Οι 52 συμμετέχοντες στην Αργοναυτική εκστρατεία, όπως τους περιγράφει ο ίδιος ο Ορφέας

Έχοντας διαβάσει την Αργοναυτική εκστρατεία του Ορφέα πολλές φορές απανωτά και επικεντρώνοντας την προσοχή μου στα εδάφια εκείνα που περιέγραφαν εντυπωσιακές πληροφορίες, έστω και κωδικοποιημένες, κατάφερα μετά από επίπονη προσπάθεια να λύσω όλους τους γρίφους.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΟΡΦΕΩΣ, ΕΔΩ.

Πριν ξεκινήσω την μεγάλη περιπέτεια, θα προσπαθήσω να αποσαφηνίσω το ρόλο του Ορφέα. Φυσικά δε χρειάζεται να είναι κανείς μάντης, γιατί ο ίδιος ο Ορφέας τον αποκαλύπτει έστω και κρυμμένο. Στους στίχους 85-90 ο Ορφέας αναφέρει στην προσφώνηση  του Ιάσονα προς τον ίδιο: Έτσι με ευμένεια δέξου με σαν φίλος (Ορφέα) και άκουσε ευνοϊκά τα λόγια μου και εμένα που σε ικετεύω να με ακολουθήσεις στα βάθη του Εύξεινου Πόντου και στον όμορφο Φάσιμε το πλοίο Αργώ – ΔΙΑΒΑΣΤΕ σχετικά: Γ. Λεκάκης «Περίπλους του αρχαίου Πόντου», στην εφημ. «Ελληνική Γνώμη», σε 10 συνέχειες (Απρ. 2009 – Μάρτιος 2010) – για να μας δείξεις τους θαλάσσιους δρόμους της Παρθενίας Θάλασσας, ως συμπαραστάτης των ηρώων που περιμένουν να ακούσουν τη λύρα και τη θαυμάσια φωνή σου και επιθυμούν να σε έχουν βοηθό σε κοινούς μόχθους στο πέλαγος. Γιατί δεν σκέφτονται να ταξιδεύσουν σε βαρβαρικές φυλές δίχως εσένα. Πράγματι μόνο εσύ απ΄ τους ανθρώπους μπορείς να διαβείς τη σκοτεινή καταχνιά, τον έσχατο κρυψώνα, την γη με τον αβαθή πυθμένα  και να βρεις το δρόμο της επιστροφής.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για την ΑΡΓΟΝΑΥΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ, ΕΔΩ.

Αποκαλύπτεται έτσι ο μέγιστος ρόλος του Ορφέα στην Αργοναυτική εκστρατεία: Ήταν αυτός που οδήγησε τους Αργοναύτες μέσα στις άγνωστες θάλασσες. Αυτός που κατάφερε να περάσει την  Αργώ μέσα από βαρβαρικές φυλές, οι οποίες φαίνεται ότι τον σέβονταν και τον εκτιμούσαν. Αλλά για να σέβεσαι κάποιον, πρέπει να τον έχεις γνωρίσει προσωπικά. Φαίνεται δηλαδή ότι ο Ορφέας είχε ταξιδέψει πολλές φορές στο παρελθόν στις απομακρυσμένες αυτές περιοχές και είχε διδάξει τους ανθρώπους. Μόνο αυτός θα μπορούσε να περάσει «αλώβητος» ανάμεσα τους. Ούτε καν σκέφτονταν οι Αργοναύτες να διαβούν τις αφιλόξενες αυτές περιοχές μόνοι τους. Ένας όμως άνθρωπος με το τεράστιο ανάστημα του Ορφέα ενέπνεε απόλυτη εμπιστοσύνη στο πλήρωμα, ότι θα τους οδηγεί με ασφάλεια. Ήταν δηλαδή ένας διεθνής πρέσβυς του Ελληνικού πνεύματος σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο. Μόνο το όνομα του Ορφέα αρκούσε για να βλέπουν οι βάρβαροι -δηλαδή οι μη Έλληνες- τους ξένους Αργοναύτες σαν φίλους επισκέπτες!!!

