Του Γιώργου Λεκάκη
Ο απόστολος Κηφάς > Πέτρος ήταν από τήν Βησθαϊδά, ένα μικρό χωριό της ελληνοκρατούμενης Γαλιλαίας. Ήταν αδελφός τού απόστολου Ανδρέα του Πρωτόκλητου. Ο πατέρας τους ήταν ψαράς, όπως και τα δύο αδέλφια – εξ ου και προστατης των ψαράδων. Ο Πέτρος εσταυρώθη ανάποδα (μέ τό κεφάλι πρός τά κάτω).
Ο απόστολος Σαούλ > Παύλος εγεννήθη στήν Ταρσό Κιλικίας. Κατήγετο από γονείς εβραίους. Γι’ αυτό και επισκέφθηκε τόπους όπου υπήρχε ισχυρη συναγωγή. Ήταν υιός ραββίνου και αρχικώς διώκτης του χριστιανισμού. Εφοίτησε στην Σχολή του Γαμαλιήλ και έμαθε την ελληνική φιλολογία και φιλοσοφία.[1]
Η μνήμη τους εορτάζεται στίς 29 Ιουνίου – ορόσημο του καλοκαιριού – διότι καί οι δύο απόστολοι μαρτύρησαν στήν Ρώμη, κατά τόν διωγμό τού Νέρωνος.
Ο λαός μας στην καθομιλουμένη του, βάζει πάντα πρώτο τον Πέτρο – λέει πάντα Πέτρου και Παύλου, και όχι το αντίθετο.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΠΕΤΡΟΥ και ΠΑΥΛΟΥ, ΕΔΩ.
Στην αρχαία εποχή στις 14 Σκιροφοριώνος (δηλ. περί την σημερινή 29η Ιουνίου) εορτάζονταν τα Διπόλια ή Διπολίεια, προς τιμήν του Δία Πολιέα (= πολιούχου[2]). Τα Διπόλια, λοιπόν, εσκεμμένως «αντικαταστάθηκαν» από το δίπολο Πέτρου και Παύλου.
Η γιορτή των «αγίων φωστήρων»[3] Πέτρου[4] και Παύλου[5] είναι αυστηρή νηστεία για τους χριστιανούς. Αρχίζει την Δευτέρα, μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων[6]. Επιτρέπεται το ψάρι, το κρασί και το λάδι, πλην Τετάρτης και Παρασκευής. Γενικά τηρείται νηστεία με την κατάλυση ιχθύος. Και επειδή η Λαμπρή είναι κινητή γιορτή, η νηστεία αυτή έχει κυμαινόμενη διάρκεια.
- Αλλά στα Μεσόγεια (Σπάτα) Αττικής, από την εποχή της οθωμανοκρατίας, όταν κάποιοι Τούρκοι, κυνηγούσαν έναν χριστιανό για να τον σφάξουν, αυτός έτρεχε μέσα στα χωράφια και σώθηκε ανεβαίνοντας σε ένα δένδρο. Και παρακαλούσε τον άγιο Πέτρο να τον γλυτώσει και θα φέρει στην χάρη του ένα σφαχτό. Οι Τούρκοι έφυγαν κι εγλύτωσε ο χριστιανός. Ανήμερα της εορτής των Αγίων Αποστόλων (29 Ιουνίου) έφερε ένα αρνί και το έσφαξε στο εκκλησάκι των Αγίων Πέτρου και Παύλου (ναός του 1450-1480) και μετά το μαγείρεψαν στιφάδο – έκτοτε στιφάδο του αγίου Πέτρου (με κρεμμύδια, λάδι, τομάτα). Αυτό το τηρούσαν κάθε χρόνο στην γιορτή των Αγίων Αποστόλων. Μόνο επί Κατοχής ο παπάς δεν τήρησε το έθιμο, λόγω φτωχειας: Τότε από την αποθήκη, πετάχτηκαν 4 φίδια[*] κατά πάνω του, τον δάγκωσαν στον λαιμό και πέθανε! Σήμερα το κουρμπάνι το λεν «το φαγάκι του αγίου Πέτρου» μαγειρεύονται… 9 τόνοι κρέας και 8 τόνοι κρεμμύδια, τόσα που η κρεμμυδίλα «δακρύζει ακόμα και ο περαστικός σε ακτίνα χιλιομέτρου!»…[7] – ΔΕΙΤΕ το έθιμο ΕΔΩ. Παρόμοιο κουρμπάνι προσφέρεται και στην Μακεδονία. Το έθιμο έχει περάσει και στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδος – ΔΕΙΤΕ το ΕΔΩ.
