Ηράκλειτος, απ. 46: Η οίηση είναι μια θαυμάσια νόσος – του Γ. Λεκάκη

Το 46ο από τα 142 σωζόμενα αποσπάσματά του:

Ηράκλειτος Βλύσωνος ο Εφέσιος τάδε έφη:

46. «Την οίησιν ιεράν νόσον».

Το παραδίδει ο Διογένης ο Λαέρτιος[1]

Σημασία έχει να βρούμε τι σημαίνει οίησις < ρ. οίω, οΐω, οίομαι, οΐομαι = υποθέτω, σκέπτομαι, κρίνω, νομίζω, πιστεύω, φαντάζομαι, προσδοκώ, φοβάμαι ότι, αλλά και έπαρση, αλαζονεία (κατά Βίωνα) και αργότερα γνώμη, ιδέα (στον Πλάτωνα) > Η οίηση φέρνει / είναι ο οιωνός > οιηματίας (= ο έχων υψηλή ιδέα / γνώμη για τον εαυτό του).

Η δε έκφραση «ιερά νόσος / νούσος» σημαίνει την ιερή / ένθεση μανία, δηλ. την έμπνευση των δημιουργών ανθρώπων (οίηση > ποίηση, κλπ.), την οποία διέσπειραν μόνον οι θεοί στους θνητούς για διαφόρους λόγους. Στον Ηράκλειτο δεν είναι η επιληψία ή η λέπρα, όπως δυστυχώς την έχουν αποδώσει πολλοί. Στην εποχή του ιερός ήταν ο υπεράνθρωπος, ο δυνατός, ο πανίσχυρος, ο θεϊκός, ο εξαίσιος, ο θαυμάσιος. Άρα:

Η οίηση είναι μια θαυμάσια νόσος. Διότι από την οίηση προέρχεται η ποίηση, μια θαυμάσια τέχνη.

ΠΗΓΗΓ. Λεκακης «ΦΩΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΒΙΟ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΥ – ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΤΟΥ», έκδ. «Τάλως Φ», 2024, από το κεφάλαιο “Διασωθέντα αποσπάσματα Ηρακλείτου και απόπειρα αποδόσεως και ερμηνείας τους”.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Ο Διογένης Λαέρτιος, που το αναφέρει, προσθέτει: «και την όρασιν ψεύδεσθαι». – δηλ. Η οίηση είναι ιερή και η όραση [αυτό που βλέπεις] ψεύδεται. “Βίοι Φιλοσόφων IX,7”. Οι αισθήσεις είναι κακοί μάρτυρες για όσους έχουν «βάρβαρη ψυχή» (Β 107). Οι αισθήσεις δίνουν απλώς δεδομένα. Η γυμνή όραση, χωρίς την κατανόηση του Λόγου (= αιτία), οδηγεί σε πλάνη. Για άλλη μια φορά έχουμε αναφορά των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων για την πλάνη των αισθήσεων… – ΠΗΓΗ: Diels–Kranz, Kirk, Kahn, Λεκάκης, κ.ά.

οιησις ιερα νοσος Διογενης Λαερτιος οιηση οιω, οιομαι, υποθετω, σκεπτομαι, κρινω, νομιζω, πιστευω, φανταζομαι, προσδοκω φοβαμαι επαρση, αλαζονεια Βιωνας βιων γνωμη, ιδεα πλατων Πλατωνας οιωνος > οιηματιας υψηλη ιδεα εαυτος εκφραση νουσος ιερη μανια, εμπνευση δημιουργος ανθρωπος ποιηση, διασπορα θεοι θεος θνητος επιληψια λεπρα, ιερος υπερανθρωπος, δυνατος, πανισχυρος, θεικος, εξαισιος, θαυμασιος θαυμασια τεχνη οραση ψευδομαι ψευδος ψεμα ορασις Βιοι Φιλοσοφων αισθησεις κακος μαρτυρας μαρτυς βαρβαρη ψυχη αισθηση δεδομενα γυμνη κατανοηση Λογου, λογος πλανη αρχαιοι Ελλενες φιλοσοφοι συγγραφεις αιτια

author avatar
Γιώργος Λεκάκης

Σχετικά Άρθρα

Πότε έχουμε μαρτυρία και πότε εκμαρτυρία; – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη Οι λέξεις μαρτυρία και εκμαρτυρία είναι διαφορετικές,...