ΤΟΙΣ ΕΝΤΕΥΞΟΜΕΝΟΙΣ
ΕΙΣ τὴν δευτέρα» ἔκδοσιν τῆς κατὰ τὸν ὑπὲρ ἐλευθερίας ἀγῶνα ἱστορίας τῶν Ἀθηνῶν παρένειρα καὶ ἀρχαιολογικά τινα περὶ δήμων, καὶ ταῦτα ἐν παρόδῳ ὡς πάρεργα.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΘΗΝΩΝ, ΕΔΩ.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΤΤΙΚΗΣ, ΕΔΩ.
Οἱ περὶ τὰ τοιαῦτα ἐσπουδακότες καὶ οἱ δυνάμενοι νὰ κρίνωσι τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ πολλῆς ἐχόμενον πιθανότητος, παρεδέχθησαν τὰς κρίσεις μου. Ἐκ τούτων μὲ ἐπρότρεψαν τινὲς φιλικῶς νὰ ἐπιχειρήσω τὴν ἀκολουθίαν τῆς ἀνευρέσεως καὶ τῶν λοιπῶν δήμων τῆς χώρας. Ἡ προτροπὴ αὕτη μοὶ ἔνυξε τὴν φιλοτιμίαν· τὸ ἐπιχείρημα ὅμως ἐργωδέστατον διὰ τὴν τοσαύτην καὶ τηλικαύτην μεταβολὴν καὶ ἀλλοίωσιν τῶν πραγμάτων ἀπὸ τοῦ φωτὸς εἰς τὸ σκότος. Ἀφοῦ ἡ Ἀττικὴ, ὡς καὶ ἡ λοιπὴ Ἑλλὰς, κατεστράφη ὁλοτελῶς εἰς τὸ πολυχρόνιον κράτος τῆς ἀπαιδευσίας, εἶνε τῶν ἀδυνάτων νὰ γένῃ ἐν πᾶσι τελεία καὶ ἀπλανὴς ἡ ἀνεύρεσις τῶν ἀπολωλότων· ἀφοῦ μάλιστα πολλοὶ τῶν δήμων τῆς ἀρχαιότητος διὰ τοὺς ἐν αὐτοῖς ναοὺς τῶν ἁγίων μετωνομάσθησαν ὑπὸ τὰ ὀνόματα τούτων· καὶ ἄλλοι τινὲς ἐρημωθέντες ἐκ τῶν περιστάσεων, καὶ κατὰ συνέπειαν γενόμενοι κτήματα ἰδιοκτημόνων Χριστιανῶν καὶ Τούρκων, προσέλαβεν ἕκαστος τοῦ κυρίου τὸ ὄνομα. Καὶ ἐκτὸς ὅλων τούτων ἔπαθον καὶ διαιρέσεις, καὶ ὑποδιαιρέσεις, καὶ συνδυασμοὺς μετ’ ἄλλων, σχηματισθέντες εἰς διάφορα τμήματα, ὀνομασθέντα ὑπὸ μὲν τῶν κρατούντων Χριστιανῶν Ὑποστατικὰ, ὑπὸ δὲ τῶν Τούρκων Τζεφτλήκια. Οὐχ ἧττον δὲ καὶ οἱ ἔποικοι Ἀλβανοὶ ἐπέφερον παραφθορὰν καὶ ἀλλοίωσιν πολλῶν ὀνομάτων δήμων τε καὶ χωρίων. Καὶ ἂν ταῦτα ἐγένοντο ἐπὶ τῶν χρόνων τοῦ σκότους καὶ τῆς ἀπαιδευσίας, εἰσὶ συγγνωστέοι οἱ ἄνθρωποι τῶν χρόνων ἐκείνων· ἀλλ’ ὅταν κατὰ τὸν παρόντα αἰῶνα ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος ἐμπιστευθεῖσα εἰς καθηγητὰς τῆς ἀρχαιολογίας ἀνατίθησιν αὐτοῖς τὸν νέον