Του Γιώργου Λεκάκη
Αρχαίο νεολιθικό νεκροταφείο ηλικίας 6.500 χρόνων ανακαλύφθηκε Στην Καμπανία του Μάρνη – Σαμπινί-συρ-Μαρν (τ. Champigny-devant-Paris)[1], στα νοτιοανατολικά προάστια του Παρισιού, στην βόρεια Γαλλία, στον 48ο παράλληλο [48.824688177380686, 2.4974957911753477] κοντά στον ποταμό της Μεγάλης Μητέρας Θεάς Ματρώνας, Μάρνη, από αρχαιολόγους του Γαλλικού Εθνικού Ινστιτούτου Προληπτικής Αρχαιολογικής Έρευνας.
Η σωστική ανασκαφή πραγματοποιήθηκε στην οδό Βερντέν, αρ. 134-148, πριν από την ανέγερση ενός οικιστικού συγκροτήματος, υπό την επίβλεψη της περιφερειακής αρχαιολογικής υπηρεσίας της DRAC Île-de-France (του γαλλικού Υπουργείου Πολιτισμού). Η επιστημονική υπεύθυνη, κ. R. Blaser, παρουσίασε ήδη τα πρώτα αποτελέσματα στην περιφερειακή αρχαιολογική ημερίδα του 2025 για την περιοχή Ιλ-ντε-Φρανς. Το Inrap (Γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτο Προληπτικών Αρχαιολογικών Ερευνών) χαρακτηρίζει τον χώρο σπάνιο και εκτιμά ότι, τα επόμενα χρόνια, θα προσφέρει στους ερευνητές πολύ περισσότερα στοιχεία.
Ο χώρος περιλαμβάνει:
- 11 τάφους – Τα περισσότερα σκελετικά κατάλοιπα στον χώρο βρέθηκαν εντός τάφων. Οι τάφοι της Μέσης Νεολιθικής περιόδου (της Εποχής της Γεωργίας, που εδώ εκτείνεται από το 4750 έως το 4300 π.Χ.) εμφανίζονται συνήθως στην περιοχή Ιλ-ντε-Φρανς, γύρω από το Παρίσι, μεμονωμένοι και απομονωμένοι.
- 30 μεγαλιθικά μνημεία, εκ των οποίων έναν ανθρωπόμορφο μονόλιθο (μενίρ), βάρους 10.700 – 9.700 κιλών,
- Δύο μικρότεροι λίθοι από ψαμμίτη, που βρέθηκαν κοντά στο μενίρ, εικάζεται ότι ήταν επίσης τοποθετημένοι σε όρθια θέση. καθώς και
- ίχνη από ξύλινους πασσάλους. Κοντά στο σημείο όπου βρισκόταν το κεφάλι κάθε νεκρού εντοπίστηκε μια οπή πασσάλου, η οποία πιθανότατα χρησίμευε για την σήμανση του τάφου.
Τα αγάλματα-μενίρ είναι σπάνια στην Γαλλία. Σε έκθεσή του για ένα άλλο εύρημα, στο Βειρ-Μοντόν της Ωβέρνης, το Inrap σημείωσε ότι τα μνημεία αυτά εντοπίζονται κυρίως στην μεσογειακή ζώνη (Οξυτανία, Προβηγκία, Κορσική), ενώ τα ελάχιστα παραδείγματα από τον βορρά (όπως στην Βρετάνη ή την Ελβετία) θεωρούνται σπάνια. Συνεπώς, το Σαμπινί προσθέτει ένα ακόμη σημείο σε έναν χάρτη που παρουσιάζει ελάχιστες τέτοιες θέσεις στον βορρά.
Το μενίρ βρέθηκε πεσμένο στο πλάι μέσα σε λάκκο, ενώ κάποτε υψωνόταν σε ύψος μεγαλύτερο των 3 μ. Έχει πλάτος 1,68 μ. και πάχος 0,74 μ. Η εξέταση της επιφάνειας αυτής της λίθινης στήλης αποκαλύπτει ότι αρχικώς είχε καλυφθεί με μικρά βαθουλώματα, τα οποία προκλήθηκαν από επανειλημμένα χτυπήματα. Στην συνέχεια, χαράχτηκαν στην επιφάνεια μια ζώνη και μια σειρά από κυπελλόσχημες κοιλότητες, διατεταγμένες σε τόξο. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης λευκά και μαύρα ίχνη (πιθανότατα από χρωστικές ουσίες) στην επάνω αριστερή γωνία της πέτρας, γεγονός που υποδηλώνει ότι το άγαλμα ίσως ήταν κάποτε ζωγραφισμένο.
