Στο Τοπικό Αρχείο Κυθήρων διασώζεται ένα ενδιαφέρον έγγραφο(*) από την α΄ περίοδο Γαλλοκρατίας στο νησί (1797 – 1798), το οποίο φέρνει μπροστά μας ένα ζήτημα τόσο παλαιό όσο και διαχρονικό: Την πρόσβαση στο νερό.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΚΥΘΗΡΩΝ, ΕΔΩ.
Κάτοικοι του βορείου τμήματος του νησιού προσφεύγουν στον Κριτή της Ειρήνης, διαμαρτυρόμενοι για μια ενέργεια του Θοδωρή Μουλού του Μάρκου. Σύμφωνα με την διαμαρτυρία τους, ο τελευταίος «έφραξε και έκλησε» μια βρύση στο Σταυλί, στην θέση «Γεώργακα», με αποτέλεσμα να στερούνται το νερό οι υπόλοιποι κάτοικοι.
Οι κάτοικοι αναφέρουν μάλιστα ότι είχαν διαμαρτυρηθεί πολλές φορές, χωρίς όμως αποτέλεσμα, καθώς ο Μουλός παρέμενε ανένδοτος. Έτσι, απευθύνονται στην αρμόδια Αρχή, ζητώντας την αποκατάσταση της πρόσβασης στην βρύση, η οποία, κάποτε, ήταν «εις κυβέρνησιν όλου του λαού».
Το περιστατικό αυτό δεν φαίνεται να ήταν κάτι ασυνήθιστο. Σε όλα σχεδόν τα χωριά των Κυθήρων υπήρχαν δημόσιες πηγές και πηγάδια, τα οποία αποτελούσαν βασικές υποδομές για την καθημερινή ζωή των κατοίκων. Η χρήση και η πρόσβαση σε αυτά δεν ήταν πάντοτε αυτονόητη. Αντίθετα, δεν έλειπαν οι διενέξεις και οι διαμαρτυρίες για την νομή, την χρήση ή την παρεμπόδιση του νερού. Η συγκεκριμένη υπόθεση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας διαχρονικής ανάγκης, αλλά και των εντάσεων που μπορούσε να προκαλέσει η διαχείριση ενός τόσο πολύτιμου αγαθού.
Πίσω από αυτές τις λίγες γραμμές ενός παλαιού διοικητικού εγγράφου κρύβεται, τελικά, μια ολόκληρη πραγματικότητα της καθημερινής ζωής στα Κυθηρα.
Μια ακόμη ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια του τεκμηρίου είναι η χρονολόγησή του με τον μήνα Θερμιδώρ (19 Ιουλίου έως 17 Αυγούστου). Πρόκειται για τον 11ο μήνα του Γαλλικού Επαναστατικού Ημερολογίου, το οποίο καθιερώθηκε στην Γαλλία το 1793 και χρησιμοποιήθηκε κατά την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης. Η παρουσία της συγκεκριμένης χρονολόγησης σε ένα έγγραφο των Κυθήρων αποτελεί ένα μικρό αλλά χαρακτηριστικό ίχνος της νέας γαλλικής διοικητικής πραγματικότητας, που έφτασε στο νησί το 1797, όπως άλλωστε και οι εμβληματικές επαναστατικές αρχές «Ελευθερία – Ισότης», που προτάσσονται στο εν λόγω έγγραφο.
ΠΗΓΗ: Γ. Λουράντος, Ρ. Πανταζίδου, ΓΑΚ Κυθηρων, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 17.9.2026.
(*) Τοπικό Αρχείο Κυθήρων. Αρχείο περιόδου 1797 – 1798, ράφι 4, φακ. 11.
A Protest over Water in Kythera during the First French Occupation
An interesting document* preserved in the Local Archive of Kythera, dating from the period of the First French Occupation of the island (1797–1798), brings to the fore an issue as old as it is timeless: access to water.
Residents of the northern part of the island appealed to the Justice of the Peace, protesting against an action by Theodoris Moulos, son of Markos. According to their complaint, the latter had “blocked and closed” a spring at Stavli, in the location known as “Georgaka,” thereby depriving the other inhabitants of access to its water.
The residents further state that they had protested many times, but without result, as Moulos remained adamant. They therefore addressed the competent authority, requesting that access to the spring be restored, since it had once been “under the administration of all the people.”
The incident does not appear to have been unusual. In almost all the villages of Kythera there were public springs and wells, which constituted essential infrastructure for the daily lives of the inhabitants. Their use and accessibility could not always be taken for granted. On the contrary, disputes and complaints concerning the possession, use, or obstruction of access to water were not uncommon. This particular case is a characteristic example of a timeless necessity, as well as of the tensions that the management of such a precious resource could generate.
Behind these few lines of an old administrative document lies, ultimately, an entire picture of everyday life in Kythera.
Another interesting detail of the document is its dating according to the month of Thermidor (19 July to 17 August). This was the eleventh month of the French Republican Calendar, which was established in France in 1793 and used during the period of the French Revolution. The presence of this particular dating in a document from Kythera constitutes a small but characteristic trace of the new French administrative reality that reached the island in 1797, as do the emblematic revolutionary principles of “Liberty–Equality” (“Ελευθερία–Ισότης”) displayed at the beginning of the document.
SOURCE: Giorgos Lourantos – Renata Pantazidou
* Local Archive of Kythera. Archive of the period 1797–1798. Shelf 4. Folder 11.
Διαμαρτυρια νερο Κυθηρα εγγραφο περιοδος Γαλλοκρατιας νησι 18ος αιωνας μχ 1797 – 1798) προσβαση κατοικοι βορεια νησος Κριτη της Ειρηνης, ειρηνοδικης Μουλος φραξιμο κλεισιμο βρυση Σταυλι Γεωργακα Γεωργακας στερηση λειψυδρια αποκατασταση κυβερνηση λαος χωρια δημοσιες πηγες πηγαδι υποδομη καθημερινη ζωη χρηση διενεξη νομη παρεμποδιση διαχρονικη αναγκη ενταση διαχειριση νερου πολυτιμο αγαθο διοικητικο μηνας Θερμιδωρ 19 Ιουλιου 17 Αυγουστου Ιουλιος Αυγουστος 11ος μην Γαλλικο Επαναστατικο Ημερολογιο Γαλλια 18ος 1793 Γαλλικη Επανασταση γαλλικη διοικηση 1797, επαναστατικη αρχη Ελευθερια – Ισοτης ισοτητα
