Του Γιώργου Λεκάκη
Ο Μίλων ο Κροτωνιάτης (γεννηθείς το 557 π.Χ. – αλλά δεν θέλησαν να καταγράψουν το ότι πέθανε και πότε!), ο του Διοτίμου, ήταν αρχαίος Έλλην παλαιστής αθλητής από την Καλαβρία της Μεγάλης Ελλάδας / Κατω Ιταλίας – νικητής σε 6 Ολυμπιάδες, 5 φορές στην κατηγορία των ανδρών (540 – 512 π.Χ.) και μία στην κατηγορία παίδων (όταν ήταν 15 ετών). Μια φορά απ’ αυτές εσήκωσε έναν 4χρονο ταύρο στους ώμους του και έκανε τον γύρο του ολυμπιακού σταδίου με αυτόν, 4 φορές. Ιδιαιτέρα τεχνική του η ορθοπαλάμη. Δεν κατάφερε να γίνει και 7η φορά Ολυμπιονίκης, επειδή ο συμπατριώτης του, Τιμασίθεος, κατά πολύ νεώτερός του (18χρονος), και πρωτοπόρος στην τεχνική του ακροχειρίζειν, τον απέφυγε επιδέξια. Ο αγώνας φαίνεται να έληξε ισόπαλος.
Ο Μίλων ανεδείχθη επίσης:
Δηλαδή ήταν συνολικώς 6 φορές περιοδονίκης – δηλ. αθλητής που είχε 6 φορές κερδίσει και τους 4 Πανελλήνιους Αγώνες μέσα σε έναν 4ετή κύκλο. Ο Μίλων ήταν:
- ο πρώτος περιοδονίκης του οποίου το όνομα έχει καταγραφεί και
- ο μόνος 6 φορές περιοδονίκης σε όλην την αρχαιότητα.
Είχε 33 νίκες σε στεφανίτες (πανελλήνιους) αγώνες μέσα σε τουλάχιστον 24 χρόνια. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ σχετικώς το βιβλίο του Γ. Λεκάκης «Ολυμπιακοί Αγώνες».
Εκτός όμως από σπουδαίος αθλητής, με αξιοζήλευτη σταδιοδρομία, ήταν και σπουδαίος πολεμιστής: Είχε οδηγήσει τους συμπατριώτες του στον στρατιωτικό θρίαμβο επί των Συβαριτών (510 π.Χ.) ενδεδυμένος σαν τον Ηρακλή, φορώντας τον ολυμπιακό κότινο στο κεφάλι, με λεοντή επί των ώμων του και ρόπαλο στο χέρι.[1]
Ο Μίλων ήταν πυθαγόρειος, οπαδός του Σαμίου φιλόσοφου Πυθαγόρα[2], και ανήκε στην αριστοκρατική μερίδα του Κρότωνος. Ήταν και σύντροφος του Πυθαγόρου. Κάποτε μάλιστα του έσωσε την ζωή όταν συγκράτησε μια οροφή που ήταν έτοιμη να πέσει κατά πάνω του. Μάλλον ήταν και γαμβρός του, αφού είχε νυμφευθεί την κόρη του φιλοσόφου, Μυΐα. Ο Πυθαγόρας πέθανε στο σπίτι του Μίλωνα κατά την διάρκεια πυρκαγιάς.[3] Αυτό καταρρίπτει την άποψη ότι ήταν αμόρφωτος και άξεστος, αφού οι Πυθαγόρειοι, δεν θα δέχονταν στις τάξεις τους έναν τέτοιο άνθρωπο, χωρίς θρησκευτική και φιλοσοφική παιδεία και χωρίς πνευματικές ικανότητες,
Γύρω από το όνομα του θρυλικού Μίλωνα, είχαν γραφτεί / πλαστεί και διάφορες ιστορίες για την ρώμη και την μυϊκή του δύναμη:
- Δάμαζε άγρια βόδια!
