Με τίτλο «Η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς: Αστικολογική και διεθνολογική προσέγγιση» κυκλοφόρησε το βιβλίο της δρ. Νομικής και αρχαιολόγου Μαρίας Αν. Βέργου. Προλογίζει ο Γ. Λέκκας, καθηγητής Αστικού Δικαίου Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, και διευθυντης του Ερευνητικού Κέντρου Αστικού Δικαίου Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ.
Στο παρόν έργο εξετάζεται συστηματικά το πλαίσιο προστασίας και διαφύλαξης της πολιτιστικής κληρονομιάς από την σκοπιά του Αστικού Δικαίου και του Διεθνούς Δικαίου. Η διεπιστημονική προσέγγιση του εξεταζόμενου ζητήματος είναι προσφυής, διότι η αποτελεσματικότητα της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς προϋποθέτει διακρατική συνεργασία, ρυθμιστικά πλαίσια και δικαιοδοτικά όργανα που υπερβαίνουν τα όρια μεμονωμένων κρατών.
Το έργο αποτελείται από τρία κεφάλαια, σε λογική και χρονική ακολουθία. Για τον λόγο αυτό, προηγούνται τα ζητήματα προστασίας των μνημείων· έπονται τα αφορώντα την διακίνησή τους, με έμφαση στο διεθνές συμβατικό και εθιμικό πλαίσιο που διέπει την διακίνηση, αλλά και τις διεπόμενες από διαφορετικούς κανόνες προστασίας μορφές διακίνησης. Λογικά και χρονικά τελευταίο αναπτύσσεται το ζήτημα του επαναπατρισμού, της επιστροφής, δηλαδή, των μνημείων στον τόπο προέλευσης και καταγωγής τους, και ιδίως μνημείων που έχουν αποτελέσει αντικείμενο παράνομης διακίνησης, με επακόλουθο την αποκατάσταση της διαδραστικής τους σχέσης με τους λαούς που τα δημιούργησαν.
Η παρούσα μελέτη, εκτός από το μεγάλο θεωρητικό ενδιαφέρον της, παρουσιάζει, επίσης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον και από πρακτική σκοπιά, καθ’ όσον σε αυτήν παρουσιάζονται με συστηματικό τρόπο τα επάλληλα νομοθετικά πλαίσια, τα οποία μπορεί να επικαλεστεί το κράτος προέλευσης, ώστε να αξιώσει τον επαναπατρισμό του μνημείου.
ΔΕΙΤΕ σχετικώς:
- Η Διαφύλαξη της Πολιτιστικής Κληρονομιάς Αστικολογική και Διεθνολογική Προσέγγιση. Επιστημονική εκδήλωση, με αφορμή την έκδοση του βιβλίου της Μαρίας Α. Βέργου, Δ.Ν. Παρέδρου Ν.Σ.Κ. που έγινε την Τετάρτη 4.2.2026 στην Μεγάλη Αίθουσα Διαλέξεων του Μεγάρου Της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας.
