Του Γιώργου Λεκάκη
Η Ἶφις[1] ήταν κόρη του Λύγδου / Λύγδη και της συζύγου του Τηλέθουσας, από την Κνωσό ή την Φαιστό της Κρήτης.
Ο Λύγδος είχε ανακοινώσει στην έγκυο σύζυγό του, την Τηλέθουσα, ότι θα σκότωνε το νεογέννητο μετά την γέννησή του, εάν ήταν κόρη, επειδή δεν είχαν τα μέσα να την μεγαλώσουν. Ήταν ένα φτωχό ζευγάρι που δεν μπορούσε να αντέξει οικονομικά την προίκα:
Η ευχή μου είναι διπλή: να υποφέρεις λίγο
και να μου φέρεις έναν γιο. Το άλλο φύλο είναι βάρος.
Τότε, μια νύχτα, στην απελπισμένη Τηλέθουσα εμφανίζεται η [αγία] τριάδα:
- Η θεά Ήρα-Ίσις,
- ο κυνοκεφαλος Άνουβις και
- ο ταύρος Άπις[2], θεοποιημένο βασιλιά του Άργους, που λατρεύθηκε ως Σέραπις,
και της υπόσχεται βοήθεια. Της δήλωσαν επίσης, ότι εν ώρα ανάγκης, θα βοηθούσαν την πιστή τους.
Η θεά Ήρα εμφανίζεται στην γέννα της Τηλέθουσας… Προσέξτε την ημισέληνο στον ταύρο-Άπι.
Όταν η Τηλέθουσα γεννά – και πράγματι ήταν κόρη – η θεά την συμβουλεύει να διαπράξει μια «ευσεβή απάτη»[3]: Να παρουσιάσει το νεογέννητο ως… αγόρι και να κρύψει το πραγματικό φύλο του από τον πατέρα του…
Έτσι και έγινε. Ο Λύγδος ονοματίζει το παιδί από τον πρόγονό του: Ίφις – όνομα όμως που αναφέρεται και στα δύο φύλα στην αρχαία Ελλάδα[4]…
Η Τηλέθουσα μεγάλωνε την Ίφιδα και έντυνε ως αγόρι, για τα επόμενα χρόνια. Η Ίφις μεγάλωσε μαζί με ένα άλλο κορίτσι, την Ιάνθη, κόρη του Τηλέστη, την οποία ο πατέρας της είχε υποσχεθεί σε γάμο. Η Ιάνθη ηράσθη την Ίφι χωρίς φυσικά να γνωρίζει ήταν κορίτσι… Αλλά και η Ίφις ένιωσε έλξη για την Ιάνθη…
Όταν έφτασε σε ηλικία λόγου / δέσμευσης γάμου, 13 χρονώ, ο Λύγδος, αρραβώνιασε τον / την Ίφιδα με την Ιάνθη. Αλλά η απελπισία της Ίφιδος ήταν μεγάλη. Καθώς πλησίαζε η μέρα του γάμου, η Ίφις ανησυχούσε όλο και περισσότερο ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να αποκτήσει και να ικανοποιήσει την Ιάνθη. Γι’ αυτό προσευχήθηκε στην Ήρα, με κάποιον τρόπο να της επιτρέψει να εκπληρώσει τον καταδικασμένο σε αποτυχία γάμο της…
Ο γάμος επλησίαζε. Επειδή τα όνειρα και οι οιωνοί δεν προσέφεραν βοήθεια, η Τηλέθουσα, μια μέρα πριν τον γάμο, πήγε την Ίφι στον ναό της Ήρας και την παρακάλεσε για έλεος και βοήθεια. Η θεά Ήρα έδωσε ένα σημάδι, και καθώς έφευγε η Ίφις, ακολούθησε την μητέρα της, αλλά με… μεγαλύτερα βήματα από τα συνηθισμένα. Επίσης πρόσεξε ότι η λευκότης δεν παρέμενε πια στο πρόσωπό της… Και η δύναμή της αυξήθηκε, τα χαρακτηριστικά της έγιναν πιο έντονα και τα χαλαρά μαλλιά της, πιο κοντά… Το δε θάρρος, που της έλειπε, τώρα ξεχείλιζε… Η θεά Ήρα, προστάτις της οικογένειας και της εστίας, είχε μεταμορφώσει την Ίφιδα σε άνδρα…
Η θεά Ήρα-Ίσις από τον θρόνο της στον ναό της, αλλάζει το φύλο της Ίφιδος. Εντός νέφους υπάρχει 15κτινος ηλιακος κύκλος, που μοιάζει με εικόνα υπέρηχου σύγχρονης κύησης, εικονίζονται ωάρια. Αλλά είναι έργο του 17ου αι. μ.Χ.! Χαλκογραφία του J. W. Baur / Bauer (1607–1642) Γερμανού χαράκτη και σχεδιαστή…
Έτσι γίνεται ο μεγαλοπρεπής γάμος και στο γαμήλιο γεύμα εμφανίζεται μια άλλη Τριάδα:
- Ο Υμέναιος,
- η Αφροδίτη και
- η Ήρα!
