Αρχαία μεγαλιθική νεκρόπολη 3.900 χρόνων βρέθηκε στο ακρωτήριο της Ήρας στην ατλαντική Ισπανία – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Το διάσημο Cabo Trafalgar[1] είναι ακρωτήριο στην Νοτιοδυτική Ισπανία, στον πορθμό των Ηρακλειων Στηλων /  νυν Γιβραλτάρ, προς την μεριά του Ατλαντικού, στο Λος Κάνιος ντε Μέκα, του δήμου Μπαρμπάτε του Κάδιξ / Κάδιθ, στην Ανδαλουσία, που οι αρχαίοι Έλληνες (αλλά και άλλοι) αποκαλούσαν Ακρωτήριον της Ήρας[*], επειδή επ’ αυτού υπήρχε αρχαίος ελληνικός ναός αφιερωμένος στην θεά Ήρα, του ελληνικού πανθέου. Ήταν σε βόρειο πλάτος 36° 05’ και δυτικό μήκος 5° 45’, κατά Κλ. Πτολεμαίο (Γεωγρ. Β 4, 5). Σήμερα ευρίσκεται στον 36o παράλληλο [36.18348549781263, -6.032175755033474] κοντά στο άκρον της Θαΐδος [36.18201335695112, -6.0352871175356375]. Είναι το βορειοδυτικότερο σημείο του Πορθμού του Γιβραλτάρ.[2]

Collage map highlighting Cape Trafalgar with red outlines; PLOS ONE logo at center.

  • Διάσημο διότι εδώ στις 21 Οκτωβρίου 1805 έγινε η περιώνυμη «Ναυμαχία του Τραφάλγκαρ»[3] μεταξύ των Άγγλων, υπό τον ναύαρχο Νέλσον, και των ενωμένων Γάλλων και Ισπανών, υπό τον ναύαρχο Π. Βιλνέβ, η έκβαση της έδωσε στην Αγγλία την κυριαρχία των θαλασσών, μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο!

Στην περιοχή του Ακρωτηρίου Τραφάλγκαρ ήταν γνωστα αρχαιολογικά ερείπια ενός εργοστασίου αλάτισης ψαριών ρωμαϊκών χρόνων και ενός ισπανο-μουσουλμανικού οικισμού. Τον Μάιο του 2021, ευρέθησαν και λουτρά, ηλικίας 2.000 χρόνων, στους αμμόλοφους του Ακρωτηρίου, με ολόκληρους τοίχους, παράθυρα και πόρτες!

ΤΩΡΑ οι αρχαιολογικές ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στον ισθμό (tombolo) του Τραφάλγκαρ κατά την περίοδο 2021 – 2022 οδήγησαν στον εντοπισμό μιας μεγαλιθικής νεκρόπολης της Εποχής Χαλκού. Σε αυτήν ευρέθησαν δύο μνημειακοί πέτρινοι τάφοι, που χρησιμοποιήθηκαν για περίπου 200 χρόνια, μεταξύ 1875 και 1625 π.Χ. – αιώνες αφ’ ότου οι μεμονωμένοι τάφοι είχαν γίνει πιο συνηθισμένοι στην νότια Ιβηρική Χερσόνησο.

collage of archaeological artifacts labeled A–H on a black background with scale bars; includes beads, rings, pottery fragments, and a blue bracelet.

Εάν η νεκρόπολις κατασκευάσθηκε εξ αρχής (ex novo) κατά το α΄ τέταρτο της 2ης χιλιετίας π.Χ. το γεγονός αυτό θα την καθιστούσε μία από τις νεότερες μεγαλιθικές νεκροπόλεις της Ιβηρικής Χερσονήσου. Η παρουσία αντικειμένων μεγάλης αξίας (όπως χρυσός, ασήμι και ελεφαντόδοντο) ως κτερίσματα (παραπάνω φωτ.), σε συνδυασμό με την τοποθεσία της νεκρόπολης σε ένα εξέχον γεωγραφικό σημείο, το Ακρωτήριο Τραφάλγκαρ, υποδηλώνει ότι η θάλασσα διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο για τις κοινότητες αυτές, τόσο σε οικονομικό επίπεδο (εμπορικές οδοί) όσο και σε ιδεολογικό (ως ταφικό τοπίο). Περαιτέρω εξετάσεις – συμπεριλαμβανομένης της χρονολόγησης με την μέθοδο της φωταύγειας (luminescence dating), η οποία προσδιορίζει πότε η άμμος και οι πέτρες εκτέθηκαν για τελευταία φορά στο φως – ενδέχεται να αποκαλύψουν εάν οι τάφοι επαναχρησιμοποιήθηκαν ή εάν οι κατασκευαστές τους συγκαταλέγονταν στους τελευταίους που ανήγειραν μεγαλιθικούς τάφους στην νότια Ιβηρική.

