Ο ορφικός Ύμνος της θεάς Αθηνάς
 |
| Η θεά ΠΑΛΛΑΣ ΑΘΗΝΑ, σε σπάνια απεικόνιση, από χαρακτικό έργο τέχνης (σκαραβαίος) του 6ου αι, π.Χ. από την ΑΜΑΘΟΥΝΤΑ ΚΥΠΡΟΥ. Φέρει αιγίδα και πτερά! |
Ο 32ος ορφικός ύμνος είναι αφιερωμένος στην θεά Αθηνά.
Θυμίαμα αρώματα
Παλλὰς μουνογενής μεγάλου Διὸς ἔκγονε σεμνή,
δῖα, μάκαιρα θεά, πολεμόκλονε, ὀμβριμόθυμε,
ἄρρητε, ῥητή, μεγαλώνυμε, ἀντροδίαιτε,
ἣ διέπεις ὄχθους ὑψαύχενας ἀκρωρείους
ἠδ’ ὄρεα σκιόεντα, νάπαισί τε σὴν φρένα τέρπεις,
ὁπλοχαρής, οἰστροῦσα βροτῶν ψυχὰς μανίαισι,
γυμνάζουσα κόρη, φρικώδη θυμὸν ἔχουσα,
Γοργοφόνη, φυγόλεκτρε, τεχνῶν μῆτερ πολύολβε,
ὁρμάστειρα, φίλοιστρε κακοῖς, ἀγαθοῖς δὲ φρόνησις∙
ἄρσην μὲν καὶ θῆλυς ἔφυς, πολεματόκε, μῆτι,
αἰολόμορφε, δράκαινα, φιλένθεε, ἀγλαότιμε,
Τριτογένεια, λύτειρα κακῶν, νικηφόρε δαῖμον,
ἤματα καὶ νύκτας αἰεὶ νεάταισιν ἐν ὥραις,
κλῦθί μου εὐχομένου, δὸς δ’ εἰρήνην πολύολβον
καὶ κόρον ἠδ’ ὑγίειαν ἐπ’ εὐόλβοισιν ἐν ὥραις,
γλαυκῶφ’, εὑρεσίτεχνε, πολυλλίστη βασίλεια.
ΑΠΟΔΟΣΙΣ
Παλλάς μονογενής[1] σεμνό τέκνο του μεγάλου Διός,
καταγομένη εκ του Διός[2], μακάρια θεά, πολεμοκρούστη[3],
αγριόθυμε[4], άρρητε[5], ρητή[6], που φέρεις μεγάλο όνομα[7],
που κατοικείς στα άντρα[8], που κυβερνάς λόφους υψηλές ακροκορυφές
αγριόθυμε[4], άρρητε[5], ρητή[6], που φέρεις μεγάλο όνομα[7],
που κατοικείς στα άντρα[8], που κυβερνάς λόφους υψηλές ακροκορυφές
οπλοχαρής, που οιστρηλατείς τις ψυχές των θνητών με μανίες,
γυμνάστρια κόρη, που έχεις φρικώδη θυμό, γοργοφόνε,
φυγόγαμε, πανευτυχή μητέρα των τεχνών,
φυγόγαμε, πανευτυχή μητέρα των τεχνών,
ορμητική, φίλοιστρε[11] για τους κακούς, και φρόνηση για τους αγαθούς.
καταστροφέα των Φλεγραίων Γιγάντων, καβαλάρισσα,
τις ημέρες και τις νύκτες πάντα στις έσχατες ώρες,
άκουσέ με που προσεύχομαι, και δώσε πανευτυχή ειρήνη
και πλησμονή και υγιεία σε ευδαίμονες ώρες[19],
γλαυκομμάτα, ευρεσίτεχνε, πολυλιτάνευτη[20] βασίλισσα.
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΟΡΦΙΚΩΝ, ΕΔΩ.
ΟΡΦΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ ΑΘΗΝΑΣ
Απόδοση σε 15συλλαβο: Γιώργος Λεκάκης
Παλλάδα εσύ μονογενή, σεμνό του Δία τέκνο,
του μέγα Δία, του πατρός, ευθεία απ’ την γενιά του,
μακάρια θεά εσύ, που κρούεις τους πολέμους,
κλωνάρι σου οι πόλεμοι, στον άγριο θυμό σου!
Άρρητη κι όμως και ρητή, με όνομα μεγάλο
στα άντρα εσύ που κατοικείς, που κυβερνάς τους λόφους
και όλες τις ψηλές κορφές, τ’ ακρώρεια τα μέρη,
και όλα τ’ αποσκιερά τα όρη, και τα πλάγια,
εσύ που τέρπεις μου τον νου, μέσ’ στις δασοκοιλάδες,
που με τα όπλα χαίρεσαι, οπλοχαρή σε λένε,
[πάλλεις Παλλάδα κι από σε βγήκαν τα παλληκάρια!]