Ήταν δηλαδή ο Ορφέας όχι μόνο αυτός που εμψύχωνε τους Αργοναύτες στις δυσκολίες με τη μουσική και τα τραγούδια του, αλλά αυτός που κυριολεκτικά οδηγούσε την Αργώ περνώντας από περιοχές που μόνο αυτός είχε ξαναπάει. Ήταν αυτός που έγραφε και το ημερολόγιο του πλοίου. Ήταν στην κυριολεξία η ΨΥΧΗ της εκστρατείας και χάρη σε αυτόν κατάφεραν οι Αργοναύτες να πραγματοποιήσουν με ασφάλεια το απίστευτο ταξίδι τους.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΡΓΟΝΑΥΤΩΝ, ΕΔΩ.

Θα ξεκινήσω τη μεγάλη περιπέτεια των Αργοναυτών από την Ιωλκό. Σύμφωνα με τον Ορφέα οι Αργοναύτες ήταν 50 όπως αναφέρει  στους στίχους 301-303 των Αργοναυτικών που παραθέτω: Έτσι ο Ιάσων πρότεινε στη ξηρά και στη θάλασσα να είναι αρχηγός ο Ηρακλής  στους πενήντα κωπηλάτες. Οι πενήντα δύο λοιπόν συμμετέχοντες στην Αργοναυτική εκστρατεία (πενήντα κωπηλάτες συν ένας αυτός, συν ένας ο Ιάσονας), έτσι όπως τους περιγράφει  ο ίδιος ο Ορφέας, είναι οι κάτωθι:

