Του Γιώργου Λεκάκη
«Είχε πια συμπληρώσει μέρες τέσσερις, ώσπου τα τέλειωσε όλα. Στην πέμπτη μέρα η δία (θεόμορφη) Καλυψώ τον ξεπροβόδισε απ᾽ το νησί της, αφού η ίδια τον έλουσε και του φόρεσε ρούχα που μοσχομύριζαν. Του έβαλε μέσα κι έναν ασκό, μαύρο κρασί γιομάτο και δεύτερο, ακόμη πιο μεγάλο, με νερό κι έναν κώρυκο (δισάκι) με τρόφιμα και προσφάγια. Νόστιμα όλα και πολλά. Του στέλνει και τον ούρο (ούριο) άνεμο, άβλαβο και γλυκό. Όλος χαρά και αγαλλίαση ο δίος (θείος) Οδυσσέας, με πρίμο αγέρι σήκωσε τα πανιά, κάθησε στο πηδαλιο και το κυβέρνησε με τέχνη. Ύπνος δεν έπεσε στα βλέφαρά του, αλλά κοιτούσε συνεχώς τις Πλειάδες (Πούλια), τον Βουκόλο που δύει αργά, την Άρκτο (που την λεν και Αμάξι – εννοεί την Μεγάλη Άρκτο) δεν φεύγει από την θέση της κλωθωγυρίζοντας, μόνο παραμονεύει τον Ωρίωνα, και μόνη αυτή δεν λέει να πέσει στα λουτρά του Ωκεανού. Η Καλυψώ η θεόμορφη τον είχε ορμηνέψει, αυτό το αστέρι πάντοτε να το ᾽χει ποντοπορώντας στο ζερβό του χέρι. Και ποντοπόρησε μέρες 17· στην 18η πήραν να φαίνονται, στο μέρος του νησιού που πρόβλεψε, τα βαθύσκιωτα βουνά των Φαιήκων (Φαιάκων). Έμοιαζαν σαν ασπίδα, στον πόντο τον αχνό αφημένη».
Κατά την μελέτη του Ζ. Πετρίδη: «…Η μοναδικότης του Ελληνικού γεωγραφικού χώρου, ήτοι η παρουσία εις μικράν σχετικώς έκτασιν, το Αιγαίον Πέλαγος, εκατοντάδων νήσων, επέτρεψε εις τους προϊστορικούς κατοίκους του, λίαν ενωρίς την ανάπτυξιν της δια θαλάσσης επικοινωνίας. Με την πάροδο των ετών και την απόκτησιν πείρας θαλασσίων ταξιδίων, οι Αιγαίοι ναυτικοί έγιναν τολμηρώτεροι, πλεύσαντες προς βορράν εις τον Εύξεινον πόντον, προς νότον εις Αίγυπτον και «Φοινίκην» και δυσμάς εις Ιταλίαν και Ιβηρίαν. Ανακαλύψαντες ότι η θάλασσα εις ην εταξίδευον περιεβάλλεντο παντού υπό ξηράς με μία μόνον έξοδον, δεν εδίστασαν να εξέλθουν τραπέντες όπως είδομεν προς βορράν (σημ. της ΑΕΙ- Κασσιτερίδες νήσοι = Αγγλία) δια τον κασσίτερον και δια το ήλεκτρον, αλλά και προς δυσμάς ως θ’ αποδείξωμεν…».[1]
Στην μελέτη του κ. Πετρίδη παρουσιάζονται στοιχεία με γεωγραφικές γνώσεις για:
- τον Βορρά (υπερβορέα)
- την Ανατολή (Ασία)
- τον Νότο (Αιθιοπία, Κυρηναϊκή, Αίγυπτος, λοιπή βόρεια Αφρική), και
- την Δύση [Ιταλία, νήσοι δυτικώς της Ιταλίας (Σαρδηνία, Κορσική, Αιθαλίς / Αιθαλία – νυν Έλβα, Kαπρέαι – νυν Καπρι, Πιθηκούσες – νυν Ίσκια), Ιβηρική χερσόνησο, Γαλλία, βόρειο-ανατολική Ευρώπη, Βρετανία – Ιρλανδία).