Συ τις ψυχές οιστρηλατείς θνητών – βροτών μανίες,
που μας γυμνάζεις, με θυμό φρικώδη, γοργοφόνα,
που αποφεύγεις έγγαμη να γίνεις, γιατί είσαι
έτσι κι αλλιώς πανευτυχής, και των τεχνών μητέρα!
Που αγαπάς οίστρο βαρύ προς τους κακούς να στέλνεις,
και φρόνηση στους αγαθούς, ορμητική ως είσαι.
Που η φύση σου είναι αρσενική και θηλυκή συνάμα!
[Κι ως Διγενή θα σ’ αγαπούν οι Έλληνες για πάντα]!
Που τίκτεις και τον πόλεμο, αλλά και την σοφία!
Έχεις μορφές αιολικές, δράκαινα, αγλαΐα,
ποικίλες σου είναι οι μορφές, και το λαμπρό σου βλέμμα,
εσύ που τους κατέστρεψες τους γίγαντες Φλεγραίους
καβάλλα πάνω σ’ άλογα, εσύ η Τριτογένεια
[Τρίτη καθώς γεννήθηκες, τρίτη θεά απ’ όλους],
που λύνεις όλα τα κακά, δαίμονα νικηφόρε!
Μέρα και νύχτα προσευχή, τις έσχατες τις ώρες
κάνω προς Σε, κι άκου, θεά, εύχομαι μόνο Ειρήνη,
που φέρνει σ’ όλους ευτυχή περίοδο να ζήσουν,
υγεία, και κόρο – κορεσμό, μέσ’ στην ευδαιμονία!
Κάμε το γλαυκομμάτα μου, ευρεσιτεχνισσά μου,
εσύ η πολυλιτάνευτη, βασίλισσα του κόσμου!
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 24.5.2020. Αποδοσις: Μ. Βεργου. Αποδοση σε 15σύλλαβο και σχόλια: Γ. Λεκάκης.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Μονογενής: ο γεννηθείς από έναν μόνο γονέα. – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT: εν και το αυτό αίμα. Γίνεται μονογενώς: αυτοφυώς το λιβάνι. (Σήμερα γνωρίζουμε τις μονογονεϊκές οικογένειες. – Το επίθετο αυτό το συναντούμε αργότερα για τον Χριστό).
Κατά το ΛΕΞΙΚΟ ΣΟΥΔΑΣ: Δῖα: η ένδοξος και Δῖος: ο ένδοξος.
[4] Όμβριμος: ημαρτημένη γραφή αντί του «όβριμος».
Οβριμόθυμος: ο έχων ισχυρόν θυμόν, ορμητικός – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT.
[5] Άρρητος: ο μη ρηθείς. Ό,τι δεν δύναται να εκφρασθεί ή να περιγραφεί, ανέκφραστον, απερίγραπτον. – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT.
[6] Ρητός:
- 1) ωρισμένος, ιδιαιτέρως ωρισμένος, συμπεφωνημένος.
- 2 ) περί ου γίνεται λόγος, περίφημος, διάσημος.
- ΙΙ.1) Αυτό που μπορεί κάποιος να πει.
- 2) αυτό που μπορεί κάποιος να προφέρει, απαγγείλει. – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT.
[8] Αντροδίαιτος: ο διαιτώμενος εντός άντρων, ο κατοικών εν σπηλαίοις – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT.
[10] Νάπη: παραπλήσιον στο «βήσσα»: δασώδης κοιλάς ή φάραγξ > Βήσσανη Πωγωνίου. – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT.
[11] Οίστρος: παν ό,τι ερεθίζει εις μανία, πάσα σφοδρά επιθυμία, μανιώδης πόθος, έκφρον πάθος – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Γ. Λεκακης “Φιλοιστρες θεαινες στα ορφικα, ΕΔΩ.
[12] Η Αθηνά έχει και τα δύο γένη. (άρσεν και θήλυ > αρσενικοθήλυκο). Είναι διγενής – Αργότερα θα την συναντήσουμε ως Διγενή Ακρίτα, στα δημοτικά έπη μας.
[13] Μῆτις: η ικανότης περί το συμβουλεύειν, σοφία, σύνεσις, ευφυΐα, πανουργία – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT.
[15] Από την ρίζα δερκ- παράγεται και το δράκων θηλ. δράκαινα. Δέρκομαι: επί φωτός, απαστράπτω, λάμπω, ως ο οφθαλμός – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT.
[17] Τριτογένεια:
- Εκ της λίμνης Τριτωνίδος, στην Λιβύη, από την οποία, σύμφωνα με παλαιό μύθο, εγεννήθη η θεά.
