Του Πέτρου Ιωαννίδη, καθηγητή φιλολόγου
- «Δεν υπάρχει ανακάλυψη στην σύγχρονη ιατρική της οποίας η αρχή να μη βρίσκεται στα βιβλία των Αρχαίων Ελλήνων Ιατρών» και
- «Όποιος δεν γνωρίζει τις πηγές και τη διαδρομή της επιστήμης του δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει το παρόν και να προβλέψει το μέλλον της» – του Em. Littre, 1801-1891, Methods and Problems in Greek Science, Cambridge University Press 1991, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1996)
Ο ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΕ ΚΑΙ ΤΕΛΕΙΟΠΟΙΗΣΕ ΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ
- «τελείαν δὲ ἰατρικὴν καὶ τοῖς ἑαυτῆς μέρεσι συμπεπληρωμένην, τὴν μὲν ὡς ἀληθῶς θείαν Ἀσκληπιὸν μόνον εὑρεῖν, τὴν δ‘ ἐν ἀνθρώποις τοὺς Ἀσκληπιάδας παρὰ τούτου διαδεξαμένους τοῖς ἔπειτα παραδοῦναι, μάλιστα δὲ Ἱπποκράτης, ὃς πάντων ὑπερήνεγκε καὶ πρῶτος εἰς φῶς ἐξήνεγκε τὴν τελείαν παρ‘ Ἕλλησιν ἰατρικήν. – Ψευδο-Γαληνός, «Εισαγωγή ή ιατρός» τόμος 14, σελ. 676, 9.
Δεν πίστευε στη «θεόθεν νόσον» στη θεϊκή παρέμβαση αλλά στην ανθρώπινη γνώση και εμπειρία χρησιμοποιώντας το πείραμα, τη δοκιμή στην ιατρική. Έτσι κατέστησε την Ιατρική από εμπειρική τέχνη που ήταν ως τότε, επιστήμη. Είναι ο εισηγητής της συστηματικής παρατήρησης, της κλινικής εξέτασης, της ορθολογικής σκέψης και της τεκμηριωμένης διάγνωσης).
Ο σοφός ιατρός των νεωτέρων χρόνων, ο Αδ. Κοραής, (1748-1833), λέει για τον Ιπποκράτη: «Είναι από τους ολίγους εκείνους των οποίων άλλος βίος παράλληλος δυσκόλως ευρίσκεται» (στα «Προλεγόμενα» στην έκδοση Littré)
ΑΠΩΛΕΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΑΝΕΥ ΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ
- «Οἱἱ μέν ξένοι ἐἐν τοῖς ὁὁδοῖς, οἱἱ δέ ἀπαίδευτοι ἐἐν τοῖς πράγμασιν πλανῶνται». (= Οι ξένοι / περιηγητές χάνονται στους δρόμους, ενώ οι αμόρφωτοι / ακαλλιέργητοι πελαγώνουν στην πρακτική ζωή, στις υποθέσεις της ζωής τους και στις αποφάσεις των πράξεών τους, επειδή δεν έχουν την γνώση να τις διαχειριστούν) – “Γνώμαι Πυθαγορείων“, Γνώμη 29,1.
ΣΧΟΛΙΟ: Στην αναζήτηση του ρητού μην εκπλαγείτε αν η ΑΙ σας πει ότι ανήκει στον Αριστοτέλη, ή τον Σωκράτη / Πλάτωνα! Δεν είναι η πρώτη φορά που κάνει λάθος ούτε και η τελευταία, γι’ αυτό πρέπει πάντοτε να επαληθεύετε τις απαντήσεις της. Εμείς αντλούμε τις πηγές μας, τις οποίες και εμπιστευόμαστε απολύτως, από τον Θησαυρό της Ελληνικής Γλώσσας (THESAURUS LINGUAE GRAECAE), την ψηφιακή βιβλιοθήκη Ελληνικής Λογοτεχνίας από την αρχαιότητα έως τη σημερινή εποχή.