Στη λαϊκή αντίληψη έχει επικρατήσει ο Πέτρος ως ο «θυρωρός / πορτιέρης του Παραδείσου». Ο επιφορτισμένος με την πρώτη κρίση. Και πλήθος λαϊκών ανεκδότων έχουν να λεν τα χείλη των απλών ανθρώπων του λαού γι΄ αυτήν του την ιδιότητα. Οι γνωστοί «ανατρεπτικοί» του λαϊκού μας τραγουδιού τον αναφέρουν συχνά-πυκνά. Χαρακτηριστικό το τραγούδι του Άκη Πάνου «Ανοιξε Πέτρο»:
Ανοιξε Πέτρο, άνοιξε, να μπω να ξαποστάσω
από τη Γη στον ουρανό σκοτώθηκα να φτάσω.
Τι παριστάνεις τα Ες-Ες και μου γυρεύεις πάσο
θα μ΄ αναγκάσεις τελικά το στόμα να χαλάσω.
Τι εισιτήριο ζητάς και πώς να στο πληρώσω;
Εγώ δεν αξιώθηκα τα χρέη μου να δώσω!
Ηρθα για να ξεκουραστώ, δεν ήρθα να μαλώσω.
Τι εισιτήριο ζητάς και πώς να στο πληρώσω;
Ανοιξε στον Πανάγαθο να μπω να μαρτυρήσω
κι αν θα μου βρει παράπτωμα με ξαναστέλνεις πίσω.
Ξέρω καλά τι θα του πω και πώς θα καθαρίσω
και λέγε ποιος με κάρφωσε στα μούτρα να τον φτύσω.
Ωσπου να βρεις τον φάκελο εγώ θα ξεπαγιάσω!
Βάλε με στου Παράδεισου τον κήπο να πλαγιάσω.
Φέρε και κάνα-δυο ουρί να το διασκεδάσω
ή πες μου πού ΄ναι η κόλαση να πάω εκεί ν΄ αγιάσω.
Μόνο ο Παντοκράτορας θα πει αν είμαι εντάξει.
Οργίασα με ο μυαλό, μα ελάχιστα στην πράξη.
Κι αν θα με κρίνει ένοχο , αυτός θα με πατάξει.
Εσύ ΄σαι σκέτος θυρωρός και να κρατάς την τάξη.
Στον κόσμο όσο περπάτησα λαδιές δεν έχω κάνει,
εξόν από κάνα πιοτό κι από κάνα φουστάνι.
Και μια φορά αγανάχτησα και κάποιον παπα-Γιάννη.
Αν λεν πως βαριαμάρτησα υπάρχουν και ρουφιάνοι!
ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΑ
Στην λαϊκή μετεωρολογια, ο καιρός της ημέρας:
- προμήνυε την πορεία του καλοκαιριού,
- μετά του Αγίου Πέτρου αρχίζουν οι πιο ζεστές ημέρες του έτους.
ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Σε Αρκαδία και Μεσσηνία, σε μεγάλα πανηγύρια με δημοτική μουσική, διοργανώνονταν και ιππικοί αγώνες ή χοροί νέων.
ΘΕΣΣΑΛΙΑ
Η γιορτή αποτελούσε χρονικό ορόσημο για τον θερισμό. Οι γεωργοί ευχαριστούσαν για την σοδειά, έφερναν στην εκκλησία τα πρώτα στάχυα και μοίραζαν άρτους από το νέο σιτάρι.
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
Στην Μακεδονία (Δυτική και Κεντρική) συναντάται το κουρμπάνι, με κοινο γεύμα, από ζώο που είναι προσφά ως τάμα στον άγιο. Το φαγητό ευλογείται και μοιράζεται σε όλους – κοινοτική αλληλεγγύη.
Σε ορεινά χωριά οργανώνονται υπαίθριες αγορές και παραδοσιακοί αγώνες χορού ή πάλης.
