Η αρχαιότερη ελληνική αλφαβητική επιγραφή είναι του 9ου αι. π.Χ. – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Οι πινακίδες για γραφή ήταν γνωστές στον Όμηρο και τις αναφέρει. Σε μια διπλωμένη πινακίδα, λ.χ. ο Προίτος έγραψε τα «θανατηφόρα σημάδια», που προορίζονταν να στείλουν τον Βελλεροφόντη στον θάνατό του (βλ. Ομ. «Ιλιάς», VI:168-179).

Η πινακίδα MS 108 έχει, μέχρι στιγμής, για το ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΓΡΑΠΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ.

Το χειρόγραφο ελληνικό κείμενο / κώδικας είναι γραμμένο σε χαλκό από την Κύπρο. Είναι γραμμένο περίπου το 800 π.Χ. Ο κώδικας αρχικώς αποτελείτο από τουλάχιστον 5 πινακίδες!

Οι παραπάνω δυο πινακίδες[1] (21 x 13 εκατ). και μία στήλη (19 x 10 εκατ.), έχουν 20-23 γραμμές σε αρχαϊκά ελληνικά κεφαλαία γράμματα. Είναι γραμμένες από δυο ή περισσότερους γραφείς.

Ήταν «βιβλιοδετημένες» (δεμένες), με αρμαθιές και στις δύο πλευρές, έτσι ώστε να διπλώνουν (σαν ακορντεόν) με τρύπες και στις 4 γωνίες και των δύο πινακίδων!

Έτσι, αυτές οι πλάκες είναι:

• το αρχαιότερο ελληνικό και άρα και ευρωπαϊκό αλφάβητο
• το αρχαιότερο ελληνικό αλφαβητικό χειρόγραφο που σώζεται
• οι αρχαιότερες πινακίδες[2] για γραφή που υπάρχουν και
• μέρος του αρχαιότερου βιβλίου στον κόσμο, σε μορφή κώδικα. – Το “χρυσό βιβλίο του Στρυμόνα” χρονολογείται στον 7ο αι. π.Χ. ” – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ.

Πριν από την εύρεση του παρόντος, η αρχαιότερη ελληνική αλφαβητική επιγραφή, οποιουδήποτε μήκους, ήταν η οινοχόη του Διπύλου από τον Κεραμεικό Αθηνών, που χρονολογείται περίπου στο 740 π.Χ. Άλλες αρχαίες σύντομες επιγραφές χρονολογούνται περίπου στα μέσα του 8^ου αιώνα π.Χ. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ.

Βρέθηκε σε ανασκαφη στο Φαγιούμ – μια ελληνική περιοχή της Αιγύπτου – από τον καθηγητή A. Suryal Atiyah [Πανεπ. Γιούτα, ΗΠΑ, περ. 1960 – βλ. H. P. Kraus Cat. 165 (1983):25].

Το αρχαίο ελληνικό αλφάβητο σε αυτές τις πλάκες ονομάζεται πλέον διεθνώς (κακώς)  «αλφάβητο Φαγιούμ» – ενώ θα έπρεπε να ονομάζεται «ελληνικό αλφάβητο Φαγιούμ». Και προκύπτει το εξής λογικό ερώτημα: Πώς είναι δυνατόν στην Αίγυπτο να βρέθηκε ελληνική αλφαβητική γραφή και στην κυρίως Ελλάδα, γενέτειρά της, όχι;

Το κείμενο έχει και μερικές από αυτές που ατυχώς η επίσημη επιστήμη της Φιλολογίας / Γλωσσολογίας λέει «βορειοσημιτικές» («φοινικικές») μορφές 22 γραμμάτων (ως γνωστόν οι ΣημιτοΦοίνικες δεν είχαν φωνήεντα).

• ΔΙΑΒΑΣΤΕ περι ΦΟΙΝΙΚΙΚΟΥ ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ, ΕΔΩ.
• ΔΕΙΤΕ την σχετική ομιλία “Οι αποσιωπηθείσες φιλολογικές πηγές για την ελληνική προέλευση των γραμμάτων του Ελληνικού Αλφαβητου” του καθ. Αντ. Αντωνάκου, ΕΔΩ.

Κάθε ελληνική σειρά εναλλάσσεται με την φοινικική, σε συνεχείς ανάδρομες γραμμές. Άρα αντιπροσωπεύει την αρχαιότερη και πληρέστερη σύνδεση των ελληνικών γραμμάτων με τις «φοινικικές» μορφές τους. (Κάτι σαν την «Πέτρα της Ροζέττας»).