- Χαιρετισμοί:
- Ν. Μαριόλη, Πρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους
- Ερ. Χατζησάββα, Πρύτανις της Σχολής Καλών Τεχνών
- Ομιλητές:
- Λ.-Αλ. Σισιλιάνος, Καθηγητής Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Διεθνούς Δικαίου & Διεθνών Σχέσεων, Πρόεδρος του Ιδρύματος Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, π. Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου
- Γ. Λέκκας, Καθηγητής Αστικού Δικαίου Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ
- Ν. Διβάρη-Βαλάκου, Πρόεδρος του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Οιλιτιστικών Πόρων (Ο.Δ.Α.Π.), Επίτιμη Διευθύντρια Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού
- Β. Παπαγεωργίου, Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών
- Π. Τριανταφυλλίδης, Δρ Αρχαιολογίας, Προϊστάμενος Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου, Αναπληρωτής Προϊστάμενος Εφορείας Αρχαιοτήτων Σάμου και Ικαρίας Υπουργείου Πολιτισμού
- Συντονίζει: Β. Πελέκου, Νομική Σύμβουλος του Κράτους, Προϊσταμένη του Γραφείου Νομικού Συμβουλίου του Κράτους στο Υπουργείο Πολιτισμού
- Νομική Διεκδίκηση των Κλεμμένων Αρχαιοτήτων. Επιστημονική εκδήλωση
που διοργάνωσαν το Αρχείον Πολιτισμού και οι εκδόσεις Σάκκουλα υπό την αιγίδα του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης με αφορμή την έκδοση του βιβλίου της Μαρίας Α. Βέργου, Διδάκτορος Νομικής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Παρέδρου Νομικού Συμβουλίου του Κράτους για την Διαφύλαξη της Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η εκδήλωση έγινε το Σάββατο 7.3.2026 στις 6μ.μ. στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης.- ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ:
Αντ. Τατσόπουλος, επίτιμος Αντιπρόεδρος Ν.Σ.Κ., τον χαιρετισμό διαβάζει ο
Γ. Γεωργόπουλος, Δικαστικός Πληρεξούσιος Ν.Σ.Κ.
Ι. Στεφάνου, δικηγόρος, εκπρόσωπος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης
ΟΜΙΛΗΤΕΣ:
Αν. Γραμματικάκη Αλεξίου, Ομότιμη Καθηγήτρια Νομικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Γ. Καρύμπαλη Τσίπτσιου, Ομότιμη Καθηγήτρια Νομικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Ευ. Τσαγκαράκη, Δρ Αρχαιολογίας ΑΠΘ, Προϊσταμένη Τμήματος Συλλογών και Εκθέσεων Μεταλλοτεχνίας & Μικροτεχνίας στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης
Αρ. Νούκα, δικηγόρος
ΣΥΝΤΟΝΙΖΕΙ: Γ. Λεκάκης, συγγραφέας
ΧΟΡΗΓΟΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ: Περιοδικό Ενδοχώρα.
- ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ:
Ανάμεσα στα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ του διαβάζουμε:
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
- 1. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
Α. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: ΤΟ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ
1. Η σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς2. Η πολιτιστική κληρονομιά σε κίνδυνο
- α. Καταστροφές και λεηλασίες, ένα διαχρονικό φαινόμενο.
ι. Από την αρχαιότητα έως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
ιι. Από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έως τη σύγχρονη εποχή
- β. Παραποίηση και οικειοποίηση μνημείων
- Η εξέλιξη του δικαίου της πολιτιστικής κληρονομιάς
Β. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ
1. Η ποικιλομορφία των ορισμών
- Εξουσία των Κρατών για την οριοθέτηση των πολιτιστικών αγαθών
3. Άυλη πολιτιστική κληρονομιά – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΔΩ.
4. Ακίνητα και κινητά μνημεία.