Επίσης από την αρχαία ελληνική γραμματεία προκύπτει ότι οι αρχαίοι Έλληνες έχουν μεγάλη εξοικείωση με τις αστρονομικές παρατηρήσεις (βλ. λ.χ. τις αστρονομικές αναφορές των ορφικών ύμνων) και οι ναυτικοί της εποχής χρησιμοποιούν τους αστερισμούς για να προσανατολίζονται κατά την διάρκεια της νυχτερινής πλεύση τους. Άρα ταξείδευαν μέρα-νύχτα. Γι’ αυτό μεγάλη βαρύτητα στην έρευνα του ταξειδιού του Οδυσσέως, κατά Πετρίδη, έχουν οι αστρονομικές αναφορές της «Οδύσσειας». Αναφέρεται από τον Όμηρο ότι:
«ΑΡΚΤΟΝ Θ’ ΗΝ ΚΑΙ ΑΜΑΞΑΝ ΕΠΙΚΛΗΣΙΝ ΚΑΛΕΟΥΣΙΝ, ΗΤ’ ΑΥΤΟΥ ΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΚΑΙ Τ’ ΩΡΙΩΝΑ ΔΟΚΕΥΕΙ, ΟΙΗ Δ’ ΑΜΜΟΡΟΣ ΕΣΤΙ ΛΟΕΤΡΩΝ ΩΚΕΑΝΟΙΟ ΤΗΝ ΓΑΡ ΔΗ ΜΙΝ ΑΝΩΓΕ ΚΑΛΥΨΩ, ΔΙΑ ΘΕΑΩΝ, ΠΟΝΤΟΠΟΡΕΥΟΜΕΝΑΙ ΕΠ’ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΧΕΙΡΟΣ ΕΧΟΝΤΑ» (ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ, ε,273) δηλαδή: «και την Άρκτον (Μ. Άρκτο), που την ονομάζουν και Άμαξα, που κλωθογυρίζει αυτού και παραφυλάει τον Ωρίωνα και που μονάχα αυτή δεν λούζεται στον Ωκεανό».
Ο Ζ. Πετρίδη ως ικανός και πολύπειρος ιστιοπλόος μπόρεσε να επιβεβαιώσει ή και να διορθώσει (όπου αυτό ήταν απαραίτητο) τα συμπεράσματα της Ε. Μερτζ, με βάση τις αναφορές που υπάρχουν από τον Όμηρο για την διάρκεια του ταξειδιού του, από σταθμό σε σταθμό, και τις επιπρόσθετες λεπτομέρειες που τυχόν αναφέρονται (π.χ. κατεύθυνση ανέμου, πορεία πλοίου, περιγραφές των νησιών κλπ).
Παράδειγμα: Πού ήταν η ΑΙΟΛΙΑ, η νήσος του Αιόλου;
Γράφει ο Όμηρος: «ΔΩΚΕ ΜΟΙ ΕΚΔΕΙΡΑΣ ΑΣΚΟΝ ΒΟΟΝ ΕΝΝΕΩΡΟΙΟ, ΕΝΘΑ ΔΕ ΒΥΚΤΑΩΝ ΑΝΕΜΟΝ ΚΑΤΕΔΗΣΕ ΚΕΛΕΥΘΑ, ΚΕΙΝΟΝ ΓΑΡ ΤΑΜΙΗΝ ΑΝΕΜΩΝ ΠΟΙΗΣΕ ΚΡΟΝΙΩΝ ΗΜΕΝ ΠΑΥΜΕΝΑΙ ΗΔ’ ΟΡΝΥΜΕΝ ΟΝ Κ’ ΕΘΕΛΗΣΙΝ. ΝΗΙ Δ’ ΕΝΙ ΓΛΑΦΥΡΗ ΚΑΤΕΔΕΙ ΜΕΡΜΙΘΙ ΦΑΕΙΝΗ ΑΡΓΥΡΕΗ, ΗΝΑ ΜΗΤΙ ΠΑΡΑΠΝΕΥΣΗ ΟΛΙΓΟΝ ΠΕΡ, ΑΥΤΑΡ ΕΜΟΙ ΠΝΟΙΗΝ ΖΕΦΥΡΟΥ ΠΡΟΕΗΚΕΝ ΑΗΝΑΙ, ΟΦΡΑ ΦΕΡΟΙ ΝΗΑΣ ΤΕ ΚΑΙ ΑΥΤΟΥΣ» (βλ. Ομ. «ΟΔΥΣΣΕΙΑ», κ,19).
