Στο βορειοδυτικό άκρο του νησιού της Αντιπάρου (αρχαία Ωλίαρος), σε βραχώδες ακρωτήριο βόρεια του Σιφνέικου Γιαλού[1], εκτείνονται τα κατάλοιπα του αρχαίου οικισμού του Αγριόκαστρου [37.04830306318975, 25.07357785697713].
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΝΤΙΠΑΡΟΥ / ΩΛΙΑΡΟΥ, ΕΔΩ.
Όπως δείχνει η κεραμική, ήκμασε κατά την ύστερη Μεσοκυκλαδική και την πρώιμη Υστεροκυκλαδική (ΥΚΙΑ) περίοδο, στο τέλος δηλαδή του πρώτου μισού της 2ης χιλιετίας π.Χ. Λίγο νοτιοδυτικότερα του οικισμού βρίσκεται το νεκροταφείο. Σε περιορισμένη σωστική ανασκαφή που πραγματοποίησε η ΚΑ’ ΕΠΚΑ αποκαλύφθηκαν δύο κτιστοί θαλαμωτοί τάφοι, λακκοειδείς τοιχεπένδυτοι τάφοι, καθώς και διαταραγμένες ταφές.
Το νεκροταφείο του Αγριόκαστρου είναι από τα ελάχιστα αυτής της περιόδου που έχουν ανασκαφεί στον αιγαιακό χώρο, και τα ευρήματά του είναι συγκριτικά ιδιαίτερα πλούσια. Περιλάμβάνουν χαρακτηριστικά αγγεία κυκλαδικής παράδοσης (όπως οι δίχρωμες μαστοπρόχοι, γνωστές από την θηραϊκή και μηλιακή κεραμική) καθώς και εγχώρια αγγεία που μιμούνται μινωικούς τύπους (όπως ρυτά και γεφυρόστομοι σκύφοι). Στα σημαντικά ευρήματα περιλαμβάνονται χάλκινο μαχαιρίδιο και μαρμάρινο επίμηλο ξίφους.
Η αρχιτεκτονική του νέου τύπου τάφων και το συγκριτικά μεγάλο πλήθος των αγγείων ειδικής χρήσης που βρέθηκαν στους κτιστούς θαλαμωτούς τάφους, μαρτυρούν για τις αλλαγές που συντελούνται στον ελλαδικό χώρο στο τέλος της Μέσης και στην αρχή της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, καθώς και για την συμμετοχή του Αγριόκαστρου σε δίκτυα επαφών και ανταλλαγών με σημαντικά κέντρα αυτής της περιόδου, όπως η Θήρα, η Μήλος και η βορειοανατολική Πελοπόννησος.
Η «μαστοπρόχους των πουλιών» έχει διακοσμηθεί κατά τον δίχρωμο κυκλαδικό ρυθμό. Ο υψηλός λαιμός είναι ελαφρά διογκωμένος στο μέσον του, όπου και φέρει τις μαστοειδείς αποφύσεις. Από ένας οφθαλμός κοσμεί τις πλάγιες όψεις του χείλους, ενώ στην μετάβαση προς το λαιμό σειρά ολόβαφων κυκλίσκων, εν είδει περιδεραίου, επιτείνει την ανθρωπόμορφη αίσθηση του αγγείου. Σχεδόν ολόκληρο το σώμα καταλαμβάνεται από διακοσμητική ζώνη με παράσταση τριών πουλιών προς τα δεξιά. Το σώμα του πουλιών αποδίδεται με τον χαρακτηριστικό για την εποχή ερυθρό στιλβωμένο ολόβαφο κύκλο με μελανό περίγραμμα, ενώ και τα υπόλοιπα ανατομικά χαρακτηριστικά αποδίδονται με μελανό και ερυθρό χρώμα. Τα τρία πτηνά σώζονται αποσπασματικά και σε ένα μόνο διατηρείται η κεφαλή που στρέφεται προς τα πίσω. Έχει ράμφος επίμηκες, γαμψό, προφανώς σε μια απόπειρα παράστασης ενός αρπακτικού πτηνού.
