ΞΕΠΟΥΛΙΕΤΑΙ ένα… πολύ σπάνιο αστρονομικό νόμισμα με Διόνυσο και Ηρακλή, από Θάσο-Θράκη! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Ένα νόμισμα, απομίμηση αυτών της Θάσου, κάπου από την αρχαία Θρακη, προφανώς θασίτικης αποικίας, κάπου στα τέλη του 2^ου – 1^ου αιώνα π.Χ.

Ο αριθμός των σφαιριδίων, ίσως είναι αποκαλυπτικός για όσους γνωρίζουν αστρονομία…

Είναι ένα ασημένιο τετράδραχμο διαμέτρου 37 χλστ., βάρους 15,10 γραμμ., 11 h). Κεφαλή του θεού Διονύσου προς τα αριστερά, δοσμένη με πολύ αφηρημένη «μοντέρνα» γλυπτική άποψη, ακόμη και για σήμερα. Φορά στεφάνι από κισσό.

Αλλά από την άλλη πλευρά, υπάρχει μια «παραμορφωμένη» γραφή. Μια εικόνα, γεμάτη σφαιρίδια – ένα σύμπαν αστεριών. Μέσα σε αυτά, απεικονίζεται ο Ηρακλής, ανάμεσά τους, σαν να χορεύει, με τα χέρια ανοιχτά, με μαχαίρι ή ρόπαλο στην μέση, και να κρατά ράβδο με το δεξί χέρι. Το ραβδί είναι ο Αστερισμός του Όφεως. Ξεχωρίζουν 4 κύριοι αστέρες – πλανήτες. Παριστάνονται σαν σφαιρίδια μέσα σε δακτυλίους στον γενικό αστροχωρο. Ίσως και να είναι ο αστρονόμος Ορφέας.

Η εικόνα μοιάζει με τον “ηλιοκέφαλο“. – ΔΕΙΤΕ την ΕΔΩ

Πολύ σπάνιο νόμισμα. Δυσερμήνευτο.

Ποιάς αρχαίας ελληνικής πόλεως είναι; Άγνωστον…

Η Θάσος ήταν τόσο σπουδαία και πλουσία, που θασίτικου τύπου νομίσματα συναντούμε σε όλην την Βαλκανική και μάλιστα με ελληνική γραφή.

Στην Θάσο υπήρχε ναός του Ηρακλή – Ηρακλείον[1]. Ο Ηρακλής είναι σύνηθες θέμα στα νομίσματα της Θάσου:

• 4ου αι. π.Χ. σε χάλκινο ως τοξότης – βλ. Αρχαιολογικό Μουσείο Θάσου.
• 390 π.Χ, πάλι ως τοξότης και την επιγραφη ΘΑΣΙΟΙ.
• 2ου αι. π.Χ. αργυρό τετραδραχμο με τις επιγραφές ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, ΣΩΤΗΡΟΣ και ΘΑΣΙΩΝ απεικονίζει γυμνό τον Ηρακλή, με το κεφάλι προς τα αριστερά. Στηρίζει το δεξί του χέρι στο κάθετο ρόπαλο. Στον αριστερό του βραχίονα έχει κρεμασμένη λεοντή. Στηρίζει το χέρι του στον μηρό. Ανάμεσα στο σώμα του Ηρακλή και το ρόπαλο διαβάζουμε τον αριθμό 66 (διάμετρος 32 χλστ. βάρος 15,1 γραμ.).
• να τοξεύει, με λεοντή, σε έγκοιλο τετράγωνο.

Όπως και ο θεός Διόνυσος:

• 6ος – 5ος αι. π.Χ. Οι αρχαιότεροι στατήρας της Θάσου, εικονίζουν θέματα σχετικά με την λατρεία του Διόνυσου, Σειληνών, κλπ. με την πίσω όψη τετράπτερο μύλο ή γοργόνα.
• 380 π,Χ. μισός στατήρ ή δραχμή, χρυσός, με γενειοφόρο κεφαλή Διονύσου με στεφάνι κισσού και γραφη ΘΑΣΙΟΝ.
• 390 π.Χ., του 180 π.Χ.
• 2ος αι. π.Χ. αργυρό τετράδραχμο με τον Διονυσο σε νεαρή ηλικία. Φορά κορδέλλα στο μέτωπο. Είναι κισσοστεφανωμένος και στολισμένος με δύο ανθοδέσμες. Η κόμη είναι πιασμένη πίσω. Δυο μπούκλες κρέμονται στον σβέρκο…

Γιατί τα αναφέρω όλα αυτά;

Μα διότι ξεπουλιέται στην δημοπρασία του Οίκου Nomos Ζυρίχης στην Ελβετία, που θα γίνει 3.5.2026. Προέρχεται λένε από την Συλλογή CG και από την Συλλογή H. και H. Lanz (Roma e61, 22.8.2019, 52, ex Lanz 18, 13.5.1980,8).

• ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης για ένα άλλο δημοπρατούμενο νόμισμα της Θάσου: Γ. Λεκάκης “40.000 ευρώ για έναν αρχαίο στατήρα της Θάσου! Νόμισμα που κυκλοφορούσε από τα βόρεια Βαλκάνια, έως την Ανατολή, την Αίγυπτο και την Ιταλία!!!”, ΕΔΩ.

ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 20.4.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Kostial 996. Lukanc. Göbl OTA, πίν. 50, κλάση V/A, 8.
• Ward J. (1832-1912) και sir G. Fr. Hill (1867-1948) επιμ. “Greek coins and their parent cities”, εκδ. Murray, Λονδίνο 1902.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] “Στην Τύρο υπήρχε άγιο ιερό του Τυρίου Ηρακλή πλούσια στολισμένο με πολλά αφιερώματα, και μέσα σε αυτό υπήρχαν δύο στήλες: Η μία από καθαρό χρυσό και η άλλη από σμαράγδι που έλαμπε πολύ την νύχτα. Είδα ένα άλλο ιερό του Ηρακλή, που είχε την επωνυμία Θάσιος […] έλεγαν ότι μαζί με την ίδρυση της Τύρου ιδρύθηκε και το ιερό του θεού, και ότι έχουν περάσει 2.300 χρόνια(*) από τότε που κατοικούν την Τύρο. Επήγα ακόμη και στην Θάσο, όπου βρήκα ιερό του Ηρακλή ιδρυμένο από απογόνους του Φοίνικα (σ.σ.: του γιου του Αγήνωρα, εξ Άργους), οι οποίοι, όταν απέπλευσαν αναζητώντας την Ευρώπη, ίδρυσαν την Θάσο· και αυτά συνέβησαν 5 γενιές πριν γεννηθεί στην Ελλάδα ο Ηρακλής, του Αμφιτρύωνα [σ.σ.: βασιλιάς της Τίρυνθος και Μυκηνών, που κατέφυγε στην Θήβα Βοιωτίας]. Αυτές, λοιπόν, οι έρευνες δείχνουν καθαρά ότι ο Ηρακλής είναι αρχαίος θεός· και μου φαίνεται ότι όσοι Έλληνες, όσοι έχουν ιδρύσει δύο ιερά του Ηρακλή, και στον έναν θυσιάζουν ως σε αθάνατο Ολύμπιο θεό, ενώ στον άλλον προσφέρουν θυσίες ως σε ήρωα, πράττουν πολύ σωστά” / καὶ θέλων δὲ τούτων πέρι σαφές τι εἰδέναι ἐξ ὧν οἷόν τε ἦν, ἔπλευσα καὶ ἐς Τύρον τῆς Φοινίκης, πυνθανόμενος αὐτόθι εἶναι ἱρὸν Ἡρακλέος ἅγιον. καὶ εἶδον πλουσίως κατεσκευασμένον ἄλλοισί τε πολλοῖσι ἀναθήμασι, καὶ ἐν αὐτῷ ἦσαν στῆλαι δύο, ἣ μὲν χρυσοῦ ἀπέφθου, ἣ δὲ σμαράγδου λίθου λάμποντος τὰς νύκτας μέγαθος. ἐς λόγους δὲ ἐλθὼν τοῖσι ἱρεῦσι τοῦ θεοῦ εἰρόμην ὁκόσος χρόνος εἴη ἐξ οὗ σφι τὸ ἱρὸν ἵδρυται. εὗρον δὲ οὐδὲ τούτους τοῖσι Ἕλλησι συμφερομένους· ἔφασαν γὰρ ἅμα Τύρῳ οἰκιζομένῃ καὶ τὸ ἱρὸν τοῦ θεοῦ ἱδρυθῆναι, εἶναι δὲ ἔτεα ἀπ᾽ οὗ Τύρον οἰκέουσι τριηκόσια καὶ δισχίλια. εἶδον δὲ ἐν τῇ Τύρῳ καὶ ἄλλο ἱρὸν Ἡρακλέος ἐπωνυμίην ἔχοντος Θασίου εἶναι· ἀπικόμην δὲ καὶ ἐς Θάσον, ἐν τῇ εὗρον ἱρὸν Ἡρακλέος ὑπὸ Φοινίκων ἱδρυμένον, οἳ κατ᾽ Εὐρώπης ζήτησιν ἐκπλώσαντες Θάσον ἔκτισαν· καὶ ταῦτα καὶ πέντε γενεῇσι ἀνδρῶν πρότερα ἐστὶ ἢ τὸν Ἀμφιτρύωνος Ἡρακλέα ἐν τῇ Ἑλλάδι γενέσθαι. τὰ μέν νυν ἱστορημένα δηλοῖ σαφέως παλαιὸν θεὸν Ἡρακλέα ἐόντα, καὶ δοκέουσι δέ μοι οὗτοι ὀρθότατα Ἑλλήνων ποιέειν, οἳ διξὰ Ἡράκλεια ἱδρυσάμενοι ἔκτηνται, καὶ τῷ μὲν ὡς ἀθανάτῳ Ὀλυμπίῳ δὲ ἐπωνυμίην θύουσι, τῷ δὲ ἑτέρῳ ὡς ἥρωι ἐναγίζουσι”. – Ηρόδ. Ιστ. 2.44.4-5.

