Ο Καποδίστριας αλληλογραφούσε με τον Δημήτρη, γιό του Μάρκου Μπότσαρη, όσο ο γιος του ήρωα ήταν στην Βαυαρία.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για τον ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ, ΕΔΩ.
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Επίτιμος βιογραφία του Ιωάννη Καποδίστρα”, ΕΔΩ.
Ο Καποδίστριας τον ενημέρωσε σε κάποια γράμματά του για την κατάσταση που επικρατούσε στην Ελλάδα, όπως και για το γεγονός ότι πολλοί αμφισβητούσαν τον Καποδίστρια, διότι ο καθένας ήθελε να είναι ο «άρχοντας» του τόπου του, και κάθε μέρος είχε διχόνοιες μεταξύ τους. Ο Δημήτρης απαντώντας στην επιστολή στον Καποδίστρια, του έστειλε και ένα ακόμα γράμμα μαζί απευθυνόμενος στους Έλληνες, ζητώντας ταυτόχρονα από τον Καποδίστρια να κοινοποιηθεί η επιστολή στην γενική εφημερίδα και η οποία έχει ως εξής:
Πληροφορημένος οτι ή ενθύμησις του μακαρίτου πατρός μου στέκεται ζωηρά εις τάς γενναίας καρδίας σας, λαμβάνω τό θάρρος νά σάς γράψω ώς αδελφός προς αδελφούς. Αν καί ανήλικος ακόμη καί μακράν από τήν πατρίδα μου ευρισκόμενος, μέ όλα ταύτα η ψυχή μου καί η καρδία μου είναι εις τήν ποθητήν μοι πατρίδα Ελλάδα, διά τήν οποίαν ο μακαρίτης πατήρ μου έχυσε τό αίμα του, πολεμών υπέρ τής ελευθερίας της.
Αδελφοί συναγωνισταί υπέρ τής ελευθερίας της πατρίδος, συγχωρήσατέ μοι νά σάς ειπώ τήν γνώμην μου περί τής τωρινής καταστάσεως τών πραγμάτων:
Όταν ήμουν εις τήν Ελλάδα ήκουα Ευρώπην καί δέν είχον καμμίαν ιδέαν περί αυτής. Τώρα, όπου ήλθα εδώ εις τήν Μουνυχίαν[1], εκατάλαβα πόση διαφορά ευρίσκεται ώς προς τό κλίμα της καί ως προς τήν προκοπήν μας. Ημείς μέν ακόμη είμεθα αρχάριοι μαθηταί ώς προς αυτούς, αυτοί δέ ηξεύρουσιν όλην τήν σοφίαν του κόσμου. Ημείς έχομεν τόπον καί γήν τής επαγγελίας μέ ολίγον κόπον μάς αντιβραβεύει δεκαπλασίως. Αυτοί δέ έχουσι τέτοιαν αχαμνήν γήν καί τόσον ολιγόκαρπον τόπον, ώστε μόλις απολαμβάνουσι τά έξοδά των, ύστερα από άπειρους κόπους καί μόχθους. Διατί, λοιπόν, άδελφοί μου, ενώ εχομεν τέτοιαν ευλογημένην γήν, διατί νά μή ομονοήσωμεν καί νά συνενωσώμεν ολοι ομού νά διώξωμεν ολους τούς τυράννους από τήν πατρίδα μας καί ύστερον νά ησυχάσωμεν καί νά απολαμβάνη καθείς από ημάς τούς καρπούς τών κόπων του; Διατί, άδελφοί μου, νά είμεθα διασκορπισμένοι ο ένας εδώ καί ο άλλος εκεί, ο ένας μέ 300 ο άλλος μέ 200 καί άλλος μέ 50, καί νά μήν ενωθώμεν υποκάτω εις μίαν κεφαλήν, νά κτυπήσωμεν τον εχθρόν καί έπειτα υπακούοντες εις τούς νόμους νά ησυχάζωμεν καί νά απολαμβάνωμε τά αγαθά τής ειρήνης;
Διατί νά ύποφέρωμεν, νά μάς κατηγορώσι τά φωτισμένα εθνη τής Ευρώπης ώς αναξίους τό νά μήν έχωμεν ένα άξιον άνδρα νά δώσωμεν ολην τήν δύναμιν εις αυτόν. Καί νά υπακούομεν εις αυτόν έως ότου νά διώξωμεν τον εχθρόν, καί έπειτα καθ’ ένας πάλιν νά μείνη μεγάλος καθώς καί πρώτα; Μή νομίζετε οτι όταν τό κάμετε αυτό, θά ολιγοστεύση η δόξα σας, εξ εναντίας μάλιστα θέλει αυξήση. Διότι ολοι εσάς έχουσι νά σας βλέπουν ώς σωτήρας καί ελευθερωτάς τής πατρίδος. Στοχασθήτε, οτι μήτε ό Θεός θέλει νά τά ενεργή ολα μόνος του, αλλά εις μέν τούς ουρανούς έχει τούς αγγέλους του, εις δέ τήν γην τούς αγίους καί δι’ αυτών μηνύει εις ημας τούς αμαρτωλούς τάς προσταγάς του.