• 1) Ιάσων ο αρχηγός, ο γιος του Αίσονα, ανιψιός του βασιλιά Πελία και πρίγκιπας της Ιωλκού.
• 2) Ορφέας ο μουσικός, ο γιος του Οιάγρου, από τη Θράκη.
• 3) Ηρακλής, ο γιος του Κρονίωνα Δία και της Αλκμήνης.
• 4) Τίφυς ο γιος του Αγνίου, ο τιμονιέρης του πλοίου, από τις Θεσπιές της Βοιωτίας.
• 5) Κάστορας ο ιπποδαμαστής, ο γιος του Τυνδάρεως, του βασιλιά της Σπάρτης.
• 6) Πολυδεύκης ο πυγμάχος, ο αδελφός του Κάστορα.
• 7) Μόψος, ο γιος του Άμπυκα και της Αρηγονίδος από το Τίταρο, περιοχή που  βρισκόταν στα σημερινά σύνορα Λάρισας και Πιερίας και από την οποία πήρε το όνομά του ο μεγάλος παραπόταμος του Πηνειού που έχει και σήμερα το αρχαίο όνομα Τιταρήσιος.
• 8) Πηλέας, ο γιος του Αιακού και της Αίγινας, βασιλιάς της Φθίας και πατέρας του Αχιλλέα.
• 9) Ο Αιθαλίδης, ο γιος της Ευπολέμειας, από την Αλόπη της Φθίας.
• 10) Έρυτος και
• 11) Εχίονας, τα παιδιά του Αργειφόντη και της Λαοθόης, από την Κυλλήνη.
• 12) Κόρωνος, ο γιος του Αλέκτορος.
• 13) Ίφικλος, ο γιος του Φυλάκου.
• 14) Βούτης ο γιος του Αίνου.
• 15) Κάνθος, ο γιος του Άβαντος, από την Εύβοια.
• 16) Φάληρος, ο γιος του Άλκωνος.
• 17) Ίφιτος, ο γιος του Ναυβόλου, από την Τανάγρα της Βοιωτίας.
• 18) Τα αδέλφια Λαοδόκος
• 19) Αρήιος  και
• 20) Ταλαός, οι γιοι του Άβαντος και της Πηρούς.
• 21) Αμφιδάμας, ο γιος του Αλέου, από την Τεγέα.
• 22) Εργίνος, από την περιοχή του Βράγχου της Μιλήτου που την διαβρέχει ο ποταμός Μαίανδρος.
• 23) Περικλύμενος, ο γιος του Νηλέα του βασιλιά της Πύλου, από τις Κολώνες.
• 24) Μελέαγρος, ο γιος του Οινέα και της Αλθαίας, από την Καλυδώνα, την περίφημη πόλη της Αιτωλίας.
• 25) Ίφικλος, ο συγγενής του Μελέαγρου από τη μητέρα του Αλθαία, από την περιοχή της Ατρακηίδας λίμνης (πιθανότατα της σημερινής Τριχωνίδας).
• 26) Αστερίων, ο γιος του Κομήτη, από την Πειρεσία της Θεσσαλίας, εκεί όπου ενώνεται ο Απιδανός με τον Πηνειό, δηλαδή από την σημερινή περιοχή της πόλης Παλαμά, βόρεια των Φαρσάλων.
• 27) Ευρυδάμας, από τη περιοχή της λίμνης Βοιβηίδας της Θεσσαλίας.
• 28) Πολύφημος, ο γιος του Ελάτου.
• 29) Ο  γιος του  Καινέα.
• 30) Άδμητος, από τις Φερες της Θεσσαλίας.
• 31) Ευρυτίων, ο γιος του Ίρου, από την Οπούντα, περιοχή λίγο πριν τους  σημερινούς Λιβανάτες του Ν. Φθιώτιδας.
• 32) Ίδας, ο γιος του βασιλιά Αφάρεως της Μεσσηνίας.
• 33) Λυγκεύς, ο αδελφός του Ίδα και παρατηρητής του πλοίου.
• 34) Τελαμών, ο γιος του Αιακού και της Αίγινας, από τη Σαλαμίνα και συνεπώς αδελφός του Πηλέα.
• 35) Ίδμων, ο νόθος γιος του Άβαντος και της Αντιάνειρας, από τις όχθες του Αμφρύσου ποταμού, που ο Φοίβος του χάρισε τη μαντική τέχνη.
• 36) Μενοίτιος από την Οπούντα.
• 37) Οϊλεύς.
• 38) Φλίας, ο γιος του Βάκχου, από την περιοχή του Ασωπού.
• 39) Κηφεύς από την Αρκαδία.
• 40) Αγκαίος  επίσης από την Αρκαδία.
• 41) Ναύπλιος, ο γιος του Εννοσίγαιου και της Αμυμώνης.
• 42) Εύφημος, ο γιος του Ταινάρου, από τις θαλασσόβρεχτες Θεράπνες της Λακωνίας.
• 43) Αγκαίος από την Πλευρώνα, τη δεύτερη περίφημη πόλη της Αιτωλίας μετά την Καλυδώνα, ο αστρονόμος της εκστρατείας.
• 44) Παλαιμόνιος, ο νόθος γιος του Λέρνου, που είχε το παρατσούκλι «γιος του Ηφαίστου» για τα στραβά του πόδια.
• 45) Αυγείας, ο γιος του Ήλιου από την περιοχή του ποταμού Αλφειού και της λίμνης Πισάτιδος στην Ηλεία. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ σχετικώς: Γ. Λεκακης “Η Πίσα και η Πίζα”.
• 46) Αμφίων, από την Παλλήνη.
• 47) Αστέριος, ο αδελφός του Αμφίονα.
• 48) Ζήτης, ο γιος του Βορέα και της Ωρείθυιας, από την περιοχή του ποταμού Ιλισού της Αθήνας.
• 49) Κάλαϊς, ο αδελφός του Ζήτη.
• 50) Κάποιος από το περιβάλλον του βασιλιά Πελία.
• 51) Ύλας, ο συγγενής του Ηρακλή, ο έφηβος της παρέας, αφού ο Ορφέας γι’ αυτόν αναφέρει  ότι πάνω στο δροσερό πηγούνι του, το απαλό χνούδι δεν είχε ακόμη χρωματίσει τα λευκά του μάγουλα (στίχοι 229-230) και τέλος
• 52) Ο  Άργος, ο κατασκευαστής του  πλοίου.

