Αρχαίος πυραμιδοειδής τάφος βρέθηκε στην αρχαία ελληνική πόλη Μώθι! Ανήκει σε Έλληνα δικαστή, γράφει ελληνική επιγραφή

Του Γιώργου Λεκάκη

Η Όαση Ντάκλα ή Ντάκλε / El Waḥat el Daḵla (= «οι εσωτερικές οάσεις») είναι μία από τις 7 οάσεις της Δυτικής Ερήμου της Αιγύπτου. Ευρίσκεται στο Κυβερνείο της Νέας Κοιλάδας, σε απόσταση 350 χλμ. από τον Νείλο και ανάμεσα στις οάσεις Φαράφρα και Χάργκα. Έχει διαστάσεις περίπου 80 χλμ. (από ανατολή προς δύση) και 25 χλμ. (από βορρά προς νότο), στον 25^ο παράλληλο [25°31’00.0″N 29°10’00.0″E]. Η ανθρώπινη παρουσία στην όαση αυτή ξεκίνησε κατά το Πλειστόκαινο. Νομάδες κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες άρχισαν να εγκαθίστανται σχεδόν μόνιμα στην όαση Ντάκλα, επί Ολοκαίνου (δηλ. πριν από 12.000 χρόνια περίπου). Η φαραωνική εξουσία και οι οάσεις στην έκταση αυτή χρονολογούνται γύρω στο 2550 π.Χ.

Τον Ιούλιο του 2026, μια αιγυπτιακή αρχαιολογική αποστολή, που διενεργούσε ανασκαφές στην Όαση Ντάκλα απεκάλυψε μια βυζαντινή οικιστική πόλη του 4ου αιώνα μ.Χ., η οποία περιελάμβανε πολεοδομικό σχεδιασμό με οδικό δίκτυο, οικιστικές ζώνες, μια βασιλική, δύο πύργους παρατήρησης, ένα οχυρωμένο κτίσμα με παχειά αμυντικά τείχη, οικίες με θολωτές στέγες, φούρνους για το ψήσιμο ψωμιού, εστιες, λίθινα εργαλεία άλεσης, χάλκινα και χρυσά νομίσματα, καθώς και περισσότερα από 200 θραύσματα αγγείων με επιγραφές (όστρακα) που μαρτυρούν οικονομικές συναλλαγές και καθημερινές δραστηριότητες. Μια οικία, η οποία ταυτοποιήθηκε μέσω επιγραφών ως ιδιοκτησία ενός διακόνου, με το όνομα Τισούς, ερμηνεύεται ότι λειτουργούσε ως οικιακός ναός, πριν από την ανέγερση της βασιλικής. Η ανακάλυψη παρέχει στοιχεία για την πολεοδομική οργάνωση, την θρησκευτική ζωή και την οικονομική δραστηριότητα κατά την βυζαντινή-ελληνική περίοδο της Αιγύπτου.

Στην όαση αυτή υπάρχει η πόλις Μωθις (σήμερα Μουτ ή/και απλώς Ντάκλα) αρχαία ελληνική πόλη, που σήμερα έχει πληθυσμό 24.400 κατοίκων (2018) [25.493117204012382, 28.98071481018955].

ΤΩΡΑ σε αυτήν ευρέθη και ένας αρχαίος τάφος σε σχήμα πυραμίδας, που χρονολογείται στα τέλη του 3^ου ή τις αρχές του 4^ου αιώνα μ.Χ. Ήλθε στο φως στην τοποθεσία Μπιρ αλ-Σαγκάλα της Όασης Ντάκλα, από αρχαιολόγους του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου. Η Μπιρ αλ-Σαγκάλα αποτελούσε τμήμα της νεκρόπολης της Μώθιδος, της πρωτεύουσας της όασης κατά την πτολεμαϊκή – μακεδονική και την ρωμαϊκή περίοδο.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΠΥΡΑΜΙΔΩΝ, ΕΔΩ.

Κάτω από την πυραμιδοειδή υπερκατασκευή, οι ερευνητές αποκάλυψαν μια αίθουσα από ωμές πλίνθους με θολωτή οροφή. Στα δεξιά της αίθουσας υπήρχαν δύο ταφικοί θάλαμοι κατασκευασμένοι επίσης από ωμές πλίνθους. Η κλίμακα και η είσοδος του τάφου, η οποία ήταν κατασκευασμένη από ψαμμίτη, ακολουθούσαν τον αιγυπτιακό ρυθμό και έφεραν ιερογλυφικές επιγραφές με νεκρικές επικλήσεις και προστατευτικά κείμενα. Τον αιγυπτιακό ρυθμό αντικατοπτρίζουν επίσης ένα γείσο διακοσμημένο με έναν πτερωτό ηλιακό δίσκο και δύο φίδια – κόμπρες, καθώς και μια νεκρική σκηνή από τα αιγυπτιακά «Βιβλία του Κάτω Κόσμου» στο υπέρθυρο. Επί πλέον, βρέθηκαν μια τράπεζα προσφορών και μια λεκάνη καθαρμού από ψαμμίτη, κεραμικά, καθώς και ένα χάλκινο νόμισμα που απεικόνιζε τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο.

