Σε ναό του Διός, ο Μακρόν επαναπάτρισε 23 αρχαία αντικείμενα στην Συρία! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Το Τζαμί των Ομεϋαδών / al-Jαmiʿ al-Umawι, γνωστό και ως Μεγάλο Τζαμί της Δαμασκού / Jamiʿ Bani Umayyah al-Kabir, που βρίσκεται στην παλαιά πόλη της Δαμασκού, την πρωτεύουσα της Συρίας, είναι ένα από τα μεγαλύτερα και παλαιότερα τζαμιά στον κόσμο!

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΣΥΡΙΑΣ, ΕΔΩ.

Θεωρείται το παλαιότερο τζαμί που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται στην αρχική του μορφή! Η χριστιανική και η μουσουλμανική παράδοση το θεωρούν ως τον τόπο ταφής της κεφαλής του Ιωάννη του Βαπτιστή, μια παράδοση που προέρχεται από τον 6ο αιώνα μ.Χ. Δύο ιερά εντός του χώρου τιμούν τον εγγονό του προφήτη του ισλάμ Μωάμεθ, Χουσεΐν ιμπν Αλί, του οποίου το μαρτύριο συχνάκις συγκρίνεται με αυτό του Ιωάννη του Βαπτιστή. Είναι κτισμένο απάνω σε αρχαίο ναό (από την Εποχή του Σιδήρου), όταν (πιθανώς οι Αραμαίοι) έκτισαν επάνω του έναν ναό αφιερωμένο στον θεό της βροχής, τον Χαδάδ Ραμμάν. Αργότερα, επί Σελευκιδών Μακεδόνων, τον 2^ο αι. π.Χ., συνδέθηκε με τον θεό Δία των Ελλήνων και κορυφαίου θεού των Μακεδόνων (κατά την ελληνιστική περίοδο και την ρωμαϊκή εποχή – ο Όμβριος Ζευς επίσης θεού της βροχής), και έγινε ένας από τους μεγαλύτερους ναούς στην Συρία. Τα σημερινά τείχη του τζαμιού ήταν τα εσωτερικά τείχη του ναού του Διός (που κτιζόταν από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως τον 4ο αιώνα μ.Χ.). Έγιναν έργα αναδιαμόρφωσης και επέκτασης του ναού, πιθανώς επί Αυγούστου (βασ. 27 π.Χ. – 14 μ.Χ.), και πιθανώς από τον σπουδαίο Έλληνα αρχιτέκτονα Απολλόδωρο, τον γεννημένο στην Δαμασκό. Έγινε το κέντρο της αυτοκρατορικής λατρείας του Διός και η απάντηση στον Δεύτερο Ναό στην Ιερουσαλήμ. Περαιτέρω προσθήκες χρηματοδοτήθηκαν από δωρεές ιδιωτών. Ανακαινίσθηκε και διακοσμήθηκε περαιτέρω επί Σεπτίμιου Σεβήρου (193 211). Τα ερείπια του δυτικού προπυλαίου που είναι ορατά σήμερα (πιθανότατα χρονολογούνται από την εποχή του). Χωριζόταν από την πόλη με διδυμότειχο: Το πρώτο, εξωτερικό τείχος εκτεινόταν σε μια μεγάλη περιοχή που περιλάμβανε μια αγορά, και το δεύτερο εσωτερικό τείχος περιέβαλε το πραγματικό ιερό του Διός. Το 391 μ.Χ., ο Ναός του Διός μετετράπη σε καθεδρικό χριστιανικό ναό, από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο Α΄ (379 – 395). Και έγινε μια εκκλησία, από τις μεγαλύτερες της εποχής. Χρησίμευε ως έδρα του Επισκόπου της Δαμασκού, ο οποίος κατείχε την δεύτερη θέση στο Πατριαρχείο Αντιόχειας μετά τον ίδιο τον πατριάρχη.