Λοιπόν καί ημείς, αν καί ως τώρα διά τά πολλά εμπόδια δέν ημπορέσαμεν νά δώσωμεν εις τήν διοίκησιν τό ύψιστον κύρος, καί νά παραδώσωμεν τήν κυβέρνησιν εις άξιον κυβερνήτην, τώρα νά συναχθώμεν ολοι ομού καί υποταχθέντες εις τον κυβερνήτην μας νά δειχθώμεν άξια τέκνα τών νόμων καί τής πατρίδος. Στοχάζομαι οτι, αν ηθέλαμεν επιθυμήση κανένα πολύτιμον πράγμα παρακαλούντες τον Θεόν νά μάς χαρίση εις τούτον τον καιρόν, καλλίτερον καί τιμιώτερον δέν εμπορούσε νά μας χαρίση από τον κυβερνήτην μας Καποδίστριαν. Ας στοχασθώμεν, φίλοι μου, ομογενείς, οτι τώρα είναι καιρός νά φανώμεν λόγω καί έργω θεμελιωταί τής ελευθερίας του έθνους μας. Ημείς θά σταθούμεν οι σωτήρες καί προπάτορες όλης της μελλούσης γενιάς. Ημάς θά φέρνωσιν ώς παράδειγμα τής αρετής καί τών ενδόξων έργων οί μεταγενέστεροι εις τούς συγχρόνους των. Ημάς έχει ή ιστορία νά πλέξη τον αμάρανθον στέφανον τής δόξης. Ημάς έχουσιν οί απόγονοί μας νά μας συστήνωσιν ώς τύπον καί υπογραμμόν εις τούς συγχρόνους των. Ημάς θέλουσιν ανεγείρη τά μνημεία τής αρετής και δόξης, διά τήν όποιαν θαυμάζονται οί προπάτορές μας. Ημάς θά αναφέρωσιν οί μέλλοντες ποιηταί τής ελευθερίας τής Ελλάδος, ώς παραδείγματα της αρετής, ώς ήρωας του παρόντος αγώνος, ώς ημιθέους υπέρ τής ελευθερίας αγωνιζομένους. Τί καθήμεθα, λοιπόν, καί προσμένομεν νά σβησθώσι τά ονόματά μας από τον κατάλογον της αθανασίας; Τί δέν ενωνόμεθα νά κτυπήσωμεν τον εχθρόν ημών καί όλης τής ανθρωπότητος εις τήν κεφαλήν διά νά τον συντρίψωμεν καί νά τον αποδιώξωμεν από τό έδαφος τής Ελλάδος, από τό φίλτατον έδαφος τής ποθητής μας πατρίδος; Τί δεν συναζόμεθα, υποταχθέντες εις τον κυβερνήτην μας, όλοι ώς γνήσια τέκνα τής φιλτάτης Ελλάδος νά συσκεφθώμεν καί νά αποφασίσωμεν άξια έργα του ελληνικού έθνους, επειδή έως τώρα, ό,τι καί άν εκατορθώσαμε, τό ενεργήσαμεν μέ τήν βοήθειαν του παντοδυνάμου Θεού, αφ’ εαυτού μας πολλά ολίγα. Διότι τά πάθη, τά επισκοτίζοντα τον νουν μας, δέν μας άφηναν νά γνωρίσωμεν τήν θείαν του βουλήν, πόσον μεγάλη ήτον. Δέν μάς άφησαν νά εκλέξωμεν τον αξιώτερον ημών διά νά μας διοική και νά μας προστάζη καί ημείς νά τον υπακούωμεν ώς καλλίτερόν μας. Αλλά καθείς ήθελεν αυτός νά βασιλεύη καί νά διοική χωρίς νά θέλη νά υπακούη. Πόση πλάνη καί αναρχία ακολουθεί εις τοιαύτην περίστασιν, όλοι μας τό ηξεύρομεν εκ πείρας καί διά ταύτα, ό,τι δέν εδυνήθημεν νά πράξωμεν εις διάστημα επτά χρόνων, ας τό βάλωμεν τώρα εις πραξιν διά νά έχη καί η ιστορία λόγον του νά μας αθωώση, επειδή άλλον ισχυρότερον λόγον πρός αθώωσιν τής μέχρι τούδε μεγίστης ανωμαλίας μας δέν έχομεν.
Ταύτα καί μένω,
Μουνυχίαν 6 Μαρτίου
(18 Φεβρουαρίου)
1828.
ΠΗΓΗ: Όμιλος Απογόνων και Φίλων Μάρκου Μπότσαρη, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 29.8.2026.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ Γ. Λεκάκης:
[1] Μουνυχία, το αρχαίο ελληνικό όνομα της πόλεως που σήμερα λέγεται Μόναχο, πρωτεύουσα της Βαυαρίας.
Γερμανοι αχαμνη γη ολιγοκαρπος τοπος, εξοδα κοπος μοχθος, ευλογημενη γη ΕΠΙΣΤΟΛΗ Μποτσαρης ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ, 1828 μοναχο βαυαρια
