Του Γιώργου Λεκάκη
Οι παλαιολιθικοί άνθρωποι που ζούσαν στην κοιλάδα του Dordogne εγκαταστάθηκαν, για πρώτη φορά, στις εκβολές του Font-de-Gaume πριν από 27.000 χρόνια.
Το Φον-ντε-Γκομ είναι ένα σπήλαιο κοντά στο Les Eyzies / Λε Εζί (τ. Eyzies-de-Tayac) της Δορδόνης της νοτιοδυτικής Γαλλίας, στον 44ο παράλληλο [44°56′13″N 1°1′36″E], με περισσότερες από 200 προϊστορικές πολύχρωμες ζωγραφιές και σπηλαιοχαρακτικά που χρονολογούνται από την περίοδο της Μαγδαληναίας εποχής πριν 19.000 χρόνια. Μαζί με άλλους 14 κοντινούς προϊστορικούς αρχαιολογικούς χώρους, συμπεριλήφθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (κωδ. 85-003) το 1979 ως «Προϊστορικοί Χώροι και τα Διακοσμημένα Σπήλαια της Κοιλάδας του Βεζέρ». Ανακαλύφθηκε το 1901. Ήταν ήδη γνωστό στους κατοίκους της περιοχής και χρησίμευε ως… παιδική χαρά για τα παιδιά, εξ ου και η παρουσία γκράφιτι σε μερικές από τις ζωγραφιές! Γι’ αυτό και την επόμενη χρονιά (1902), χαρακτηρίστηκε ως ιστορικό μνημείο.
Τα έργα τεχνης του είναι συγκρίσιμα σε πλούτο με εκείνα του Arcy-sur-Cure, της Altamira ή του Lascaux! Περιλαμβάνουν γεωμετρικά σύμβολα (τετράπλευρα, σύμβολα σε σχήμα Χ), ζώα (βίσσωνες, μαμούθ, άλογα, λιοντάρια, λύκους, ταρανδους, και έναν ρινόκερω σε κόκκινη ώχρα), ανθρωπόμορφες φιγούρες, αιδοία, ερωτικο ζευγάρωμα, κ.ά.
Το σπήλαιο αρχίζει με ένα πέρασμα (παραπάνω φωτ.), μήκους 125 μ. και πλάτους 2 – 3 μ. και ύψους έως 8 μ. Ανοίγει στα μισά και οι πρώτες μορφές εμφανίζονται περίπου 60 μ. από την είσοδο – αυτό το στένωμα πιθανότατα συνέβαλε στην διατήρησή της βραχοτέχνης, περιορίζοντας την κυκλοφορία του αέρα.
Η πιο διάσημη ζωγραφιά του σπηλαίου, είναι μια «ζωφόρος» με πέντε βίσσωνες. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι των θρακικών βοών, ΒΙΣΣΩΝΩΝ, ΕΔΩ. Ανακαλύφθηκε τυχαίως το 1966, ενώ οι επιστήμονες καθάριζαν το σπήλαιο.
Αυτή η παλαιολιθική βραχογραφία χρονολογήθηκε με ραδιοάνθρακα, για πρώτη φορά, από μια ομάδα ερευνητών με επί κεφαλής την I. Reiche (του Γαλλικού Εθνικού Κέντρου Επιστημονικής Έρευνας / CNRS). Πριν από αυτό, πιστευόταν ότι οι μαύρες γραμμές στην παλαιολιθική βραχογραφία γίνονταν αποκλειστικως με οξείδια σιδήρου και μαγγανίου, τα οποία δεν περιέχουν άνθρακα, και επομένως δεν μπορούσαν να χρονολογηθούν με μεθόδους ραδιοάνθρακα.
Στην νέα επιστημονική μελέτη, η κ. Reiche και οι συνάδελφοί της εξέτασαν την χημική σύνθεση δύο εικόνων με μαύρες γραμμές στο σπήλαιο Font-de-Gaume: έναν βίσσονα και μια φιγούρα που μπορεί να αντιπροσωπεύει ένα πρόσωπο ή μια μάσκα – με μικροφασματομετρία Raman και υπερφασματική απεικόνιση. Καμμία από αυτές τις τεχνικές δεν κατέστρεψε τα έργα τέχνης. Ίχνη ξυλάνθρακα ανιχνεύθηκαν και στις δύο εικόνες, κατά μήκος των περιμέτρων και των δύο μορφών, υποδεικνύοντας ότι δεν ήταν πιθανόν να έχει αποτεθεί από σύγχρονη μόλυνση.
Στην συνέχεια ελήφθησαν εξαιρετικά μικρά δείγματα από τους πίνακες για δοκιμές άνθρακα-14. Ο βίσσων χρονολογήθηκε ως έργο τέχνης:
- 13.461 – 13.162 χρόνων και ελήφθησαν αρκετές άλλες μετρήσεις χρονολογήσεως για την εικόνα του προσώπου ή της μάσκας, οι οποίες έδειξαν ότι ήταν:
- 8.993 – 8.590 χρόνων
- 15.981 – 15.121 χρόνων και
- 15.297 – 14.246 χρόνων πριν από σήμερα.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτές οι διαφορετικές χρονολογήσεις θα μπορούσαν να υποδηλώνουν ότι η εικόνα είχε υποστεί αυτό που λέμε σήμερα… ρετούς, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές σε μια περίοδο αρκετών χιλιάδων ετών!
Στο μέλλον, η ακριβής χρονολόγηση της βραχογραφίας θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να προσδιορίσουν εάν τα σπήλαια χρησιμοποιούνταν συνεχώς ή σε φάσεις, και εάν διαφορετικές εικόνες δημιουργήθηκαν από ξεχωριστές ομάδες παλαιολιθικών ανθρώπων.
Η νέα τεχνική θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει τους επιστήμονες να συσχετίσουν τις σπηλαιογραφίες με τις αλλαγές στο περιβάλλον και τις δημογραφικές αλλαγές, που έλαβαν χώρα κατά την παλαιολιθική περίοδο.
- Το σπήλαιο Font-de-Gaume είναι τουριστικό αξιοθέατο, ανοιχτό στο κοινό.
ΠΗΓΗ: «Archaeologists achieve a historic milestone by dating French cave paintings with carbon-14 for the first time», La Brújula Verde, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 10.3.2026.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Cleyet-Merle J.-J. «La grotte de Font-de-Gaume», εκδ. du Patrimoine, Centre des Monuments Nationaux, Παρίσι, Μάιος, 2014.
- Daubisse P., κ.ά. «La grotte de Font-de-Gaume: Art pariétal, protection, conservation et intervention», Périgueux, P. Fanlac, 20.2.1994.
- Λεκακης Γ. “Λεξικο παραδοσεων”.
- Vidal P. « Le problème de la conservation des grottes préhistoriques: L’exemple de Font-de-Gaume», στο Bulletin de la Société historique et archéologique du Périgord, τ. 94, αρ 3, 1967.
ρετους βραχογραφια, πριν 15.000 χρονια Λεκακης