- Κτύπησε με το χέρι του ένα ταύρο και τον σκότωσε! Και μετά τον έφαγε όλον μέσα σε μια μέρα! [4]
- Κατανάλωνε τακτικά 5 κιλά κρέας, 5 κιλά ψωμί και έπινε τρεις κανάτες κρασί (σχεδόν 10 λίτρα) σε κάθε του γεύμα.[5]
- Θεωρείται ο εφευρέτης της προπόνησης με προοδευτική επιβάρυνση με την σταδιακή αύξηση της αντίστασης, αφού κατά την διάρκεια της προετοιμασίας του για τους αγώνες, άρχισε σηκώνοντας ένα μοσχαράκι και να βαδίζει με αυτό μια κάποια απόσταση και με τον καιρό που το μοσχάρι μεγάλωνε, ο Μίλων αποκτούσε όλο και μεγαλύτερη δύναμη!
- Μπορούσε να σταθεί πάνω σε έναν δίσκο, αλειμμένο με λάδι, χωρίς κανεις να μπορεί να τον μετατοπίσει.[6]
- Μπορούσε να κρατήσει στο χέρι του ένα ρόδι, χωρίς κανείς να μπορεί να του το πάρει από το χέρι – εκτός της γυναίκας του – και χωρίς αυτό να σπάσει. Η αγαπημένη του, σε αγώνες μαζί του, του επήρε εύκολα το ρόδι περισσότερες από μία φορές![7] [Υπήρχε αγαλμα με τον Μίλωνα να δίνει στην Ήρα το αγαπημένο της φρούτο].
- Μετέφερε ο ίδιος το άγαλμά του στην ιερά Άλτι.
- Μπορούσε να δέσει ένα κορδόνι στο κεφάλι του και να το σπάσει με την δύναμη των φλεβών του κρατώντας την αναπνοή του!
- Προκάλεσε όσους ήταν πρόθυμοι να προσπαθήσουν να χωρίσουν το μικρό του δάκτυλο από την τεντωμένη παλάμη του. Αλλά κανείς δεν μπόρεσε να κουνήσει το μικρό του δακτυλάκι από το τεντωμένο χέρι του!
Περιζήτητος σε όλον τον κόσμο, μέχρι και οι Πέρσες βασιλείς Δαρείος, Υστάσπης και Ξέρξηςτον προσκάλεσαν μάταια να τους επισκεφτεί. Έγινε συγγενής με τον ιατρό του Δαρείου, τον Δημόκηδη, επίσης από τον Κρότωνα, δίνοντάς του την κόρη του σε γάμο, για την οποία ο ιατρός επλήρωσε ένα μεγάλο ποσόν.[8]
Επήρε ομως το μάθημά του, από έναν απλό βοσκό, τον Τιτορμό, που σήκωνε μια τεράστια πέτρα για να φράζει το μαντρί του, που ο Μίλων δεν μπορούσε ούτε καν να κουνήσει! Τότε κατάλαβε πως όσο δυνατός και να είσαι, πάντα θα υπάρχει κάποιος πιο δυνατός από εσένα!
Θάνατος
Ο Μίλων πέθανε όταν κατά την διάρκεια ενός περιπάτου του στο δάσος είδε έναν κορμό δένδρου βελανιδιάς ή ελιάς, σε ιερό χώρο της θεάς Ήρας, ενώπιο του ναού της Ήρας Λακινίας, τον οποίον είχαν αφήσει οι ξυλοκόποι μαζί με τις σφήνες. Μη μπορώντας να αντισταθεί στην πρόκληση να δοκιμάσει την δύναμή του, προσπάθησε να τον σχίσει με γυμνά χέρια. Κατά την προσπάθειά του αυτή όμως, οι σφήνες γλίστρησαν και τα χέρια του πιάστηκαν στον κορμό. Άλλοι λεν πως η θεά Ήρα, εξοργισμένη από αυτήν την ιερόσυλη πράξη, τον τιμώρησε κάνοντάς τον να χάσει την δύναμή του και παρέμεινε παγιδευμένος μέσα στον κορμό. Ο Οβίδιος γράφει γι’ αυτό στο «Ibis»: «Σαν τον Μίλωνα, βυθίζεις τα χέρια σου σε μια σχισμή βελανιδιάς και από αυτήν την σχισμή δεν θα απελευθερώσεις πλέον τα χέρια σου» […] «Ο γέρο-Μίλων έκλαιγε, βλέποντας ότι τα δυνατά του χέρια είχαν γίνει πλέον ανίσχυρα». Έτσι όταν νύχτωσε τον κατασπάραξαν οι λύκοι και τα λιοντάρια.[9]
Στην τέχνη
Διάσημα έργα γλυπτά, πίνακες, αλλά και λογοτεχνικά φιλοτεχνήθηκαν από την ιστορία του. Ο Τολστόι έγραψε το ποίημα «Άκουσα για το κατόρθωμα του μαχητή του Κρότωνα» (δημοσιεύτηκε το 1873). Επίσης, ο Φρ. Ραμπελαί (στο έργο του «Γαργαντούας και Πανταγκρουέλ»), ο Σαίξπηρ (στο «Τρωίλος και Χρυσηίδα»), ο Αλ. Δουμάς (στο «Είκοσι Χρόνια Μετά» και στο «Ο Υποκόμης της Βραγκελόν»), ο Μπαλζάκ (στις «Χαμένες Ψευδαισθήσεις»), η Εμ. Μπροντέ (στα «Ανεμοδαρμένα Ύψη», ο Θ. Γκωτιέ (στο «Καπετάνιος Φρακάσα»), κ.ά.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «Ολυμπιακοί Αγώνες», 2006. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.12.2006.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Ηρόδοτος (3.137), Πίνδαρος, Πλούταρχος, Aulus Gellius, κ.ά.