Δηλαδή:
«Μου έδωσε ένα ασκί εννιάχρονου βοδιού, που το έγδαρε, κι έκλεισε εκει μέσα τις κινήσεις των ανέμων, με τα πολλά τους βουητά, γιατί εκείνον είχε κάμει ο γιός του Κρόνου επιστάτη στους ανέμους, για να σταματάει και να αμολάει, όποιον του αρέσει. Και έδεσε το ασκί μέσα στο βαθουλωτό καράβι με γυαλιστερή, ασημένια κλωστή, για να μην φυσάει έστω και λίγο. Άφησε μονάχα τον ζέφυρο (δυτικό άνεμο) να φυσάει για χάρη μου, για να πάη στην πατρίδα και τα πλοία κι εμάς τους ίδιους».
Ώστε ο Αίολος παρακληθείς υπό του Ωδυσσέως εδέσμευσε όλους τους ανέμους, άφησε μόνον τον ούριον γι’ αυτόν. Με την αναφορά στον ζέφυρο – δυτικό άνεμο, σημαίνει ότι ο Οδυσσεύς ευρίσκετο δυτικώς της Ιθάκης και περίπου στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος με αυτήν.
Σημειώστε:
- Μαγιόρκα 39°37′0″N 2°59′0″E στις Γυμνησιες / Βαλεαριδες νήσους
- Λιπαρι 38°28′N 14°57′E
- Ιθάκη 38°23′59.28″N 20°41′21.11″E
«ΕΝΝΗΜΑΡ ΜΕΝ ΟΜΩΣ ΠΛΕΟΜΕΝ ΝΥΚΤΑΣ ΤΕ ΚΑΙ ΗΜΑΡ, ΤΗ ΔΕΚΑΤΗ Δ’ ΗΔΗ ΑΝΕΦΑΙΝΕΤΟ ΠΑΤΡΙΣ ΑΡΟΥΡΑ» (Ομ. ΟΔΥΣΣΕΙΑ, κ,28).
Δηλαδή: «Εννιά μερόνυχτα συνέχεια εταξειδεύαμε και στις δέκα άρχισε να ξεχωρίζει πια η γη της πατρίδας» (άρα η νήσος Αιολία πρέπει να είναι ένα νησί, δυτικά της Ιθάκης και απέχει απόσταση που ισοδυναμεί με ταξείδι 9 ημερών με ευνοϊκό άνεμο).
Η απόσταση:
- Lipari – Ιθάκη δεν υπερβαίνει τα 270 μίλια. Δια 9ήμερο πλου η μέση ταχύτητα είναι: 270 : 9 : 4 = 1,25 κόμβοι. Αλλά μία ωριαία ταχύτητα πλεύσης 1,25 κόμβων δεν είναι «εύνοια» του Αιόλου, αλλά μαρτύριο…, αφού 1 κόμβος ισούται με ένα ναυτικό μίλι ανά ώρα!
Αντιθέτως η απόσταση:
- Μαγιόρκα – Σαρδηνία – Σικελία – Ιθάκη είναι 870 μίλια. Δια 9ήμερο πλού η μέση ταχύτης είναι: 870 : 9 : 24 = 4,03 κόμβοι, δηλαδή μία ταχύτης ενός ήρεμου θαλάσσιου περιπάτου, δεκτή από πάσης απόψεως. Άρα, ιδού η «νήσος του Αιόλου»…» (βλ. Ζ. Πετρίδη «ΟΔΥΣΣΕΙΑ»).
Από τα ανωτέρω συμπεραίνεται ότι ο Οδυσσέας δεν έφτασε στην αμερικανική ήπειρο από τύχη, παρασυρόμενος από τα θαλάσσια ρεύματα (άποψη την οποία έχει η Ε. Μερτζ). Αποδεικνύεται ότι οι Έλληνες είχαν και ποντοπόρα πλοία, ισχυροτάτης κατασκευής, ταχέα και ευέλικτα. Γνώριζαν πολύ καλά και την ναυτική τέχνη, αλλά και την τέχνη του ναυτίλου, εκμεταλλευόμενοι τις δυο κινητήριες δυνάμεις των πλοίων: τα κουπιά και τα πανιά, για να οδηγήσουν τα σκάφη τους εκεί που επιθυμούσαν.