σχηματισμὸν πέντε ἢ ἓξ δήμων τῆς Ἀττικῆς, καὶ δὲν εὑρίσκει εἰς αὐτοὺς τὴν ἀναγκαίαν γνῶσιν ὀλίγων τινῶν ἀρχαίων δήμων, τοῦτο εἶνε ἀσύγγνωστον καὶ λυπηρόν. Τίς ἤλπιζε ν’ ἀκούσῃ δῆμον Περαίας, δῆμον Λαυρίου, καὶ τὴν Κρωπίαν εἰς τὰ Μεσόγεια, ἐνῷ ὑπάρχει ἀφθονία δήμων ὀνομάτων ἐν τῇ Ἀττικῇ;
Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἐκ τῶν παραδόσεων, ἃς ἐφρόντισα νὰ συλλέξω, ἀλλὰ καὶ νὰ διακαθαρίσω αὐτὰς, διότι δὲν ἔχουσιν ὅλαι τὸ ἀξιόπιστον· καὶ ἐκ τῶν ὁδηγιῶν ἱστορίας, μυθολογίας, χωρογραφίας, καὶ τῶν ἄλλων ὑπομνημάτων, ἐν οἷς ἐπέστησα προσεκτικὸν τὸν νοῦν, ἐπείσθην ὅτι θέλω πράξει διττὸν τὸ ἔργον, τὸ μὲν ὅτι τὸ ἐπιχείρημά μου:
- θέλει ἀνασκευάσει τὰ ὅσα ἐκ τῶν ἡμετέρων τινὲς ἐν ἀγνοίᾳ, ἐν ἀκρισίᾳ, καὶ κεκοιμημένῳ τῷ πνεύματι ἔγραψαν περὶ χωρίων, καὶ δήμων καὶ ὅσα τοιαῦτα ἀτυχῶς ὑπέμνησαν τινὲς τῶν Εὐρωπαίων περιηγητῶν, ἄνδρες σοφοὶ μὲν καὶ πολυµαθεῖς, ἀλλ’ ὡς ξένοι καὶ διαβατικοὶ δὲν ἐδύναντο νὰ ἐπιτύχωσι τὸ ζητούμενον, ἐνόμισαν ὅμως ὅτι ἀνεκάλυψαν αὐτὸ, καὶ ὑπέδειξαν τοῖς ἀκολούθοις αὐτῶν.
- Τὸ δὲ δεύτερον, ὅτι δὲν θέλω ἀφήσει εἰς λήθην τὰ ὅσα εὐτύχησα νὰ εὕρω καὶ νὰ προάξω εἰς φῶς, πρὸς γνῶσιν τῶν τε σπουδαζόντων νὰ μάθωσι, καὶ τῶν ἐγχωρίων αὐτῶν, ὅσοι ἀγνοοῦσι τὸν τόπον τῆς κατοικίας των. Τούτων ἕνεκα ἐπεχείρησα τὸ ἐπίπονον τοῦτο ἔργον καὶ δυσδιεξίτητον, διὰ τὰ ἀφανῆ καὶ ἐξηλλοιωμένα ἀντικείμενα. Καὶ οἱ εὐφυεῖς ἀναγνῶσται ἂς κρίνωσιν ὅπως ἔχει αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ.
Διῄρεσα δὲ τὴν παροῦσαν πραγματείαν εἰς κεφάλαια ἕξ· τὸ Α′ περιέχει τὰς δώδεκα πόλεις τοῦ Κέκροπος· τὸ Β′ τοὺς δήμους τῆς δυτικῆς χώρας· τὸ Γ′ τὰς παραλίους μεσημβρινῆς καὶ ἀνατολικῆς· τὸ Δ′ τῆς Διακρίας ἢ ἀρκτικῆς χώρας τοὺς δήμους· τὸ Ε′ τῆς Ἀθηναϊκῆς ἰδίως τοὺς ἐν τῷ πεδίῳ καὶ ἐν τοῖς ὄρεσιν Ὑμηττοῦ καὶ Λυκαβηττοῦ· τὸ ϛ′ καὶ τελευταῖον χωρία τινὰ ἐκ τῶν ἐν τῷ περιβόλῳ τοῦ Ἄστεως, μνήμης ἄξια.