Γύρω από το μενίρ βρέθηκαν τρεις τάφοι, οι οποίοι όμως είχαν υποστεί διαταραχή εξ αιτίας σύγχρονων κατασκευαστικών εργασιών. Από τους τάφους ανακτήθηκαν:
- αιχμές λεπίδες και από πυριτόλιθο,
- ένας πέλεκυς από ψαμμίτη, καθώς και
- εργαλεία κατασκευασμένα από οστά.
Ένας από τους τάφους αποτελούνταν από έναν στενό, κυκλικό λάκκο, μέσα στον οποίο βρέθηκαν τα κατάλοιπα ενός ενήλικα σε καθιστή στάση. Τα κάτω άκρα και τα πέλματα του σκελετού είχαν εγκλωβιστεί μέσα σε ασβεστίτη, ο οποίος σχηματίστηκε από νερό πλούσιο σε ασβέστη. Σε ένα άλλο τμήμα του νεκροταφείου, οι ερευνητές αποκάλυψαν έναν τύμβο, στην κορυφή του οποίου υπήρχε μια μικρή στήλη, σπασμένη σε δύο κομμάτια. Ο τύμβος αυτός περιείχε λάκκους και τάφρους με οπές πασσάλων, οι οποίες σχημάτιζαν μια περίφραξη (παλισάδα).
Οι ερευνητές σημειώνουν επίσης ότι οι άνθρωποι που κατασκεύασαν το νεκροταφείο αναμείγνυαν τοπική άμμο και ιλύ (πλούσια σε ενώσεις ασβεστίου) με χαλίκι και νερό, δημιουργώντας ένα υλικό που σκλήραινε καθώς στέγνωνε. Το μείγμα αυτό εντοπίστηκε στα όρια των τάφων, καθώς και στους λάκκους από τους οποίους ανασύρθηκαν το μενίρ και οι υπόλοιποι λίθοι.
ΠΗΓΗ: «Des sépultures et des menhirs du Néolithique découverts à Champigny-sur-Marne (Val-de-Marne) – Préalablement à la construction d’un aménagement immobilier, sur prescription du service régional de l’archéologie de la Direction régionale des affaires culturelles d’Île-de-France, l’Inrap a fouillé un rare site funéraire du Néolithique moyen (4750 4300 avant J.-C.) à Champigny-sur-Marne. En Île-de-France, de tels sites se caractérisent principalement par des tombes isolées. Par contraste, cette opération a révélé un ensemble funéraire particulièrement riche: 30 blocs mégalithiques dont une statue-menhir, 11 tombes et des structures en bois, terre et pierre», inrap, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 2.11.2026.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] Στο Champigny-sur-Marne έχουν βρεθεί πολυάριθμα ίχνη ανθρώπινης δραστηριότητας, από την Νεολιθική περίοδο, ήδη από το 1867 (δόρυ από πυριτόλιθο, λεπίδες, γυαλισμένο τσεκούρι, αιχμές βελών κλπ.). Οι ανασκαφές του 2018 αποκάλυψαν μια ταφή που χρονολογείται από την Νεολιθική / Χαλκουργική περίοδο (3000 – 2000 π.Χ.). Ταφές της Εποχής Χαλκού (1400 – 800 π.Χ.) ανακαλύφθηκαν το 1999. Επίσης μια νεκρόπολη των μεροβιγγειων με 11 ταφές σε σαρκοφάγους από πέτρα και γύψο, μέρος μιας νεκρόπολης η οποία εκτείνεται κάτω από το “Θέατρο της Φύσης”. Μια «σπάθα αξιοσημείωτου σχήματος» ανακαλύφθηκε το 1909. Άλλες ταφές της ίδιας περιόδου ανακαλύφθηκαν βορειοανατολικά της κοινότητας, στα σύνορα με το Μπρι-συρ-Μαρν. – ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Hermann Comte Wartensleben “Εκστρατεία 1870-1871. Επιχειρήσεις της 1ης Στρατιάς υπό την διοίκηση του στρατηγού von Manteuffel, από την συνθηκολόγηση του Μετς έως την κατάληψη της Περόν, σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα του αρχηγείου της 1ης Στρατιάς”, εκδ. J. Dumaine Military Bookstore, Παρίσι, 1873.