Η γιορτή του Παύλου (29 Ιουνίου) εορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα στην Βέρροια Ημαθίας, όπου, όπως μαρτυρεί χειρόγραφο (του 2ου αι.) της ιουδαϊκής συναγωγής Βέρροιας έζησε αρκετές ημέρες, περπάτησε στους δρόμους της και δίδαξε από το Βήμα – σήμερα Βήμα Αποστόλου Παύλου [40.518459131515264, 22.20006532793115]. Σήμερα τελούνται εκεί τα «Παύλεια».
Επίσης, κάθε χρόνο, των αποστόλων Πέτρου και Παύλου, γιορτή που στο Πάικο την λένε Σουμ Κέτρου (= Στου Πέτρου), στα Μεγάλα Λιβάδια του Κιλκίς γίνεται πανηγύρι και το «αντάμωμα» των βλάχων, με Μεγαλολιβαδιώτες που συρρέουν γι’ αυτό από παντού.
ΘΡΑΚΗ
Το νησί της Σαμοθράκης αποτελεί το πρώτο ευρωπαϊκό έδαφος που πάτησε ο απόστολος Παύλος[8] το 49 μ.Χ. Στο σημείο αυτό τελείται αγρυπνία, το βράδυ της 28ης Ιουνίου. Κτίσθηκε και «Στασίδι του Αποστόλου Παύλου»[9] στην βόρεια πλευρά της Σαμοθράκης, στο 7ο χλμ. της οδού Καμαριώτισσας-Θερμών. Πρόκειται για ένα ημικυκλικό περιστύλιο, σαμοθρακικής οικοδομικής τέχνης και παράδοσης. Κοσμείται από 4 μεγάλα ψηφιδωτά, που αναπαριστάνουν το «πέρασμα του Αποστόλου των Εθνών Παύλου» από το νησί. Στο κέντρο υπάρχει μεταφρασμένο σε πολλές γλώσσες το αποστολικό χωρίο από τις «Πράξεις», το οποίο μαρτυρεί το γεγονός. Κοντά στο «Στασίδι» ευρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος με τα ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής, που κτίσθηκε τους πρώτους αιώνες, ίσως σε ανάμνηση αυτού του γεγονότος, ίσως η πρώτη βασιλική στην Ελλάδα.
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ περισσότερα: Γ. Λεκάκης “Σαμοθρακη, ιερα νήσος”.
Στην Θράκη γενικότερα η γιορτή είναι γεωργο-κτηνοτροφική, με ευχές για υγεία ανθρώπων και κοπαδιών. Ευλογούνται τα ζώα, δίνονται κοινά γεύματα, παίζονται δημοτικά τραγούδια και χοροί και γίνονται προσφορές σιταριού ή ψωμιού στους φτωχούς.
ΗΠΕΙΡΟΣ
Στην Ηπειρο οι βλάχοι κτηνοτρόφοι θεωρούσαν τον άγιο Πέτρο προστάτη των θερινών μετακινήσεων προς τα ορεινά βοσκοτόπια. Γινόταν ευλογία των κοπαδιών, πανηγύρι με παραδοσιακά μουσικά όργανα, και ανταλλαγή δώρων μεταξύ συμπεθέρων και κουμπάρων.
ΚΥΚΛΑΔΕΣ
Στις Κυκλάδες, μετά την λειτουργία ακολουθεί κοινή τράπεζα, με τοπικά εδέσματα, μουσικά όργανα, και χορούς. Οι ναυτικοί προσφέρουν λάδι ή κεριά στους αγίους ως τάμα – όπως πάντα – για ασφαλή ταξείδια.
ΚΡΗΤΗ
Στην Κρήτη, η ημέρα σηματοδοτούσε το τέλος ορισμένων γεωργικών εργασιών και την αρχή της θερινής περιόδου. Μετά την λειτουργαι ακολουθούσαν κοινό γεύμα, μουσική και χορός, προσφορά άρτων στους προσκυνητές. Σε αρκετά χωριά ανήμερα της γιορτής υπήρχε το έθιμο της συμφιλίωσης για όσους είχαν διαφορές.
ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ
Στην Κάλυμνο και την Σύμη, ο άγιος Πέτρος θεωρείται προστάτης των ψαράδων. Τελείται Αγιασμός στα καΐκια, σημαιοστολισμός των λιμανιών, αγιασμός της θάλασσας, ευλογία των διχτυών και θαλάσσιες λιτανείες της εικόνας του. Προσφέρονται θαλασσινά εδέσματα.
