Του Γιώργου Λεκάκη
Απομονωμένες λόγω θαλάσσης, η Αυστραλία και η Νέα Γουινέα, συγκαταλέγονται στις τελευταίες μεγάλες περιοχές του κόσμου που αποικίστηκαν από τον σύγχρονο άνθρωπο.
Αλλά πότε συνέβη αυτό;
ΤΩΡΑ ευρέθη ένας αρχαιολογικός χώρος στα ορεινά της Νέας Γουινέας, που ρίχνει φως σε αυτήν την μετανάστευση. Τα αρχαιολογικά ευρήματα χρονολογούνται σχεδόν 50.000 χρόνια πριν, αποτελώντας έτσι μία από τις αρχαιότερες γνωστές μαρτυρίες ανθρώπινης παρουσίας στο νησι.
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Ο κοσμος πριν 50.000 χρονια, ΕΔΩ.
Οι καρποί με κέλυφος (ξηροί καρποί) και οι ρίζες γιαμ αποτελούσαν βασικά είδη διατροφής, ενώ η ποικιλία των λίθινων εργαλείων που ανακαλύφθηκαν υποδηλώνει ότι οι πρώιμοι άνθρωποι ενδέχεται να αποψίλωσαν τμήματα του δάσους για να ευνοήσουν την ανάπτυξη χρήσιμων φυτών.
Η κατανόηση του τρόπου ζωής και προσαρμογής των ανθρώπων στα ποικίλα περιβάλλοντα αυτών των περιοχών υπήρξε δύσκολη, καθώς σπανίζουν οι καλοδιατηρημένοι οικισμοί. Δεδομένα από τα ορεινά της Νέας Γουινέας (σε υψόμετρο 2.000 μ. περίπου) καταδεικνύουν την αξιοποίηση του ενδημικού καρπού Pandanus[1] και των ριζών γιαμ σε αρχαιολογικούς χώρους, πριν 49.000 – 36.000 χρόνια – χώροι που συγκαταλέγονται στους αρχαιότερους ανθρώπινους οικισμούς της περιοχής. Στους χώρους αυτούς βρέθηκαν επίσης λίθινα εργαλεία που θεωρείται ότι χρησιμοποιούνταν για την απομάκρυνση δένδρων.
ΠΗΓΗ: Summerhayes G. R., κ.ά. “Human Adaptation and Plant Use in Highland New Guinea 49,000 to 44,000 Years Ago”, DOI: 10.1126/science.1193130, Science, Vol 330, Issue 6000, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.10.2010.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ
[1] Το γένος Pandanus περιλαμβάνει μονοκοτυλήδονα φυτά – σήμερα είναι αποδεκτά 578 είδη. Πρόκειται για δένδρα και θάμνους που ομοιάζουν με φοίνικες. Είναι δίοικα και απαντώνται στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές του Παλαιού Κόσμου. Κοινώς λέγονται «πάνταν» (pandan), «φοίνικας-βίδα» (screw palm) και «πεύκο-βίδα» (screw pine). Το γένος ταξινομείται στην τάξη Pandanales και την οικογένεια Pandanaceae, και είναι το μεγαλύτερο γένος της εν λόγω οικογένειας.
Οι καρποί karuka (P. julianettii) αποτελούν ακόμη και σήμερα σημαντική βασική τροφή στην Νέα Γουινέα. Είναι γνωστές περισσότερες από 45 καλλιεργούμενες ποικιλίες. Ολόκληρα νοικοκυριά μετακινούνται για την καλλιέργειά τους. Σε ορισμένες περιοχές, χρησιμοποιούν μια ειδική – κωδική γλώσσα, που σχετίζεται με το φυτό pandanus κατά την περίοδο της συγκομιδής για να μην μαθευτούν τα μυστικά της από ξένους! Η γεύση τους θυμίζει καρύδα.
Εκτός από βασικό είδος διατροφής, από αυτό φτιάχνουν:
- ιστία (τύπου «δαγκάνα κάβουρα» / crab claw), πλεγμένο από φύλλα πάνταν, για tepukei (ωκεανοπόρα κανώ με πλευρικό πλωτήρα) στο Τεμότου των Νήσων Σολομώντα!
- παραδοσιακό καλάθι bayong στις Φιλιππίνες, πλεγμένο από φύλλα karagumoy (P. simplex) με το εξαγωνικό μοτίβο (kinab-anan).
- παραδοσιακή ψάθα (tepoh), από φύλλα πάνταν στην Σεμπορνά (Semporna) του Σαμπάχ, στην Μαλαισία, από γυναίκες της φυλής Sama, κ.ά.
νεα Γουινεα πρωτη αρχαιοτερη κατοικηση ανθρωπος πριν 50.000 χρονια χρονων Λεκακης κατοικοι θαλασσα Αυστραλια αποικια συγχρονος ανθρωπος homo sapiens αρχαιολογικος χωρος ορεινη μεταναστευση αρχαιολογια ευρημα αρχαιοτερα νησι ξηρος καρπος κελυφος ξηροι καρποι ριζα γιαμ ειδη διατροφη παλαιολιθικη λιθινα εργαλεια πρωιμος αποψιλωση δασος αναπτυξη χρησιμα φυτα κατανοηση τροπος ζωης ζωη προσαρμογη περιβαλλον σπανια οικισμος ορεινα υψομετρο αξιοποιηση ενδημικος Pandanus ριζες 49.000 – 36.000 αρχαιοτερος ανθρωπινος λιθινο εργαλειο χρηση δενδρο πρωιμοι χρησιμο φυτο γενος παντανους Pandanus μονοκοτυληδονο δενδρα θαμνος φοινικας διοικο τροπικη υποτροπικη περιοχη Παλαιος Κοσμος πανταν pandan, βιδα screw palm πευκο πευκοβιδα screw pine ταξη Pandanales οικογενεια Pandanaceae, καρουκα karuka P. julianettii τροφη καλλιεργεια νοικοκυριο μετακινηση ειδικη κωδικη γλωσσα κωδικοποιημενη, συγκομιδη μυστικο ξενος γευση καρυδα ιστια ιστιον δαγκανα καβουρα crab claw, πλεγμενο ιστιο φυλλα τεπουκει tepukei ωκεανοπορο κανω κανο πλευρικος πλωτηρας Τεμοτου Νησοι νησια Σολομωντα παραδοσιακο καλαθι bayong Φιλιππινες, πλεξη φυλλο karagumoy P. simplex εξαγωνικο μοτιβο kinabanan εξαγωνο kinab anan 6γωνο παραδοσιακη ψαθα τεποχ tepoh Σεμπορνα Semporna Σαμπαχ, Μαλαισια, γυναικα φυλη σαμα Sama
