Του Γιώργου Λεκάκη
Τα πρώτα απολιθώματα πρωτανθρωπων Homo naledi ηλικίας 300.000 χρόνων, βρέθηκαν στον απομακρυσμένο θάλαμο Dinaledi το 2013 στο σπηλαιοσύστημα Rising Star της Νότιας Αφρικής από τον L. Berger (Πανεπ. Witwatersrand και τους συναδέλφους του). Ο θάλαμος είναι εξαιρετικά στενός, απαιτώντας από τον Μπέργκερ να χάσει 55 κιλά για να μπορέσει να διασχίσει ο ίδιος τον θάλαμο το 2022. Αυτός και η ομάδα του συνεχίζουν να αποκαλύπτουν νέα στοιχεία για το πώς ζούσε ο Χομο Ναλέντι.
Στην αναζήτησή τους να κατανοήσουν την ανθρώπινη προέλευση, ο εξερευνητής του National Geographic και παγκοσμίου φήμης παλαιοανθρωπολόγος L. Berger και η ομάδα του ανακάλυψαν νέα στοιχεία στο σπηλαιοσύστημα Rising Star στην Ν. Αφρική, που υποδηλώνουν ότι ο Homo naledi – ένα εξαφανισμένο είδος ανθρώπου:
- έθαβε τους νεκρούς του και
- χρησιμοποιούσε σύμβολα για την δημιουργία νοημάτων
– συμπεριφορές που θεωρούνταν αποκλειστικές για ανθρώπους με μεγάλο εγκέφαλο! Αυτά τα ευρήματα αλλάζουν την γνώση μας για την ανθρώπινη εξέλιξη!
Επί πλέον, η ομάδα βρήκε σκόπιμα χαραγμένα σύμβολα στους τοίχους των σπηλαίων, τα οποία θα μπορούσαν να είναι ηλικίας 241.000 – 335.000 χρόνων – και θα εξεταστούν περαιτέρω! Αυτά τα σύμβολα, που περιλαμβάνουν βαθειά εντυπωμένα γεωμετρικά σχήματα, βρέθηκαν σε επιφάνειες που φαίνεται ότι είχαν προετοιμαστεί και λειανθεί. Οι γραμμές φάνηκε να έχουν γίνει επανειλημμένα, περνώντας προσεκτικά ένα μυτερό ή αιχμηρό εργαλείο μέσα από τις αυλακώσεις.
- Η δημιουργία παρόμοιων συμβόλων έχει επίσης τεκμηριωθεί και στους Νεάντερταλ (Homo neanderthalensis) σχεδόν πριν από 60.000 χρόνια και στους πρώιμους Χόμο Σάπιενς στην Νότια Αφρική πριν από περίπου 80.000 χρόνια.
Τέτοια σκόπιμα σχέδια, τα οποία ερμηνεύονται ευρέως ως σημαίνουσα καταγραφή και μετάδοση πληροφοριών με ανθεκτικό τρόπο, και αναγνωρίζονται ως ένα σημαντικό γνωστικό βήμα στην ανθρώπινη εξέλιξη.
ΠΗΓΗ: Berger «Cave of Bones: A True Story of Discovery, Adventure, and Human Origins», National Geographic Books, 2023. Τα ευρήματα του Μπέργκερ θα παρουσιαστούν επίσης στο «UNKNOWN: Cave of Bones» του Netflix, 17.7.2023. Και στο συνέδριο του Richard Leakey Memorial Conference στο Πανεπιστήμιο Stony Brook, 5.6.2023. National Geographic, 5.6.2023. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 6.6.2023.
Η πρωτεωμική ανάλυση 20 δοντιών Homo naledi από το Rising Starδιαπίστωσε ότι όλα τα άτομα στα οποία ανήκαν, ήταν θηλυκά (παραπάνω φωτ.), καθώς κανένα από αυτά δεν είχε μια γονιδιακή παραλλαγή, η οποία ευρίσκεται μόνον σε βιολογικά αρσενικά. Η μελέτη των οστών υποδηλώνει ότι αντιπροσωπεύουν σχεδόν δύο δωδεκάδες άτομα που είχαν μικρούς εγκεφάλους και άνω μέρη του σώματος, αλλά πρόσωπα, χέρια και κάτω άκρα που έμοιαζαν περισσότερο με αυτά των σύγχρονων ανθρώπων / Homo Sapiens. Ο κ. Berger και οι συνάδελφοί του είχαν προηγουμένως υποστηρίξει ότι τα άτομα Homo naledi που ανακτήθηκαν από το σπήλαιο είχαν ταφεί εκεί, αλλά οι επικριτές τους απάντησαν ότι μια τέτοια περίπλοκη συμπεριφορά θα ήταν ασυνήθιστη για αρχανθρωπους με τόσο μικρούς εγκεφάλους. «Ο πιο πιθανός λόγος για αυτά τα αποτελέσματα είναι, κατά την γνώμη μου, η πολιτισμική επιλογή μετά θάνατον, για την ταφή με βάση το φύλο», δήλωσε ο κ. Berger. Η πρωτεωμική ανάλυση δείχνει επίσης ότι ο Homo naledi μοιράζεται μια γονιδιακή παραλλαγή που σχετίζεται με την παραγωγή κολλαγόνου με τον Paranthropus robustus, έναν επίσης πρωτάνθρωπο, με τεράστιο πρόσωπο και δόντια, που έζησε στην Νότια Αφρική πριν από περίπου 1.000.000 – 2.000.000 χρόνια! Δεν είναι σαφές πώς μπορεί να συγγενεύουν τα δύο είδη. «Είναι ακόμα νωρίς για δειγματοληψία απολιθωμένων πρωτανθρωπων με αρχαίες πρωτεΐνες και μέχρι να δημιουργήσουμε ένα καλύτερο, μεγαλύτερο δείγμα. Απλά δεν γνωρίζουμε», εξήγησε ο κ. Berger. Συνολικώς, η μελέτη βοήθησε τους ερευνητές να κατανοήσουν γιατί παρατηρήθηκε τόσο μικρή διακύμανση μεταξύ των υπολειμμάτων των ατόμων Homo naledi. «Πιθανότατα επειδή θα μπορούσαν όλα τα άτομα να ανήκουν στο ίδιο φύλο», δήλωσε η P. Madupe του Ινστιτούτου Max Planck για την Εξελικτική Ανθρωπολογία. – ΠΗΓΗ: P. P. Madupe, κ.ά. “Proteomic analysis of dental enamel from 20 Homo naledi individuals shows no male markers”, Cell, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 24.6.2026.