(*) Αυτό μας δίνει μια σαφή χρονολόγηση, ότι ο Ηρακλής “ο Θηβαίος” ήταν ήδη λατρευόμενος 2.300 χρόνια προ Ηροδότου (5ος αι. π.Χ.), δηλ. πριν 4.800 χρόνια πριν από σήμερα, στην 3η χιλτετία π.Χ.

πολυ σπανιο αστρονομικο αρχαιο νομισμα θεος Διονυσος Θασου Θρακης Λεκακης Τυρος αγιο ιερο Τυριος Ηρακλης αφιερωμα αναθηματα στηλη καθαρος χρυσος σμαραγδι ιερον επωνυμια Θασιος Θασος, Ηρακλη ιδρυση απογονοι Φοινικας Αγηνωρας, Φοινιξ Αγηνωρ, αργος Ευρωπη, αρπαγη ευρωπης γενιες Ελλαδα Αμφιτρυωνας Αμφιτρυων αρχαιος θεος αρχαιοι ελληνες, ιερα Ηρακλεους θυσια αθανατος Ολυμπιος θεος θυσιες ηρωας, Φοινικη ιρον ηρακλεος αγιον. πλουσια κατεσκευη αναθημα χρυση απεφθου, σμαραγδος λιθος λαμψη νυκτα μεγαθος ιρευσι οκοσος χρονος ιρος επωνυμια Φοινικες ζητηση ηρακλεα παλαιος ηρακλειο ολυμπος ηρως Ηροδοτος Θηβαιος 5ος αιωνας πΧ  πριν 4.800 χρονια χρονων 3η χιλτετία πΧ 2800 πΧ γεννηση ηρακλη γεννα ποτε γεννηθηκε ο ηρακλης εζησε σπανια νομισματα αστρονομια αρχαιοαστρονομια Διονυσου νησος Θασος απομιμηση αρχαια Θρακη, θασιτικη αποικια 2^ος – 1^ος ασημενιο τετραδραχμο κεφαλη αριστερα μοντερνα γλυπτικη αποψη, στεφανι κισσος παραμορφωμενη γραφη εικονα, σφαιριδια συμπαν αστερι αστερια απεικονιση μαχαιρι ροπαλο μεση, ραβδος δεξι χερι ραβδι αστερισμος οφεως οφις φιδι αστερες – πλανητες αστερας – πλανητης αστηρ σφαιριδιο δακτυλιος αστροχωρος ηλιοκεφαλος δυσερμηνευτο αρχαια ελληνικη πολη αγνωστον δημοπρασια νομισματων οικος δημοπρασιων νομος Nomos Ζυριχη Ελβετια Συλλογη CG λαντζ λανς Lanz ρωμη βασιλιας Τιρυνθος Μυκηνων, Θηβα Βοιωτιας Τιρυνθας Μυκηνες, Θηβαι Βοιωτια Τιρυνθα Μυκηναι Τιρυνς αργολιδα χορος θασιτικος τυπος Βαλκανικη βαλκανια ελληνικη επιγραφη ναος Ηρακλειο Ηρακλειον θεμα 4ος χαλκινο τοξοτης αρχαιολογικο Μουσειο Θασου 390 ΘΑΣΙΟΙ 2ος αργυρο τετραδραχμο επιγραφες ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, ΣΩΤΗΡΟΣ σωτηρ σωτηρας ΘΑΣΙΩΝ γυμνος γυμνοσωμος κεφαλι βραχιονας λεοντη μηρος σωμα αριθμος 66 τοξο εγκοιλο τετραγωνο 6ος – 5ος αρχαιοτερος στατηρας διονυσιακη λατρεια Σειληνος τετραπτερος μυλος γοργονα 380 στατηρ δραχμη χρυση γενειοφορος ΘΑΣΙΟΝ 390 180 αργυρο τετραδραχμα νεαρη ηλικια κορδελα κορδελλα μετωπο κισσοστεφανωμενος στολισμενος ανθοδεσμη κομη κομμωση μπουκλα σβερκος αστρονομος μυστης ορφεας ορφευς