- α. Διεθνείς Συμβάσεις
- β. Δίκαιο των ενόπλων συρράξεων – Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο
- γ. Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
- δ. Ελληνικό Δίκαιο
- Ενάλιες αρχαιότητες
- Αποσπασμένα αγάλματα και τμήματα ακίνητων μνημείων
- Αρχαία και νεότερα μνημεία
- α. Διεθνείς Συμβάσεις
- β. Πολυπλοκότητα της ελληνικής ρύθμισης
ι. Αυτοδίκαιος χαρακτηρισμός αρχαίων μνημείων
ιι. Χαρακτηρισμός αρχαίων ή νεοτέρων μνημείων μετά την έκδοση διοικητικής πράξης
ιιι. Το αντικείμενο της απόφασης χαρακτηρισμού, οι προϋποθέσεις και η ανάκλησή της
Γ. ΜΟΡΦΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΩΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΘΙΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
- Στοιχεία Διεθνούς Εθίμου – Έμφαση στην opinio iuris
- Οι Διεθνείς Συμβάσεις ως στοιχείο διαμόρφωσης του διεθνούς εθίμου
- Η συναρμογή του Δικαίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου
- Απαγόρευση βλάβης
- α. Διεθνείς Συμβάσεις
- β. Διεθνείς Οργανισμοί – ειδικότερες περιπτώσεις λεηλασίας
- γ. Διεθνή Δικαστήρια
- δ. Πρακτική Κρατών
- ε. Διεθνής Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού
- Υποχρέωση διατήρησης
- α. Διεθνείς Συμβάσεις
- β. Διεθνείς Οργανισμοί
- Ιδιάζουσες μορφές προστασίας: Απαγόρευση παράνομης διακίνησης και υποχρέωση επαναπατρισμού
- Υποχρέωση διεθνούς συνεργασίας στο σύνολο των μορφών προστασίας
- Μορφές προστασίας στο Ελληνικό Δίκαιο – Κριτική αποτίμηση
2. ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ
Α. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΝΟΜΙΜΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ
- Ιδιαιτερότητες των δικαιωμάτων στα μνημεία
- α. Τα μνημεία ως δημόσια αγαθά κατά τις διεθνείς συμβάσεις
- β. Ιδιότυπη έννοια κυριότητας και κατοχής κατά τον ν. 4858/2021
- Ατομικά και συλλογικά δικαιώματα στην πολιτιστική κληρονομιά
- α. Το δικαίωμα συμμετοχής στην πολιτιστική ζωή με τις ειδικότερες εκφάνσεις της διαθεσιμότητας και της πρόσβασης
ι. Διεθνείς Συμβάσεις
ιι. Περιφερειακές Συμβάσεις
- β. Δικαιώματα των Αυτοχθόνων
- Αρμοδιότητες Κράτους προέλευσης
- α. Καθορισμός των δικαιωμάτων επί μνημείων από τη νομοθεσία του Κράτους προέλευσης
- β. Αρμοδιότητες στα αποσπασμένα αγάλματα και θραύσματα
- γ. Αρμοδιότητες στις ενάλιες αρχαιότητες
ι. Χωρικά ύδατα
ιι. Συνορεύουσα Ζώνη – de facto Αρχαιολογική Ζώνη
ιιι. Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, Υφαλοκρηπίδα, Περιοχή
- Δικαιώματα κατά τον ν. 4858/2021
- α. Δικαιώματα του Ελληνικού Δημοσίου
ι. Κυριότητα και νομή του Ελληνικού Δημοσίου
ιι. Κυριαρχικά Δικαιώματα του Ελληνικού Δημοσίου ως παράκτιου Κράτους στις ενάλιες αρχαιότητες
ιιι. Δικαιώματα στα εκκλησιαστικά μνημεία
γ. Δικαιώματα ιδιωτών
ι. Κυριότητα σε ακίνητα μνημεία που χρονολογούνται μετά το 1453
ιι. Αναγνώριση κυριότητας σε εισαγόμενα αρχαία κινητά μνημεία που χρονολογούνται έως το 1453
ιιι. Αναγνώριση κυριότητας σε αρχαία κινητά μνημεία που χρονολογούνται μετά το 1453
ιν. Αναγνώριση κατοχής σε αρχαία κινητά μνημεία
ν. Χορήγηση αμοιβής ως συνέπεια δήλωσης
γ. Υποχρεώσεις κυρίων και κατόχων
δ. Δικαίωμα της προσωπικότητας