  • Ο Τάφος Ι αποτελείται από έναν ωοειδή θάλαμο λαξευμένο στον βράχο, ο οποίος συνδέεται με έναν διάδρομο επενδεδυμένο με πέτρινες πλάκες και καλυμμένο με οριζόντιες λίθινες πλάκες οροφής. Ο θάλαμος σφραγίστηκε με έναν πέτρινο τοίχο. Η είσοδος έκλεισε με μια πέτρινη πλάκα. Ολόκληρη η κατασκευή καλύφθηκε από έναν σωρό πετρών και άμμου. Η ανάλυση των οστών που βρέθηκαν στο εσωτερικό υποδηλώνει ότι ο Τάφος Ι περιείχε τα λείψανα τουλάχιστον 13 ατόμων. Από τον Τάφο Ι ανακτήθηκαν δύο χρυσά σκουλαρίκια, τρεις ασημένιες χάντρες, ένα κομμάτι πράσινης μαρμαρυγίας, μια κτένα από ελεφαντόδοντο και δύο διάτρητα όστρακα.
  • Ο Τάφος ΙΙ διαθέτει έναν κυκλικό θάλαμο, η οροφή του οποίου σχηματίζεται από επάλληλες στρώσεις λίθων. Όταν ο αρχικός θόλος κατέρρευσε, τοποθετήθηκε ένας κεντρικός πεσσός (στύλος) και το μισό τμήμα του θαλάμου γεμίστηκε με υλικά, προκειμένου να σταθεροποιηθεί η κατασκευή. Περιείχε τα λείψανα τουλάχιστον 7 ατόμων. Από τον Τάφο ΙΙ ανακτήθηκαν ένα σκουλαρίκι, μια χάλκινη αιχμή βέλους και μια χάντρα από πράσινη μαρμαρυγία.

Τα οστά είχαν μετακινηθεί και επανατοποθετηθεί μετά την αποσύνθεση των σωμάτων – με εξαίρεση τον άθικτο σκελετό μιας νεαρής γυναίκας στον Τάφο Ι. Η χρονολόγηση των οστών της με ραδιενεργό άνθρακα δείχνει ότι η δική της ταφή ήταν η τελευταία που πραγματοποιήθηκε πριν σφραγιστεί ο θάλαμος.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις». Ed. Vijande-Vila, κ.ά. «The last builders of megaliths in the South of the Iberian peninsula? The Bronze Age necropolis of Trafalgar (Barbate, Cádiz, Spain)», https://doi.org/10.1371/journal.pone.0359220, PLOS One, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 11.11.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

  • Conde Malia, FG «Πολιτιστική Κληρονομιά της Ακτής La Janda», τ. 1: Πολιτιστική Κληρονομιά του Barbate, Vejer de la Frontera, Σύνδεσμος Αγροτικής Ανάπτυξης της Ακτής La Janda, 2007.
  • Khalid “Etymology and Meaning of Trafalgar”, The Baheyeldin Dynasty, 18.9.2004.
  •  Laguna Is. “Roman baths emerge from sand dunes of southern Spain”, La Prensa Latina, 17.5.2021.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[*] Διάσημα ακρωτήρια αφιερωμένα στην θεά Ήρα με ναούς της (Ηραία), ήταν:

  • Στην Περαχώρα Κορινθίας, με τριπλό ιερό της Ήρας Λιμενίας και της Ακραίας (= θεάς των ακρων / ακρωτηρίων).
  • Στην Κέρκυρα, της Ακραίας Ήρας – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ.
  • στον Κρότωνα Καλαβρίας Μεγάλης Ελλάδος / Κατω Ιταλίας, το Ακρωτήριο Λακίνιο – νυν Capo Colonna, με το περίφημο ιερό της Ήρας Λακινίας, και
  • στις εκβολές του ποταμού Σελέ, κοντά στο Ποσειδώνιο (νυν Paestum), με σημαντικό στην Αργεία Ήρα.

[1] αραβ. Taraf al-Ghar, Taraf al-Gharb.

[2] Το Ακρωτήριο Τραφάλγκαρ αποτελείται από ένα μικρονησάκι, που βρίσκεται ανάμεσα στους κόλπους Κονίλ και Μπαρμπάτε. Συνδέεται με την ηπειρωτική χώρα με μια διπλή αμμολωρίδα. Η περιοχή γύρω από το ακρωτήριο χωρίζει την πόλη Λος Κάνιος ντε Μέκα από τον οικισμό Ζαγορα / Ζαχορα, του δήμου Μπαρμπάτε. Ο ισθμός / τόμπολο Τραφάλγκαρ μαζί με το διπλό τόμπολο από άμμο, και τον περιβάλλοντα βυθό, ανακηρύχθηκε φυσικό μνημείο το 2001, με την ονομασία «Τόμπολο Τραφάλγκαρ», εντασσόμενο στο Δίκτυο Προστατευόμενων Φυσικών Περιοχών της Ανδαλουσίας (RENPA). Καλύπτει έκταση 241.876 τ.μ. και ανακηρύχθηκε κυρίως για το γεωλογικό του ενδιαφέρον.