Η ΑΝΘΡΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΜΕΤΩΠΙΔΑ ΤΗΣ ΙΠΠΟKΡΑΤΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΙΝΑΙ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΕΧΝΗ
«Οὐκ ἔνι δυνατόν ἰατρικήν εἰδέναι ὅστις μή οἶδεν ὅ,τί ἐστιν ἄνθρωπος· ἀλλά τοῦτο δεῖ καταμαθεῖν τόν μέλλοντα ὀρθῶς θεραπεύσειν τούς ἀνθρώπους». – Δεν είναι δυνατόν να γνωρίζει κανείς την ιατρική επιστήμη, εάν δεν γνωρίζει τι είναι ο άνθρωπος· αλλά αυτό πρέπει να το μάθει καλά αυτός που πρόκειται να θεραπεύσει σωστά τους ανθρώπους – Ιπποκράτης, 460-370, «Περί Αρχαίης ιητρικής» 20,1. – Οι εκδόσεις του Ιπποκράτους, ΕΔΩ.
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης για τον Ιπποκράτη το βιβλίο του Γ. Λεκάκη: “ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ, ο πατέρας της Ιατρικής”.
ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ
- «Το Ελληνικό Πνεύμα, δεν είναι νεκρό επειδή είναι αρχαίο, είναι πολύ ζωντανό. Πρέπει να ανοίξουμε καλά τα μάτια μας για να δούμε το ζωντανό φως του». – sir R. Winn Livingstone, 1880-1960, Βρετανός κλασσικός μελετητής και εκπαιδευτικός, «Το Ελληνικό Πνεύμα και η σημασία του για μας», μτφρ. Βασ. Τατάκης, εκδ. Παπαδημητρίου, 1946, σελ. 262.
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΡΧΑΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΕΔΩ.
Η ΟΜΗΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ
Ο Όμηρος έχει πλείστες αναφορές σε τραυματισμούς, 150 περιπτώσεις τραυματισμών με έμφαση στις κακώσεις από δόρυ, ξίφος, βέλη που οδηγούν στο θάνατο ή σοβαρή αναπηρία – σε ανατομικές περιγραφές τραυμάτων, σε εξαγωγή βελών εκ του στόματος σε ράψιμο της τομής και αναφέρει πολύ συχνά τη φράση «ἔρραψεν ἐπισταμένως». Κυκλοφορούνται πολλά βιβλία, Μονογραφίες, γύρω απ’ αυτό το θέμα, κυρίως από συγγραφείς γιατρούς.
Ένα μικρό σύντομο δείγμα σχετικών ομηρικών στίχων:
- «Αὐτάρ ὀϊστός ὤμῳ ἔνι στιβαρῷ ἠλήλατο, κῆδε δέ θυμόν. Τῷ δ᾽ἐπί Παιήων(*) ὀδυνήφατα(**) φάρμακα πάσσων ἠκέσατο». ΙΛΙΑΣ, Ε, 399.
(*) «Παιήων -ονος < Παιών – ῶνος < Παιάν – ᾶνος < παύω· ο καταπαύων, κατευνάζων. Εθεράπευσε τον Άδη και τον Άρη.
(**) ὀδυνήφατα < ὀδύνη, φα – φεν -, φονεύω· ὁ τάς ὀδύνας καταπαύων, καταπραΰνων, παυσίπονος. (Ε 401, 899, δ. 282)
Επενέβη ο Μαχάων, πάντοτε σε αυτές τις περιπτώσεις ο Μαχάων, για να εκτάμει τον ἰόν = για να κόψει πρώτα το βέλος, με πριόνι το κόβανε, και μετά να το εξαγάγει με τέχνη, γιατί είχε και αγκίστρια που είχαν μπει μέσα στο σώμα: ἰούς τ’ ἐκτάμνειν ἐπί τ’ ἤπια φάρμακα πάσσειν – (ΙΛΙΑΣ Λ, 515).
Ακολούθως ήπια φάρμακα πασπαλίζει.
‘Αλλος τραυματισμός όπου ευτυχώς λέει το μυτερό το βέλος δεν μπήκε σε καίριο σημείο. Επενέβη αμέσως ο ιατρός και τον έσωσε και άλλες αμέτρητες περιγραφές.
Γι’ αυτό ο Αγαμέμνων έχει διακηρύξει (Λ,514 της Ιλιάδος) τον περίφημο στίχο: «Ἰητρός γάρ ἀνήρ πολλῶν ἀντάξιος ἄλλων». – ένας ιατρός αξίζει όσο πολλοί άλλοι άντρες.