Η μεταμόρφωσις επισφραγίσθηκε…
Την επόμενη ημέρα, οι νεόνυμφοι επήγαν ξανά στον ναό της Ήρας για να προσφέρουν δώρα ευχαριστίας…
- Ο μύθος παρουσιάζει ομοιότητες με τον μύθο του Λεύκιππου, υιού του Λάμπρου, επίσης της Κρήτης – ίσως είναι παραλλαγή του.
- Τον 17ο αιώνα, ο εκδότης Χ. Μόζλεϊ ισχυρίσθηκε ότι κατείχε ένα χειρόγραφο του Ου. Σαίξπηρ, που περιέγραφε την ιστορία της Ίφιδος!
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «Ελληνικη Μυθολογια». Γ. Λεκάκης «Λεξικο παραδοσεων». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 25.8.2003.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Οβίδιος «Μεταμορφώσεις», IX. 666-797.
- Λεκάκης Γ. «Και εγχειρήσεις αλλαγής φύλου στην αρχαία Ελλάδα!» εφημ. Έθνος της Κυριακής», 24.8.2003.
- Stabryła St. «Τα χρυσά μήλα της Αφροδίτης – Greek Legends of Love», εκδ. Czytelnik, Βαρσοβία, 2007.
- Zagórski M. «Θα μπορούσε ο Οβίδιος να ήταν λάτρης της Ίσιδας;», Traditio Europae, 2011.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] ἶφις, ο = ταχύς, ἰφίτης = ἁγνίτης > ἴφλημα = τραῦμα, > σίφλωμα.
Το επιρρηματικό / προθετικό πρόθεμα ιφι- είναι ένα πάρα πολύ αρχαίο ελληνικό στοιχείο, που σημαίνει «με δύναμη», «δυνατά», «ισχυρά», «σθεναρά», «κραταιά». Προέρχεται από το αρχαίο επίρρημα ἶφι, το οποίο απαντά ήδη στον «Ιλιάδα» και στην «Οδύσσεια» του Ομήρου. Λ.χ. Ἰφιάνασσα = ισχυρή άνασσα, Ἰφιγένεια = από ισχυρό γένος / ισχυρογέννητος (και επίθετο της Αρτέμιδος), Ἰφιγόνη, Ἰφιδάμας, Ἴφικλος, Ἰφικράτης, κλπ. – ΠΗΓΗ: Ησυχ. Παυσ. 2.35.1, κ.ά. ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης «Τα επίθετα της θεάς Αρτέμιδος».
[2] Κατ’ άλλους ήταν παρούσα και η θεά Βαστέτ.
[3] Έκτοτε υπάρχει η έκφραση και η άποψη ότι υπάρχουν και καλές απάτες, οι εκ θεών πορευόμενες, άποψη την οποία υιοθέτησαν και οι αβρααμικές θρησκείες.
[4] Με το θηλυκό όνομα η Ίφις υπάρχει:
- θεσπιάς, κόρη του Θέσπιου και της Μεγαμήδης, που απέκτησε από τον Ηρακλή τον Κελευστάνορα (Απολλόδ. 2/7.8).
- κοπέλλα, που αιχμαλώτισε ο Αχιλλέας στην Σκύρο και την πρόσφερε ως δούλη στον Πάτροκλο (Ομ. Ιλ. Γ,667). Μάλιστα απεικονιζόταν στους Δελφούς, στο έργο του Πολύγνωτου «Ιλιου πέρσις» (Παυσ. (10/25.4),
- κόρη του Πηνειού και σύζυγος του Αίολου, γιου του Έλληνα, μητέρα του Σαλμωνέα (Σχόλ. Πλάτ. Συμπ. 208d), και
- υποκοριστικό της Ιφιγένειας (Τζέτζ. Σχόλ. Λυκόφρ. Αλεξ. 323-324).
Με το αρσενικό όνομα, ο Ίφις υπάρχει:
- ένας από τους τρεις βασιλιάδες του Άργους, γιος του Αλέκτορα, πατέρας του Ετέοκλου και της Ευάδνης,
- νεαρός Κύπριος, που είχε ερωτευτεί την Αναξαρέτη κι αυτοκτόνησε επειδή τον περιφρονούσε (Οβίδ. Μετ. 14.698 κ.ε.).
- Αργοναύτης, που σκοτώθηκε στην Κολχίδα (Βαλ. 1.441, 7.423), και
- Θηβαίος, που σκοτώθηκε από τον Αιτωλό Ακάμαντα κατά τον έπτά έπί Θήβας πόλεμο (Στάτ. Θηβ. 8.447).
θεα ηρα αλλαγη φυλου ιφιδα ιφις Κρητη Λεκακης ταυρος ημισεληνος θρονος ναος ηρας, φυλο ιφιδος ιφιδας κοσμος 15 15κτινος ηλιος ηλιακος κυκλος εικονα ωαρια ωαριο ωαριον χαλκογραφια μπαουερ υπερηχος 17ος αιωνας μχ
