τελετές του, και αρνήθηκαν να τον λατρέψουν μη αναγνωρίζοντας την θεϊκή του υπόσταση.[5]

• Οι δυο εκδοχές που εμπλέκουν τον Διόνυσο και την Ήρα, ενδέχεται να αποτελούσαν αρχικώς ξεχωριστές παραδόσεις, σχετικά με γυναίκες του Άργους, οι οποίες στη συνέχεια συγχωνεύτηκαν.

Η τιμωρία ήταν η μαχλοσύνη[6], ένα ανεξέλεγκτο παραληρημα…

Μερικοί συγγραφείς υποστηρίζουν ότι όχι μόνον οι Προιτίδες, αλλά και πολλές Αργίτισσες γυναίκες, κατελήφθησαν από μανία. Ο Ηρόδοτος γράφει για τις γυναίκες γενικά! Επίστευαν ότι ήταν αγελάδες – ιερόζωο της Ήρας – έψαχναν για κέρατα στο κεφάλι τους και μιμούμενες το μουγκρητό των βοοειδών… οι ήχοι τους είναι μια σπάνια περίπτωση όπου το θηλυκό ζώο παράγει βαθύτερο ήχο από το αρσενικό, στοιχεία που υποδηλώνουν την ανατροπή της φυσικής τάξης… Περιπλανιόντουσαν γυμνές στα βουνά (φαινόμενο ορειβασίας) και στα δάση της Αργολίδας και στον Κλείτωρα της Αρκαδίας. Αναφέρεται παρόμοιο επεισόδιο επί βασιλείας Προίτου και ένα άλλο επί Αναξαγόρα[7]…

Ο Ησίοδος το εκλογικεύει και γραφει ότι προσεβλήθησαν από κάποια δερματική πάθηση, που προκάλεσε κηλίδες στο σώμα τους και τριχόπτωση – γι’ αυτό άρχισαν να επιδεικνύουν ανήθικη συμπεριφορά, από πανικό, καθώς η νεότητά τους χανόταν…

Οι Προιτίδες περιπλανήθηκαν στην ύπαιθρο σε κατάσταση άγριας παραφροσύνης για 13 μήνες ή 10 χρόνια, προκαλώντας απόγνωση στον βασιλιά πατέρα τους, τον Προίτο, ο οποίος σκέφτηκε ακόμη και την αυτοκτονία, αλλά εμποδίστηκε από τους λογχοφόρους του.

Ο Προίτος παρακαλεί την θεά Άρτεμη να τις θεραπεύσει και γι’ αυτόν τον λόγο κτίζει έναν ναό στην Τίρυνθα προς τιμήν της θεάς! Η προσευχή του έπεισε την Ήρα να άρει την κατάρα…

Και εν τέλει ο Προίτος απευθύνθηκε στον πιο γνωστό θεραπευτή της Πελοποννήσου, τον Μελάμποδα, μάντη του Διονύσου, ο οποίος ήταν στην Ηλεία. Αλλά αυτός απαίτησε πολύ υψηλή αμοιβή για την άσκηση της τέχνης του: Το 1/3 ή κατ’ άλλους το μισό βασίλειο! Τότε οι απεσταλμένοι του Προίτου έκπληκτοι από το υπερβολικό αίτημα, έφυγαν… Αλλά επειδή ο αριθμός των γυναικών που τρελλαίνονταν συνέχιζε να αυξάνεται, παραφρονούσαν και, αφού σκότωναν τα παιδιά τους, εγκατέλειπαν τα σπίτια τους και χάνονταν στα δάση και στις ερημιές, αποφάσισαν να ξανάρθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να συμφωνήσουν με τους όρους του Μελάμποδα. Τότε ο Μελάμπους, ζήτησε και το 1/3 του βασιλείου για τον αδελφό του Βίαντα… Αλλιώς δεν θα αποφάσιζε να θεραπεύσει τις γυναίκες…

• ΑΚΟΥΣΤΕ την εκπομπή του Γ. Λεκάκη για τον Μελάμποδα, ΕΔΩ.

