Του Γιώργου Λεκάκη
Το Madron / Eglosmadern ή Pluw Vadern είναι χωριό στην δυτική Κορνουάλη, στην Αγγλία [50.132598828120166, -5.56493004755403]. Επήρε το όνομά του από την Εκκλησία του Αγίου Madern. Στο χωριό δεαπόζει ένα άγαλμα της θεάς Τύχης, του αρχαίου ελληνικού πανθέου – παρακάτω φωτ.
Τρία μίλια ΒΔ. του Madron και κοντά στον δρόμο που Madron – Morvah στον 50ό παράλληλο [50.15850835821663, -5.604456235255019] κείται ένας πετρινος σχηματισμός, που λέγεται Mên-an-Tol / Men an Toll / Men-an-Tol / Men an Tol, αποτελούμενος από όρθιες πέτρες. Τοπικά είναι επίσης γνωστό ως «Crick Stone» («Πέτρα του Crick») – παρακάτω φωτ.
Στην περιοχή υπάρχουν και άλλα αρχαία μεγαλιθικά μνημεία:
- Η επιγραφική πέτρα Mên Scryfa, περίπου 300 μ. προς τα βόρεια,
- ο πετροκυκλος Boskednan, 1 χλμ. ΒΑ.
- πετρινοι σταυροί (πιο γνωστοί οι Trembath, Boscathnoe Cross και ο Boswarthen κοντά στην πηγή Madron Well) και
- πέτρινοι φαλλοί – συμβολομνήμη ότι από εκεί πέρασε ο θεός Διόνυσος ή ότι κάποτε λατρευόταν αυτός ο θεός του ελληνικού πανθέου.
Υπάρχουν επίσης αρχαίος βωμός, ιερή πηγή[1], βαπτιστήριο[2], κ.ά.
Το όνομα αποτελείται από τρία στοιχεία / τριθεμια:
- Men = πέτρα (μαν = ἀνδρεῖος ἀνήρ, φώς, ἄνθρωπος, από το επίθετο του πρωτοθεού Μαίωνος / Μάνη Ουρανού, από τον οποίο εγεννήθησαν οι άνδρες-πέτρες πάνω στους οποίους κτίσθηκε η ανθρωπότητα > human. Το ίδιο ξανασυνέβη αργότερα και με τον Δευκαλίωνα. Σκεφτείτε το ελληνικό τοπωνύμιο Μάνη, γνωστός πετρότοπος)
- an, οριστικό άρθρο «η / το»· και
- toll = τρύπα – από την αρχαία ελληνική λέξη τέλος / τελώνιο > κρότος, ήχος, ψόφος, κλπ. Αλλά γερμανικά toll = τρελλός / παράφρων, μανιασμένος, εξαγριωμένος· χρησιμοποιείται τόσο για ζώα όσο και για ανθρώπους!
Άρα «η πέτρα της τρύπας» / «η τρυπημένη πέτρα» / «η τρυπια πετρα». – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΤΡΥΠΙΩΝ ΠΕΤΡΩΝ, ΕΔΩ. Οι Άγγλοι συγγραφείς την μεταφράζουν «the Holed Stone» / «the Holed Stone of Mên-an-Tol». Πολλά τα σχετικά τοπωνύμια σε όλον τον κόσμο. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Η διαχρονική λατρεία του λίθου”, ΕΔΩ. Η ονομασία αναφέρεται στην χαρακτηριστική κεντρική πέτρα του μνημείου, η οποία φέρει ένα κυκλικό άνοιγμα λαξευμένο μέσα στον γρανίτη. Αλλά με ελληνική απόδοση σημαίνει η Πέτρα του Ανδρείου, που κάνει θόρυβο – όπως και πραγματικά κάνει όταν φυσά δυνατός αέρας…
Το μνημείο χρονολογείται πιθανότατα στην ύστερη Νεολιθική περίοδο ή στην πρώιμη Εποχή του Χαλκού.
Το Mên-an-Tol αποτελείται από τρεις όρθιους γρανιτένιους λίθους:
- μια κυκλική πέτρα με μια οπή στο κέντρο της, και
- δύο όρθιες πέτρες εκατέρωθεν αυτής, τοποθετημένες μπροστά και πίσω από την οπή.
