ΔΙΟΓΕΝΗΣ, ο Πόντιος εκ Σινώπης: «ΑΝΘΡΩΠΟΝ ΖΗΤΩ»

Του Κωνσταντίνου Σπίνου

Ποτέ άλλοτε στην ιστορία της ανθρωπότητας η παροιμιώδης ρήση του κυνικού φιλοσόφου Διογένη «Άνθρωπον Ζητώ», δεν ήταν τόσο επίκαιρη όσο σήμερα. Κι αυτό, όχι γιατί οι άνθρωποι είναι σήμερα χειρότεροι απ’ ότι ήταν τον 4^ο και 3^ο αιώνα π.Χ., αλλά διότι στην εποχή μας η συνειδητοποίηση της επιτακτικής ανάγκης ύπαρξης Ανθρώπων σε κάθε τομέα της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής είναι σχεδόν καθολική. Άνθρωπο ζητούμε απεγνωσμένα στην εθνική και διεθνή πολιτική σκηνή που να βάλει κάποια τάξη στο χάος που επικρατεί παντού. Και ζητούμε άνθρωπο στη Δημόσια Διοίκηση, στον τομέα της Υγείας, στην Παιδεία, στην μικρή κοινωνία που ζούμε, στην πολυκατοικία μας, στην παρέα μας και ακόμα και μέσα στην οικογένειά μας, που είναι η μικρογραφία της κοινωνίας.

Σαν τον Διογένη όλοι εμείς, κρατώντας νοερά το δικό μας φανάρι, ψάχνουμε για Άνθρωπο με όλην την σημασία της λέξης, Άνθρωπο με ανθρωπιά, με κοινό νου, με χαρακτήρα, με ηθικές αρχές και αξίες, με υψηλούς στόχους και ιδανικά, με αυτοσεβασμό και φιλότιμο.

Το θλιβερό βέβαια είναι ότι οι περισσότεροι από εμάς δε μπήκαμε ποτέ στον κόπο να ψάξουμε πρώτα για τον Άνθρωπο μέσα μας. Στη σημερινή αποπνικτική ατμόσφαιρα της χυδαιότητας της αδικίας της βίας και του συβαριτισμού, θα ήταν χρήσιμο να ρίξουμε λίγο φως μέσα μας από το φανάρι του Διογένη.

Η αρχαιότερη αυθεντική παράσταση του Διογένους στο πιθάρι του: Σε μωσαϊκό από έπαυλι ρωμαϊκών χρόνων, στην Κολωνία Γερμανίας. Τώρα ευρίσκεται στο Ρωμαιογερμανικό Μουσείο.

ΔΙΟΓΕΝΗΣ Ο ΣΙΝΩΠΕΥΣ (404-323 π.Χ)

Ο Διογένης, ο διασημότερος κυνικός φιλόσοφος, γεννήθηκε στην Σινώπη του Πόντου. Ο θρύλος θέλει να:

• γεννήθηκε την ημέρα που πέθανε ο Σωκράτης την 10^η του μηνός Θαργηλιώνος (30 Μαΐου) του 399 π.Χ. και
• πέθανε την ίδια ημέρα που πέθανε ο Μέγας Αλέξανδρος στην Βαβυλώνα, την 10^η ή 11^η Ιουνίου του 323 π.Χ.!

Η δύναμη της προσωπικότητάς του έγκειται στην εκκεντρικότητά του, το τραχύ χιούμορ και στην τολμηρή αντίσταση σε καθε τί καθιερωμένο. Ο ίδιος με την αιχμηρή του γλώσσα, σύστηνε τον εαυτό του λέγοντας: «Είμαι ο Διογένης ο Κύων. Πλησιάζω τους καλούς, γαβγίζω τους άπληστους, και δαγκώνω τους παλιανθρώπους».

Πίνακας με τον Διογένη να αναζητεί άνθρωπο με το φανάρι – φράση που έμεινε παροιμιώδης – έργο του J. H. W. Tischbein, περίπου 1780.