Ο τραγικός βασιλιάς συμφώνησε και έτσι, εθεραπεύθησαν από τον ιατρομάντη Μελάμποδα, και τους άνδρες του, αφού τις καταδίωξαν στα βουνά της Σικυώνας, βγάζοντας και αυτός κραυγές και εκτελώντας επίσης έναν μανιώδη χορό. Κατ’ άλλους, ο Μελάμπους τις έσωσε στο ιερόν της Αρτέμιδος στους Λουσούς και γι’ αυτό η θεά εκεί επήρε την επωνυμία Ημερασία (= αυτή που ημερώνει – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκακης “Τα επιθετα της θεας Αρτεμιδος”) – ή ότι εξευμένισε την Ήρα και καθάρισε την πηγή από την οποία είχαν πιει νερό οι Προιτίδες. Άλλοι λένε πως το ιερόν του Μελάμποδος ήταν μέσα στο σήμερα λεγόμενο Σπήλαιο των Λιμνών (παρακάτω φωτ.) στο χωριό Καστριά Αχαΐας.

Ο ιατροθερεπευτής εν τέλει νυμφεύτηκε μια από αυτές, την Ιφιάνασσα. Ο δε Βίας νυμφεύτηκε την αδελφή της, Λυσίππη, ενώ η Ιφινόη πέθανε, εν όσω προσπαθούσε να φτάσει κοντά της ο Μελάμπους (Απολλόδ. 2.2.2)… Στο Άργος γινόταν μια εορτή, τα Αγράνια, στην μνήμη μιας κόρης του Προίτου.

Σύμφωνα με άλλες πηγές, οι ιέρειες θεραπεύτηκαν από τον Ασκληπιό, γιο του Απόλλωνα. Ίσως γι’ αυτό μετά τους γάμους, ο βασιλιάς ανήγειρε ναό προς τιμήν του ιαματικού θεού Απόλλωνος στην Σικυώνα.

Ο Παυσανίας αναφέρει ότι, σύμφωνα με ορισμένους, ο ποταμός Άνιγρος, στην Ήλιδα, ανέδιδε άσχημη μυρωδιά, επειδή ο Μελάμπους έριξε μέσα σε αυτόν τα ιερά αντικείμενα-ιατρικά εργαλεία, που χρησιμοποιήθηκαν για τον καθαρμό των Προιτίδων. Σήμερα γνωρίζουμε ότι τα νερά του είναι ιαματικά και θειούχα, που εκβάλλει στην Λίμνη Καϊάφα. Ο Στράβων, αναφέρει επίσης τον θρύλο του Μελάμποδος, και μας πληροφορεί ότι κοντά στον ποταμό Άνιγρο υπάρχει και μια σπηλιά, που κατοικείται από τις νύμφες Ανιγρίδες, σήμερα γνωστή ως Σπήλαιο των Ανιγριδών νυμφών (παραπάνω φωτ.), από το οποίο αναβλύζει πηγή με ιαματικά νερά – ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Γ. Λεκακης “Οι 755 έως τώρα γνωστες ιαματικες πηγες της Ελλαδος”, ΕΔΩ. Αναφέρεται πως τα νερά του είχαν την ιδιότητα να θεραπεύουν την λέπρα, την ελεφαντίαση και την ψώρα – κάτι που συνάδει με την δερματική πάθηση που αναφέρει ο Ησίοδος – ΔΕΙΤΕ το σχετικό βιντεορεπορτάζ του Γ. Λεκάκη, ΕΔΩ.

• Ο μύθος συνδέεται με τελετουργίες που αφορούσαν την μετάβαση των νεαρών κοριτσιών προς την ενηλικίωση. Αλλά με την αντίδραση / ένταση των εφηβων και νέων γυναικών, που προκύπτει με τον επιβαλλόμενο γάμο, με κάποιον άνδρα, που δεν είναι επιλογή της… Εγκαταλείπει αυτόν που αγαπά, και τον τόπο της, λόγω της βασιλικής καταγωγής της, χάριν μιας επιγαμιαίας πολιτικής. Μια από τις πρώτες επαναστάσεις των γυναικών κατά των πατριαρχικών κοινωνιών και προτύπων…
• Ο μύθος δεν είναι παρά μια σύνθεση προγενεστέρων μύθων, εξ ου και οι τόσες εκδοχές του…