Ὅσοι δ’ ἔτυχον ν’ ἀναγνώσωσιν εἰς τὴν μνησθεῖσαν ἄνωθεν ἱστορίαν τῶν Ἀθηνῶν τὰς αὐτόθι ἀρχαιολογικὰς παρατηρήσεις μου περί τινων δήμων, θέλουσιν ἀπαντήσει ἐνταῦθα ἐν μέρει ἐπιδιορθωμένας κατὰ τὸ ἀκριβέστερον· διότι εἶνε ἀληθὲς, ὅτι «αἱ δεύτεραι σκέψεις ὀρθότεραι.» Δὲν ἐντρέπομαι, χαίρω μάλιστα αὐτὸς ἐμαυτὸν διορθούμενος ἐν τῇ εὑρέσει τοῦ ἀληθοῦς. Εὔχομαι δὲ καὶ ἄλλος τις μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ παρόντος συγγράμματος νὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν κρείττονα διὰ νὰ ἀνορθώσῃ τὰ ἡμαρτημένα μοι, ἢ νὰ ἀναπληρώσῃ τὰς ἐλλείψεις μου. Τοιούτους εὔχομαι τοὺς ἐπικριτάς μου.
ΠΗΓΗ: Δ. ΣΟΥΡΜΕΛΗΣ(*) «Αττικά ή περί δήμων Αττικής εν οις και περί τινων μερών του Άστεως», ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ, ΤΥΠΟΙΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ Κ. ΓΚΑΡΠΟΛΑ, 1854, σελ. 9 χ.α.+349, 22 εκατ. α΄ έκδ. “Αρχομένη από της επαναστάσεως μέχρι της αποκαταστάσεως των πραγμάτων. Διηρημένη μεν εις βιβλία τρία”, εκ της Τυπογραφίας Ανδρέου Κορομηλά, εν Αιγίνη, 1834. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.5.2014.
(*) Ο Διονύσιος Σουρμελής ήταν αγωνιστής του 1821, ιστοριογράφος και λόγιος του 19ου αιώνα. Δεν υπάρχουν, πολλά ιστορικά και βιογραφικά στοιχεία. Μορφώθηκε στην Αθήνα και στην Κωνσταντινούπολη. Από το 1835, διορίστηκε ως συμβολαιογράφος Αθηνών (βασιλική απόφαση 23 Φεβρουαρίου / 7 Μαρτίου 1835). Ήταν ιδιοκτήτης ιδιωτικού σχολείου στην Αθήνα (1857). Διατέλεσε μέλος της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. Ως αγωνιστής του 1821 έδρασε κυρίως μετά την επιστροφή του από την Κωνσταντινούπολη (1822). Το 1823 έγινε γραμματευς της Αθηναϊκής Δημογεροντίας. Συμμετείχε στον αγώνα για την αναχαίτιση των οθωμανικών δυνάμεων του Κιουταχή πασά, που στράφηκε εναντίον της Αθήνας, πολιορκώντας την, για περίπου έναν χρόνο (φθινόπωρο 1826 – τέλη Μαΐου 1827), με τους επαναστάτες, οχυρωμένους μέσα στην Ακρόπολη.
Έγραψε την «ιστορία που έζησε, με διάθεση ερευνητική». Ήταν ανάμεσα στους λόγιους διανοητές της εποχής, οι οποίοι έσπευσαν να απαντήσουν με διάφορους τρόπους, στις απόψεις του Γ. Φ. Φαλμεράιερ μετά την δημοσίευση των δύο τόμων του έργου του «Geschichte der Halbinsel Morea wärend des Mittelalters» (Στουτγκάρδη και Τυβίγγη, 1830 και 1836), με θέσεις οι οποίες έρριψαν «βαρείαν σκιάν επί του αιθρίου ουρανού του νεοπαγούς Κράτους». Ο Διον. Σουρμελής ασχολήθηκε ειδικότερα με την Ιστορία των Αθηνών.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Ελληνικη Βιβλιογραφια”.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Ζακυθηνός Διον. Α. «Μεταβυζαντινή και Νεωτέρα Ελληνική Ιστοριογραφία», Πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνών, 1974.