Κυκλοφορούσε ανυπόδητος, και ντυνόταν με ευτελέστατο χιτώνα. Την νύχτα κοιμόταν συνήθως πλησίον της Ακροπόλεως, εντός ενός πιθαριού. Με αυτό τον τρόπο ήθελε να δείξει, ότι οι χαρές της ζωής είναι αυτές που προσφέρει η φύση κι ότι όλες οι άλλες ανάγκες του ανθρώπου είναι τεχνητές. Την ημέρα κυκλοφορούσε στους δρόμους της Αθήνας κρατώντας ένα φανάρι αναμμένο. Όταν τον ρωτούσαν τι το χρειάζεται το φανάρι την ημέρα, αυτός απαντούσε: «ψάχνω να βρω τίμιους ανθρώπους».

Σχέδιο του 1848 βασισμένο σε ανάγλυφο του 1ου αιώνα μ.Χ. που βρέθηκε στο Μόντε Testaccio / Τεστάκιο.[1].

ΤΟ ΠΙΣΤΕΥΩ ΤΟΥ

Για τον Διογένη η ευτυχία του ανθρώπου βρίσκεται στην φυσική ζωή. Ο άνθρωπος εκ φύσεως είναι πλασμένος, ώστε να ανταπεξέρχεται στις ανάγκες της ζωής. Παρά ταύτα ο ίδιος ο άνθρωπος δημιουργεί στον εαυτό του διάφορες ορέξεις, επιθυμίες αγαθών και γενικώς μόνος του προβάλλει ένα πλήθος τεχνητών αναγκών, οι οποίες τελικώς τον υποδουλώνουν, του καταστρέφουν την ψυχική ηρεμία και γαλήνη και εξαφανίζουν την ανεξαρτησία της προσωπικότητας, την οποία μόνο η αυτάρκεια, η λιτότητα, η αυτογνωσία και την άσκηση μπορεί κανείς να την εξασφαλίσει.

Αμφισβητούσε τα πάντα απέρριπτε κάθε μορφή εξουσίας και θεωρούσε ανόητη ματαιοδοξία κάθε κοινωνική προβολή. Περιγελούσε τους ανθρώπους που αγωνίζονταν να ξεπεράσει ο ένας τον άλλον σε υλικά αγαθά, και δεν αγωνιζόταν να γίνει καλύτερος άνθρωπος. Τον ενδιέφερε μόνο η απόλυτη ελευθερία του ανθρώπου. Τόσο εξαιρετική ήταν η αυστηρότητά και απλότητα της ζωής του, ώστε οι στωικοί τον αποκαλούσαν τέλειο άνθρωπο και σοφό. Δίδασκε ότι ο άνθρωπος έγινε κατ’ εικόνα του Θεού – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το και ΕΔΩ. Αλλά εξέπεσε. Για να γίνει πάλι αυτό το οποίο ήταν και να φτάσει εις το ανώτερο ηθικό επίπεδο που του αρμόζει, χρειάζεται πλήρης ανασχηματισμός των ανθρώπων και της κοινωνίας.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΣΤΩΙΚΩΝ, ΕΔΩ.

Η επιρροή του Διογένη ξεπερνά το ιστορικό του πλαίσιο, η τολμηρή στάση και η περιφρόνηση του για τα πλούτη τον έκαναν μια φιγούρα που αψήφησε τόσο τους ισχυρούς όσο και τις ψευδαισθήσεις της κοινωνίας, αφήνοντας μια κληρονομιά που εξακολουθεί να εμπνέει προβληματισμούς για την ελευθερία, την αυθεντικότητα και την πραγματική αξία της ζωής.

Η κλασσική εικόνα του Διογένους στο πιθάρι, με το φανάρι του και τις γυναίκες να αγαπούν να συνομιλούν μαζί του – έργο του J. W. Waterhouse, του 1882.

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΗΣ

Ήταν το πρώτο άτομο που σκέφτηκε και είπε, «Είμαι πολίτης ολόκληρου του κόσμου», παρά πολίτης μιας συγκεκριμένης πόλης ή κράτους. Έτσι, κατά κάποιον τρόπο εφεύρε την ιδέα του κοσμοπολιτισμού. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι δεν λέει ότι είναι άπολις – χωρίς πόλη – απλώς δηλώνει υποταγή στον Κόσμο και στο Σύμπαν. Οι περιορισμοί της υπηκοότητας και οι αποκλεισμοί που αυτοί συνεπάγονταν ήταν παράλογοι, και με τον Κοσμοπολιτισμό ζητούσε να τους καταργήσει ανοίγοντας τα πολιτικά προνόμια σε όλους. Με λίγα λόγια ο κοσμοπολιτισμός αντιπροσωπεύει μια πρώτη εισήγηση ότι ο δεσμός του ανθρώπου προς την ανθρωπότητα είναι ισχυρότερος του δεσμού προς το κράτος. Στα πλαίσια αυτά, οι Κυνικοί θα μπορούσαν να θεωρηθούν οι πρωτεργάτες του αναρχισμού!

Παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του πιστός στις αρχές του και στον τρόπο που ζούσε.

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ

Την ημέρα περιφερόταν στους δρόμους και τα σοκάκια της Αθήνας ελέγχοντας με αυστηρότητα και ειρωνεία όλα τα άσχημα της πόλεως και κυρίως τα αντικοινωνικά στοιχεία. Ολοένα γινόταν και προκλητικότερος στις δηλητηριώδεις παρατηρήσεις του.

• Όταν τον ρώτησαν ποια θηρία δαγκώνουν περισσότερο, απάντησε: «Από τα άγρια ο συκοφάντης, από τα ήμερα ο κόλαξ».
• Επειδή η πόλη Μύνδος Καρίας του φάνηκε πολύ μικρη σε σύγκριση με τα μεγάλα τείχη της, είπε: «Άνδρες Μύνδιοι φροντίστε να κλείνεται καλά τις πύλες, μήπως φύγει η πόλη σας».
• Στο ιατρό Διδύμωνα που είχε φήμη γυναικά και θεράπευε το μάτι μιας παρθένου, είπε: «Πρόσεξε μήπως θεραπεύων τον οφθαλμόν, φθείρεις την κόρη» (λογοπαίγνιο με την κόρη του ματιού).
• Όταν ένας Αθηναίος του ζήτησε ένα επανωφόρι που του είχε δανείσει προ καιρού, απάντησε: «Αν μου το χάρισες, το έχω. Αν μου το δάνεισες, το χρειάζομαι ακόμα».
• Όταν τον ρώτησαν πότε πρέπει κανείς να γευματίζει, απάντησε: «Οι πλούσιοι όταν θέλουν, οι φτωχοί όταν μπορούν».
• Όταν τον ρώτησαν ποιο κρασί του αρέσει, απάντησε: «Το ξένο».
• Βλέποντας έναν αδέξιο τοξότη, πήγε και στάθηκε στον στόχο, λέγοντας: «Εδώ, δεν υπάρχει κίνδυνος να κτυπηθώ».
• Όταν τον ρώτησαν γιατί οι άνθρωποι βοηθούν τους τυφλούς ή τους επαίτες, αλλά όχι τους φιλοσόφους, είπε: «Όλοι φοβούνται μήπως γίνουν κάποτε τυφλοί, ή επαίτες, όχι όμως και φιλόσοφοι».
• Όταν στην πόρτα ενός φαύλου είδε την επιγραφή: Μηδέν εισίτω κακόν (= Να μη μπει κανένα κακό), κτύπησε την πόρτα και ρώτησε: «Και ο οικοδεσπότης από πού θα μπαίνει».

Η συνάντηση Μεγάλου Αλεξάνδρου – Διογένους, στο Κράθειον Κορινθίας – έργο του G. de Crayer, περίπου 1630.

Ο ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΣΤΟΝ ΜΕΓΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ

Την Άνοιξη του 336 π.Χ ο Μέγας Αλέξανδρος συναντά στο Κράθειο Κορίνθου τον Διογένη. Η ιδιαιτερότητα της συνάντησης αυτής έγκειται στο γεγονός, ότι πρόκειται για μία συνάντηση των δύο άκρων της τότε εποχής: Από την μία η απόλυτη εξουσία, ο πλούτος συνοδευόμενα από υψηλό μορφωτικό επίπεδο και διάθεση κατάκτησης, που προσωποποιούνταν στον Μέγα Αλέξανδρο και από την άλλη η απόλυτη, συνειδητή, άρνηση της εξουσίας με διάθεση επιστροφής των ανθρώπων στις αρχέγονες φυσικές τους ρίζες, την λιτότητα και την αυτάρκεια, που προσωποποιούνταν στον Διογένη.