Το νησίδιο Σεσκλί ή Σέσκλια[10] είναι ένα ακόμη από τα μικρονησάκια που περιβάλλουν την Σύμη. Ανήκει στην ΙΜ Πανορμίτη. Επ’ αυτού το μικρό μοναστηράκι του Αγιου Παύλου, στο πανηγύρι του οποίου θα βρείτε και 100-150 άτομα να καταφθάνουν από παντού…
ΚΥΠΡΟΣ
Υπάρχει μία παράδοσι στην Πάφο, που λέει ότι οι Ιουδαίοι έδεσαν τον Απόστολο Παύλο επάνω σέ μία κολώνα, τήν «Στήλη τού Αποστόλου Παύλου», καί τόν εράβδισαν μέ ένα μαστίγιο μέ 13 λουρίδες. Τού έδωσαν τρείς ραβδισμούς (3 Χ 13 = 39, ήτοι «παρά μία τεσσαράκοντα»).
ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ
Η γιορτή του Πέτρου και Παύλου (28 και 29 Ιουνίου) εορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα και στην Μάλτα, της οποίας ο Παύλος είναι προστάτης. Διοργανώνονται ιπποδρομίες, αγώνες παραδοσιακού τραγουδιού, ενώ τρώνε φενέκ[11]. (Μάλιστα στην Ρώμη – και σε άλλες πόλεις της Ιταλίας – το τάμα των καθολικών όταν μπαίνουν σε εκκλησιά είναι να φιλούν το πόδι του ομοιώματος αγίου Πέτρου). Κι αυτό γιατί οι Μαλτέζοι έχουν την ψευδαίσθηση ότι ο απόστολος Παύλος ναυάγησε στο νησί τους, όπου και διέμεινε σε ένα σπήλαιο, στο Ραμπάτ, επί τρίμηνο. Στην πραγματικότητα, όμως, όταν ο Κεντυρίων Ιούλιος έστειλε τον απόστολο Παύλο από την Καισαρεία στην Ρώμη (58 μ.Χ.), το πλοίο έπεσε σε μεγάλη τρικυμία, και μετά από 14 ημέρες περιπλάνησης, από τους Καλούς Λιμένες Ηρακλείου[15] της νότιας Κρήτη, βρέθηκε, λένε οι Μαλτέζοι, στην Μάλτα. Γι’ αυτό και ένας όρμος στα βόρεια του νησιού φέρει το όνομά του, για να θυμίζει στους… ανίδεους τουρίστες πού ξώκειλε ο απόστολος. Αλλά οι «Πράξεις των Αποστόλων» λένε άλλα. Λένε ότι στο δρόμο για το λιμάνι Φοίνιξ[12] της Κρήτης, ναυάγησε στην νήσο Μελίτη[13] (Πράξ. 28,1).
Ο λαός μας έχει αφιερώσει και ένα λουλούδι στον άγιο Πέτρο, το λεγόμενο «φυτό του άγιου Πέτρου», που δεν είναι άλλο από το τανάκητο[14].
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Ταματα και αναθηματα”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 29.6.2000.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Σκορδάς Ευ. πρωτοπρεσβύτερος, εφημέριος της Εξαρχίας του Παναγίου Τάφου «Ο απόστολος Παύλος», εφημ. “Έθνος”, 7.6.2004.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Ορισμένες ιδέες των ομιλιών του Παύλου ενυπάρχουν στους αρχαίους Έλληνες, όπως δέχεται ο Κλεάνθης ο Άσιος «εκ σου γαρ, ω Ζευ, γένος εσμέν», «Ύμνος εις Δίαν, στ. 5».
Ο Παύλος στηρίχθηκε στην ελληνική φιλοσοφία. Δέχεται ότι σπέρματα της χριστιανικής διδαχής ενυπάρχουν στους αρχαίους φιλοσόφους – όπως διατυπώνει αργότερα και ο άγιος Ιουστίνος, ο φιλόσοφος και μάρτυς στην Α΄ Απολογία του. Αναγνωρίζει την προπαιδεία και προπαρασκευή του κόσμου δια της ελληνικής φιλοσοφίας για την αποδοχή της χριστιανικής διδασκαλίας.