Οι δύο πλευρικές πέτρες έχουν ύψος 1,2 μ. περίπου η κάθε μία. Η δυτικότερη πέτρα μετακινήθηκε και ευθυγραμμίστηκε με τις άλλες δύο κάποια στιγμή μετά το 1815. Η πέτρα με την οπή έχει περίπου οκταγωνικό σχήμα. Έχει ύψος 1,1 μ. και πλάτος 1,3 μ. Η κυκλική οπή έχει διάμετρο 0,5 μ.[3]
Σε κοντινή απόσταση υπάρχει ένας ακόμη ορθόλιθος, καθώς και 6 πεσμένοι λίθοι, ορισμένοι εκ των οποίων είναι θαμμένοι στο έδαφος. Προς τα ΝΑ. υπάρχει χαμηλός σωρός από πέτρες (τύμβος / λιθοσωρός). Στα 120 – 150 μ. Β. εντοπίζονται δύο ακόμη τύμβοι ή λιθοσωροί, της πρώιμης Εποχή Χαλκού.
Είναι πιθανόν, λένε, η πέτρα με την οπή να αποτελούσε αρχικώς φυσικό σχηματισμό και όχι προϊόν σκόπιμης λάξευσης.
Η διάταξη των λίθων στον χώρο έχει οδηγήσει στην υπόθεση ότι το μνημείο αποτελεί, στην πραγματικότητα, τμήμα ενός λίθινου κύκλου / πετρόκυκλου. Επίσης έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η πέτρα με την οπή ενδέχεται να αποτελούσε την πλάκα κάλυψης (οροφής) του γειτονικού λιθοσωρού, προτού μεταφερθεί στην σημερινή της θέση.
Σχέδιο και κάτοψη υπάρχει από τον W. Borlase, ήδη από 1769 και από τον J. T. Blight, το 1864. Το 1749, ο χώρος ερευνήθηκε για πρώτη φορά αρχαιολογικά από τον W. Borlase. Δείχνουν ότι οι μεγαλιθικοί λίθοι δεν ήταν τοποθετημένοι σε ευθεία γραμμή, όπως σήμερα, αλλά σχημάτιζαν γωνία περίπου 135°. Ο Borlase ανέφερε επίσης ότι αγρότες είχαν απομακρύνει ορισμένες πέτρες από την περιοχή. Σε αυτόν οφείλεται η πρώτη γραπτή καταγραφή των μύθων και των τελετουργιών. Τον 19ο αιώνα, ο τοπικός ερευνητής αρχαιοτήτων J. Th. Blight δημοσίευσε αρκετά σχέδια της τοποθεσίας και διατύπωσε την πρώτη εκτίμηση ότι οι πέτρες θα μπορούσαν να αποτελούν τα απομεινάρια ενός πετρόκυκλου. Το 1872, ο W. C. Borlase, απόγονος του προαναφερθέντος Borlase, έδωσε μια πιο λεπτομερή περιγραφή της περιοχής. Το 1932, ο H. O’Neill Hencken συνέταξε την πρώτη σύγχρονη αρχαιολογική έκθεση. Είπε ότι η διάταξη των λίθων δεν ήταν η προϊστορική, αλλά ότι είχε υποστεί σημαντικές αλλαγές. Θεωρούσε την διάτρητη πέτρα ίσως τμήμα ενός κατεστραμμένου τάφου. Μάλιστα, του ανέφερε ότι εντόπιοι αγρότες, ότι οι οποίοι υπέφεραν από πόνους στην μέση ή στα άκρα, περνούσαν μέσα από την οπή της πέτρας για να ανακουφιστούν από τον πόνο τους. Αυτό το βλέπουμε να ισχύει και να αναφέρεται σε πολλές πετρες και τρυπιες πετρες – και στην Ελλάδα.
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Η διαχρονική λατρεία του λίθου”, ΕΔΩ.
Στην λαϊκή παράδοση
Το Mên-an-Tol, λένε, έχει φύλακα μια νεράιδα ή ένα ξωτικό (piskie), που έχει την δύναμη να επιτελεί θαυματουργές θεραπείες. Ένα μωρό που είχε κλαπεί από την μητέρα του και είχε αντικατασταθεί από ξωτικά (changeling), περάστηκε μέσα από την πέτρα, προκειμένου η μητέρα να πάρει πίσω το πραγματικό της παιδί. Κακόβουλα ξωτικά είχαν αλλάξει το παιδί της. Οι αρχαίες πέτρες, λένε, είχαν την δύναμη να αναιρέσουν το κακό ξόρκι τους.
