Ὁ μῦθος τοῦ Ἠρός, ποὺ ἀναφέρει ὁ Πλάτων στὸν ἐπίλογο τῆς «Πολιτείας» του, εἶναι ὁ διασημότερος τῆς ἀρχαιότητος περὶ τῆς ἀθανασίας τῆς ψυχῆς καὶ τῆς μετὰ θάνατον δικαιοσύνης.
Ὁ Ἤρ, γυιὸς τοῦ Ἁρμενίου, ποὺ σκοτώθηκε μαχόμενος, δώδεκα ἡμέρες μετὰ τὸν θάνατό του συνῆλθε τελευταία στιγμὴ ἐπὶ τῆς νεκρικῆς πυρᾶς, προκειμένου νὰ γνωστοποιήσῃ τὴν ἐπιθανάτια ἐμπειρία του στοὺς ἀνθρώπους.
Οἱ ψυχὲς μετὰ τὸν θάνατο, λοιπόν, συγκεντρώνονται σὲ μυστηριακὸ τόπο ἀπὸ τὸν ὁποῖον οἱ δίκαιες ἀνεβαίνουν στὸν οὐρανὸ ἐνῶ οἱ ἄδικες καταδικάζονται σὲ σκοτεινὲς ποινές. Μετὰ τὴν πάροδο χιλίων ἐτῶν, ὁδηγοῦνται ὅλες μπροστὰ στὸ «ἀδράχτι(*)» τῆς Ἀνάγκης, ποὺ ἐκπροσωπεῖ τὸν μηχανισμὸ τοῦ Σύμπαντος.
(*) ἀδράχτι: ξύλινο ἐργαλεῖο γιὰ πλέξιμο ἢ κεντρικὸ σῶμα, ἄτρακτος
Ἔτσι οἱ ψυχὲς συνδέονται μὲ τὸν Κόσμο ποὺ κινεῖται κατ’ ἐντολὴν τῆς Ἀνάγκης. Τότε ἐμφανίζονται οἱ θυγατέρες της, οἱ Μοῖρες: ἡ Λάχεσις, ἡ Κλωθὼ καὶ ἡ Ἄτροπος.
Ὁ Πλάτων τονίζει ὅτι ἡ κάθε ψυχὴ ἐπιλέγει μόνη της τὸ εἶδος τοῦ βίου ποὺ θὰ ζήσῃ. Ἡ εὐθύνη ἀνήκει σὲ αὐτὸν ποὺ ἐπιλέγει καὶ ὄχι στὸν Θεό. (“αἰτία ἑλομένου. Θεὸς ἀναίτιος”)
Ἀφοῦ γίνει ἡ ἐπιλογή, οἱ ψυχὲς βαδίζουν στὸ Πεδίον τῆς Λήθης, πίνουν νερὸ ἀπὸ τὸν Ἀμέλη(**) ποταμὸ, ὥστε νὰ λησμονήσουν τὴν προηγούμενη ζωή τους καὶ τὴν μεταθανάτια ἐμπειρία, καὶ ἐπιστρέφουν στὴν γῆ γιὰ νὰ ἐπανενσαρκωθοῦν.
(**) Ἀμελὴς ἐπειδὴ ὅποιος πιῇ δὲν ἔχει μελήματα, δηλαδὴ ἔγνοιες, φροντίδες.
Ὁ Πλάτων δείχνει διὰ τοῦ μύθου ὅτι τὸ ἦθος εἶναι συμπαντικὴ ἀναγκαιότης, ὅτι ἡ γνῶσις καὶ ἡ φιλοσοφία εἶναι τὰ μόνα ἐφόδια ποὺ βοηθοῦν τὴν ψυχὴ νὰ ἐπιλέξῃ σοφὰ τὴν ἑπόμενη μοῖρα της, ἀποφεύγουσα τὴν παγίδα τῆς ὕλης, τοῦ πλούτου καὶ τῆς ἐξουσίας ποὺ ὁδηγοῦν στὴν δυστυχία.
Παρουσιάζει τὶς ἐπιλογὲς γνωστῶν ἡρώων γιὰ τὴν ἑπομένη ἐνσάρκωσί τους, ποὺ καθορίζεται ἀπὸ τὰ πάθη καὶ τὰ τραύματα τῆς προηγουμένης ζωῆς τους:
- Ὁ Ἀγαμέμνων ἐπιλέγει νὰ ζήσῃ ὡς ἀετός, λόγῳ τοῦ μίσους γιὰ τοὺς ἀνθρώπους καὶ τῆς προδοσίας τῆς γυναίκας του, ἐνῶ
- ὁ Ὀδυσσεὺς ὡς ἁπλὸς ἰδιώτης (ἀπράγμων), ἐπιζητῶν τὴν ἀφάνεια, μακριὰ ἀπὸ τὶς ταλαιπωρίες καὶ τὶς εὐθύνες. Θυμίζει πολὺ τὸ «λάθε βιώσας» τοῦ Ἐπικούρου ἡ ἐπιλογὴ τῆς ἁπλῆς ἐνάρετης ζωῆς, δίχως ἐπιθυμία γιὰ ἐξουσία καὶ ἰσχύ, ἐπιδιώκων τὴν ἐπικούρειο ἀταραξία.
Ἡ Ἀνάγκη εἶναι ὁ θεμέλιος νόμος ποὺ κρατᾶ τὸ σύμπαν σὲ ἀπόλυτη ἰσορροπία, ἐν ἀπολύτῳ τάξει καὶ δικαιοσύνῃ. Βάσει τῶν νόμων ποὺ ὁρίζει, οἱ Μοῖρες «μοιράζουν» τὸν χρόνο στὸν κάθε ἄνθρωπο, ὁ ὁποῖος φέρει τὴν εὐθύνη τῶν ἔργων καὶ τοῦ ἤθους του.