- Rivière Ém. «The Neolithic Period at Champigny (Seine)», Bulletins et Mémoires de la Société d’Anthropologie de Paris, τ. 11, αρ. 1, 1888, DOI 10.3406/bmsap.1888.5363.
- «Val-de-Marne: ένας τάφος άνω των 4.000 ετών ανακαλύφθηκε σε εργοτάξιο στο Champigny», leparisien.fr, 13.8.2018.
Σπανιο αρχαιο μεγαλιθικο ανθρωπομορφο μενιρ, βαρος κιλων ποταμος Μαρνης λεκακης Μεγαλη Μητερα Θεα Ματρωνα καμπανια σπανια αρχαια μεγαλιθικα ανθρωπομορφα νεολιθικο νεκροταφειο 6.500 χρονων χρονια πριν Μαρνη – Σαμπινι συρ Μαρν προαστια Παρισιου, προαστιο Παρισι βορεια Γαλλια, 48ος παραλληλος ποταμι αρχαιολογια Γαλλικο Εθνικο Ινστιτουτο Προληπτικη Αρχαιολογικη ερευνα σωστικη ανασκαφη οδος rue de Verdun αρχαιολογικη υπηρεσια ile-de-France Υπουργειο Πολιτισμου Ιλ-ντε-Φρανς ταφος αρχαιοι ταφοι Μεση Νεολιθικη περιοδος εποχη Γεωργιας, γεωργια 4750 4300 5η χιλιετια πΧ Ιλ ντε Φρανς μεγαλιθικα μνημεια, μονολιθος ξυλινος πασσαλος αγαλμα statue menhir ευρημα, Βερ βειρ βειρε Μοντον Veyre Monton ωβερνη μνημειο μεσογειακη ζψνη μεσογειος Οξυτανια, Οξιτανια, Προβηγκια, Κορσικη Βρετανη Ελβετια σπανιος λακκος, υψος λιθινη στηλη βαθουλωμα επανειλημμενα χτυπηματα κτυπηματα χτυπημα κτυπημα χαραξη σειρα κυπελλοσχημη κοιλοτητα τοξο λευκο μαυρο ιχνος χρωστικη ουσια πετρα ζωγραφισμενο ζωγραφικη λιθος ψαμμιτης, ορθια σκελετικα καταλοιπα ταφος κεφαλι νεκρος οπη πασσαλου, σημανση διαταραχη λεπιδα αιχμη πυριτολιθος, πελεκυς τσεκουρι εργαλειο κατασκευη οστα οστο οστουν στενος κυκλικος ενηλικας καθιστη σταση κατω ακρα πελμα σκελετος ασβεστιτης, νερο ασβεστης τυμβος, κορυφη ταφρος οπες πασσαλων, περιφραξη παλισαδα ανθρωποι αμμος ιλυς ενωση ασβεστιο χαλικι υλικο σκληρο στεγνωμα μειγμα λιθοι Neolithique Champigny sur Marne Val de Marne d’Île-de-France, moyen tombe megalithiques menhir, tombes structure Νεολιθικα 19ος αιωνας μχ 1867 δορυ πυριτολιθος, λεπιδες, γυαλισμενο αιχμη βελος ανασκαφες ταφη Χαλκουργικη 4η 3000 – 2000 3η εποχη Χαλκου 2η 1400 – 800 νεκροπολις μεροβιγγειοι σαρκοφαγος γυψος, Θεατρο Φυσης σπαθα σπαθι αξιοσημειωτο σχημα 20ος 1909 Μπρι σιρ Μαρνκομης κομις Wartensleben Εκστρατεια 1870 1871 επιχειρησεις 1η Στρατια διοικηση στρατηγος von Manteuffel, συνθηκολογηση Μετς καταληψη Περον, επισημα εγγραφα αρχηγειο Seine 4.000 εργοταξιο