Ένας άλλος θρύλος αναφέρει ότι το πέρασμα μέσα από την πέτρα μπορεί να θεραπεύσει ένα παιδί από ραχιτισμό. Επί αιώνες, παιδιά που έπασχαν από ραχιτισμό περνούσαν γυμνά, 9 φορές, μέσα από την τρύπα που βρίσκεται στην μεσαία πέτρα. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ για τον ΚΟΣΜΟ του 9, ΕΔΩ.
Το 1993, η Υπηρεσία Ιστορικού Περιβάλλοντος της Κορνουάλης (Cornwall Historic Environment Service) εδημοσίευσε μια αναλυτική έκθεση με τα νεότερα ερευνητικά δεδομένα. Σύμφωνα με αυτήν, οι ορθόλιθοι προέρχονταν από έναν πετρόκυκλο 18 – 20 λίθων. Η διάτρητη πέτρα, ωστόσο, θα μπορούσε να αποτελεί τμήμα ενός κοντινού μεγαλιθικού τάφου (τύπου portal tomb). – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΜΕΓΑΛΙΘΙΚΩΝ, ΕΔΩ. Είναι επίσης πιθανόν η διάτρητη πέτρα να βρισκόταν στο κέντρο του πετρόκυκλου, χρησιμεύοντας ως πλαίσιο για τον προσδιορισμό συγκεκριμένων σημείων στον ορίζοντα. Μια τέτοια χρήση διάτρητης πέτρας δεν είναι γνωστή σε άλλες τοποθεσίες – αν και ο κοντινός λίθινος κύκλος του Boscawen-Un διαθέτει όντως έναν τέτοιον κεντρικό ορθόλιθο.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.4.1999.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Η Ιερή Πηγή / το Ιερό Πηγάδι του Αγίου Madern / Madron, είναι κρυμμένο μέσα σε πυκνή βλάστηση [50.13944730425786, -5.576268064387054]. Μια από τις πιο σημαντικες και ιστορικες ιερές πηγές στην Βρετανία. Εδώ οι αρχαίες ελληνικές και κελτικές δοξασίες συγχωνεύθηκαν με τον πρώιμο χριστιανισμό. Μία από αυτές τα τζάτζαλα, πρακτική που αναφέρεται από την λατρεία του Ασκληπιού ακόμη! – παρακάτω φωτ. Στα 200 μ. από το Βαπτιστήριο. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για τα τζαντζαλα, ΕΔΩ.
[2] Το Βαπτιστήριο του Madron κείται σε μικρή απόσταση [50.140024913209395, -5.57514915444701]. Είναι ένα ερειπωμένο παρεκκλήσι στην πηγή, το οποίο χρονολογείται στον 6ο αιώνα μ.Χ. – πιθανώς σε παλαιότερα θεμέλια. Το κτίσμα έχει διαστάσεις 7 Χ 5 μ. Στερείται στέγης – ίσως δεν είχε ποτέ. Είναι χαρακτηριστικός βιότοπος για το φυτό Sibthorpia europaea(*) (γνωστό στην Κορνουάλη ως cornish moneywort), το οποίο είναι σπάνιο στην Αγγλία! Το νερό της πηγής αναβλύζει από το αρχικο φρέας και διοχετεύεται σε μια πέτρινη λεκάνη. Υπάρχει και χαμηλή πέτρινη αγία τράπεζα, και κατά μήκος των τοίχων πέτρινα καθίσματα.
(*) Το Sibthorpia europaea, κοινώς μακρύχορτο, είναι ένα είδος ανθοφόρου φυτού. Ανήκει στην οικογένεια Scrophulariaceae. Φύεται στην Δυτική Ευρώπη (Αζόρες – Πορτογαλία, απ’ όπου κατάγεται, και από Ισπανία έως την ΝΔ. Ιρλανδία και το ΝΔ. Ηνωμένο Βασίλειο). Στην Ελλάδα απαντάται στην Κρήτη και στο Πήλιο. Τελος, φύεται και στην τροπική Αφρική. Πρόκειται για ένα έρπον, πολυετές φυτό που συναντάται σε υγρούς βιότοπους.
[3] Η μοναδική άλλη πέτρα με οπή αυτού του τύπου στην Κορνουάλη είναι η πέτρα Tolvan, η οποία βρίσκεται σε έναν κήπο κοντά στο Helston.
αρχαιο εθιμο Ασκληπιος Αγγλια αρχαια Τρυπια Πετρα θεραπευτικες ιδιοτητες 9 φορες παιδια θεραπεια ραχιτιδας Λεκακης