Στη συνέχεια του βιβλίου αποδεικνύεται ότι τα Αργοναυτικά του Ορφέα είναι και τα μοναδικά ιστορικά κείμενα από όλες τις υπόλοιπες εκδοχές της Αργοναυτικής εκστρατείας. Συνεπώς μόνο όσοι αναφέρθηκαν παραπάνω είναι οι πραγματικοί 52 Αργοναύτες που έλαβαν μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία και όχι αυτοί που κατά καιρούς μεταγενέστεροι αρχαίοι συγγραφείς (Απολλόδωρος, Απολλώνιος ο Ρόδιος, Διόδωρος ο Σικελιώτης, Βαλ. Φλάκος, Υγίνος, κ.α.)  αναφέρουν στα κείμενα τους.

Ένα άλλο πρόσωπο που -θεωρητικά- πήρε μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία ήταν η Αταλάντη, η μοναδική γυναίκα σύμφωνα με τον Απολλώνιο που ήταν παρούσα στο μεγάλο αυτό άθλο. Πάλι όμως από τα κείμενα του Ορφέα δεν προκύπτει ότι πήρε μέρος κάποια Αταλάντη, αφού και μόνο η παρουσία γυναίκας στο πλοίο θα ήταν γεγονός αξιομνημόνευτο και το οποίο αποκλείεται να άφηνε ασχολίαστο ο Ορφέας.

Επίσης ένα άλλο όνομα που κατά καιρούς έχει διχάσει τους ερευνητές για το ποιος ακριβώς ήταν, είναι ο Άργος, ο κατασκευαστής του πλοίου. Ορισμένοι ερευνητές (επηρεασμένοι από τον Απολλόδωρο) τον ταυτίζουν με το γιο του Φρίξου, τον Άργο, στον οποίο αναφέρεται ο Ορφέας στους στίχους 863-865. Όμως ο γιος του Φρίξου και δεύτερος εξάδελφος του Ιάσονα, ηλικιακά ήταν νέο παιδί την εποχή αυτή, ενώ ο Άργος ο ναυπηγός θα ήταν 40-45 χρονών για να είναι έμπειρος τεχνίτης. Εξ άλλου πουθενά στο αρχαίο κείμενο ο Ορφέας δεν κάνει αναφορά ότι ο ναυπηγός Άργος ήταν ο γιος του Φρίξου, αφού σχεδόν όλους τους Αργοναύτες τους παρουσιάζει με το όνομα του πατέρα τους. Φυσικά και από την προσεκτική ανάγνωση του κειμένου του Ορφέα, προκύπτει ότι τα δύο πρόσωπα που αναφέρονται με το όνομα Άργος, ήταν δύο διαφορετικοί άνθρωποι. Συμπεραίνεται δηλαδή ότι ο γιος του Φρίξου είχε απλή συνωνυμία με τον Άργο τον ναυπηγό και συνεπώς όσοι ισχυρίζονται το αντίθετο έχουν καταλήξει σε λάθος συμπέρασμα.

Από τη σύνθεση και τον αριθμό των Αργοναυτών προκύπτουν δύο σημαντικά συμπεράσματα: Όλοι ήταν ίσοι, αφού ο Ιάσονας τους προσφωνεί σαν ένδοξους βασιλιάδες χωρίς καμία διάκριση. Ακόμη και ο αρχηγός της εκστρατείας, ο Ιάσονας, φαίνεται ότι κωπηλατούσε  το σκάφος στις δύσκολες στιγμές.

Το πλοίο ΑΡΓΩ, ΔΙΗΡΗΣ ή ΔΙΚΡΟΤΟ.

• ΔΕΙΤΕ ομιλία του Γ. Λεκάκη: “Πού είναι θαμμένη η Αργώ;”.