ι. Συνταγματικές διατάξεις και Αστικός Κώδικας
ιι. Νομολογία
ιιι. Αξίωση άρσης της προσβολής και παράλειψης στο μέλλον
ε. Ποινικές διατάξεις
Β. ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΘΙΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
- Απαγόρευση διακίνησης σε καιρό πολέμου, κατοχής, αποικιοκρατίας ως συμβατικός και εθιμικός κανόνας
- α. Διεθνείς Συμβάσεις
- β. Διεθνείς Οργανισμοί – Συμβούλιο Ασφαλείας ΟΗΕ
- γ. Διεθνής Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού
- δ. Νομολογία Διεθνών Δικαστηρίων
- Νόμιμη προέλευση ως προϋπόθεση νόμιμης διακίνησης
- α. Διεθνείς Συμβάσεις
- β. Διεθνείς Οργανισμοί – UNESCO
- γ. Συμβούλιο της Ευρώπης
- δ. Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
- ε. Πρακτική Κρατών
ι. Διμερείς Συμφωνίες
ιι. Εθνικές νομοθεσίες
- στ. Κώδικες Δεοντολογίας
- Αρχή της υποχρέωσης Δέουσας Επιμέλειας κατά τη διακίνηση
- α. Δέουσα επιμέλεια και καλή πίστη
- β. Κριτήρια συνδρομής της δέουσας επιμέλειας
ι. Σύμβαση UNIDROIT 1995
ιι. Διεθνείς Οργανισμοί
ιιι. Δίκαιο Ευρωπαϊκής Ένωσης
ιν. Κώδικες δεοντολογίας
Γ. ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ
- Δημοπρασία
- α. Απαγόρευση δημοπρασίας μνημείου χωρίς νόμιμη προέλευση
- β. Δημοπρασία εντός ελληνικής επικράτειας
ι. Απαγόρευση δημοπρασίας μνημείου χωρίς νόμιμη προέλευση – ευθύνη φορέα – απόλυτη ακυρότητα
ιι. Ειδική άδεια φορέα διεξαγωγής δημοπρασίας
ιιι. Ειδική άδεια διοργάνωσης δημοπρασίας
ιν. Λοιποί περιορισμοί διεξαγωγής δημοπρασίας
- v. Σύμβαση παραγγελίας – εντολής για την διενέργεια δημοπρασίας
- Μεταβίβαση δικαιωμάτων κατά τον ν. 4858/2021
- α. Aπαγόρευση διακίνησης μνημείου χωρίς νόμιμη προέλευση
- β. Απαγόρευση καλόπιστης κτήσης κυριότητας κινητού μνημείου από μη κύριο
- γ. Μεταβίβαση κυριότητας
δ. Μεταβίβαση κατοχής
- ε. Κτήση κυριότητας αιτία θανάτου
- στ. Κτήση κατοχής αιτία θανάτου
- ζ. Ειδικότερες περιπτώσεις
ι. Μεταβίβαση μνημείου που ανήκει σε ν.π.δ.δ., Ο.Τ.Α. ή ν.π.ι.δ.
ιι. Μεταβίβαση εκκλησιαστικού μνημείου
ιιι. Μεταβίβαση κυριότητας και κατοχής μνημείου από μουσεία
ιν. Μεταβίβαση κυριότητας και κατοχής μνημείου από αρχαιοπώλες.
ν. Δικαίωμα προτίμησης Ελληνικού Δημοσίου
νι. Μεταβίβαση μνημείου στο Δημόσιο
- Δανεισμός και Ανταλλαγή κατά τον ν. 4858/2021
- α. Δανεισμός μνημείων που ανήκουν στο Δημόσιο
- β. Δανεισμός μνημείων που ανήκουν σε συλλογές μουσείων
- γ. Ανταλλαγή μνημείων που ανήκουν στο δημόσιο
- Εξαγωγή και εισαγωγή κατά την ελληνική νομοθετική ρύθμιση
- α. Πολυπλοκότητα της ρύθμισης για την κατ’ εξαίρεση εξαγωγή
- β. Υποχρέωση δήλωσης κατά την εισαγωγή
- γ. Βραχύχρονη και μακρόχρονη εξαγωγή
- δ. Προβληματισμοί για τη συμβατότητα της μακρόχρονης εξαγωγής με υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις
3. ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟΣ
Α. Η ΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΤΟΥ ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ
- Η απομάκρυνση από τον τόπο προέλευσης (και καταστροφή) των μνημείων ως «πολιτισμική γενοκτονία» ή μορφή εθνοκάθαρσης
- Ο επαναπατρισμός των μνημείων ως ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων
- Ο επαναπατρισμός των μνημείων της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς ως δικαίωμα των Ελλήνων Πολιτών και υποχρέωση της Ελληνικής Πολιτείας
Β. Ο ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΠΑΡΑΝΟΜΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ
- Διεθνές Δίκαιο
- α. Διεθνείς Συμβάσεις
- β. Διεθνείς Οργανισμοί
- γ. Συμβούλιο της Ευρώπης
- Δίκαιο Ευρωπαϊκής Ένωσης και ελληνικές πράξεις προσαρμογής
- α. Εννοιολογικές οριοθετήσεις
- β. Διαδικασία επαναπατρισμού
- Η δέουσα επιμέλεια ως προϋπόθεση αποζημίωσης
- Κρατική Πρακτική
- α. Διμερείς συμφωνίες
- β. Εθνικές Νομοθεσίες
- γ. Μονομερείς Δηλώσεις
- Ειδικότερα ο επαναπατρισμός κατόπιν διμερούς σύμβασης ή ad hoc συμφωνίας
- α. Η ραγδαία αύξηση των επαναπατρισμών
- β. Δυσχέρειες κατά την τεκμηρίωση – Πρόσφατες υποθέσεις ελληνικού ενδιαφέροντος
- Η αρχή του επαναπατρισμού των παρανόμως διακινηθέντων μνημείων ως αναδυόμενος εθιμικός κανόνας διεθνούς δικαίου
Γ. Η ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟΥ ΣΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ
- Επαναπατρισμός μνημείων που αφαιρέθηκαν σε ένοπλη σύρραξη, κατοχή ή αποικιοκρατία
- α. Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο
ι. Διεθνείς Συμβάσεις
ιι. Συμβούλιο Ασφαλείας Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών
ιιι. Διεθνής Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού
- β. Κρατική Πρακτική
ι. Πολυμερείς Συμφωνίες
ιι. Εθνικές Νομοθεσίες
ιιι. Νομολογία
ιν. Επαναπατρισμοί κατόπιν διμερούς σύμβασης ή ad hoc συμφωνίας
- Επανένωση μνημείων
- α. Η ιδιαιτερότητα του επαναπατρισμού αποσυναρμολογημένων θραυσμάτων στο κύριο μνημείο και η αρχή της ακεραιότητας των μνημείων – Η Σύμβαση UNIDROIT 1995
- β. Η πρακτική της επανένωσης
ι. Νομολογία
ιι. Επαναπατρισμοί κατόπιν διμερούς σύμβασης ή ad hoc συμφωνίας
- γ. Ειδικότερα η επανένωση των μνημείων της Ακρόπολης των Αθηνών
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΙ ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ
ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΧΑΓΗΣ
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΟΡΩΝ
- Κυκλοφορεί από τις Εκδοσεις Σακκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη, τηλ. 210 3387500, 216 1000730, 2310 535381, 2310 244228, 92025.
Του Αντωνίου Τατσόπουλου, επί τιμή αντιπροέδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ)
Η εμπειρία της συμμετοχής μου στις εργασίες του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Κεντρικής Μακεδονίας, στις αρχές του αιώνα ως νεόκοπος Πάρεδρος του Ν.Σ.Κ., με οδήγησε στη διαπίστωση της ύπαρξης ενός βιβλιογραφικού κενού ικανού να γεφυρώσει τις ανάγκες για διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του Τόπου με το Νομικό Γίγνεσθαι.
Την Μαρία Βέργου διέκρινα ως λειτουργό του Ν.Σ.Κ. διαθέτουσα σε ιδιαίτερα υψηλό βαθμό την ικανότητα κατάστρωσης πλήρων δικανικών συλλογισμών. Έτσι δεν ξαφνιάστηκα όταν πληροφορήθηκα ότι είχε πρόσφατα ολοκληρώσει διατριβή με αντικείμενο τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω του Ημεδαπού και Διεθνούς Δικαίου, θεωρώντας το γεγονός ως φυσική εξέλιξη της Επιστημονικής Προσωπικότητας που διαθέτει.