Οι 3 αυτές πινακίδες δεν εκτέθηκαν ποτέ στην Ελλάδα. Αντιθέτως εκτέθηκαν στο:

• Conference of European National Librarians, Oslo, Σεπτ. 1994.
• “Preservation for access: Originals and copies”, στο 1st International Memory of the World Conference, που οργανώθηκε από το Norwegian Commission for UNESCO και την National Library of Norway, στο Astrup Fearnley Museum of Modern Art, Οσλο, 3 Ιουν. – 14 Ιουλ. 1996. και
• The Norwegian Institute of Palaeography and Historical Philology (PHI), Oslo, 13.10.2003-6.2005.

ΠΗΓΗ: R. D. Woodward, D. A. Scott, P. K. McCarter, B. Zuckerman, M. Lundberg στο Papyrologica Florentina, vol. XXXV. Rosario Pintaudi: Papyri Graecae Schøyen. Firenze, Edizioni Gonnelli, 2005 (Manuscripts in The Schøyen Collection V: Greek papyri, vol. I), pp. 149-160. Schoyen Collection. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 5.12.2005.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Η τρίτη πινακίδα, που αρχικώς ήταν δεμένη με αυτές, είναι το «Αλφάβητο του Würzburg» / “The er Alphabettafel”, που εκδόθηκε από τον A. Henbeck στο «Würzburger Jahrbücher für Altertumswissenschaft» (τ. 12, σελ. 7-20, 1986) και φυλάσσεται στο Πανεπιστήμιο του Würzburg, στο Μουσείο M. von Wagner.

Η τέταρτη ανήκει σε ιδιώτη συλλέκτη!

[2] Άλλες αρχαίες πινακίδες γραφής του 8ου είναι:

• δυο από τον Νεβρώδ, η μία από ελεφαντόδοντο, η άλλη από ξύλο καρυδιάς, χρονολογημένες στο 707 – 705 π.Χ. (8ος αι. π.Χ.). Και
• μια ξύλινη πινακίδα νεοχεττιτικής εποχής (βλ. Roberts / Skeat «Η Γέννηση του Κώδικα», σελ. 11-12).
• Η αρχαιότερη ελληνική αλφαβητική γραφή είναι του 9^ου α. π.Χ.

  αρχαιοτερη ελληνικη αλφαβητικη επιγραφη 9ος αιωνας πΧ Λεκακης αρχαιες πινακιδες γραφης ομηρος διπλωμενη πινακιδα, Προιτος θανατηφορα σημαδια Βελλεροφοντης θανατος Ομηρου Ιλιας ιλιαδα αρχαια πινακιδα ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΓΡΑΠΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ χειρογραφο κειμενο κωδικας γραμμενος χαλκος Κυπρος γραμμενο 800 πΧ κωδιξ στηλη γραμμες αρχαικα ελληνικα κεφαλαια γραμματα γραμμενη γραφεας γραφευς βιβλιοδεσια δεμενο τρυπα αρχαιο αρχαια αρχαιος ελληνικος ευρωπαικο αλφαβητος χειρογραφα αρχαιοτερες γραφη αρχαιοτερο βιβλιο κοσμο, κοσμου μορφη κωδικοποιημενη ευρημα αλφαβητα επιγραφες οινοχοη Διπυλου διπυλο διπυλον Κεραμεικος Αθηνων, Κεραμικος Αθηνας αθηναι Κεραμεικου Αθηνα 740 8^ος ανασκαφη Φαγιουμ Αιγυπτου, Αιγυπτος πλακα Γλωσσολογια φιλολογια βορειοσημιτικο φοινικικο γραμματα φοινικικη αναδρομη γραμμη συνδεση πετρα της Ροζεττας Ροζετας Ροζεττα Ροζετα παπυρολογια Papyrologica Florentina, εκθεση Αλφαβητο του Würzburg Alphabettafel Wurzburg βιρτσμπουργκ γερμανια Πανεπιστημιο Μουσειο βαγκνερ Wagner ιδιωτης συλλεκτης γραφης Νεβρωδ, ελεφαντοδοντο, ξυλο καρυδια 707 – 705 ξυλινη νεοχεττιτικη εποχη χεττιτικη χεττιτες χετταιοι παλαιογραφια