- Ή εκ του Τρίτωνος, χειμάρρου στην Βοιωτία.
- Ή από κάποια πηγή στην Αρκαδία.
- Σύμφωνα με άλλους τριτώ είναι αιολική λέξη που σημαίνει την κεφαλή, και έτσι τριτογένεια είναι αυτή που γεννήθηκε από την κεφαλή (του Διός). Αλλά η λέξη τριτώ με αυτήν τη σημασία είναι αμφίβολη.
- Άλλοι ερμηνεύουν ως τριτογένεια, αυτή που γεννήθηκε την τρίτη ημέρα του μηνός.
- Ή αυτή που γεννήθηκε τρίτη, μετά τον Απόλλωνα και την Άρτεμη.
- Ή, αναπαριστώντας την φύση, αυτή που γεννιέται / ανασταίνεται τρεις(*) φορές το έτος. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης: “Ο κοσμος του 3”, ΕΔΩ.
- Ή επειδή αυτή εθεωρείτο αυτή που επινόησε τους τρεις(*) κυρίους δεσμούς του κοινωνικού βίου. – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT.
[18] Δαίμων:
- 1) θεός, θεότης, στον Όμηρο συνηθέστατα η θεία δύναμις.
- 2) ο δαίμων κάποιου ήταν το πνεύμα που τον προστατεύει, επομένως η τύχη του, ο κλήρος του – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT.
[19] Ώρα: Η ακμή του έτους, η ώρα του έαρος. Το θέρος. Στους ιστοριογράφους, η ώρα του έτους η καταλληλότερη προς πολεμικές και άλλες εργασίες, το καλοκαίρι.
Ο καιρός, ο προσήκων χρόνος, η κατάλληλη ώρα ή εποχή για κάποιο πράγμα.
Η ακμή της νεότητος, η νεότης, η ανδρική ηλικία.
Ο Πίνδαρος προσωποποιεί την ώραν ως την Ήβην.
Μυθολογικώς οι Ώρες φυλάσσουν τις εκ νεφελών πύλες του ουρανού. Είναι τρεις(*), η Ευνομία, η Δίκη και η Ειρήνη, θυγατέρες του Διός και της Θέμιδος. Φυλάσσουν και εποπτεύουν τα έργα των ανθρώπων. Κυρίως δε είναι προστάτιδες των ωρών του έτους και των καρπών εκάστης αυτών. Εντεύθεν θεωρούνται ως αιτίες της ωριμότητος και τελειότητος πάντων των φυσικών προϊόντων, μάλιστα δε της ακμής και καλλονής του ανθρώπου στον βίο. Συχνά τίθενται δίπλα στις Χάριτες. – ΠΗΓΗ: H. LIDDELL – R. SCOTT
- Στις Ώρες είναι αφιερωμένος Ορφικός Ύμνος. Για δε την Δίκη υπάρχει ειδικότερος Ορφικός Ύμνος.
θεα Αθηνα, Παλλας Αθηνα, Παλλαδα, ορφικος υμνος Αθηνας, αρσενικη φυση, θηλυκη φυση, χαρακτικο εργο τεχνης, σκαραβαιος, 6ος αιωνας πΧ, ΑΜΑΘΟΥΣ ΚΥΠΡΟΥ, Κυπρος, αιγιδα, πτερα, φτερα, ορφικοι υμνοι, Ορφεας, Ορφευς, αρσεν και θηλυ, αρσενικοθηλυκο επιθετο επιθετα θεας αθηνας ιησου χριστου ιησους χριστος βεργου λεκακης 32ος ορφικος υμνος Θυμιαμα αρωματα αρωμα Παλλας μουνογενης μεγαλος Διας μεγας ζευς εκγονος σεμνη δια, μακαιρα θεα πολεμοκλονος ομβριμοθυμος αρρητη ρητη αρρητος ρητος αρρητοι ρητοι μεγαλωνυμος αντροδιαιτος διεπω οχθος υψαυχενας ακρωρεια ορεη σκιοεντα, ναπα φρενα τερψη οπλοχαρης, οπλο οπλα οιστρουσα οιστρος βροτος ψυχη μανια γυμναζουσα γυμναστρια γυμναστικη κορη, φρικωδης θυμος φρικη γοργοφονη, φυγολεκτρος, τεχνες μητερα πολυολβος ορμαστειρα, φιλοιστρος κακος, αγαθος φρονησις φρονηση αρση θηλυς εφυς, πολεματοκος μητις, αιολομορφος, δρακαινα, φιλενθεος αγλαοτιμος, Φλεγραια πεδια ολετειρα