ΣΧΟΛΙΑ Γ. Λεκάκη:
1.Ο Όμηρος μιλά για τα λουτρά του Ωκεανού, και όχι του Πόντου, άρα του Ατλαντικού. Ωκεανός είναι η θάλασσα έξω από τις Ηράκλειες Στήλες του Γιβραλτάρ. Συμφωνεί ο Στράβων (c,26): «ΤΑΥΤΑ ΓΑΡ ΠΑΝΤΑ ΦΑΝΕΡΩΣ ΕΝ ΤΩ ΑΤΛΑΝΤΙΚΩ ΠΕΛΑΓΕΙ ΠΡΑΤΤΟΜΕΝΑ ΔΗΛΟΥΤΑΙ» / Όλα αυτά είναι φανερό ότι δηλώνονται [από τον Όμηρο] ως τελούμενα ατον Ατλαντικό Πέλαγος» (βλ. και Ζ. Πετρίδη «ΟΔΥΣΣΕΙΑ»).
2.Ο Όμηρος λέει πως η Καλυψώ του δίνει οδηγίες να έχει το «αστέρι πάντοτε ποντοπορώντας στο ζερβό του χέρι». Άρα τον Πολικό Αστέρα, ο οποίος δείχνει τον Βορρά. Άρα να μην τον χάσει από τα μάτια του. Άρα ο Οδυσσέας πλέει από Δύση προς Ανατολή και στο Βόρειο Ημισφαίριο.
3.Ο Όμηρος λέει, κατά τις οδηγίες, πως την 18η θα αρχίσουν να φαίνονται τα βαθύσκιωτα βουνά των Φαιάκων. Άρα εκμεταλλευόμενος και ακολουθώντας το Ωκεάνινο Ρεύμα (νυν Γκολφ Στριμ / Gulf stream), μετά από 18 ημέρες όντως φτάνεις στις ακτές της Ευρώπης. Άρα οι Φαίακες κατοικούσαν κάπου:
- στην Ιβηρική ή
- τις ΒΔ. ακτές της Αφρικής, νυν Μαρόκο ή
- τα νησιά που ευρίσκονται κοντά σε αυτές τις ακτές.
Από εκεί και πέρα δεν του δίνει άλλες οδηγίες. Ήταν απλό: θα δει τις Ηράκλειες Στήλες και θα εισέλθει στην Μεσόγειο, που γνωρίζει καλά.
4.Με τις παραπάνω σκέψεις, εξάγεται το συμπέρασμα πως ο Οδυσσέας είναι σε κάποιο νησί της Καραϊβικής, πιθανόν στην Κούβα[2], όπου ακόμη η παραδοσιακή λέγεται calypso[3], όπως και ένα ενδιάμεσο χρώμα μεταξύ μπλε και πράσινου, το γαλαζοπράσινο χρώμα. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΠΡΟΣΕΧΩΣ.
ΟΔΥΣΣΕΙΑ – ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Τέτρατον ἦμαρ ἔην, καὶ τῷ τετέλεστο ἅπαντα·
τῷ δ᾽ ἄρα πέμπτῳ πέμπ᾽ ἀπὸ νήσου δῖα Καλυψώ,
εἵματά τ᾽ ἀμφιέσασα θυώδεα καὶ λούσασα.
ἐν δέ οἱ ἀσκὸν ἔθηκε θεὰ μέλανος οἴνοιο
τὸν ἕτερον, ἕτερον δ᾽ ὕδατος μέγαν, ἐν δὲ καὶ ᾖα
κωρύκῳ, ἐν δέ οἱ ὄψα τίθει μενοεικέα πολλά·
οὖρον δὲ προέηκεν ἀπήμονά τε λιαρόν τε.
γηθόσυνος δ᾽ οὔρῳ πέτασ᾽ ἱστία δῖος Ὀδυσσεύς.