- Boardman J. «The Cambridge Ancient History».
- Guthrie W. K. C. – W. K. Chambers Guthrie «A History of Greek Philosophy: The Earlier Presocratics and the Pythagoreans».
- Harris H. A. “Έλληνες Αθλητές και Αθλητισμός”, εκδ. Hutchinson & Co. Λονδίνο, 1964.
- Kyle D. G. «Sport and spectacle in the ancient world».
- Spivey N. «The Ancient Olympics».
- Decker W. «Αρχαίοι κορυφαίοι αθλητές. Βιογραφίες αθλητών από την Αρχαία Εγγύς Ανατολή, την Αίγυπτο και την Ελλάδα», εκδ. Arete-Verlag, Hildesheim, 2014.
- Roubineau J.-M. «Milon de Crotone ή η εφεύρεση του αθλητισμού», εκδ. Presses universitaires de France, Παρίσι 2016.
- Visa-Ondarçuhu V. «Milon de Crotone», στο «Héros et voyageurs Grecs dans l’Occident Romain», εκδ. de Boccard, Παρίσι 1997.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] ΠΗΓΗ: Θ. Ιεραπολίτης.
[2] Κάποιοι αναφέρουν ότι δεν πρόκειται για τον φιλόσοφο Πυθαγόρα, αλλά για κάποιον συνωνόματό του προπονητή. Αλλά πιο πιθανόν ο φιλόσοφος να είναι και ο προπονητής.
[3] ΠΗΓΗ: Διογένης ο Λαέρτιος (VIII, 39).
[4] ΠΗΓΗ: Γάιος Ιούλιος Σολινός.
[5] ΠΗΓΗ: Αθήναιος Ναυκρατίτης (2ος αι. μ.Χ.).
[6] ΠΗΓΗ: περιηγητής Παυσανίας.
[7] ΠΗΓΗ: Κλαύδιος Αιλιανός.
[8] ΠΗΓΗ: Ηρόδοτος.
[9] «…ἀποθανεῖν δὲ ὑπὸ θηρίων φασὶν αὐτόν: ἐπιτυχεῖν γὰρ αὐτὸν ἐν τῇ Κροτωνιάτιδι αὐαινομένῳ ξύλῳ, σφῆνες δὲ ἐγκείμενοι διίστασαν τὸ ξύλον: ὁ δὲ ὑπὸ φρονήματος ὁ Μίλων καθίησι τὰς χεῖρας ἐς τὸ ξύλον, ὀλισθάνουσί τε δὴ οἱ σφῆνες καὶ ἐχόμενος ὁ Μίλων ὑπὸ τοῦ ξύλου λύκοις ἐγίνετο εὕρημα. μάλιστα δέ πως τὸ θηρίον τοῦτο ἐν τῇ Κροτωνιάτιδι πολύ τε νέμεται καὶ ἄφθονον» – ΠΗΓΗ: Παυσανίας Ηλιακα, Β΄, 6.14.8.
Μιλων Κροτωνιατης, αηττητος αρχαιος ελλην παλαιστης μιλωνας αθλητης Λεκακης κροτων κροτωνας