Η διατριβή της Συναδέρφου, ήδη το ενώπιον Σας παρουσιαζόμενο βιβλίο, ήρθε για να μείνει στα νομικά πράγματα γιατί καλύπτει πραγματική βιβλιογραφική ανάγκη και δη κατά τρόπο νομικώς άρτιο. Τούτο δε διότι η Συγγραφέας διαθέτει γραφίδα σφυρηλατημένη στα απαιτητικά πεδία της Νομικής Πράξης, χωρίς συγχρόνως, οι μείζονες σκέψεις των Συλλογισμών της να υστερούν του αναγκαίου Ακαδημαϊκού βάθους.
Του Γεωργίου Ν. Γεωργόπουλου, δικαστικού πληρεξουσίου του ΝΣΚ
Μετά τον χαιρετισμό του κ. Αντιπροέδρου επί τιμή, επιτρέψτε μου μερικές προσωπικές σκέψεις:
Το να βρίσκομαι σήμερα εδώ αποτελεί ιδιαίτερη συγκίνηση, χαρά και τιμή για εμένα. Γέννημα – θρέμμα αυτής της πόλης, τόσο βιολογικό, όσο κυρίως επιστημονικό και επαγγελματικό: φοίτησα και αποφοίτησα αριστεύσας από την Alma Mater, τη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, ολοκλήρωσα δύο Μεταπτυχιακά Προγράμματα, υπήρξα υποψήφιος Διδάκτωρ, δικηγόρησα επί 10 συναπτά έτη ως μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, μέχρι που ήρθε το επόμενο βήμα της εισόδου μου στο μεγάλο Σώμα του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Για τον λόγο αυτό είναι ξεχωριστή χαρά για εμένα να ξαναβλέπω τις δύο καθηγήτριες, κ. Γραμματικάκη-Αλεξίου και Καρύμπαλη-Τσίπτσιου, από την δεύτερη των οποίων μάλιστα είχα παραλάβει τον έπαινο αριστείας στην ορκωμοσία μου, τούτα δε να λαμβάνουν χώρα σε αυτό το τόσο φιλόξενο αμφιθέατρο του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, στο οποίο πριν τέσσερα περίπου έτη είχαμε κάνει την παρουσίαση και του δικού μου βιβλίου. Και όλα αυτά εξ αφορμής της κυκλοφορίας του βιβλίου της εκλεκτής συναδέλφου. Δεν θα ήταν υπερβολή λοιπόν να πω ότι στην αποψινή εκδήλωση συναντώνται αρμονικά για μένα το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.
Για την συνάδελφο Μαρία Βέργου, ό,τι να πει κανείς είναι πραγματικά λίγο. Εξάλλου τα στοιχεία του βιογραφικού της είναι λίγο πολύ γνωστά στα μέλη του νομικού κόσμου: άκρως καταρτισμένη νομικός, λεπτομερής και σχολαστική στον χειρισμό πολλών και δύσκολων υποθέσεων του ΝΣΚ, άριστη χρήστης της ελληνικής γλώσσας και πάνω από όλα ακλόνητη εραστής του για Πολιτισμού και ιδίως της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Η δε υπηρέτησή της στο Γραφείο μας στο Υπουργείο Πολιτισμού, τολμώ να πω, με κάθε σεμνότητα, ότι ήταν από τις πλέον εύστοχες υπηρεσιακές επιλογές.
Σε πιο προσωπικό επίπεδο, οφείλω να δηλώσω ότι ήταν η πρώτη συνάδελφος με την οποία ήρθα σε επαφή κατά την τοποθέτησή μου στο πρώτο Γραφείο, που δεν ήταν άλλο από αυτό στο Υπουργείο Πολιτισμού. Με καλοδέχτηκε, με αγκάλιασε, με καθοδήγησε στις βασικές κατηγορίες υποθέσεων, μου έδωσε υποδείγματα, με βοήθησε να συλλέξουμε τους φακέλους δικογραφιών του νεοδημιουργηθέντος τότε δικού μου αρχείου, πήγαμε μαζί στο ακροατήριο ασφαλιστικών μέτρων του Πρωτοδικείου Αθηνών όπου δήλωσα την πρώτη μου παράσταση ως Δικαστικός Πληρεξούσιος του Ελληνικού Δημοσίου. Έκτοτε, με τιμά με την φιλία της. Όλα αυτά δεν τα ξεχνώ και αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη για εμένα καθώς εξελίσσομαι υπηρεσιακά.