Η ελληνική επίδραση διαφαίνεται στις 19 γραμμές ελληνικού κειμένου που είναι χαραγμένες σε μια πέτρινη ταφική στήλη. Το κείμενο είναι αφιερωμένο σε έναν άνδρα με το όνομα Πισέκτης, ο οποίος εικάζεται ότι ήταν δικαστής. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι ο τάφος ενδέχεται να επαναχρησιμοποιήθηκε, καθώς κατά την μεταγενέστερη αυτή φάση προστέθηκαν στην κύρια είσοδο ένα παρεκκλήσι από ωμές πλίνθους και ένα ιερό με τέσσερις τετράγωνους πεσσούς από το ίδιο υλικό.

ΠΗΓΗ: «Roman-era pyramidal tomb unearthed at Bir Al-Shaghala in Dakhla Oasis – An Egyptian archaeological mission has uncovered a distinctive pyramidal-shaped tomb dating to the Roman period at the Bir Al-Shaghala archaeological site in the Dakhla Oasis, featuring a rare stone entrance, funerary scenes from the ancient Egyptian Imy-Duat, and a 19-line funerary lament written in Ancient Greek», Ahram Online, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 24.9.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

«Egypt uncovers a complete Fourth Century AD Byzantine residential area in Dakhla Oasis in Western Desert – Greco-Roman – Antiquities», Ahram Online, 8.7.2026. Και “Egypt uncovers lost Byzantine-era city in the western desert”, ABC News, 8.7.2026.
Wagner G. «Les oasis d’Égypte à l’époque grecque, romaine et byzantine, d’après les documents grecs», Le Caire, Recherches de papyrologie et d’épigraphie grecques, 1987.

Dakhla Oasis New Valley Governorate Bir Al Shaghala Mothis Pisechtes Tisous αρχαιος πυραμιδοειδης ταφος αρχαια ελληνικη πολη Μωθις αρχαιος ελληνας δικαστης επιγραφη Λεκακης Αρχαιοι πυραμιδοειδεις ταφοι αρχαιες ελληνικες πολεις Μωθιδα ελληνες δικαστες ελληνικες επιγραφες οαση Ντακλα Ντακλε El Wahat el Dakla εσωτερικες οασεις Δυτικη Ερημος αιγυπτου Κυβερνειο Νεα Κοιλαδα ποταμος Νειλος Φαραφρα Χαργκα 25^ος παραλληλος ανθρωπινη παρουσια οασις Πλειστοκαινο νομαδες κυνηγοι τροφοσυλλεκτες εγκατασταση μονιμη Ολοκαινο πριν 12.000 χρονια φαραω 3η χιλιετια 2550 πΧ 2026, αιγυπτιακη αρχαιολογια ανασκαφες βυζαντινη οικιστικη πολη 4ος αιωνας μΧ πολεοδομια οδικο δικτυο, οικιστικη ζωνη βασιλικη πυργος παρατηρησης, οχυρο κτισμα αμυντικα τειχη, οικιες θολωτη στεγη φουρνος ψησιμο ψωμι εστια κουζινα λιθινα εργαλεια αλεση χαλκινο χρυσο νομισμα θραυσμα αγγειο επιγραφες οστρακο οικονομια συναλλαγες καθημερινες δραστηριοτητες οικια, επιγραφη ιδιοκτησια διακονος ονομα Τισους λειτουργια οικιακος ναος, πολεοδομικη οργανωση, θρησκευτικη ζωη οικονομικη δραστηριοτητα βυζαντιο ελληνικη περιοδος Αιγυπτος Μουτ πυραμιδα 3^ος Μπιρ αλ Σαγκαλα αρχαιολογια αρχαιοτητα Σαγαλα νεκροπολη πρωτευουσα πτολεμαικη – μακεδονικη ρωμαικη πτολεμαιοι μακεδονες μακεδονια μακεδονικος λεοντας λεων μακεδονικο λιονταρι πυραμιδοειδης υπερκατασκευη αιθουσα ωμη πλινθος θολωτη οροφη ταφικοι θαλαμοι κατασκευη ωμες πλινθοι κλιμακα ταφος ψαμμιτης, αιγυπτιακος ρυθμος ιερογλυφικες ιερογλυφικα νεκρικη επικληση προστατευτικα κειμενα προστασια γεισο διακοσμηση πτερωτος ηλιακος δισκος φιδι κομπρα οφις νεκρικη σκηνη αιγυπτιακα Βιβλια του Κατω Κοσμου κοσμος υπερθυρο τραπεζα προσφορων προσφορα λεκανη καθαρμος κεραμικα χαλκινο νομισμα αυτοκρατορας Κωνσταντινος ελληνικη επιδραση ελληνικο πετρινη ταφικη στηλη ανδρας Πισεχτης Πισεκτης δικαστης αρχαιολογοι επαναχρηση παρεκκλησι τετραγωνος πεσσος υλικο βυζαντιο