Ο απόστολος Παύλος επρότεινε τους πιστούς να μελετουν τις Ελληνικές Βίβλους των Σιβυλλών.- ΠΗΓΗ: Κλήμης Αλεξανδρευς «Στρώματα» 6,5,43, sub. 1,1: «ὁ ἀπόστολος λέγων Παῦλος· «λάβετε καὶ τὰς Ἑλληνικὰς βίβλους. ἐπίγνωτε Σίβυλλαν, ὡς δηλοῖ ἕνα θεὸν καὶ τὰ μέλλοντα ἔσεσθαι, καὶ τὸν Ὑστάσπην λαβόντες ἀνάγνωτε, καὶ εὑρήσετε πολλῷ τηλαυ- γέστερον καὶ σαφέστερον γεγραμμένον τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ, καὶ καθὼς παράταξιν ποιήσουσι τῷ Χριστῷ πολλοὶ βασιλεῖς, μισοῦντες αὐτὸν καὶ τοὺς φοροῦντας τὸ ὄνομα αὐτοῦ καὶ τοὺς πιστοὺς αὐτοῦ, καὶ τὴν ὑπομονὴν καὶ τὴν παρουσίαν αὐτοῦ».
Ο Παύλος διαδραμάτισε μεγαλύτερο ρόλο στην διαμόρφωση της χριστιανοσύνης απ’ ό,τι ο Ιησούς. Γι’ αυτό και σήμερα έγκυροι μελετητές λένε οτι έχουμε παυλισμό, και όχι χριστιανισμό.
[2] Ο θεσμός του πολιούχου (= άγιος προστάτης μιας πόλης, μιας πολιτείας, ενός χωριού ή μιας περιοχής) απαντάται και στους Μεξικανούς, όπου δεν υπάρχει πόλη, κώμη ή χωριό που να μην έχει τον άγιο προστάτη του.
[3] Από το ιδιόμελον του εσπερινού: «Τους φωστήρας τους μεγάλους της Εκκλησίας, Πέτρον και Παύλον ευφημήσωμεν, υπέρ ήλιον έλαμψαν, εν τω της πίστεως στερεώματι, και τα έθνη ταις ακτίσι του κηρύγματος εκ της αγνοίας επανήγαγον».
[4] Τον Πέτρο ο λαός μας τον λέει χαϊδευτικά και Πετράκη (> Ράκη, Ακη). Οι αγγλόφωνοι τον λένε Πίτερ (Peter), οι γερμανόφωνοι και οι Ούγγροι Πέτερ (Peter), όπως και οι Σουηδοί, οι ισπανόφωνοι Πέντρο ή Πέδρο (Pedro), όπως και οι Πορτογάλοι, ως και οι Γκανέζοι, Πέτερ (Peter), κλπ. Υπάρχει και θηλυκό του, σπάνιο μεν, αλλά απαντάται, η Πέτρα (> Πετρούλα), η Πέτια των Βουλγάρων, κ.ά.
[5] Τον Παύλο ο λαός μας χαϊδευτικά τον λέει και Παυλάκη (> Λάκη, Ακη). Πρόκειται για τον Πάολο (Paolo) των Ιταλών και των Ελβετών, τον Πολ (Paul) των Αγγλων, τον Πάουλ (Paul) ή και Πάολο (Paolo) των Γερμανών, τον Πάουλ (Paul) των Ολλανδών, τον Πάβελ (Pawel) των Τσέχων, των Πολωνών, κλπ. Υπάρχει – σπάνια βέβαια – και θηλυκό του, που κάνει Παυλίνα ή Πωλίνα (> Λίνα, Παυλίτσα > Λίτσα).
[6] Ναός των Αγίων Πάντων, που δεν υπάρχει πια. Είχε κτιστεί επάνω στην θέση της Ελαιατικής Ακαδημίας, στους Αμπελόκηπους Αθήνας, τον 12ο αι. μ.Χ., επί επισκόπου Αθηνών, Μιχαήλ Ακομινάτου.
[7] ΠΗΓΗ: “Το πανηγύρι του Αγίου Πέτρου”, Πολιτιστικός Σύλλογος Σπάτων.