Έργα με θέμα τον μύθο τους, έγραψαν ο κωμικός ποιητής του 4ου π.Χ. αι. Θεόφιλος και ο βουκολικός ποιητής του 3ου π.Χ. αι. Θεόκριτος ο Συρακούσιος.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις». Γ. Λεκακης «Ελληνική Μυθολογία».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Απολλόδωρος, Βιβλ. II,2,1 και II,2,2. Ησύχ. Λεξικο ΣΟΥΔΑΣ. Παυσ. II, 18, 4 και VIII 18, 7 και V, 5,8-10. Στράβων, Η΄, 346-347.
• Βακχυλίδης «Επινίκιος ΙΑ΄, προς τιμήν του Αλεξίδαμου του Μεταποντίου».
• Ἠοῖαι ή Κατάλογος Γυναικών, αποσπασματικά σωζόμενο αρχαίο ελληνικό έργο, ποίημα του 7^ου αιώνα π.Χ. Γενεαλογικό έπος. Στην αρχαιότητα αποδιδόταν στον Ησίοδο. Στην σύγχρονη εποχή οι “μελετητές” λένε πως είναι ψευδο-ησιοδιακό έργο! Αφηγείται το σύνολο της ηρωικής εποχής, από τον Δευκαλίωνα έως τον Τρωικό πόλεμο. «ἢ οἵη» (οἷος, οἵα, ιωνικα οἵη, οἷον (ὁ, ὅς) = τέτοιος, αυτού του είδους, τέτοιας ποιότητας, τέτοιου είδους ή χαρακτήρα. Το έπος κατέγραφε και μυθικές γυναίκες, τους μύθους και τους απογόνους τους.
• Μελαμποδία, χαμένο επικό ποίημα που εξιστορούσε τις περιπέτειες του μάντη Μελάμποδα.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Λέγεται ότι επειδή ο Προίτος ερωτεύθηκε και επιχείρησε να αποπλανήσει την κόρη του Ακρισίου, Δανάη, και ότι ο Περσέας ήταν δικό του παιδί (Απολλόδ. 2.4.1).

[2] ΠΗΓΗ: σχολιαστές του Ευριπίδη (Φοίν. 1109).

[3] Η Άντεια ερωτεύτηκε τον Βελλεροφόντη και, επειδή εκείνος δεν ανταπέδωσε τον έρωτά της, τον διέβαλε στον σύζυγό της, λέγοντάς του ότι ο Βελλεροφόντης της έκανε άνομες ερωτικές προτάσεις. Ο Προίτος την πίστεψε και έδωσε στον Βελλεροφόντη ένα γράμμα για να το πάει στον πεθερό του, όπου τον παρακαλούσε να σκοτώσει αυτόν που θα του έδινε αυτό το γράμμα. Άρα οι Έλληνες είχαν συντεταγμένη γραφή προ της ιδρύσεως των Μυκηνών! – ΠΗΓΗ: Απολλόδ. 2.3.1, Διόδ. Σικ. 6.9.1, Ευστ. Σχόλ. Ιλ., Υγίν. μύθ. 57.1-2.

[4] Η κόρη του βασιλιά Μεγαπένθη, Ιφιάνειρα, απέκτησε, από τον Μελάμποδα τον Αντιφάτη, τον Βίαντα, την Προνόη και την Μαντώ. Ως παιδιά του Μελάμποδα, ίσως και δικά της, αναφέρονται ακόμα ο Άβαντας (Απολλόδ. 1/9.13), ο Μάντιος (Οδ. ο, 242), ο Θειοδάμαντας (Στάτ. Θηβ. 8.279) και ο Πρόγασος (Στέφ. Βυζ.).

[5] Σε έναν ερυθρόμορφο αμφορέα που βρίσκεται στο Εθνικό Μουσείο της Νεαπόλεως, οι Προιτιδες απεικονίζονται στον ναό της Αρτέμιδος, μετά τον καθαρμό, προσηλωμένες στις παρακλήσεις του Μελάμποδα, παρουσία του Διονύσου και ενός σατύρου.

[6] μάχλος = αἰσχρότης, ἀκολασία, ἀσέλγεια, λαγνεία – Ομ. Ἰλ. Ω.30 ἡ λέξ. αὕτη ἀποδίδοται μόνον εἰς τὰς γυναῖκας. μάχλος (μάχλον) = ἀκόλαστος, αἰσχρός, ἀσελγής, ἐπὶ γυναικῶν (ὡς τὸ λάγνος ἐπὶ ἀνδρῶν) «μαχλόταται γυναῖκες». ἐν χρήσει ἐπὶ ἐκτεθηλυμμένου ἀνδρός. – μεταφορ., ζωηρός, πλήρης ὀργασμοῦ, σφριγῶν, ἄμπελος, ὑβριστικός, αὐθάδης Ἄρης. – ΠΗΓΗ: Ἡσ. Ἔργ. κ. Ἡμ. 584. Αἰσχρίων παρ’ Ἀθην. 335C. Αἰσχύλ. Ἀποσπ. 390 και Ἱκ. 635. Αρισταρχος. Λοβ. εἰς Σοφ. Αἴ. 143 και Φρύν. 184. Λουκ. Ἀλέξ. 11.