[3] Εξ αιτίας της μια από τις πιο διάσημες πλατείες του Λονδίνου ονομάζεται Τραφάλγκαρ.

Αρχαια μεγαλιθικη νεκροπολη 3.900 χρονων χρονια πριν ακρωτηριο ηρας ατλαντικη Ισπανια Λεκακης cabo de Trafalgar Los Caños de Meca, Barbate Cádiz, España batalla de Trafalgar, franco española inglesa almirante Nelson estrecho de Gibraltar Los Canos Cadiz, Espana espanola Αρχαιοι ταφοι 2900 πχ ακρωτηρι ατλαντικος ωκεανος διασημο capo Cabo Trafalgar νοτιοδυτικη πορθμος Γιβραλταρ, ηρακλειες στηλες Λος Κανιος ντε Μεκα, δημος Μπαρμπατε καδιξ Καδιθ, ανδαλουσια, αρχαιοι ελληνες Ακρωτηριον ηρας, αρχαιος ελληνικος ναος θεα ηρα βορειο πλατος δυτικο μηκος 5° κλαυδιος Πτολεμαιος Γεωγραφια 36oς παραλληλος ακρο ακρον Θαιδος θαις 21 Οκτωβριου 1805 Οκτωβριος 19ος αιωνας μχ Ναυμαχια του Τραφαλγκαρ αγγλοι ναυαρχος Νελσον, Νελσων γαλλοι γαλλια ισπανοι Βιλνεβ, αγγλια κυριαρχια θαλασσων, Β Παγκοσμιος Πολεμος αρχαιολογια ερειπια αρχαιο εργοστασιο αλατιση ψαριων παστωμα παστα ψαρια ρωμαικα ισπανικος μουσουλμανικος οικισμος λουτρα αμμολοφος τοιχος, παραθυρο πορτα ανασκαφη ισθμος tombolo νεκροπολις Εποχη Χαλκου μνημειακος πετρινος ταφος χρηση 1875 1625 3.875 3.625 ταφος νοτια Ιβηρικη Χερσονησος κατασκευη ex novo 2η χιλιετια νεοτερη νεκροπολεις Ιβηρια αντικειμενο μεγαλη αξια χρυσος, ασημι ελεφαντοδοντο κτερισματα, θαλασσα κοινοτητα οικονομια εμποριο ιδεολογια ταφικο ωοειδης θαλαμος λαξευμενος βραχος, διαδρομος επενδυση πετρινες πλακες οριζοντια λιθινη οροφη πετρα πετρινη αμμος αναλυση οστων οστο οστουν οστα λειψανα κυκλικος επαλληλες στρωσεις λιθων καταρρευση πεσσος στυλος υλικα σταθεροποιηση χρυσα ενωτια σκουλαρικια, ασημενια χαντρα πρασινη μαρμαρυγια, κτενα χτενα ελεφαντοστουν διατρητο οστρακο μετακινηση επανατοποθετηση αποσυνθεση σωμα αθικτος σκελετος νεα νεαρη γυναικα χρονολογηση ραδιοανθρακας ταφη σκουλαρικι, ενωτιο χαλκινη αιχμη βελος φωταυγεια luminescence dating πετρες εκθεση ταφοι επαναχρηση μεγαλιθικοι ταφοι πολιτιστικη Κληρονομια Ακτη λα γιαντα La Janda αραβικα Taraf al Ghar, Taraf al Gharb μικρονησι, νησακι νησιδιο κολπους Κονιλ αμμολωριδα Ζαγορα / Ζαχορα, τομπολο βυθος φυσικο μνημειο δικτυο Προστατευομενων Φυσικων Περιοχων ανδαλουσιας RENPA γεωλογια πλατειες Λονδινου πλατεια Λονδινο βρετανια αρχαιοι ναοι Ηραια Ηραιο Ηραιον Περαχωρα Κορινθια τριπλο ιερο ιερον Λιμενια ακραια ακρων ακρα ακρωτηριων κροτων Κροτωνας Καλαβρια Μεγαλη Ελλαδα Κατω Ιταλι λακινιο Capo Colonna, κολονα κολοννα κολωνα περιφημο Λακινιας, εκβολες ποταμος Σελε Ποσειδωνιο Ποσειδωνιον παιστουμ Paestum αργεια ηρα αργος αργολιδα

author avatar
Γιώργος Λεκάκης

Σχετικά Άρθρα

Συμβολή στην βιβλιογραφία του ισλαμισμού – του Γ. Λεκάκη

Ισλάμ: Θύμα ή θύτης; Ιράν, το ζωντανό παράδειγμα Το περιεχόμενο...

Το σπήλαιο Χοιροσπηλιά Αιτωλοακαρνανίας έχει κατοίκηση 30.000 χρόνων

Το σπήλαιο Χοιροσπηλιά (κοινό όνομα σπηλαίων στην δυτική Αιτωλοακαρνανία...

Έκαναν απόσταξη ρυζιού, πριν 10.000 χρόνια! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη Η παρασκευή ποτών από ρύζι στην περιοχή...