Του Γιώργου Λεκάκη
Η τεχνητή Λίμνη των Μπραμιανών, στην νοτιοανατολική Κρήτη, στην περιοχή Προφήτης Ηλίας ή Άη Λιάς, ευρίσκεται στον 35ο παράλληλο [35.038953370234694, 25.699117423941633]. Εδώ ήταν ο «μεγάλος καταπότης», που μετέφερε το νερό για να αρδεύεται η ευρύτερη περιοχή το «Kανάλι του άη Λια». Από του παπα-Ντρουλή έως τα αμπέλια του Μιχ. Κοθρή, η περιοχή λεγόταν Προφήτης Ηλίας και από εκεί και μέσα, γύρω από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου[1], λεγόταν Μπραμιανά[2].
Εδημιουργήθηκε το 1986 με σκοπό την άρδευση 30.000 στρεμμάτων, με 450.000 ελαιόδενδρα, 150.000 εσπεριδοειδή και διάφορα δένδρα και θερμοκήπια, στον κάμπο της Ιεράπετρας στο Λασύθι Κρήτης. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΛΑΣΥΘΙΟΥ, ΕΔΩ. Η επιφάνειά της είναι περίπου 1.050 στρέμματα και μπορεί να χωρέσει 15.000.000 κ.μ. νερό. Τα νερά της συλλέγονται κυρίως από τις πηγές στο Κεφαλοβρύσι της Καλαμαύκας και τις πηγές της Μαλάβρας, τον ποταμό Κρυγιό (Κρύο), αλλά και από τις πηγές στο Φαράγγι του Κόρακα Μεσελέρων. Το υψηλότερο σημείο της περιοχής είναι ο Εσταυρωμένος (934 μ.), 5,7 χλμ. δυτικά της Τεχνητής Λίμνης Μπραμιανών.
Εξ αιτίας της, αλλά και του εξαιρετικού κλίματος της περιοχής έχει γίνει σημαντικός σταθμός της Νότιας Ευρώπης για τα αποδημητικά πουλιά: Έχουν καταγραφεί 218 διαφορετικά είδη πουλιών αποτελώντας ένα σημαντικό οικοσύστημα![3] Είναι ο 3ος μεγαλύτερος υγρότοπος της Νότιας Ελλάδας, μετά το Φράγμα Ποταμών Αμαρίου και το Φράγμα Αποσελέμη. Εδώ φωλιάζει η πρασινοκέφαλη πάπια, η οποία είχε εξαφανιστεί από την Κρήτη, ήδη από το 1975. Βαλτόπαπιες, βουτηχτάρια, νερόκοτες, ερωδιοί, χαραδριοί, γλάροι και γλαρόνια είναι ακόμη μερικά από τα υδρόβια πουλιά της λίμνης, αλλά και αετοί, γεράκια, πέρδικες, τρυγόνια, κορυδαλλοί, χελιδόνια, κλπ. Την άνοιξη και το φθινόπωρο, τα Μπραμιανά κατακλύζονται από μεταναστευτικά πουλιά. Τον χειμώνα η λίμνη αποτελεί καταφύγιο για τα πουλιά που ξεχειμωνιάζουν εκεί, πολλά από αυτά απειλούμενα με εξαφάνιση σε ολόκληρο τον κόσμο (βαλτόπαπια, μαυροπελαργός, χρυσογέρακο, κιρκινέζι). Άλλα ζώα που συναντά κανείς στην λίμνη είναι βατράχια, λαγοί, σκαντζόχοιροι, νυχτερίδες, μυγαλές, ζουρίδες, νεροχελώνες, νερόφιδα και σαύρες. Η βλάστηση γύρω από την λίμνη χαρακτηρίζεται από καλάμια, πλατάνια, πεύκα, λεύκες και αλμυρίκια.