[7] Ίσως αυτό που περιγράφει ο Αιλιανός, ο οποίος κατονομαζει την θεά Αφροδίτη ως την υπαίτια, η οποία καταδίκασε δυο γυναίκες την Ελέγη και την Κελαινώ, σε υπερβολική σεξουαλική επιθυμία, ωθώντας τες να τρέχουν γυμνές και παράφρονες σε όλην την Πελοπόννησο. Ο Αιλιανός δεν αναφέρει το κίνητρο της Αφροδίτης για αυτή την τιμωρία.

Προιτιδες Νυμφες νυφες κορες, αρχαιες πριγκηπισσες αργους, πρωτες γυναικες αρχαιες αρχαιοτερες επαναστατριες κοσμο Λεκακης Melampus and the Proetids in the temple of Artemis Aubin-Louis Millin painted terracotta metope temple of Apollo at Thermos bare-breasted women, 630 7ος αιωνας πχ BC ζωγραφισμενη τερακοτα μετωπη ναος απολλωνος απολλωνα θερμο αιτωλιας αιτωλια αιτωλοακαρνανια γυμνοστηθη γυναικα γυμνοστηθες γυναικες Προιτιδαι Νυμφαι πριγκηπισσα αργος, επαναστατρια προιτος βασιλιας αβαντας αβας Αγλαια Μαντινεας Μαντινευς Μαντινεια βασιλειο Αργολιδος, Αργολιδας Αργολιδα Αργολις διδυμος αδελφος ακρισιος, μακροχρονια διαμαχη μαλωμα κοιλια της μητερας μανας φραση παροιμιωδης παροιμια μακροχρονιοι εχθροι πολεμος κληρονομια θρονος ανακαλυψη ασπιδας ασπιδος ασπιδα ασπις αναμνηση μαχη βασιλιαδες βασιλεις διοργανωση προιστορικα μυθικα ιστορικα χρονια, γιορτη Δαυλις εκδιωξη Θηβα βοιωτια πυλες Προιτιδες βασιλευς Λυκια αμφιανακτας αμφιαναξ Ιοβατης, ανακαταληψη Τιρυνθα τιρυνς διδυμοι αδελφοι μοιρασια μοιρασμα τειχη Κυκλωπες, Κυκλωπας ιδρυση πολις πολη ναοι αντεια / Σθενεβοια θυγατερες – πατρωνυμικως πατρωνυμικα πατρωνυμο Λυσιππη, Ιφινοη Ιφιανασσα, Μεγαπενθης απαραμιλλη ομορφια γαμος ανδρες, ανδρας γαμπροι γαμβροι ομορφη απορριψη συζυγος ερμηνεια αλαζονεια, τρελλα τρελα Παυσανιας θαλαμος δρομος θαλασσα αιτια θεικη τιμωρια μανια / τρελλες τρελες προσβολη ενηλικωση θεα ηρα πιο ομορφες παλλατι παλατι πλουτη θεας, κλοπη χρυσαφι χρυσος κοσμημα φορεμα ενδυμα ξοανο μανιακες εγκαταλειψη σπιτι πατρικο ορη αγρια βουνα, ουρλιαγμα τρομερη κραυγη μανιοκαταληψη θεος Διονυσος, μεθη κρασι περιφρονηση τελετη αρνηση λατρεια μη αναγνωριση υποσταση εκδοχη παραδοσεις, συγχωνευση παραδοση μαχλοσυνη ανεξελεγκτο παραληρημα συγγραφεις αργιτισσεςκαταληψη μανια Ηροδοτος αγελαδα ιεροζωο ιερο ζωο κερατο κεφαλι μιμηση μουγκρητο βοοειδη ηχος σπανια θηλυκο βαθυτερος αρσενικο ανατροπη φυσικη ταξη περιπλανηση γυμνες γυμνη βουνο φαινομενο ορειβασιας ορειβασια οιστροπληξια δασος αργολιδας κλειτωρια Κλειτωρας Κλειτωρ κλειτορια Κλειτορας Κλειτορ αρκαδια βασιλεια Αναξαγορας Ησιοδος εκλογικευση δερματικη παθηση, νοσος κηλιδα σωμα τριχοπτωση ανηθικη