[8] Σύμφωνα με το κείμενο των Πράξεων και από την Παράδοση, ο απόστολος Παύλος στην Τρωάδα, είδε ένα όραμα, στο οποίο ένας άνδρας Μακεδόνας τον καλούσε να αφήσει την Ασία, να περάσει στην Ευρώπη και να κηρύξει το Ευαγγέλιο στην Ελλάδα. Τότε με πλοιάριο πέρασε στην Σαμοθράκη (άγνωστο πού προσορμίστηκε), κατέβηκε στο νησί, συνάντησε Σαμόθρακες, συναναστράφηκε μαζί τους για μία ημέρα, κοιμήθηκε εκεί και την επομένη μετέβη στην Νεάπολη (νυν Καβάλα). («Πράξεις των Αποστόλων», 16, 9-12)
[9] Κτίσμα του 2007-2008 από την Ιερά Μητρόπολη σε συνεργασία με τον Δήμο Σαμοθράκης, την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ροδόπης-Έβρου και την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
[10] Παλαιότερα καλλιεργούσαν σε αυτό σουσάμι, πατάτες και καρπούζια. Και διέμεναν σε αυτό παροδικά οι καλλιεργητές του. Σήμερα είναι ακατοίκητο. Το επισκέπτεται κανείς με εκδρομικά καΐκια από την Σύμη, που πιάνουν εδώ για να απολαύσουν το μπάνιο τους οι εκδρομείς.
[11] Παραδοσιακό φαγητό της Μάλτας, από πολύ τρυφερό κουνέλι, που μαγειρεύεται σε κατσαρόλα, μαζί με μπόλικο κρασί. Την ημέρα του Πέτρου και Παύλου, όμως, το κουνέλι το κάνουν τηγανητό.
[12] Την εποχή εκείνη υπήρχαν τρία λιμανάκια με το όνομα Φοίνιξ στην Κρήτη. Σήμερα υπάρχει η Φοινίκη και η Φοινικούντα Μεσσηνίας, η Φοινικιά και ο Φοίνικας Κυκλάδων, το Φοινίκι Δωδεκανήσου, Θεσπρωτίας, Λακωνίας και Βορειου Ηπείρου.
[13] Η Μελίτη ήταν νύμφη της Κέρκυρας, η οποία έσμιξε με τον Ηρακλή και γέννησε τον Ύλλο. Άλλη Μελίτη ήταν σύζυγος του Ηρακλή, αδελφή του Διόμου, του γιου του Κολλυτού.
Ακόμα, Μελίτη λέγεται ένα χωριό της Φλώρινας. Έτσι λεγόταν και ο πιο πυκνοκατοικημένος δήμος της Αττικής, της Κεκροπίδας φυλής. Επίσης, Μελιτηνή ήταν αρχαία πόλη της δεύτερης Αρμενίας. Μελιταία ή Μελίτεια ή Μελιτία ήταν αρχαία πόλη της Φθιώτιδας, από τον γιο του Δία, Μελιτέα. Μελιταία (ή Αβαρίτσα) είναι χωριό του Δομοκού, Μελίταινα κοινότητα της Κομοτηνής, Μελιτήνη χωριό της Λακωνίας, κλπ. Υπάρχει και ένα μικρό νησάκι στις δαλματικές ακτές, η Mljet, που στην αρχαιότητα ονομαζόταν κι αυτό Μελίτη. Αλλά Μελίτη ονομαζόταν και η χερσόνησος του Αργοστολίου Κεφαλονιάς.