Το φραγμα Μπραμιανών [35.03501788133407, 25.699804069420516] απέχει 2,5 χλμ. από την νότια ακτή της Κρήτης. Μπορείτε να κάνετε τον γύρο της λίμνης με τα πόδια ή ποδήλατο, με φόντο τα Λασυθιώτικα Βουνά είναι ένα μαγευτικό τοπίο. Η καλύτερη περίοδος για να έρθετε είναι η άνοιξη. Το καλοκαίρι, που η στάθμη των νερών πέφτει, διακρίνεται στην μέση της λίμνης ξεπροβάλλουν τα ερείπια της εκκλησίας του Προφήτη Ηλία[4]. Η μέση ετήσια βροχόπτωση είναι 313 χλστ. Ο πιο υγρός μήνας είναι ο Δεκέμβριος (80 χλστ. Βροχής), και ο πιο ξηρός είναι ο Αύγουστος, με 1 χλστ.). Στον γύρο της θα ιδείτε και ερείπια, μάλλον λατομείου, παλιού πέτρινου νερόμυλου, έναν καταρράκτη, κ.ά.
- ΔΕΙΤΕ την διαδρομή, ΕΔΩ.
Το 2021 κυκλοφόρησε ένα βιβλιο (*) για τον κατεστραμμένο μινωικό αρχαιολογικό χώρο στα Μπραμιανά, που παρείχε νέα στοιχεία για την οικονομία της Εποχής Χαλκού που βασιζόταν στο εμπόριο, την γεωργία και την χειροτεχνία. Αξιολογεί ένα νέο σύστημα ταξινόμησης της κεραμικής, μέσω της πετρογραφίας (κατατάσσοντάς την με βάση τα υλικά και τις πρακτικές των εργαστηρίων) και αποκαλύπτει ένα εμπορικό δίκτυο διακίνησης αρχαίων μαγειρικών σκευών και άλλων πήλινων αγγείων, καθώς και του περιεχομένου τους.
Ανάμεσα στα περιεχόμενά του διαβάζουμε:
Για την Μεθοδολογία, πετρογραφική ανάλυση της κεραμικής (χονδροειδείς, λεπτότεχνες, μεταμορφικές, με συμπλήρωμα ασβεστίτη, κ.ά. σπάνιες κεραμικές ομάδες της Νότιας Κρήτης, κύπελλα με εσωτερική και εξωτερική επίστρωση, κ.ά.), γρανιτες – διοριτες Μιραμπέλλου, Κεραμικές Ομάδες (από το Παλαίκαστρο), πήλινα και τελετουργικά αγγεία, πηλοσυστάσεις, θραύσματα υαλωμένου πηλού, λίθινα εργαλεία (τριβεία / λειασμένα εργαλεία), οικοδομικά υλικά, και άλλα ευρήματα. Τέλος, για το αρχαίο εμπόριο στα Μπραμιανά και την ανασύνθεση του τοπίου των Μπραμιανών μέσω ιστορικών αεροφωτογραφιών.
- Τέλος, εάν φτάσετε έως εκεί, να δείτε και την υπεραιωνόβια ευκάλυπτο [35.02266553979968, 25.70264184651235] κοντά στο ξωκκλήσι της Αγ. Παρασκευής.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 6.2.2022.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Apostolakou V., Ph. P. Betancourt και Th. M. Brogan (επιμέλεια) «Bramiana: Salvaging Information from a Destroyed Minoan Settlement in Southeast Crete», εκδ. INSTAP Academic Press, σειρά Prehistory Monographs 66, Philadelphia, 2021.(*)
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Ο ΙΝ Αγίου Γεωργίου κτισμένος το 1934 προσφέρει υπέροχη θέα στην λίμνη.
[2] Λέγεται ότι ονομάσθηκε έτσι από κάποιον φοβερό και βάρβαρο Ιμπραήμ-αγά, ο οποίος την είχε αρπάξει από πτωχούς ανθρώπους, γιατί έλεγε ότι του άρεσε πολύ! Αλλά έπεσε ως θεία τιμωρία φοβερή αρρώστια, πανώλη ή πανούκλα, και πέθαναν πολλοί άνθρωποι, αλλά και ο Ιμπραήμ. Αργότερα το ελληνικό κράτος έβγαλε την περιουσία του Ιμπραήμ σε πλειστηριασμό. Αγοράστηκε Λιθινιώτες, Κατωπρινιώτες, Ανατολιώτες, Καλαμαυκιανούς και Γεραπετρίτες βοσκούς.
[3] ΠΗΓΗ: Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, 2011.