Το δημιούργημα του ναυπηγού Άργου, η θρυλική Αργώ, ήταν μεγαλύτερο σκάφος από τα συνηθισμένα σκάφη της εποχής, με συνέπεια να είναι και πιο αξιόμαχο, αφού θα μετέφερε περισσότερους στρατιώτες. Το σκάφος ήταν σχεδιασμένο  έτσι ώστε να είναι πολύ ευκίνητο στους ελιγμούς σε μικρό χώρο. Επιπλέον το μικρό της βύθισμα επέτρεπε στην Αργώ τη διάβαση και των ρηχών ποταμών, πράγμα που επιβεβαιώνεται πλήρως στην Αργοναυτική εκστρατεία.

Σύμφωνα με τον Ορφέα (στίχοι 283-300), όταν ήταν όλα έτοιμα για να ξεκινήσουν, οι Αργοναύτες -που ήταν μαζεμένοι στις όχθες του Αναύρου ποταμού- αποφάσισαν να εκλέξουν τον αρχηγό της εκστρατείας. Φυσικά όλοι κοίταξαν προς τη μεριά του εξοχότερου των ηρώων, του Ηρακλή. Εκείνος όμως δεν πειθόταν με τίποτε και παρακινούμενος από την Ήρα -όπως αναφέρεται στο στίχο 299- αναγνώρισε τον τιμημένο άνδρα, τον Ιάσονα,  του Αίσονος τον γιό, σαν αρχηγό. Είχε επιλέξει λοιπόν η Ήρα, η μητέρα των θεών, τον Ιάσονα και όχι τον Ηρακλή για να του χαρίσει την μεγάλη δόξα της Αργοναυτικής εκστρατείας  στις επόμενες γενεές, αφού για τον ήρωα Ηρακλή η θέση του στο πάνθεον των ηρώων ήταν ήδη εξασφαλισμένη από τα προηγούμενα μεγάλα κατορθώματά του.

ΠΗΓΗ: απόσπασμα από το βιβλίο του Σωτήρη Σοφιά “ΟΡΦΕΑΣ ΚΑΙ ΑΡΓΟΝΑΥΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ – Η ΠΛΗΡΗΣ ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΦΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ”, που κυκλοφορεί από τις εκδ. “Νοών”, 2009. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.1.2026.

