Μετά από την γεωφυσική διασκόπηση της περιοχής Αμαθούντος Λεμεσού Κύπρου [στον 34ο παράλληλο – 34.7111942192657, 33.14309900845004]το 2024, οι ανασκαφές άρχισαν το 2025. Τότε, στην Τομή 1 στο κέντρο περίπου του ανδήρου, αποκαλύφθηκε τμήμα τοίχου με κατεύθυνση Βορρά-Νότο, ο οποίος συνδεόταν με στρώμα κατάρρευσης που περιείχε καλά διατηρημένα κεραμίδια και άλλο υλικό της υστερορρωμαϊκής περιόδου.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΜΑΘΟΥΝΤΟΣ, ΕΔΩ. Η Αμαθούς ήταν πόλις που ιδρυσε ο υιός του Ηρακλή, Άμαθος.
Κατά την φετινή ανασκαφική περίοδο η Τομή 1 διευρύνθηκε και αποκαλύφθηκε ακόμη μεγαλύτερο τμήμα του τοίχου αυτού, ο οποίος βαίνει παράλληλα με το φυσικό άκρο του ανδήρου, ενώ το νότιο του τμήμα κάμπτεται ελαφρώς προς τα δυτικά. Το μέγιστο πάχος του τοίχου φτάνει τα 2 μ. και το μέσο σωζόμενο ύψος τα 50 εκατ. Η ανατολική του πλευρά είναι καμωμένη από μεγάλους γωνιόλιθους από ασβεστόλιθο και το γέμισμά του αποτελείται από μικρούς και μέτριους αργούς λίθους. Ως συνδετικό υλικό χρησιμοποιείται πηλός.
Ο τοίχος αυτός έχει πιθανώς δύο αρχιτεκτονικές φάσεις: στην πρώτη φάση, ένας τοίχος πάχους 135 εκατ. ενισχύθηκε στην ανατολική του πλευρά από δεύτερη σειρά γωνιόλιθων από ασβεστόλιθο και το μεταξύ τους κενό συμπληρώθηκε με αργούς λίθους. Μια μικρή τομή στο βόρειο τμήμα του τοίχου, στο ανατολικό του πρόσωπο, αποκάλυψε τα θεμέλιά του. Με τον τοίχο αυτό, στην δυτική πλευρά, συνδέεται δάπεδο μέρος του οποίου είχε στρωθεί με κεραμίδια πάνω σε υπόστρωμα χαλικιών. Με βάση τα ανασκαφικά δεδομένα, τόσο ο τοίχος όσο και το δάπεδο χρονολογούνται στην υστερορρωμαϊκή περίοδο.
Στο στρώμα καταστροφής που ανασκάφηκε στην ανατολική πλευρά του τοίχου βρέθηκαν αρκετοί γωνιόλιθοι από την κατάρρευσή του, μερικοί από τους οποίους ήταν σε δεύτερη χρήση, δηλαδή επαναχρησιμοποιήθηκαν από άλλα κτήρια. Εντοπίστηκαν επίσης πολλά κεραμίδια από την κατάρρευση στέγης, καθώς και υπολείμματα πλιθαριών που προφανώς προέρχονται από την ανωδομή. Η δυτική όψη του τοίχου δεν ανασκάφηκε, καθώς βρίσκεται πολύ κοντά στο φυσικό άκρο του ανδήρου και η αποκάλυψη της θα έθετε σε κίνδυνο την ακεραιότητα των σωζόμενων αρχιτεκτονικών καταλοίπων.
Μια δεύτερη τομή 5 x 5 μ. ανοίχθηκε κατά την ανασκαφική περίοδο του 2026 (Τομή 3), στο βόρειο πέρας του ανδήρου. Στην τομή αυτή δεν εντοπίστηκαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, το γέμισμά της όμως ήταν πλούσιο σε υλικό της Εποχής Σιδήρου.
Οι αρχαιολογικές μαρτυρίες που προκύπτουν από την ανασκαφική περίοδο του 2026 επιβεβαιώνουν την σημασία του δυτικού ανδήρου κατά την υστερορρωμαϊκή περίοδο. Ο τοίχος που αποκαλύφθηκε φαίνεται να είχε αμυντικό χαρακτήρα, υποδηλώνοντας την ανάγκη προστασία της κορυφής της ακρόπολης και της βασιλικής που είχε διαδεχθεί το ιερό της Αφροδίτης. Παρά το γεγονός ότι η δυτική πλαγιά της ακρόπολης της Αμαθούντας είναι απόκρημνη, δεν είναι εντελώς δυσπρόσιτη και ως εκ τούτου απαιτούσε επί πλέον μέτρα προστασίας σε περίπτωση κινδύνου. Η μελλοντική έρευνα θα μας επιτρέψει να κατανοήσουμε καλύτερα το σχέδιο αυτής της αμυντικής κατασκευής και την χρήση των χώρων που βρίσκονταν στα ανατολικά της. Ένα από τα ζητούμενα είναι και το κατά πόσον αυτά τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα κατασκευάστηκαν πάνω σε παλαιότερες κατασκευές.
