Του Γιώργου Λεκάκη
Το Le Regourdou είναι ένας γαλλικός προϊστορικός αρχαιολογικός χώρος, με μια αρχαία σπηλιά, της οποίας η οροφή έχει καταρρεύσει. Βρίσκεται 800 μ. από το περίφημο σπήλαιο Lascaux, στο μικρό χωριουδάκι Le Regourdou, που βρίσκεται στους λόφους επάνω από τον ποταμό Vézère, περίπου 2 χλμ. νοτιοανατολικά της μικρής πόλης Montignac, στο Montignac-Lascaux, στην Δορδόνη Γαλλίας, στον 45ο παράλληλο [45.055201979921264, 1.1791452393318493].
Ανακαλύφθηκε τυχαίως το 1954, από τον ιδιοκτήτη της, R. Constant, βλέποντας νερό μέσα από το έδαφος από μια τρύπα στην αυλή του αγροκτήματός του. Αποφάσισε να το διευρύνει με την ελπίδα να βρει την φυσική είσοδο στο σπήλαιο Lascaux, που είχε ανακαλυφθεί το 1940, από μια καταιγίδα. Άρχισε να… σκάβει χωρίς επίσημη άδεια και στις 22.9.1957 ανακάλυψε μια κάτω γνάθο Νεάντερταλ! Αμέσως ενημέρωσε τις επιστημονικές Αρχές. Ήρθαν ο Fr. Bordes (τότε διευθυντής των Προϊστορικών Αρχαιοτήτων της Ακουιτανίας), και ο E. Bonifay, ο οποίος έκανε ανασκαφές. Αυτός έφερε στο φως μια ταφή Νεάντερταλ και ταφή καφέ αρκούδας, όπως είπε. Ανακαλύφθηκαν δύο άτομα Νεάντερταλ. Αλλά ο Constant συνέχισε τα σκαψίματα, λίγα μέτρα πιο πέρα, σε μια άλλη καταβόθρα. Εκεί ανακάλυψε θαλάσσια απολιθώματα (από την Μεσοζωική εποχή – αν και σήμερα η Θάλασσα του Βισκαϊκού Κόλπου, απέχει 200 χλμ.!) και ένα σημαντικό κοίτασμα ώχρας[2]! Αναγκάστηκε να τερματίσει τις ανασκαφές στο «χάσμα» το 1993, σε βάθος 35 μ.
Αλλά ο σκελετός του Νεάντερταλ, ο οποίος πιθανότατα θάφτηκε σκόπιμα, παραμένει ιδιαίτερα αξιοσημείωτος, παρά την απουσία του κρανίου και σχεδόν όλων των κάτω άκρων. Η κάτω γνάθος και μέρος των άνω άκρων είναι πολύ καλά διατηρημένα. Η σχεδόν πλήρης και ασυνήθιστη απολίθωση του στέρνου τον καθιστά απολίθωμα αναφοράς. Η ηλικία του εκτιμάται σε 70.000 χρόνια πριν από σήμερα. Ο σκελετός (επιστημονικά Ρεγκουρδού 1 ή R1) βρισκόταν σε μια ρηχή τάφρο, η οποία είχε καλυφθεί προσεκτικά με πέτρινες πλάκες και περιβαλλόταν από την μία πλευρά από έναν μικρό τοίχο από ξερολιθιά. Ο σκελετός ήταν γυρισμένος στην αριστερή του πλευρά, με τα γόνατά του τραβηγμένα στο πηγούνι του και τα χέρια του τοποθετημένα στο κεφάλι του. Το κεφάλι ήταν στραμμένο προς τα βόρεια. Ο κορμός είχε θαφτεί κάτω από μια αρκετά μεγάλη πλάκα, και μικρότερες πλάκες και άμμος κάλυπταν το υπόλοιπο μέρος του τάφου. Αργότερα, είχε ανάψει φωτιά στον τύμβο που προέκυψε. Τα 16 δόντια στην κάτω γνάθο είναι άθικτα και παρουσιάζουν ελάχιστη μόνο φθορά.
Δίπλα στον τάφο των Νεάντερταλ υπάρχουν αρκετές τάφροι, μερικές επίσης επενδυμένες με υπολείμματα τοίχων και πέτρινες πλάκες. Αυτές περιείχαν οστά και κρανία καφέ αρκούδων. Μια μάλλον μεγάλη τάφρος, μήκους 1,5 μ., επίσης περιτοιχισμένη και καλυμμένη με μια τεράστια πέτρινη πλάκα, περιείχε υπολείμματα οστών και κρανίων του ίδιου είδους. Γι’ αυτό οι ανασκαφές του Bonifay, το 1957, που έφεραν στο φως τόσα πολλά οστά καφέ αρκούδας, ερμηνεύτηκαν ως ένδειξη «λατρείας αρκούδας» κατά την Μέση Παλαιολιθική εποχή.[3] Για να τιμήσει την παρουσία των αρκούδων κατά την προϊστορία, ο Κονστάν αποφάσισε να εισαγάγει ζωντανές αρκούδες, και να φτιάξει ένα πάρκο[4] στο Ρεγκουρντού το 1988. Το σπίτι του Κονστάντ μετετράπη σε πραγματικό μουσείο.