Όσο για το σήμερα παρουσιαζόμενο βιβλίο, πέρα από τα όσα ενδιαφέροντα θα εκτεθούν από τους εκλεκτούς ομιλητές, αξίζει να τονιστεί ότι το εύρος του στα τρία βασικά κεφάλαια – μέρη του καλύπτει όλο το φάσμα της πολιτιστικής κληρονομιάς και των μνημείων, ήτοι την προστασία, τη διακίνηση αυτών (νόμιμη και παράνομη) και τον επαναπατρισμό τους, ενώ και στα τρία αυτά κεφάλαια – μέρη παρουσιάζεται με πληρότητα αλλά και διαλεκτικότητα τόσο το εγχώριο θεσμικό πλαίσιο (Σύνταγμα, διατάξεις του Αστικού Κώδικα, βασικός αρχαιολογικός νόμος) όσο και αυτό της ΕΕ αλλά και το διεθνές (συμβατικό και εθιμικό).
Με λίγα λόγια, δεν θα ήταν υπερβολική η διαπίστωση ότι λόγω περιεχομένου αποτελεί το πληρέστερο και πλέον σύγχρονο πόνημα στην ελληνική βιβλιογραφία στο τόσο κρίσιμο πεδίο της πολιτιστικής κληρονομιάς. Είναι διατυπωμένο και διαρθρωμένο με τρόπο που το καθιστά χρήσιμο και χρηστικό για κάθε αναγνώστη, τόσο για τον νομικό (ακαδημαϊκό ή/και της πράξης), όσο και για τον αρχαιολόγο, ιστορικό μελετητή, αλλά εν τέλει και για κάθε πολίτη με ευαισθησίες στο πεδίο αυτό. Όπως, εξάλλου, αναφέρει η ίδια η συγγραφέας στο κεφάλαιο των συμπερασμάτων του βιβλίου, «η απομάκρυνση από τον τόπο προέλευσης των μνημείων (ιδίως σε περιόδους ενόπλων συρράξεων) εξετάζεται ως πολιτισμική γενοκτονία και αντιστρόφως ο επαναπατρισμός/επανένωσή τους ισοδυναμεί με ανάκτηση εθνικών εδαφών». Ας τα λάβουμε όλα αυτά υπ’ όψιν, ιδίως στην τόσο εύθραυστη τρέχουσα περίοδο και περιοχή που ζούμε.
Με αυτές τις σκέψεις, εύχομαι αγαπητή Μαρία το βιβλίο να είναι πραγματικά ΚΑΛΟΤΑΞΙΔΟ!
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 12.12.2025.
διαφυλαξη πολιτιστικης κληρονομιας Αστικολογικη διεθνολογικη προσεγγιση Βεργου πολιτιστικη κληρονομια Αστικολογια διεθνολογια Λεκκας, αστικο Δικαιο Νομικη προστασια διαφυλαξις Διεθνες διεπιστημονικη διακρατικη συνεργασια, ρυθμιστικο πλαισιο δικαιοδοτικο οργανο κρατος εργο ζητημα προστασιας μνημειο παρανομη διακινηση αρχαιοκαπηλια διεθνες συμβατικο εθιμικο κανονας επαναπατρισμος επιστροφη μνημεια προελευση καταγωγη μνημειων αντικειμενο παρανομης διακινησης, αποκατασταση διαδραστικη σχεση λαος δημιουργια νομοθετικο νομος νομοι Τατσοπουλος, Νομικο Συμβουλιο Κρατους ΝΣΚ γεωργοπουλος