[4] Ένας νέος ΙΝ Προφήτη Ηλία κτίστηκε για να αντικαταστήσει τον βυθισμένο παλαιό ναό το 1992.
αρχαιος μινωικος αρχαιολογικος χωρος Μπραμιανα Λασυθιου Κρητης τεχνητη Λιμνη Μπραμιανων, Προφητης Ηλιας αη Λιας, 35ος παραλληλος μεγαλος καταποτης νερο αρδευση τεχνητο καναλι του αη Λια παπα Ντρουλη παπαντρουλης παπα Ντρουλης αμπελι Κοθρης εκκλησια αγιου Γεωργιου αγιος Γεωργιος 20ος αιωνας μχ 1986 στρεμματα ελαιοδενδρο εσπεριδοειδη δενδρα θερμοκηπιο καμπος Ιεραπετρας Ιεραπετρα Λασυθι λασιθι Κρητη στρεμμα νερα πηγες Κεφαλοβρυσι Καλαμαυκα Μαλαβρας, Μαλαβρα ποταμος Κρυγιος Κρυος φαραγγι Κορακα Μεσελερων Μεσελερα Εσταυρωμενος εξαιρετικο κλιμα νοτια Ευρωπη αποδημητικα πουλια ειδη πουλιων οικοσυστημα μεγαλυτερος υγροτοπος Ελλαδα φραγμα Ποταμων Αμαριου φραγμα Αποσελεμη Αμαριο αμαρι αμαριον αποσελεμης πρασινοκεφαλη παπια, εξαφανισμενο ειδος βαλτοπαπια βουτηχταρι νεροκοτα ερωδιος, χαραδριος, γλαρος γλαρονι υδροβια πουλι αετος, γερακι, περδικα τρυγονι κορυδαλλος, χελιδονι ανοιξη φθινοπωρο, μεταναστευτικα χειμωνας καταφυγιο πτηνα απειλουμενα εξαφανιση μαυροπελαργος, χρυσογερακο, κιρκινεζι ζωα βατραχος λαγος σκαντζοχοιρος, νυχτεριδα, μυγαλη ζουριδα, νεροχελωνα, νεροφιδο σαυρα βλαστηση χλωριδα καλαμι, πλατανι, πευκο, λευκα αλμυρικι φραγμα Μπραμιανων ακτη νοτιο κρητικο πελαγος τουρισμος πεζοπορια διαδρομη μονοπατι πεζοποριες διαδρομες μονοπατια ποδηλατο, Λασυθιωτικα Λασιθιωτικα Βουνα ορη καλοκαιρι, σταθμη ερειπια βυθισμενη βροχοπτωση λατομειο παλιος πετρινος νερομυλος καταρρακτης, μινωικη Κρητη αρχαιολογια αρχαια οικονομια Εποχη Χαλκου αρχαιο εμποριο, γεωργια χειροτεχνια βιβλιο κεραμικη πετρογραφια υλικα πρακτικη εργαστηριο εμπορικο δικτυο διακινηση αρχαια μαγειρικα σκευη πηλινο αγγειο μεθοδολογια, πετρογραφικη αναλυση κεραμικη χονδροειδης, λεπτοτεχνη, μεταμορφικη συμπληρωμα ασβεστιτης σπανια κεραμικες ομαδα κυπελλο εσωτερικη εξωτερικη επιστρωση, γρανιτης Διοριτης Μιραμπελλου, Μιραμπελλο Μιραμπελου, Μιραμπελο Παλαικαστρο, πηλινα τελετουργικα αγγεια, πηλοσυσταση λιθινα εργαλεια τριβειο λειασμενο εργαλειο θραασμα υαλωμενος πηλος οικοδομικο υλικο ευρημα ιστορια αεροφωτογραφια υπεραιωνοβια ευκαλυπτος υπεραιωνοβια δενδρο ξωκκλησι αγιας Παρασκευης αγια Παρασκευη 1934 βαρβαρς Ιμπραημ αγας αρπαγη γης πτωχοι ανθρωποι θεια τιμωρια φοβερη αρρωστια, πανωλη πανουκλα, περιουσια πλειστηριασμος αγορα λιθινο Κατω πρινος ανατολη βοσκος μουσειο Φυσικης Ιστοριας Κρητης, βυθισμενος ναος
