Του Νότη Μαριά, καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτή και Βουλευτή Ηρακλείου
Έγινε και αυτό. Με απόφαση του ΚΥΣΕΑ αρχές Μαρτίου μετακινείται μια πυροβολαρχία PATRIOT στη Βόρεια Ελλάδα για την αντιβαλλιστική κάλυψη μεγάλου τμήματος της επικράτειας της Βουλγαρίας και 2 ανώτεροι αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας μεταβαίνουν στο Κέντρο Επιχειρήσεων των βουλγαρικών Ενόπλων Δυνάμεων, στην Σόφια (euronews, 6.3.2026). Παράλληλα, ένα ζεύγος F-16 μετασταθμεύει σε αεροδρόμιο της Βόρειας Ελλάδας για τον ίδιο λόγο.
Εν όψει λοιπόν της παραπάνω έμπρακτης ευρωπαϊκής αλληλεγγύης που εκφράζει η Αθήνα προς τη Σόφια, είναι προφανές ότι έχει έρθει πλέον η στιγμή η ελληνική κυβέρνηση να θέσει μετ΄ επιτάσεως το πάγιο ελληνικό αίτημα της επιστροφής των ανεκτίμητης αξίας εκκλησιαστικών κειμηλίων της Ιεράς Μονής Εικοσιφοινίσσης Παγγαίου και της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών που λεηλατήθηκαν από τα βουλγαρικά στρατεύματα κατοχής το 1917.
Ειδικότερα με δύο γραπτές ερωτήσεις μου στις 27.9.2017 και 4.10.2017 εισήγαγα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το θέμα της λεηλασίας του εκκλησιαστικού και πολιτιστικού μας πλούτου από τις παραπάνω δύο Ιερές Μονές, ζητώντας απαντήσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που προτίθεται να λάβει, σε συνεργασία με τις Ελληνικές Αρχές, ώστε να επιστραφούν οι κλεμμένοι θησαυροί στην Πατρίδα μας, σύμφωνα με την Οδηγία 93/7/EOK για την επιστροφή στον τόπο προέλευσής τους των κλαπέντων αρχαιολογικών θησαυρών και την Σύμβαση της ΟΥΝΕΣΚΟ UNIDROIT του 1970, για τον επαναπατρισμό των πολιτιστικών αγαθών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ περισσότερα: Μαρίας Αν. Βέργου “Η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς: Αστικολογική και διεθνολογική προσέγγιση”, ΕΔΩ.
Στις εν λόγω γραπτές ερωτήσεις μου επισήμανα ότι Μεγάλη Δευτέρα, στις 27.3.1917 ο Βουλγαρικός κατοχικός στρατός επέδραμε στην ΙΜ Εικοσιφοίνισσας, την οποία λεηλάτησε, αρπάζοντας συνολικά
- 907 ιερά λατρευτικά αντικείμενα,
- 430 χειρόγραφους κώδικες,
- 467 αρχέτυπα.
Εκτός από την ΙΜ Εικοσιφοίνισσας, οι Βούλγαροι κατακτητές λεηλάτησαν και την βιβλιοθήκη της ΙΜ Τιμίου Προδρόμου Σερρών, από την οποία αφαίρεσαν, μεταξύ άλλων:
- 100 επί μεμβράνης χειρόγραφα,
- περισσότερα από 200 χαρτώα,
- 1.500 έντυπα βιβλία, όπως ο Κώδικας Α΄ της Μονής, το κτιτορικόν τυπικό
- δέκα Νομοκανόνες και
- πολλά πολύτιμα ιερά αντικείμενα.
Τα περισσότερα από τα κειμήλια που εκλάπησαν και αποτελούν πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας, σήμερα κρατούνται παράνομα στην Σόφια, στο Κέντρο Σλαβοβυζαντινών Σπουδών I. Dujev και στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Βουλγαρίας, ενώ κάποια άλλα πουλήθηκαν ή έφτασαν με άλλους τρόπους, μέσω Βουλγαρίας, σε βιβλιοθήκες εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και ιδιωτικές συλλογές της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Μάλιστα τρία κειμήλια της ΙΜ Εικοσιφοίνισσας επιστράφηκαν από τις ΗΠΑ το 2016, 2020 και 2023.