αὐτὰρ ὁ πηδαλίῳ ἰθύνετο τεχνηέντως
ἥμενος· οὐδέ οἱ ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτε
Πληϊάδας τ᾽ ἐσορῶντι καὶ ὀψὲ δύοντα Βοώτην
Ἄρκτον θ᾽, ἣν καὶ ἄμαξαν ἐπίκλησιν καλέουσιν,
ἥ τ᾽ αὐτοῦ στρέφεται καί τ᾽ Ὠρίωνα δοκεύει,
οἴη δ᾽ ἄμμορός ἐστι λοετρῶν Ὠκεανοῖο·
τὴν γὰρ δή μιν ἄνωγε Καλυψώ, δῖα θεάων,
ποντοπορευέμεναι ἐπ᾽ ἀριστερὰ χειρὸς ἔχοντα.
ἑπτὰ δὲ καὶ δέκα μὲν πλέεν ἤματα ποντοπορεύων,
ὀκτωκαιδεκάτῃ δ᾽ ἐφάνη ὄρεα σκιόεντα
γαίης Φαιήκων, ὅθι τ᾽ ἄγχιστον πέλεν αὐτῷ·
εἴσατο δ᾽ ὡς ὅτε ῥινὸν ἐν ἠεροειδέϊ πόντῳ.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 2.2.1996.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Ομ. Οδ. α 262-281, ιδίως 271-281. Απόδ. Μαρωνίτης.
- ΑΞΙΩΤΗΣ Θ. «ΝΕΟ ΦΩΣ ΣΤΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ», εκδ. «ΣΜΥΡΝΙΩΤΑΚΗ».
- Λεκάκης Γ. «Ελληνική Μυθολογία».
- Mattievich E. «ΤΑΞΕΙΔΙ ΣΤΗΝ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΟΛΑΣΗ», εκδ. «Εκάτη».
- Mertz H. «WINE DARK SEA», 1965 / ελληνικά «ΟΙΝΩΨ ΠΟΝΤΟΣ», εκδ. «ΝΕΑ ΘΕΣΙΣ», 1995.
- Πασσας Ιω. «Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ», εκδ. Εγκυκλοπαίδεια του ΗΛΙΟΥ.
- Πετρίδης Ζ. «Οδύσσεια, μια ναυτική εποποιϊα προϊστορικών Ελλήνων εις την Αμερικήν», 1994.
- «Το πραγματικό ταξείδι του Οδυσσέα», tapatalk.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] ΠΗΓΗ: Πετρίδης Ζ. «ΟΔΥΣΣΕΙΑ».
[2] Επισήμως το όνομα Κούβα είναι παραφθορά της λέξης cubanacán, στην γλώσσα Taíno, δηλ.το όνομα που χρησιμοποιούσαν οι ιθαγενείς του νησιού Ισπανιόλα, για να αναφέρουν όλη αυτήν την περιοχή, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο ημερολόγιο του Χριστόφορου Κολόμβου. Αλλά το αρχικό ημερολόγιό του δεν έχει διατηρηθεί.
Κατ’ άλλους, από την… αραβική λέξη coba = τζαμί με τρούλλο, επειδή τα βουνά του νησιου μοιάζουν με τέτοιο, από το Μπαριάι, το πρώτο μέρος στην Κούβα όπου αποβιβάστηκε ο Κολόμβος.
Ή από την πορτογαλική πόλη Κούβα – αυτό υποστηρίζεται από όσους υποστηρίζουν ότι ο Χριστόφορος Κολόμβος ήταν πορτογαλικής καταγωγής.
Το ότι η Κούβα είναι ένα νησί-κόμβος για όλην την περιοχή δεν πέρασε από κανενός το μυαλό…
[3] Το μουσικο είδος λέγεται ότι έχει πατρίδα το Τρινιντάντ και Τομπάγκο. Δημοφιλές και στην Βενεζουέλα (Μπολιβάρ), την Κόστα Ρίκα (επαρχία Λιμόν), τις Αντίλλες, τα νησιά Σαν Αντρές και Προβιντένσια στην Κολομβία, τον Παναμά (επαρχίες Μπόκας ντελ Τόρο και Κολόν), το Πουέρτο Ρίκο, τα Μπαρμπάντος, την Βόρεια Βραζιλία (κυρίως η πολιτεία Παρά), την Ονδούρα, την Τζαμάικα, την Νικαράγουα, την Γουατεμάλα – γενικώς σε μεγάλο μέρος των ακτών της Κεντρικής Αμερικής στην Καραϊβική.
ομηρος Οδυσσεας αμερικη Λεκακης ομηρου Οδυσσεια Οδυσσευς ιθακη επιστροφη Οδυσσεα καλυψω