Στίχοι που έχουν μείνει παροιμιακοί, γιατί ένας γιατρός σώζει όλους τους οπλίτες και τους τραυματισμένους και από τότε δόθηκε η πρώτη διαταγή, γιατί μέχρι τότε βγαίνανε και οι γιατροί στη μάχη, ο Μαχάων δεν θα ξαναβγεί στη μάχη, θα τον προσέχουμε σαν τα μάτια μας, να βγάζει τα βέλη από τους πληγωμένους.
Απ’ όλα αυτά εξάγεται το λογικό συμπέρασμα πως ο Ασκληπιάδης Ιπποκράτης έφερε την γνώση μακράς πριν απ’ αυτόν χειτουργικής ιατρικής εμπειρίας.
Ο Ποδαλείριος πρόγονος του Ιπποκράτη!
Ο Ι. Τζέτζης (1110-1180), Βυζαντινός λόγιος και ποιητής / γραμματικός. Στο έργο «ΧΙΛΙΑΔΕΣ», μακροσκελές έμμετρο, αποτελούμενο από 12.674 στίχους έχει καταγράψει τις (17) γενιές τουλάχιστον μετά τον Ποδαλείριο πριν φτάσουμε στον Ιπποκράτη (17 Χ 40) που δίνει ο Πλούταρχος την κάθε γενιά 40 χρόνια, μας κάνουν 700 χρόνια που στην πραγματικότητα είναι πολύ περισσότερα, αφού σύμφωνα με νεώτερες ανακοινώσεις ο Τρωικός πόλεμος έγινε γύρω στο 3000 π.Χ. και όχι στο 1200 που μας σερβίρουν. Ανακοινώσεις έχει κάνει και η Οξφόρδη.
Για τον Ιπποκράτη λοιπόν η χειρουργική δεν είναι του 5ου αιώνα, έρχεται από πολύ παλιά ήδη, η ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ μας (= Μυθιστορία) «το δια μύθου αληθές», καταγράφει την πρώτη διασώζουσα μεταμόσχευση κατά διαταγήν του Διός.
Ο θεός Ερμής επανέφερε στην ζωή τον Πέλοπα, αφού αντικατέστησε την ελλείπουσα ωμοπλάτη με άλλη από ελεφαντοστούν. Ομοίως μέσα από τη Μυθολογία πληροφορούμαστε και άλλα πολλά για μεταγγίσεις του αίματος.
Ο Απολλόδωρος Γραμματικός και Μυθογράφος (180-120) στην ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ του (Γ, 120) μας λέει ότι: Ο Ασκληπιός, λαβών παρά της Αθηνάς (η θέα Αθηνά που σημαίνει πάντα το Μυαλό), το εκ των φλεβών της Γοργόνος ρυέν αίμα το εχρήτο προς σωτηρίαν των ανθρώπων και ανήγειρε τεθνηκότα με μετάγγιση αίματος!
Ο Πίνδαρος (518-438) αναφέρει στον Γ’ Πυθιόνικο «Ἱέρωνι, Συρακοσίω κέλητι» στίχος 90, ότι ο Ασκληπιός θεράπευε άλλους μεν δίνοντας να πιουν πραϋντικά ελιξήρια «τους δέ προσηνέα πίνοντας» ή αλείφοντας με φάρμακα, τα μέλη τους ολούθε και άλλους με μια τομή τούς έστηνε ορθούς.
Ο Όμηρος γνωρίζει καταπληκτικές ανατομικές λεπτομέρειες. Ο Ιπποκράτης περιγράφει λεπτομερώς διάνοιξη κρανίου με τρυπάνι.
Ο δε Σωρανός ο Εφέσιος (1ος-2ος +) που έχει γράψει τα περίφημα «Γυναικεία» [«περί Γυναικείων»], εγχειρίδιο γυναικολογίας και μαιευτικής σε 4 βιβλία, ήταν ειδικευμένος στην Γυναικολογία, θεωρείται ο μεγαλύτερος γυναικολόγος της αρχαιότητας, αναφέρει ότι: «ἐπί ἐνίων (γυναικών) δέ καί ἀποκόπτεται δίχα (ἡ μήτρα) τοῦ θάνατον αὐταῖς ἐπενεγκεῖν». (Μιλά δηλαδή για ΕΚΤΟΜΗ ΜΗΤΡΑΣ).