Απαντώντας στις 16.11.2017 στις παραπάνω γραπτές μου ερωτήσεις η επίτροπος κ. Bieńkowska επισήμανε ότι «η οδηγία 2014/60/ΕΕ(1) της 15.5.2014 προβλέπει μηχανισμούς συνεργασίας και δικαστικούς μηχανισμούς για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που έχουν απομακρυνθεί παράνομα από το έδαφος μιας χώρας της ΕΕ και έχουν μεταφερθεί στο έδαφος άλλης χώρας της ΕΕ από την 1.1.1993 και μετά. Η οδηγία αυτή δεν έχει αναδρομική ισχύ». Και συνέχισε με νόημα ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή των παραπάνω κλαπέντων εκκλησιαστικών κειμηλίων: «Ωστόσο, κάθε κράτος μέλος μπορεί να εφαρμόσει σε εθελοντική βάση τις ρυθμίσεις που προβλέπονται στην εν λόγω οδηγία για αιτήματα επιστροφής πολιτιστικών αγαθών που απομακρύνθηκαν παράνομα από το έδαφος άλλου κράτους μέλους πριν από την 1.1.1993» (europarl europa 16.11.2017).
Ήρθε λοιπόν η ώρα της επιστροφής στην Ελλάδα των λεηλατηθέντων εκκλησιαστικών θησαυρών της ΙΜ Εικοσιφοίνισσας και της ΙΜ Τιμίου Προδρόμου. Οψόμεθα.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
επιστροφη ανεκτιμητη αξια εκκλησιαστικα κειμηλια ΙΜ Εικοσιφοινισσας Παγγαιου Τιμιου Προδρομου Σερρων, κλοπη βουλγαρικα στρατευματα κατοχης 1917 επαναπατρισμος εκκλησια Εικοσιφοινισσα ορος Παγγαιο Τιμιος Προδρομος Σερρες βουλγαρια 20ος αιωνας μχ 1917 Μαριας, ΚΥΣΕΑ πυροβολαρχια πατριοτ PATRIOT Βορεια Ελλαδα αντιβαλλιστικη καλυψη ανωτεροι αξιωματικοι Πολεμικη Αεροπορια ΠΑ Κεντρο Επιχειρησεων των βουλγαρικων Ενοπλων Δυναμεων, Σοφια ζευγος αεροπλανο F-16 μετασταθμευση αεροδρομιο βορειος ευρωπαικη αλληλεγγυη ελληνικη κυβερνηση παγιο ελληνικο αιτημα Ιερα Μονη λεηλασια στρατευμα κατοχη κλεμμενα Ευρωπαικο Κοινοβουλιο εκκλησιαστικος πολιτιστικος πλουτος Ιερες Μονυς, Ευρωπαικη Επιτροπη κλεμμενοι θησαυροι οδηγια προελευση κλαπεντες αρχαιολογικοι θησαυροι Συμβαση ΟΥΝΕΣΚΟ UNIDROIT 1970, πολιτιστικα αγαθα αρχαιολογια Μεγαλη Δευτερα, 27 μαρτιου 1917 μαρτιος Βουλγαρικος κατοχικος στρατος επιδρομη αρπαγη ιερα λατρευτικα αντικειμενα, χειρογραφος κωδικας, αρχετυπο Βουλγαροι κατακτητες βιβλιοθηκη μεμβρανη χειρογραφο χαρτωο εντυπο βιβλιο κωδιξ Κωδικας Α κτιτορικο τυπικο νομοκανονα πολυτιμα πολιτιστικη κληρονομια Ελλαδας, παρανομα Κεντρο Σλαβοβυζαντινων Σπουδων Dujev Σλαβοβυζαντινες Σπουδες Εθνικο Ιστορικο Μουσειο Βουλγαριας, πωληση βιβλιοθηκες εκπαιδευτικο ιδρυμα ιδιωτικη συλλογη Ευρωπης ΗΠΑ αμερικη επιτροπος μηχανισμος συνεργασια δικαστικος πολιτιστικων αγαθων απομακρυνση παρανομια ΕΕ μεταφορα αναδρομικη ισχυς κρατος μελος εθελοντικη βαση ρυθμιση λεηλατηθεντες βεργου