ΠΗΓΗ: Τμήμα Αρχαιοτήτων, Υφυπουργείο Πολιτισμού Κύπρου – Deputy Ministry of Culture CY – ολοκλήρωση β΄ ανασκαφικής περιόδου (30.3 – 24.4.2026) της Γαλλικής Αρχαιολογικής Αποστολής Αμαθούντος (συνεργασία Γαλλικής Σχολής Αθηνών, Υπουργείου Εξωτερικών της Γαλλίας και Laboratoire HiSoMA, MOM, Λυών) στο Δυτικό Άνδηρο της ακρόπολης της Αμαθούντας, υπό την διεύθυνση της δρ. A. Cannavo (HiSoMA, MOM, Λυών Γαλλίας). ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 5.6.2026.
AMATHOUS – WEST TERRACE EXPLORATION PROJECT
In April 2026 (30 March to 24 April), the French archaeological mission at Amathous (French School at Athens, French Ministry for Europe and Foreign Affairs & Laboratoire HiSoMA, MOM, Lyon) conducted its second excavation season on the West Terrace of the Acropolis of Amathous. The excavation was directed by Dr Anna Cannavò (HiSoMA, MOM, Lyon).
Following a geophysical survey conducted in 2024, the excavations started in 2025. The 2025 campaign had brought to light a small section of a north-south oriented wall in the central part of the terrace within Trench 1 (“sondage 1”), associated with a thick collapse layer and a series of well-preserved Late Roman roof tiles.
In 2026, Trench 1 was extended 4 m to the north, 1 m to the south, and 1 m to the west of the initial sounding, thus reaching a total extent of 12 x 8 m. A larger portion of the north-south wall was uncovered on the western side of the trench, running parallel to the natural edge of the terrace and making a slight turn to the west in its southern part (fig. 2). The wall reaches a thickness of 2 m, and its elevation is preserved up to an average height of 50 cm. Its eastern face is made up of large limestone blocks, some of them partially cut to a roughly regular shape, held together by soil. The filling of the wall is composed of small and medium limestone rough stones packed together with soil.
Two probable construction phases can be identified: a first wall, 135 cm thick, was reinforced on the eastern face by a second row of large limestone blocks, separated from the original face by a filling layer of 10 to 20 cm thick. A small sounding realised in the northern part of the area, to the east of the wall, brought to light its foundations. Associated to the wall is a floor, situated to the east, which was partially paved with roof tiles; a preparation layer of small, compacted gravels was exposed. Based on the material recovered, consisting mainly of transport amphorae and roof tiles, the wall and its associated floor can be dated to the Late Roman period.
The destruction layer excavated to the east of the wall included many large limestone blocks coming from the wall structure, but some of them reemployed from other buildings; a large quantity of tiles, collapsed from the roof and preserved in a very good state ; and consistent traces of mudbricks coming from the wall’s superstructure. The western face of the wall has not been excavated, as it lies close to the terrace edge and its exposure could provoke a collapse.
A second trench was excavated during the 2026 campaign, Trench 3 (“sondage 3”), on the northern edge of the Terrace, overhanging an Archaic fortification wall excavated by the French mission in 1976-1977. This trench, 5 x 5 m, did not provide evidence of built structures, but its deep filling was rich in Iron Age material.
The evidence brought to light during the 2026 campaign confirm the importance of the occupation on the Terrace during the Late Antique period. The wall appears to have had a defensive character, thus indicating the need to protect the upper part of the acropolis and the basilica which succeeded the sanctuary of Aphrodite. Whereas the western slope of the acropolis is steep, it is not entirely inaccessible and therefore required additional protection in case of danger. Future research will allow to understand the layout of this defensive structure, and the nature of the spaces located to its east, to which belong the paved spaces and the roof remains. It will also allow to find out if this architectural element was built upon earlier structures.
αρχαιο ιερο θεα Αφροδιτη αμαθουντα, βασιλικη αρχαια ιερα θεας Αφροδιτης κυπρου Αμαθους λεμεσος κυπρος πηλιον ειδωλιο οστρακο ρυθμος αμαθουντας αμαθουντος γεωφυσικη διασκοπηση ανασκαφες ανδηρο τοιχος καταρρευση κεραμιδι υστερορρωμαικη περιοδος εποχη ανασκαφη γωνιολιθος ασβεστολιθος γεμισμα αργος λιθος συνδετικο υλικο πηλος αρχιτεκτονικη θεμαλια δαπεδο κεραμιδια υποστρωμα χαλικι υστερορωμαικη καταστροφη δευτερη χρηση, επαναχρηση κτηριο στεγη πλιθαρι ανωδομη Σιδηρου αμυντικος προστασια κορυφη ακροπολη ιερον ναος κατασκευη αρχιτεκτονικα καταλοιπα αρχαιοτητα Κυπρος γαλλικη Αρχαιολογικη Αποστολη Σχολη Αθηνων, Υπουργειο Εξωτερικων Γαλλιας Λυων γαλλια