• Για την νέα μετατροπή του σε τζαμί δαπανήθηκαν 600.000 – 1.000.000 χρυσά δηναρια.[1] Από τα λάφυρα πολέμου των κατακτήσεων των Ομεϋαδών και από τον στρατό της Δαμασκού (που αριθμούσε περίπου 45.000 στρατιώτες), φορολογήθηκε το ¼ των μισθών του για 9 χρόνια για να πληρωθεί η κατασκευή του.[2] Έλληνες, κόπτες Αιγύπτιοι τεχνίτες, Πέρσες, Ινδοί, και Μαγκρέμπι εργάτες αποτελούσαν το μεγαλύτερο μέρος του εργατικού δυναμικού, το οποίο αποτελούνταν από 12.000 άτομα!

Τμήμα του ψηφιδωτού Barada Panel, σπό την δυτική στοά του ναού. Το τζαμί ήταν γνωστό για τις πλούσιες συνθέσεις του από μαρμάρινες επενδύσεις και τα εκτεταμένα χρυσά ψηφιδωτά του με φυτικά μοτίβα, που κάλυπταν περίπου 4.000 τ.μ. ήταν, πιθανώς, το μεγαλύτερο ψηφιδωτό στον κόσμο! Τεχνίτες και υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την δημιουργία των ψηφιδωτών του τζαμιού εισήχθησαν από την πρωτεύουσα του Βυζαντίου, την Κωνσταντινούπολη. Ο αλ-Ουαλίντ πίεσε τον Βυζαντινό αυτοκράτορα να του στείλει 200 ​​τεχνίτες, απειλώντας να καταστρέψει όλες τις εκκλησίες εντός της επικράτειας των Ομεϋαδών εάν αρνείτο![3] Γι’ αυτό υπάρχει ομοιότητα μεταξύ ορισμένων αρχιτεκτονικών στοιχείων που απεικονίζονται στα ψηφιδωτά των Ομεϋαδών και εκείνων που εμφανίζονται στις τοιχογραφίες της Πομπηίας (που επίσης φιλοτέχνησαν Έλληνες, όπως αετώματα και θόλοι με ίσιες στέγες και κορινθιακούς κίονες), καθώς και ορισμένων έργων πρώιμης χριστιανικής και βυζαντινής τέχνης, τα οποία πιθανότατα απεικονίζουν την αρχιτεκτονική της ελληνικής Αλεξάνδρειας…

Σε αυτόν τον συμβολικό χώρο, λοιπόν, συναντήθηκαν ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμμ. Μακρόν, και ο πρόεδρος της Συρίας, A. Al-Charaa, και ο πρώτος παρέδωσε στον δεύτερο 23 έργα τέχνης της Συρίας… Τα αντικείμενα, τα οποία δανείστηκαν στο Ινστιτούτο Αραβικού Κόσμου στο Παρίσι το 2011, επρόκειτο να επιστραφούν το 2014, αλλά το ξέσπασμα του εμφυλίου πολέμου στην Συρία ακύρωσε αυτά τα σχέδια.

Η συλλογή, συμπεριλαμβανομένου ενός τμήματος μιας ζωφόρου από την αρχαία πόλη της Παλμύρας, με σκηνή κυνηγιού, σπάνια ιστορικά αντικείμενα, που εκτείνονται από την προϊστορία έως την ισλαμική εποχή, ένα τεχνούργημα με σαφαϊτικές επιγραφές, μια ανάγλυφης επιγραφή στην παλμυρηνή γλώσσα[4], θα επαναπατριστεί και στεγαστεί στο Εθνικό Μουσείο της Συρίας στην Δαμασκο, μετά από 15 χρόνια παραμονής στο εξωτερικό.

Η προηγούμενη κυβέρνηση δεν μπόρεσε να οργανώσει την επιστροφή τους και οι γαλλικές Αρχές στην συνέχεια καθυστέρησαν την μεταφορά τους, λόγω των έντονων συγκρούσεων, των κινδύνων ασφαλείας και των ανησυχιών για τις συνθήκες διατήρησής τους. Η Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Μουσείων της Συρίας (DGAM), χαιρέτισε την επιτυχή επιστροφή ως ένα σημαντικό ορόσημο.

ΠΗΓΗ: κρατικό πρακτορείο ειδήσεων SANA. DGAM. «France returns 23 Syrian artifacts during Macron visit», Türkiye Today, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.6.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Γ. Λεκάκης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις».