Εχουν αναφερθεί πλείστες επιγραφές σε αναθηματικές πλάκες, τις οποίες αφιέρωναν στα Ασκληπιεία, περίπου 500 ανά την Ελλάδα. Νομίζω ότι δεν έχουμε τόσα νοσοκομεία σήμερα. Σ’ αυτές οι ασθενείς εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους οι οποίοι χειρουργηθέντες ανέκτησαν την υγεία τους. Βεβαίως δεν τις έχουμε εμείς, τις έχει καταχωρήσει η Μ. Μακντόναλντ, Αμερικανίδα, Ακαδημαϊκός, φιλάνθρωπος, ελληνίστρια, 1937, στο Θησαυρό της Ελληνικής Γλώσσας / TLG, που περιέχει όλη την εναπομείνασα Ελληνική Γραμματεία, από τον Όμηρο έως το Βυζάντιο.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΩΝ, ΕΔΩ.
Παραδείγματα από τα Αρχεία των Ασκληπιείων
Κάποιος αρχαίος Κρητικός από το Δήμο Γόρτυνας έπασχε από ισχιαλγία. Ο γιατρός τον έταμε καθ’ ύπνον και υγιής εγένετο. Άρα τους ασθενείς τους νάρκωναν. Για την αναισθησία ανακάλυψα τι χρησιμοποιούσαν αλλά δεν εντόπισα τις αναλογίες. Κατά την διάρκεια των χειρουργικών επεμβάσεων χρησιμοποιούσαν διάφορα μείγματα και αναλογίες κυρίως από:
- οίνο,
- μανδραγόρα,
- όπιο (μήκων η υπνοφόρος / παπαρούνα) ως αναλγητικό,
- υοσκύαμο (= γερούλι, μηλόχρτο, χοιροκούκι) ως κατασταλτικό,
- ιτιάς φλοιό (περιέχει σαλικυλικό οξύ, πρόδρομο της ασπιρίνης).
«Ὁκόσα φάρμακα οὐκ ἰῆται, σίδηρος ἰῆται· ὅσσα σίδηρος οὐκ ἰῆται, πῦρ ἰῆται· ὅσσα δέ πῦρ ούκ ἰῆται, ταῦτα χρή νομίζειν ἀνίατα». – Όσα νοσήματα δεν γιατρεύονται με φάρμακα, γιατρεύονται με χειρουργική επέμβαση. (Το πῦρ = καυτηριασμός, διαθερμίες, ακτινοβολίες. Σίδηρος = μαχαίρι, νυστέρι) – Ιπποκράτους «ΑΦΟΡΙΣΜΟΙ» τμήμα ΕΒΔΟΜΟΝ, ακροτελεύτιος αφορισμός 87).
- «Είμαστε ὀλοι μικροί νάνοι στις πλάτες των γιγάντων του παρελθόντος» – Β. της Σαρτρ – Bernardus Carnotensis, τέλη 11ου – αρχές 12ου, Γάλλος νεοπλατωνικός φιλόσοφος, λόγιος και δάσκαλος της Σχολής της Σαρτρ.
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΛΗΘΗ = ΕΘΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΑΠΟΚΟΠΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΡΙΖΕΣ = ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ
«Όποιος λαός ξεχνά την πολιτιστική του παράδοση και την ιστορική του κληρονομιά, είναι καταδικασμένος να γίνει λίπασμα για τους άλλους λαούς». Λαός που την παράδοση ξεχνά και δεν θυμάται στο λήθαργο του μαρασμού παντοτινά κοιμάται.
ΜΝΗΜΟΝΕΥΕΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΥΓΙΑΙΝΕΤΕ!
ΠΗΓΗ: Από την στήλη του γράφοντος «ΕΤΥΜΟΛΟΓΩ ΑΡΑ ΥΠΑΡΧΩ “ἄπιτε”», με τίτλο «Ἐξ Ἱπποκρατισμοῦ ἄρχεσθαι & Ψευδοϊατρικής παύεσθαι», στην εφημ. «Εβδόμη». 17.5.2026. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 18.5.2026.
ΑΞΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ιπποκρατης γαληνος μαχαων ποδαλειριος ασκληπιειον ασκληπιειο ασκληπιεια τρωικος πολεμος τροια