Η τελευταία συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες, αφού η περιοχή Λάσης[**]– αποικία της Λασαίας Κρήτης; –είναι «εν των Αδρία» (που δεν είναι άλλη από την σημερινή Αδριατική, η οποία φυσικά δεν βρέχει καθόλου την Μάλτα), διαθέτει «παρατεταμένη ρηχή θάλασσα», «τόπο διθάλασσο», με «επικίνδυνους υφάλους», «προστατευτικό κόλπο», «προεξέχουσα χερσόνησο με ακρογιαλιές» και «ομαλή κατωφερική βάση», «μεγάλες σπηλιές», όπου «βρήκαν καταφύγιο», γιατί Οκτώβρη καιρό στη Μάλτα σπανίως έχει «ραγδαίες βροχές» και «ψύχος», που όμως έχει στη βορειότερη Κεφαλονιά… Ακόμη, στη Μάλτα οι Ρωμαίοι φρουροί του απόστολου Παύλου δεν θα έλεγαν πως συνάντησαν «βαρβάρους», αφού με τους λατινόφωνους ντόπιους θα μπορούσαν να συνεννοηθούν μια χαρά. Επιπλέον, στη Μελίτη λάτρευαν τη θεά Δίκη, δηλαδή τη Δικαιοσύνη, η οποία αγνοείται στο ρωμαϊκό πάνθεο, αλλά λατρεύεται στο ελληνικό. Οι 276 ναυαγοί βρήκαν στέγη και τροφή στην αρχαία Κράνη, έδρα του Ρωμαίου διοικητή του νησιού, Πόπλιου. Αλλά η Μάλτα από την εποχή του Αύγουστου δεν διοικείτο από λεγάτο, αλλά ήταν υπό τον άμεσο έλεγχο του αυτοκρατορικού επιτρόπου. Ο Παύλος θεράπευσε τον πατέρα του Πόπλιου από ένα είδος ελονοσίας. Για να έχουμε ελονοσία πρέπει να έχουμε έλη. Που δεν απαντώνται στη Μάλτα, αντίθετα υπήρχαν στη λιμνοθάλασσα του Αργοστολίου. Τον Παύλο τον δάγκωσε έχιδνα[*] (Πράξ. 28,3-6), η οποία φυσικά δεν τον σκότωσε. Αλλά η Μάλτα δεν έχει έχιδνες. Αντίθετα στην Κεφαλονιά είναι ακόμη και σήμερα γνωστά τα «φιδάκια της Παναγίας»[*], οι «έχιδνες της άμμου», που πραγματικά είναι ακίνδυνες. Η Μάλτα εκχριστιανίστηκε τον 4ο αι. Η Κεφαλονιά είναι απ’ τις παλαιότερες χριστιανικές κοινότητες (Κλήμης ο Αλεξανδρεύς). Στο Βυζάντιο, στη Δυτική Ελλάδα υπήρχαν μόνο δυο ναοί αφιερωμένοι στον απ. Παύλο κι οι δυο στην Κεφαλονιά. Στην επιστολή του προς τον φίλο του, Τίτο, που άφησε στην Κρήτη, ο Παύλος του λέει ότι θα διαχειμάσει στην Νικόπολη (3,12), η οποία βρίσκεται απέναντι από την Κεφαλονιά, στην Πρέβεζα.
Υπάρχει λόγος αμφιβολίας, λοιπόν, πως ο Παύλος ναυάγησε στην Ελλάδα και μάλιστα στην Κεφαλονιά; Γιατί, λοιπόν, σώνει και καλά, να εννοούν οι «Πράξεις» ως Μελίτη την Μάλτα;
[14] Ανήκει στην οικογένεια των συνθέτων, συγγενής του χρυσανθέμου. Εχει ωραία κίτρινα άνθη, αλλά εκτός από τα αρωματικά αυτά άνθη, είναι αρωματικός και ο βλαστός και τα φύλλα του! Θα το βρείτε στις όχθες χειμάρρων και γενικά σε περιοχές με ανώμαλο έδαφος. Κύριος εκπρόσωπός του, το είδος της Σικελίας, αλλά αριθμεί πολλά είδη.
[15] Πρόκειται για την αρχαία πόλη Λασαία[**]. “Μόλις τε παραλεγόμενοι αυτήν (την κατά Κρήτην Σαλμώνην) ήλθομεν εις τόπον τινά καλούμενον Καλούς Λιμένας, ω εγγύς ην πόλις Λασαία”, επίνειον της Γόρτυνας. Απέναντι από το λιμάνι η νησίδα λέγεται Απόστολος Παύλος. Οι εντόπιοι την ονομάζουν Μικρό Νησί. Υπάρχουν εγκαταστάσεις για τον ανεφοδιασμό ποντοπόρων πλοίων. Υπάρχει και δεύτερη νησίδα το “Μεγάλο Νησί” η “Μπομπιανό νησί”. Σε κοντινό λόφο είναι κτισμένη εκκλησία αφιερωμένη στον Απόστολο Παύλο. Την έχτισε το 1911 ο Χατζή Κωστή Καρτεράκης, καταγόμενος από την Πόμπια (σε ενετικούς χάρτες του 1700). Δίπλα στον ναό υπάρχει μικρή σπηλιά, στην οποία σύμφωνα με την παράδοση, διέμεινε ο απόστολος Παύλος.
ηθη εθιμα Πετρου και Παυλου Λεκακης αγιου αγιων αγιος Πετρος Παυλος