αργοναυτικη εκστρατεια Ορφεας αποκωδικοποιηση ΟΡΦΕΥΣ, Ορφικα κρυμμενο Ορφευς προσφωνηση Ιασονας ευμενεια δεξου φιλος ικεσια βαθη Ευξεινος Ποντος ομορφος ποταμος Φασις αρχαιο πλοιο Αργω περιπλους Ποντου θαλασσιος δρομος παρθενια Θαλασσα συμπαραστατης ηρωας λυρα θαυμασια φωνη βοηθος κοινος μοχθος πελαγος ταξιδι βαρβαρικες φυλες ανθρωπος σκοτεινη καταχνια εσχατη κρυψωνα, γη αβαθης πυθμενας επιστροφη αργοναυτες αργοναυτης αγνωστη βαρβαρικη φυλη βαρβαροι σαβασμος εκτιμηση ταξειδι απομακρυσμενη διδασκαλος ανθρωποι αλωβητος αφιλοξενη περιοχη εμπιστοσυνη πληρωμα, ασφαλεια διεθνης πρεσβυς ελληνικο πνευμα γνωστος κοσμος ονομα αρχαιοι ελληνες ξενοι δυσκολια μουσικη τραγουδι οδηγος ημερολογιο καταστρωματος πλοιου Ιωλκος μαγνησια Ιασων ξηρα αρχηγος Ηρακλης πενηντα κωπηλατες πενηνταδυο συμμετεχοντες κωπηλατης Αισονας, αισων βασιλιας Πελιας πριγκιπας πριγκιψ πριγκηπας πριγκηψ μουσικος, Οιαγρος Θρακη Κρονιωνας Κρονιων ζευς Διας Αλκμηνη επιθετα διος κρονος τιφυς αγνιος τιμονιερης Θεσπιες Βοιωτια Θεσπιαι καστορας καστωρ ιπποδαμαστης, Τυνδαρεως, βασιλευς Σπαρτη λακωνια πολυδευκης πυγμαχος, μοψος, αμπυκας αμπυξ Αρηγονιδα Αρηγονις Τιταρος, Λαρισα Πιερια παραποταμος Πηνεις Τιταρησιος Πηλεας, Πηλευς αιακος Αιγινα Φθια αχιλλεας αχιλλευς αιθαλιδης, Ευπολεμεια αλοπη Φθιωτιδα φθιωτις ερυτος εχιονας, εχιων παιδια Αργειφοντης λαοθοη κυλληνη κορωνος, αλεκτορος αλεκτωρ ιφικλος, Φυλακος βουτης αινος κανθος, αβαντας, Ευβοια φαληρος, αλκωνας αλκων ιφιτος, Ναυβολος Ταναγρα Βοιωτιας αδελφια Λαοδοκος αρηιος ταλαος, αβας Πηρω αμφιδαμας, Αλεος Τεγεα αρκαδια εργινος, Βραγχος Μιλητος Μαιανδρος Περικλυμενος, νηλεας νηλευς Πυλος Κολωνες μελεαγρος, οινεα οινευς αλθαια Καλυδωνα, Καλυδων αιτωλια Ατρακηιδα λιμνη Τριχωνιδα Ατρακηις Τριχωνις αστεριων, Κομητης, Πειρεσια Θεσσαλια απιδανος Παλαμας Φαρσαλα ευρυδαμας, Βοιβηιδα Βοιβηις Θεσσαλιας πολυφημος, ελατος Καινεας Καινευς αδμητος, Φεραι ευρυτιων, ιρος Οπουντας, οπους Λιβανατες Φθιωτιδας ιδας, Αφαρεως Αφαρεας Αφαρευς Μεσσηνια λυγκευς, λυγκεας παρατηρητης τελαμων, τελαμωνας νησι Σαλαμινα νησος Σαλαμις ιδμων, ιδμωνας νοθος αντιανειρα οχθη αμφρυσος Φοιβος μαντικη τεχνη μαντεια μενοιτιος οιλευς φλιας, Βακχος ασωπος κηφευς κηφεας αρκαδιας αγκαιος ναυπλιος, Εννοσιγαιος αμυμωνη ευφημος, Ταιναρος θαλασσοβρεχτη Θεραπνες Θεραπναι Λακωνιας αγκαιος Πλευρωνα, Πλευρων αστρονομος παλαιμονιος, Λερνος παρατσουκλι γιος του Ηφαιστου ηφαιστος στραβα ποδια στραβοκαννης στραβοκανης αυγειας, ηλιος αλφειος Πισατιδα Πισατις Ηλεια Πισα αμφιων, αμφιωνας Παλληνη αστεριος, Αμφιονας ζητης, Βορεας Βορευς Ωρειθυια Ιλισος Αθηνα καλαις, Πελιας υλας, εφηβος δροσερο πηγουνι απαλο χνουδι λευκο μαγουλο αργος, κατασκευαστης ναυπηγος αργοναυτικα ορφεα μοναδικο ιστορικο κειμενο εκδοχη αρχαιοι συγγραφεις Απολλοδωρος, Απολλωνιος ο Ροδιος, Διοδωρος ο Σικελιωτης, φλακος, Υγινος, Αταλαντη, μοναδικη γυναικα αθλος Φριξος νεο παιδι ναυπηγηση 40χρονος 45χρονος εμπειρος τεχνιτης αριθμος Αργοναυτων ισοι, ισοτης ισοτητα ενδοξοι βασιλεις χωρις καμια διακριση κουπι θρυλικη μεγαλυτερο σκαφος σκαφη αξιομαχο, στρατιωτες ευκινητο ελιγμος βυθισμα διαβαση ρηχος εκλογη αρχηγου εξοχοτερος των ηρωων, θεα ηρα τιμημενος ανδρας, αρχηγια δοξα ηρως πανθεον κατορθωμα βιβλιο Σοφιας