Η «μαστοπρόχους του κεραμέως» έχει διακοσμηθεί κατά τον δίχρωμο κυκλαδικό ρυθμό, με πλατιές καστανέρυθρες ταινίες που πλαισιώνονται από ζεύγος λεπτότερων καστανομέλανων ταινιών οι οποίες στο σώμα εναλλάσσονται με λεπτές κυματοειδείς γραμμές. Στον ώμο τοποθετούνται οι δύο μαστοειδείς αποφύσεις, ενώ στο χείλος, στις δύο πλαϊνές όψεις της προχοής, οι γραπτοί οφθαλμοί. Το αγγείο σημαίνεται με κομψό τριμερές σημείο κεραμέως (σημάδι του κεραμοποιού), στην πίσω όψη του.
ΠΗΓΗ: ΕΦΑ ΚΥΚΛΑΔΩΝ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 2.5.2025.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] Η παραλία Σιφνεικο ευρίσκεται στον 37ο παράλληλο [37.04165789760759, 25.07589528550807] και στο ίδιο ύψος με το βορειότερο άκρον της νήσου Σίφνου, η οποία κείται 35 χλμ. δυτικότερα.
αρχαιος οικισμος αγριοκαστρο Ωλιαρου Αντιπαρου αρχαια κατοικηση 4.000 χρονων χρονια πριν Πελοποννησος Κρητη παραλια Σιφνεικο 37ος παραλληλος ακρον νησος Σιφνος αρχαιοι οικισμοι νησακι μικρονησι νησιδιο Ωλιαρος αντιπαρος κυκλαδων κυκλαδες βραχωδες ακρωτηριο Σιφνεικος Γιαλος καταλοιπα κεραμικη υστερη Μεσοκυκλαδικη πρωιμη Υστεροκυκλαδικη ΥΚΙΑ περιοδος, 2η χιλιετιας πΧ αρχαιο νεκροταφειο σωστικη ανασκαφη ΚΑ ΕΠΚΑ κτιστος θαλαμωτος ταφος, λακκοειδης τοιχεπενδυτος ταφοι, διαταραγμενη ταφη ανασκαφες αιγαιο ευρηματα αγγειο κυκλαδικη παραδοση διχρωμη μαστοπροχους θηραικη μηλιακη κεραμικα αγγεια μιμηση μινωικος τυπος μινωικο μινωικα μινωικη κρητη ρυτο γεφυροστομος σκυφος ευρημα χαλκινο μαχαιριδιο μαρμαρινο επιμηλο ξιφος αρχιτεκτονικη ειδικη χρηση αλλαγη ελλαδα Μεση υστερη Εποχη Χαλκου δικτυο επαφες ανταλλαγη Θηρα, σαντορινη Μηλος βορειοανατολικη Πελοποννησος αργολιδα μαστος προχους πουλι διακοσμηση διχρωμος κυκλαδικος ρυθμος υψηλος λαιμος ελαφρα διογκωμενος μαστοειδης αποφυση οφθαλμος χειλος, ολοβαφος κυκλισκος περιδεραιο ανθρωπομορφη αισθηση σπειρα κυματιο σωμα παρασταση τρια πουλια τρια πουλακια δεξια εποχη ερυθρος στιλβωμενος ολοβαφος κυκλος μελανο περιγραμμα, ανατομικα χαρακτηριστικα μελανο μαυρο ερυθρο χρωμα πτηνα κεφαλη ραμφος επιμηκες, γαμψο αρπακτικο πτηνο κεραμεως διχρωμια αρχαιοι κυκλαδιτες πλατια καστανερυθρη ταινια ζευγος καστανομελανη λεπτη κυματοειδης γραμμη ωμος προχοη γραπτος γραπτοι οφθαλμοι κομψο τριμερες σημειο κεραμευς κεραμεας σημαδι κεραμοποιος