συμπεριφορα πανικος νεοτητα συνδρομο υπαιθρος κατασταση αγρια παραφροσυνη 13 μηνες 10 χρονια, απογνωση αυτοκτονια, λογχοφορος θεα αρτεμις θεραπεια προσευχη καταρα θεραπευτης Πελοποννησος Μελαμποδας, μαντης Διονυσου, Ηλεια οικονομικη απαιτηση υψηλη αμοιβη ασκηση τεχνη απεσταλμενοι εκπληξη υπερβολικο αιτημα, θανατος δολοφονια παιδια παιδι παιδοκτονια σπιτια δαση ερημια τραπεζι διαπραγματευση συμφωνια ορος Μελαμπους, Βιαντας βιας ιατρομαντης ανδρας καταδιωξη Σικυωνα Σικυων κραυγες εκτελεση αρχαιος μανιωδης χορος ιερο ιερον Αρτεμιδος Λουσοι επωνυμια Ημερασια πηγη νερο Σπηλαιο Λιμνων καστρια Αχαια ιατροθερεπευτης απολλοδωρος εορτη Αγρανια, ιερειες ασκληπιος απολλωνας απολλων ιαματικος ποταμος ανιγρος, ηλιδα, ασχημη μυρωδια ιερα αντικειμενα ιατρικα εργαλεια χρηση καθαρμος νερα ιαματικα θειουχα, Λιμνη Καιαφα καιαφας Στραβων, θρυλος σπηλια κατοικηση ανιγριδες, Ανιγριδων νυμφων, λεπρα, ελεφαντιαση ψωρα δερματικα νοσηματα μυθος τελετουργια μεταβαση νεαρο κοριτσι κοπελα κοπελλα αντιδραση ενταση νεα επιβαλλομενος επιλογη αγαπη βασιλικη καταγωγη επιγαμιαια πολιτικη σχεση επανασταση γυναικεια χειραφετηση πατριαρχικη κοινωνια προτυπο εργα κωμικος ποιητης 4ος πΧ αιωνας Θεοφιλος βουκολικος 3ος Θεοκριτος Συρακουσιος Συρακουσες ελληνικη Μυθολογια Ησυχις Λεξικον ΣΟΥΔΑΣ Βακχυλιδης Επινικιος Αλεξιδαμος Μεταποντιο ηοιαι ηοιες Καταλογος Γυναικων, αποσπασμα χαμενο βιβλιο ελληνικο 7^ος μυθικες γυναικες, μυθοι απογονοι Γενεαλογια Γενεαλογικο επος αρχαιοτητα Ησιοδος ψευδοησιοδιακο ψευδοησιοδος αφηγηση ηρωικη εποχη Δευκαλιωνας Τρωικος πολεμος οιη οιος, οια, ιωνικη διαλεκτος οιη, οιον ος τετοιος, ειδος, ποιοτητα χαρακτηρας μυθικη μελαμποδια, χαμενο επικο ποιημα μαντικη ερωτας αποπλανηση Δαναη, Περσεας περσευς σχολιαστες Ευριπιδη Ευριπιδης Φοινισσες Βελλεροφοντη ερωτας διαβολη ανομη ερωτικη προταση γραμμα πεθερος αρχαιοι ελληνες συντεταγμενη γραφη Μυκηνες Διοδωρος Σικελιωτης Ευστασθιος Σχολια Ιλιας Υγινος Ιφιανειρα, αντιφατης, Προνοη Μαντω μαντιος Θειοδαμαντας Προγασος Βυζαντιος ερυθρομορφος αμφορεας Εθνικο Μουσειο Νεαπολη ναπολι ιταλια απεικονιση καθαρμος παρακληση σατυρος μαχλος = αισχροτης, ακολασια, ασελγεια, λαγνεια Ομηρος μαχλος μαχλον μαχλο ακολαστος, αισχρος, ασελγης, λαγνος μαχλοταται γυναικαι εκτεθηλυμμενος ανηρ ζωηρος, πληρης οργασμου, οργασμος σφριγος αμπελος, υβριστικος, αυθαδης αρης αισχριων αθηναιος αισχυλος αρισταρχος Λουκιανος Αιλιανος, θεα Αφροδιτη υπαιτια, καταδικη Ελεγη Κελαινω υπερβολικη σεξουαλικη επιθυμια, σεξ τρεξιμο παραφρονες κινητρο