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Βλ. Πέρση ιστορικό του 10ου αιώνα Ιμπν αλ-Φακίχ.

[2] Βλ. ιστορικό Χαλίντ Γιαχία Μπλάνκινσιπ.

[3] Βλ. ιστορικό του 12ου αιώνα Ιμπν Ασακίρ.

[4] Θεωρείται κλάδος της αραμαϊκής, η οποία είναι διάλεκτος της ελληνικής. Σε χρήση το 100 π.Χ. – 300 μ.Χ. στην Παλμύρα και την Συρία, – γνωστή από περισσότερες από 3.000 επιγραφές.

Hadad-Ramman Umayyad Mosque Arab World Institute Paris Syria Palmyra, Syria’s National Museum Damascus Safaitic αρχαιος ναος Διος, δια Μακρον επαναπατρισμος αρχαια αντικειμενα Συρια Τζαμι Ομευαδων Ομειαδων / al Jαmiʿ al Umawι, Μεγαλο Τζαμι Δαμασκου / Jamiʿ Bani Umayyah al Kabir, παλαια πολη Δαμασκος πρωτευουσα Συριας, μεγαλυτερα παλαιοτερα τζαμια κοσμο παλαιοτερο τζαμι χριστιανικη μουσουλμανικη παραδοση ταφη κεφαλι κεφαλη Ιωαννης Βαπτιστης αποκεφαλισμος 6ος αιωνας μΧ ιερο εγγονος προφητης ισλαμ Μωαμεθ, Χουσειν ιμπν Αλι μαρτυριο συγκριση συγκριτικη θεολογια θρησκειολογια αρχαιοι ναοι Εποχη Σιδηρου Αραμαιοι θεος βροχης, Χαδαδ Ραμμαν Χανταντ Ραμαν Σελευκιδες Μακεδονες 2^ος πΧ θεος Διας ζευς αρχαιοι Ελληνες ελληνιστικη περιοδος ρωμαικη εποχη βροχη μεγαλυτερος τειχη 1ος 4ος αναδιαμορφωση επεκταση Αυγουστος αρχαιος ελληνας αρχιτεκτονας Απολλοδωρος, αρχιτεκτων αυτοκρατορικη λατρεια Δευτερος Ναος Ιερουσαλημ δωρεα ιδιωτες ανακαινιση διακοσμηση Σεπτιμιος Σεβηρος ερειπια προπυλαιο πολη διδυμοτειχο αγορα μετατροπη καθεδρικος χριστιανικος Θεοδοσιος Α εκκλησια, μεγαλυτερη εδρα Επισκοπος Πατριαρχειο Αντιοχειας πατριαρχης Αντιοχεια δαπανη χρυσο δηναριο λαφυρα πολεμος κατακτηση Ομευαδες Ομειαδες στρατος στρατιωτες φορολογια μισθος φοροι φορος κατασκευη κοπτες Αιγυπτιοι τεχνιτες, Περσες, Ινδοι, Μαγκρεμπι εργατες εργατικο δυναμικο Αιγυπτος τεχνιτης, Περσια Ινδια, Μαγκρεμπ μαρμαρινη επενδυση χρυσα ψηφιδωτα φυτικα μοτιβα, μεγαλυτερο ψηφιδωτο εισαγωγη Βυζαντιο Κωνσταντινουπολη αλ Ουαλιντ Βυζαντινος καταστροφη εκκλησιες αρνηση αρχιτεκτονικη τοιχογραφια Πομπηια αετωμα θολος στεγη κορινθιακος κιονας εργα πρωιμη χριστιανικη βυζαντινη τεχνη αλεξανδρεια εργα τεχνης δανειο Ινστιτουτο Αραβικου Κοσμου Παρισι επιστροφη εμφυλιος ζωφορος Παλμυρα κυνηγι σπανια ιστορικα προιστορια ισλαμικη τεχνουργημα σαφαιτικη επιγραφη αναγλυφη παλμυρηνη γλωσσα Εθνικο Μουσειο συγκρουση κινδυνος ασφαλειας περσης ιστορικος 10ος αλ Φακιχ ιστορια Χαλιντ Γιαχια Μπλανκινσιπ 12ος Ασακιρ αραμαικη διαλεκτος