Η τοποθεσία, κοντά στο σπήλαιο Lascaux, είναι μία από τις 15 τοποθεσίες που έχουν χαρακτηριστεί ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1979 με τον τίτλο «Προϊστορικές τοποθεσίες και διακοσμημένα σπήλαια της κοιλάδας Vézère». Ο χώρος είναι πλέον ανοικτός στο κοινό και περιλαμβάνει ένα Πάρκο Αρκούδων και ένα Μουσείο.
- Στην απέναντι πλαγιά μπορείτε να επισκεφθείτε ένα άλλο σπήλαιο: Το La Balutie, το οποίο κατοικήθηκε από την Ωρινακια έως την Μαγδαληναία περίοδο.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις», ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 3.4.2021.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Asier Gómez-Olivencia, κ.ά. «The costal skeleton of the Regourdou 1 Neandertal», στο Journal of Human Evolution, τ. 130, 2019, doi:10.1016/j.jhevol.2017.12.005.
- Bonifay E. «An ensemble rituel moustérien à la grotte du Regourdou (Montignac, Dordogne)», στο Actes du IVème Congrès de l’UISPP. τ. II. Ρώμη 1965.
- Cavanhié N. «Étude archéozoologique et taphonomique des grands carnivores du site paleolithique moyen de Regourdou (Montignac, Dordogne)», Πανεπ. de Toulouse II le Mirail, Mémoire de Master 2, 2007.
- Delluc B. & G., A. Roussot, J. Roussot-Larroque «Connaître la préhistoire en Périgord», εκδ. SUD-OUEST, 1990.
- Sorrentino R. «Neanderthal’s heel: How the Neanderthal’s external calcaneal shape uniquely differs from that of modern humans», Journal of Human Evolution, άρ. 103887, Vol. 219, Οκτ. 2026.
[2] Αυτό χρησιμοποιήθηκε από την ζωγράφο Μ. Πεϊτράλ για να δημιουργήσει το αντίγραφο «Λασκό 2» και έτσι να αναπαράγει τα χρώματα που χρησιμοποιούσε ο Άνθρωπος του Κρο-Μανιόν.
[3] Αυτή η ερμηνεία έχει έκτοτε αμφισβητηθεί σε μεγάλο βαθμό, καθώς οι συσσωρεύσεις οστών αρκούδας μπορεί να συνδέονται με ταφονομικά φαινόμενα που σχετίζονται με την κατοίκηση του σπηλαίου από αρκούδες που βρίσκονται σε χειμερία νάρκη. Παρόμοια ευρήματα έχουν επίσης βρεθεί σε σπήλαια στην Ελβετία και την Ιταλία.
[4] Το πάρκο αποτελούνταν από 5 αρσενικές αρκούδες, και τρεις θηλυκές αρκούδες, οι οποίες έφτασαν την άνοιξη του 2021.
ιδιωτικο σπηλαιο των Αρκοωδων κατοικηση ανθρωποι, πριν 70.000 χρονια Λεκακης ιδιωτικα σπηλαια αρκουδας Regourdou γαλλικος προιστορικος αρχαιολογικος χωρος, αρχαια σπηλια καταρρευση λασκω λασκο Lascaux χωριουδάκι χωριο λοφος ποταμος βεζερε Vezere, πολη μοντινιακ Montignac, Montignac-Lascaux, Δορδονη Dordogne Γαλλια 45ος παραλληλος τυχαιως τυχη ιδιοκτητης σπηλαιου νερο αγροκτημα καταιγιδα 1957 κατω γναθο Νεαντερταλ Προιστορια αρχαιοτητα ακουιτανια ανασκαφη ταφη καφε αρκουδα καταβοθρα θαλασσιο απολιθωμα Μεσοζωικη εποχη κοιτασμα ωχρα ανασκαφες χασμα σκελετος σκοπιμα, σκοπιμη ταφη αξιοσημειωτος, ανω ακρα ασυνηθιστη απολιθωση στερνο χρονων σκελετες Ρεγκουρδου 1 R1 ρηχη ταφρος, πετρινη πλακα τοιχος ξερολιθια αριστερη πλευρα γονατα πηγουνι χερια κεφαλι βορεια βορας βορρας κορμος πλακες αμμος ταφος φωτια τυμβος δοντια δοντι αθικτα φθορα ταφροι, επενδυση πετρινη οστα οστο οστουν κρανιο περιτοιχισμενη ειδος αρκτος λατρεια αρκουδας Μεση Παλαιολιθικη εποχη Ρεγκουρντου μουσειο Μνημειο Παγκοσμιας Κληρονομιας ουνεσκο UNESCO Προιστορικα τοποθεσια διακοσμημενο κοιλαδα Παρκο Αρκουδων μπαλουτι La Balutie, Ωρινακια Μαγδαληναια περιοδος μουστερια mousterien grotte du Regourdou αρχαιοζωολογια archeozoologique ταφονομη taphonomique ζωγραφος Πειτραλ αντιγραφο αναπαραγωγη χρωματα χρωμα χρηση ανθρωπος Κρο-Μανιον Κρομανιον Κρο Μανιον ταφονομικα φαινομενα χειμερια ναρκη ευρηματα Ελβετια Ιταλια Θαλασσα Βισκαικος Κολπος ατλαντικος ωκεανος