- Σκλαβενίτης Τρ. Ε. «Η Τυπογραφία στο Νέο Ελληνικό Κράτος (1828 – 1884)» και 1828-1884, έκδ. Βουλή των Ελλήνων, Αθήνα, 2000.
Αττικα περι δημων Αττικης ΕΝΤΕΥΞΟΜΕΝΟΙ εκδοσις εκδοση υπερ ελευθεριας αγωνας ιστορια αθηνων παρενειρα αρχαιολογικα δημοι παρεργα εσπουδακοτες ανευρεση φιλοτιμια επιχειρημα εργωδεστατο μεταβολη αλλοιωση αττικη ελλας, ελλαδα καταστροφη ολοτελως πολυχρονιο κρατος απαιδευσια αδυνατον απλανης ανευρεσις απολωλος αρχαιοτητα αρχαιος ναος αγιος μετονομασια ονομα ερημωση κτημα ιδιοκτημονας Χριστιανοι Τουρκοι διαιρεση υποδιαιρεση συνδυασμος Χριστιανισμος υποστατικο Τζεφτληκι Τζεφτλικι εποικοι αλβανοι αλβανος αλβανια παραφθορα αλλοιωσις χωριο χρονια σκοτος παιδεια συγγνωστεος ανθρωπος Κυβερνησις Κυβερνηση ελλάδος καθηγητης αρχαιολογια αρχαιοι δημοι ασυγγνωστο λυπηρο Περαιας, Λαυριου, Περαια, Λαυριο Κρωπια κορωπι Μεσογεια, παραδοση αξιοπιστο μυθολογια χωρογραφια υπομνημα διττο εργον, επιχειρημα ανασκευη αγνοια ακρισια, κεκοιμημενο πνευμα χωρια Ευρωπαιοι περιηγητες ανδρες σοφοι πολυµαθεις, ξενοι διαβατικοι διαβατες ληθη εποπονο δυσδιεξιτητο αφανη εξηλλοιωμενα αντικειμενα πραγματεια δωδεκα 12 πολεις Κεκροπος Κεκροπας Κεκρωψ παραλια μεσημβρινη ανατολικη δυτικη Διακρια αρκτικη αθηναικη πεδιο πεδιαδα ορος υμηττος Λυκαβηττος περιβολος αστυ μνημης αξια μνημη αθηναι παρατηρηση δευτεραι σκεψεις ορθοτεραι δευτερες σκεψεις ορθοτερες σκεψη ντροπη διορθωση αληθες αληθεια συγγραμμα ανορθωσγ ημαρτημενα αναπληρωση ελλειψη σουρμελης ΣΟΥΡΜΕΛΗΣ τυποις τυπογραφειο ΤΥΠΟΙΣ γκαρπολα ΓΚΑΡΠΟΛΑ, 1854 επανασταση αποκατασταση βιβλια Τυπογραφια Κορομηλας Αιγινα αγωνιστης επανασταση 1821, ιστοριογραφος λογιος Κωνσταντινουπολη συμβολαιογραφος Αθηνων βασιλικη αποφαση ιδιοκτητης ιδιωτικο σχολειο μελος της εν Αθηναις Αρχαιολογικη Εταιρεια αγωνας Κωνσταντινουπολις γραμματεας γραμματευς Αθηναικη Δημογεροντια οθωμανοι Κιουταχης πασας πολιορκια επαναστατες, οχυρο ακροπολη ακροπολις ερευνητης διανοητης απαντηση Φαλμεραιερ δημοσιευση Geschichte der Halbinsel Morea wärend des Mittelalters χερσονησος Μοριας μοριας μωριας Στουτγκαρδη Τυβιγγη, βαρεια σκια νεοπαγες Κρατος ζακυθηνος Μεταβυζαντινη Νεωτερα Ελληνικη Ιστοριογραφια πρακτικα Ακαδημια Αθηνων, σκλαβενιτης νεο Ελληνικο εκδοση Βουλη Ελληνων