Η μεγάλης σημασίας συζήτηση που ακολούθησε μεταξύ των δύο ανδρών, μας την παρουσιάζει ανάγλυφα ο ρήτορας και φιλόσοφος Βίων ο Προυσαεύς. (ΠΕΡΙ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ» 4^ο Κεφάλαιο). Σ’ αυτήν την συζήτηση ο Διογένης εξηγεί στον Αλέξανδρο πότε ένας Βασιλέας είναι ωφέλιμος. Ο Διογένης αποδίδει την ωφελιμότητα ενός βασιλέα στο «Εάν είναι ωφέλιμος στον λαό». Για να δώσει ένταση και αποδεικτική αξία σε αυτόν τον ισχυρισμό του λέει. «Εάν κατακτήσεις όλη την Ευρώπη και δεν ωφελήσεις τον λαό, τότε δεν είσαι ωφέλιμος. Εάν κατακτήσεις όλη την Αφρική και την Ασία και δεν ωφελήσεις τον λαό, πάλιν δεν είσαι ωφέλιμος. Ακόμα και εάν περάσεις τις στήλες του Ηρακλέους και διανύσεις όλο τον ωκεανό και κατακτήσεις αυτή την ήπειρο που είναι μεγαλύτερη της Ασίας και δεν ωφελήσεις τον λαό, πάλι δεν είσαι ωφέλιμος γιατί δεν ωφελείς το σύνολο».

Από την ομιλία αυτή προκύπτει ότι οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν την ύπαρξη της ηπείρου που σήμερα αποκαλούμε Αμερική. Φυσικά και την γνώριζαν και την είχαν επισκεφθεί πολλές φορές. Και πολύ παλαιότερα Από την εποχή των Πελασγών των πανάρχαιων Ελλήνων των Μινύων και της Αργούς.

ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.2.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Βίων ο Προυσαεύς «ΠΕΡΙ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ»
• Διογένης Λαέρτιος «ΒΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ»
• Λεξικό ΣΟΥΔΑΣ.
• Λεξικό Εγκυκλοπαιδικό «Ήλιος».
• Λεξικό του Αρχαίου Κόσμου, εκδ «Δομή».
• Λεκακης Γ. «Η άγνωστη Μικρα Ασια» – κεφ. Σινωπη Ποντου, εκδ. «Κάδμος».
• Πλεύρης Κ. «ΕΛΛΗΝΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ» εκδ. «Νέα Θέσις».
• Σεφέρου Μ. «ΑΝΘΡΩΠΟΝ ΖΗΤΩ» εκδ. «Κάδμος».
• Σκουτερόπουλος Ν. «ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΚΥΝΙΚΟΙ» εκδ. «Γνώση».
• Εκήβολος.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] “Όρος” γνωστό και ως Μόντε ντέι Κότσι. Πρόκειται για τεχνητό τύμβο στην Ρώμη, που αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από θραύσματα (ιταλικά: cocci) σπασμένων αρχαίων αγγείων, πεταμένων αμφορεων, που χρονολογούνται από την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, μερικοί από τους οποίους φέρουν την ένδειξη titleli picti. Το αρχαιότερο εύρημα χρονολογείται στο έτος 144 μ.Χ., το πιο πρόσφατο στο 251. Είναι ένας από τους μεγαλύτερους σωρούς πήλινων, που έχουν βρεθεί οπουδήποτε στον αρχαίο κόσμο! Καλύπτει μια έκταση 4,9 στρ. στην βάση του. Έχει όγκο περίπου 760.000 κ.μ., που περιέχει τα υπολείμματα περίπου 53.000.000 αμφορέων! Ο λόφος κατασκευάστηκε κυρίως χρησιμοποιώντας θραύσματα μεγάλων σφαιρικών αγγείων των 70 λίτρων (18 γαλονιών ΗΠΑ) από την Βαιτική(*) του Γουαδαλκιβίρ της Ιβηρικής, σύγχρονης Ισπανίας, και άλλους δύο τύπους αμφορέων από την αρχαία ελληνική Τριπολιτανία (της νυν Λιβύης) και την Βυζακηνή (της νυν Τυνησίας). Έχει περιφέρεια 0,6 μιλίων, και ύψος 35 μ.! – αν και πιθανότατα ήταν σημαντικά υψηλότερος στην αρχαιότητα. Βρίσκεται σε μικρή απόσταση από την ανατολική όχθη του ποταμού Τίβερη, και στα Αυρηλιανά τείχη, κοντά στην Horrea Galbae, όπου αποθηκευόταν το κρατικό απόθεμα ελαιολάδου στα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ. – ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Almeida Em. R. “Il monte Testaccio ambiente, storia, materiali”, εκδ. Quasar, Ρωμη, 1984.
• Tozzi M. “Italia segreta”, BUR Saggi, Rizzoli, 2008.
• Malizia G. “Testaccio”, vol. 43, Roma tascabile, Newton Compton, 1996.
• AA. VV. “L’Italia descritta e dipinta con le sue isole di Sicilia, Sardegna, Elba, Malta, Eolie, di Calipso, ecc. secondo le ispirazioni, le indagini ed i lavori de’ seguenti autori ed artisti per cura di D. B.” / “Η Ιταλία: περιγραφή και ζωγραφική των νησιών της Σικελίας, Σαρδηνίας, Έλβα, Μάλτας, Αιολικά Νησιά, Καλυψούς, κλπ., σύμφωνα με τις εμπνεύσεις, την έρευνα και τα έργα συγγραφέων και καλλιτεχνών, επιμέλεια D. B.”, vol. 3, Roma, εκδ. G. Pomba e C., 1837.