Γιγαντων, γιγαντες γιγαντας γιγας ιππελατειρα, ιππος Τριτογενεια, λυτειρα κακων, κακα νικηφορος δαιμονας, δαιμων ηματα νυκτα αιει ωρες, κλυθι ευχομενος ειρηνη πολυολβος κορος υγιεια ευολβοιος ωρα ευρεσιτεχνης πολυλλιστη βασιλεια Παλλαδα σεμνο τεκνο καταγωγη αθηνας μακαρια πολεμοκρουστη αγριοθυμος ονομα κατοικια αντρα κυβερνητης λοφος υψηλη ακροκορυφη σκιερα ορη, νους δασωδης κοιλαδα δασος οπλοχαρης, οιστρηλατηση ψυχες θνητος μανιες, φονος φυγογαμος γαμος πανευτυχης τεχνη ορμη φιλοιστρη κακοι αγαθοι φυση αρσενικη θηλυκη πολεμος, σοφια ποικιλομορφος λαμπερο βλεμμα φιλενθεη, τιμη καταστροφεας Φλεγραιοι καβαλλαρισσα, καβαλαρισσα, ιππευτρια απαλλαγη ημερα νυκτα εσχατες ωρες, προσευχη πανευτυχης ειρηνη πλησμονη υγεια ευδαιμονες γλαυκομματα, γλαυξ κουκουβαγια ευρεσιτεχνια πολυλιτανευτη βασιλισσα δεκαπεντασυλλαβο δεκαπεντασυλλαβος γενια κλωναρι πολεμοι, αγριος θυμος ανδρον κορφη αποσκιερο ορος πλαγια, δασοκοιλαδα οπλα παλλω ετυμολογια παλληκαριου παλληκαρι παλληκαρια παλικαρι αποφυγη εγγαμη οιστρος αρσενικο θηλυκο Διγενης αρχαιοι ελληνες αιολικη δρακαινα, αγλαια, μορφες, καβαλλα καβαλα αλογο ημερα Τριτη γεννηση τριτη 3η θεα λυση εσχατη ευχη ευτυχια κορεσμος ευδαιμονια γλαυκομματα ευρεσιτεχνισσα λιτανεια κοσμου ενας μονο γονεας αιμα μονογενως αυτοφυως λιβανι μονογονεικη οικογενεια μονογονεικες οικογενειες ΛΕΞΙΚΟ ΣΟΥΔΑΣ εδοξος διος ενδοξος εγερση θορυβος πολεμου ομβριμος ημαρτημενη γραφη οβριμος οβριμοθυμος ισχυρος ορμητικος εκφραση περιγραφη ανεκφραστο, απεριγραπτο ρητος ωρισμενος, ορισμενος, συμπεφωνημενος λογος, περιφημος, διασημος προφορα απαγγελια μεγαλωνυμος μεγαλοδοξος ανδροδιαιτος σπηλαιο φρην καρδια εδρα των διανοητικων δυναμεων, αντιληψεως, σκεπτεσθαι διανοητικες δυναμεις, αντιληψη, σκεψη ναπη βησσα κοιλας φαραγξ φαραγγι Βησσανη Πωγωνιου ιωαννινων ηπειρου Πωγωνι ιωαννινα ηπειρος ερεθισμα σφοδρα επιθυμια, μανιωδης ποθος, εκφρον παθος δυο γενη αρσενικοθηλυκο Διγενης Ακριτας, δημοτικα τραγουδια επη δημοτικ τραγουδι επος ικανοτης συμβουλη συνεση ευφυια, πανουργια ριζα δερκ- δρακων δρακος δερκομαι φως απαστραπτω, λαμπω, οφθαλμος λιμνη Τριτωνιδα, Τριτωνις Λιβυη, βορεια αφρικη μυθος, ελληνικη μυθολογια Τριτωνας, Τριτων χειμαρρος Βοιωτια πηγη Αρκαδια τριτω αιολικη λεξη κεφαλη κεφαλι ερμηνεια 3η μηνος μηνα θεος Απολλωνας απολλων αρτεμη αρτεμις αναπαρασταση φυσις ανασταση τρις τρεις φορες ετος κυριοι δεσμοι κοινωνικος βιος θεοτης, ομηρος θεια δυναμις δυναμη πνευμα προστατης τυχη κληρος ακμη ετους, εαρ ανοιξη θερος ιστορια καλοκαιρι καιρος, προσηκων χρονος, καταλληλη στιγμη εποχη νεοτητα νεοτης, ανδρικη ηλικια πινδαρος προσωποποιηση ηβη φυλακες νεφελη πυλες του ουρανου πυλη ουρανος Ευνομια, Δικη Ειρηνη, Θεμιδα θεμις φυλακας εποπτεια εργα των ανθρωπων προστατις καρπος αιτια ωριμοτητα τελειοτητα φυσικα προιοντα καλλονη ανθρωπος χαρις Χαριτες χαρη ικεσια