Στὸν μῦθο τοῦ Ἠρός, ἡ Ἀνάγκη προβάλλεται σὰν θεότης ποὺ κρατᾶ στὰ γόνατά της τὸ ἀδράχτι τοῦ Κόσμου. Τὴν σχέσι της μὲ τὸν ἄνθρωπο καθορίζει μία λεπτὴ ἰσορροπία μεταξὺ τοῦ ἀναποφεύκτου καὶ τῶν ἐπιλογῶν του.
Στὸν διάλογο «Τίμαιος» ἡ Ἀνάγκη εἶναι ἡ ἀρχική, ἄτακτη ὕλη, τὸ χάος ποὺ κινεῖται τυχαίως σὲ ἐντροπία. Ὁ Δημιουργὸς Νοῦς πείθει τὴν Ἀνάγκη νὰ θέτῃ τὰ πράγματα σὲ τάξι ὥστε ἐκείνη ὑποτάσσεται στὴν κοσμικὴ Λογικὴ γιὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ Ἁρμονία. Ὁ Κόσμος δημιουργήθηκε ἀπὸ τὴν συνεργασία τοῦ Νοὸς (Λόγου) καὶ τῆς Ἀνάγκης.
Ἀφοῦ ἡ Ἀνάγκη σφραγίσει τὶς ἐπιλογὲς τῆς ψυχῆς:
- ἡ Κλωθὼ τὶς ἐπικυρώνει,
- ἡ Ἄτροπος τὶς ὁρίζει ὡς μὴ ἀναστρέψιμες καὶ ἡ ψυχὴ περνᾶ κάτω ἀπὸ τὸν θρόνο τῆς Ἀνάγκης.
Ἀποτέλεσμα: ΟΥΔΕΙΣ ΔΥΝΑΤΑΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΗ ΤΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΏΝ ΤΟΥ.
Ὁ μῦθος μᾶς διδάσκει πὼς ὀφείλουμε νὰ δαμάσουμε, νὰ καλλιεργήσουμε τὸν ἐσωτερικό μας κόσμο ὥστε νὰ βρισκόμεθα σὲ ἁρμονία μὲ ὅ,τι κι ἂν μᾶς ἐπιφυλάσσει ἡ τύχη. Ἡ «τύχη» εἶναι οἱ ἐπιλογές μας καὶ οἱ συνέπειες αὐτῶν. Τύχη ἐκ τοῦ ρήματος τεύχω = κατασκευάζω. Ἐξ οὗ «τεύχη» περιοδικῶν, τὸ τεῦχος ποὺ σημαίνει ὅπλο ἢ σκεῦος στὰ ἀρχαῖα, κ.ἄ.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 17.9.2026.
διασημοτερος αρχαιος μυθος περι αθανασιας της ψυχης μετα θανατον δικαιοσυνη μυθος του Ηρος διασημος αθανασια ψυχη θανατος δικαιο Πολυμερη ηρ Πλατων πλατωνας επιλογος Πολιτεια αρχαιοτητα αρμενιος μαχη δωδεκα 12 ημερες μερες θανατο νεκρικη πυρα επιθανατια εμπειρια ανθρωπος ψυχες μυστηριακος τοπος δικαιη ουρανς αδικη καταδικη σκοτεινη ποινη χιλια χρονια 1.000 ετη θεα αναγκη Συμπαντικος μηχανισμος Συμπαντος αδραχτι ξυλινο εργαλειο πλεξιμο κεντρικο σωμα, ατρακτος Συμπαν συνδεση Κοσμος κινηση εντολη Μοιρες Λαχεσις Κλωθὼω ατροπος πλατωνας επιλογη ειδος βιου βιος ζωη ευθυνη Θεος αιτια ελομενου Θεις αναιτιος πεδιο πεδιον Ληθης, ληθη ποση νερο αμελης ποταμος λησμονια προηγουμενη μεταθανατια εμπειρια, επιστροφη πλανητης γη επανενσαρκωση μελημα εγνοια φροντιδα ποταμωνυμικα ηθος συμπαντικη αναγκαιοτης, αναγκαιοτητα γνωσις γνωση φιλοσοφια εφοδιο σοφη επομενη μοιρα αποφυγη παγιδα υλη πλουτος εξουσια δυστυχια επιλογες ηρωας ηρωες ενσαρκωσις, ενσαρκωση μετενσαρκωση καθορισμος παθος τραυμα προηγουμενη ζωη αγαμεμνων αγαμεμνωνας αετος, μισος μισανθρωπος μισανθρωπισμος προδοσια γυναικα συζυγος γαμος οδυσσευς οδυσσεας απλος ιδιωτης απραγμων αφανεια, ταλαιπωρια ευθυνες λαθε βιωσας επικουρος Απλη εναρετη επιθυμια ισχυς επιδιωξη επικουρειος αταραξια θεμελιος νομος απολυτη ισορροπια, ταξη νομοι μοιρσμα χρονος εργο ηθικη θεοτης θεοτητα γονατα σχεση λεπτη αναποφευκτο διαλογος Τιμαιος αρχικη ατακτη υλη, χαος εντροπια δημιουργος νους πειθω θεση πραγμα ταξις υποταγη κοσμικη Λογικη αρμονια συνεργασια λογος σφραγισμα επικυρωση μη αναστρεψιμη θρονος ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΠΡΑΞΕΩΝ συνεπεια πραξη καλλιεργεια εσωτερικος κοσμος τυχη συνεπειες ρημα τευχω κατασκευαζω τευχος περιοδικο οπλο σκευος αρχαια ελληνικα ετυμολογια