(*) ο τύπος αυτού του αγγείου είναι σήμερα γνωστός ως “Dressel 20”.

ΔΙΟΓΕΝΗΣ αρχαιος Ποντιος Σινωπη ΑΝΘΡΩΠΟΝ ΖΗΤΩ σπινος Baetica fragments large globular vessels Guadalquivir Spain amphorae Tripolitania Libya Byzacena Tunisia Μοντε ντει Κοτσι τεχνητος τυμβος αξιοθεατα Ρωμη, θραυσματα ιταλικα cocci αρχαιο αγγειο πεταμενοι αμφορεις εποχη Ρωμαικη Αυτοκρατορια titleli picti αρχαιοτερο ευρημα 2ος αιωνας 144 μΧ 3ος 251 μεγαλυτερος σωρος πηλινα αρχαιος κοσμος αμφορεας λοφος κατασκευη θραυσμα μεγαλο σφαιρικο αγγειο λιτρο γαλονι Βαιτικη Γουαδαλκιβιρ ποταμος Γκουαδαλκιβιρ ιβηρικη χερσονησος Ισπανια τυπος αμφορευς ελληνικη Τριπολιτανια τριπολη τριπολις Λιβυη Βυζακηνη Τυνησια αρχαιοτητα οχθη Τιβερης, τιβερις αυρηλιανα τειχη, ορεα ορρεα γκαλμπαε Horrea Galbae, γαλβα αποθηκη κρατικο αποθεμα ελαιολαδο λαδι 2ος Ιταλια νησι Σικελια Σαρδηνια ελβα, Μαλτα, Αιολικα Νησια νησοι Αιολου αιολος Καλυψους, εργα συγγραφεις καλλιτεχνες αγγεια ντρεσελ ποντιοι ιστορια παροιμιωδης ρηση κυνικοι φιλοσοφοι ανθρωπον Ζητω ανθρωποι 5ος 4^ος 3^ος ζητηση κοινωνια διογενης φαναρι, ψαχνω ανθρωπο ηθικη ΣΙΝΩΠΕΥΣ 404 323 διασημοτερος κυνικος φιλοσοφος Ποντου ημερα που πεθανε ο Σωκρατης 10 10^η μηνας Θαργηλιωνας 30 Μαιου 399 Θαργηλιων 30 Μαιος θανατος 11 11^η Ιουνιου 323 Ιουνιος Μεγας Αλεξανδρος Βαβυλωνα Βαβυλων εκκεντρικοτητα χιουμορ τολμηρη αντισταση καθιερωμενο αιχμηρη γλωσσα, Κυων σκυλος καλοι γαβγισμα γαυγισμα απληστοι δαγκωμα παλιανθρωποι καλος απληστος παλιανθρωπος καλοσυνη απληστια παλιανθρωπια καλος απληστος παλιανθρωπος ανυποδητος, ξυπολητος ενδυση ευτελεστατος χιτωνας χιτων Ακροπολις, ακροπολη αθηνων πιθαρι χαρες ζωης ζωη φυση αναγκες ανθρωπου τεχνητες Αθηνας αθηνα τιμιος τιμιοτητα ευτυχια φυσικη αναγκη ορεξη επιθυμια αγαθα τεχνητη υποδουλωση καταστροφη ψυχικη ηρεμια γαληνη ανεξαρτησια προσωπικοτητα αυταρκεια, λιτοτητα, αυτογνωσια ασκηση αμφισβητηση απορριψη μορφη εξουσια ανοητη ματαιοδοξια κοινωνικη προβολη υλικα αγωνας καλυτερος απολυτη ελευθερια αυστηροτητα απλοτητα στωικοι στωικοτης τελειος σοφος διδασκαλια κατ’ εικονα του Θεου εξεπεσε ξεπεσε ξεπεσμος ανωτερο ηθικο επιπεδο πληρης ανασχηματισμος κοινωνια επιρροη περιφρονηση πλουτος ψευδαισθηση κληρονομια αυθεντικοτητα πραγματικη αξια πρωτο ατομο πρωτος πολιτης ολοκληρου του κοσμου πολη κρατος εφευρεση εφευρετης ιδεα κοσμοπολιτισμος απολις πολις υποταγη Κοσμος Συμπαν περιορισμος υπηκοοτητα αποκλεισμος παραλογισμος κοσμοπολιτες καταργηση πολιτικα προνομια κοσμοπολιτης πρωτη φορα δεσμος ανθρωποτητα κρατος κυνικη πρωτεργατης προδρομος αναρχισμος αναρχια ελεγχος αυστηροτητα ειρωνεια ασχημα αντικοινωνικα στοιχεια προκλητικος προκληση παρατηρηση θηριο αγρια θηρια συκοφαντης, ημερα κολαξ κολακας κολακεια Μυνδος καριας καρια τειχη ανδρες Μυνδιοι πυλη γιατρος Διδυμωνας ιατρος Διδυμων φημη γυναικα θεραπεια ματι παρθενος παρθενια οφθαλμος φθειρω φθορα κορη λογοπαιγνιο ματια οφθαλμιατρος αθηναιος επανωφορι δανειο χαρισμα γευμα πλουσιοι φτωχοι διατροφη κρασι ξενο αδεξιος τοξοτης, στοχος, τυφλος επαιτης, φιλοσοφοι τυφλοι επαιτες, πορτα θυρα φαυλος επιγραφη Μηδεν εισιτω κακον, κακο οικοδεσποτης ΑΜΕΡΙΚΗ ανοιξη Μεγας Αλεξανδρος Κραθειο Κορινθου Κραθειον Κορινθος Κορινθια συναντηση πλουτισμος υψηλο μορφωτικο κατακτηση απολυτη, συνειδητη αρνηση εξουσιας επιστροφη αρχεγονη φυσικη ριζα λιτοτητα αυταρκεια, ρητορας ρητωρ βιων ο Προυσαεες βιωνας Προυσα ΠΕΡΙ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ βασιλεας βασιλιας ωφελιμος ωφελιμοτητα βασιλευς ωφελιμοτης λαος Ευρωπη ωφελεια Αφρικη Ασια οφελεια στηλες Ηρακλεους Ηρακλη Ηρακλης ωκεανος ηπειρος μεγαλυτερη συνολο αρχαιοι ελληνες Αμερικη Πελασγοι παναρχαιοι Μινυες Αργω αργοναυτες αργοναυτικη εκστρατεια Λαερτιος αρχαιοτερη αυθεντικη παρασταση πιθος μωσαικο ψηφιδωτο επαυλις επαυλη βιλα βιλλα ρωμαικα χρονια Κολωνια Γερμανιας γερμανια Ρωμαιογερμανικο Μουσειο παροιμια τισμπαιν Tischbein, 18ος 1780 σχεδιο 19ος 1848 αναγλυφο 1ος Μοντε Testaccio / Τεστακιο γυναικες εργο γουοτερχαουζ Waterhouse, 1882 ντε κραιερ de Crayer, 17ος 1630