Του Γιώργου Λεκάκη
Οι περισσότεροι θα σου πουν πως τον Μεσαίωνα οι Έλληνες είχαν ξεχάσει τους αρχαίους θεούς και ήρωές τους… Ψέμα…
Ο βασιλεύς Αλέξανδρος – δηλ. ο Μέγας Αλέξανδρος – ήταν στην μνήμη των Ελλήνων… τον 14ο αιώνα μ.Χ.!
Περιγράφεται στους πολιτικούς στίχους δεκαπεντασύλλαβου ποιήματος, από τον «Ανώνυμο Γραικό», του 1388 μ.Χ.. Σώζεται σε κώδικα της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης Βενετίας (αρ. 408), στην οποία, όπως έχω ξαναπεί, το 1468 ο καρδινάλιος Βησσαρίων πρόσφερε και την δική του συλλογή λατινικών και ελληνικών χειρογράφων, υπό τον όρο, να επαναπατρισθούν στην Ελλάδα, όταν αυτή θα απελευθερωνόταν – όρος που φυσικά δεν τηρήθηκε ποτέ από τους Ιταλούς!
Λέγει, λοιπόν, το ποίημα με τίτλο “ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ”:
Ἐξήγησις ἱστορικὴ κατὰ λεπτὸν δηλοῦσα
τὴν γέννησιν, ἀνατροφὴν καὶ πράξεις Ἀλεξάνδρου,
μέγιστα κατορθώματα καὶ τελευτὴν τὴν τούτου,
παρ’ Αἰγυπτίων ἔκπαλαι καλῶς παραδοθεῖσα.
Ὁ Μακεδόνων βασιλεὺς Ἀλέξανδρος ἐκεῖνος,
ὁ γίγας ὁ περίφημος, ὁ συνετὸς ἐν λόγοις,
ἡ πάρδαλις ἡ πτερωτή, λέων ὁ βρυχητίας,
ὁ πρὸς πολέμους ἰσχυρός, ὁ δυνατὸς ἐν μάχαις,
παντὶ τῷ κόσμῳ γέγονε περιφανὴς καὶ μέγας.
Ἅπαν γὰρ εἶδος ἀρετῆς καλλίστως κατορθώσας
ἔσχε τὴν τύχην συνεργόν, πρόνοιαν συμμαχοῦσαν.
Τοσοῦτον δ’ ὑπερέβαλε τοὺς πάλαι τῶν Ἑλλήνων
ἄνδρας ἐκείνους ἰσχυρούς, τοὺς παλαμναιοτέρους[1],
ἐν τ’ εὐγενείᾳ τῆς ψυχῆς καὶ σώματος τῇ ῥώμῃ
καὶ τοῖς ἀνδραγαθήμασι καὶ τῇ πολλῇ φρονήσει,
τοῖς ἄστροις ὅσον ἥλιος πλεῖστον καθυπερέχει·
συνῆψε μάχας πρὸς ἐχθρούς, ἔκτεινε τοὺς βαρβάρους,
ἐκράτυνεν[2], ἐσκύλευσε[3], κατέσφαξεν ἐκ βάθρων.
Ἄλλα δὲ ξένα πάμπολλα μυρία κατορθώσας
μέγας ἐφάνη τοῖς πολλοῖς καὶ παλαιοῖς ἐκείνοις,
ὑπερνικήσας ἅπαντας τούτου μεγίστῃ γνώσει.
Οὐδεὶς γὰρ τούτου γέγονε παρόμοιος ἐν κόσμῳ,
οὐ τῶν προτέρων, οὐ τῶν νῦν, οὐ τῶν γενησομένων,
καθὼς ὁ λόγος ἔμπροσθεν πλατικωτέρως εἴπῃ·
κάλλιστος οὖν ἀναφανεὶς ἐν ἔργοις τε καὶ λόγοις
εὐτύχησεν ὡς εὐτυχὴς ἀνδρείως πράξας πάντα.”
“Αὐτὸς δὲ πάλιν πρὸς αὐτοὺς ὁ Δημοσθένης ἔφη·
«Τοῖς Ἀθηναίοις ἅπασι τὰ πρέποντα προσείπω.
Ὁ Ξέρξης, ὡς προέφημεν, ἔστησε μάχην πλείστην,
πολλαῖς ναυσὶ τὴν θάλασσαν, τὴν γῆν δὲ στρατοπέδοις
κατέστρωσεν, ἐπλήρωσεν ὅπλοις αὐτὸν ἀέρα,
γῆν περσικὴν ἐχόρτασε σκύλων[3] πολλῶν, λαφύρων,
κακίστως ᾐχμαλώτευσε τὰ πλήθη τῶν Ἑλλήνων.
Ἀλλ’ Ἕλλην ὢν Ἀλέξανδρος καὶ γένος τῶν Ἑλλήνων,
Ἕλληνας συλλαβόμενος τοὺς τοῦτον μαχομένους
οὐκ εἰς δουλείαν ἤνεγκεν, ἀλλὰ καλῶς στρατεύει
καὶ πολεμίους τοὺς αὑτοῦ κατέστησε συμμάχους.
Οὕτως Ἀλέξανδρος ποιεῖν ἔφησεν ὁ γενναῖος,
ἡνίκα τὸ βασίλειον ἐπέβη θαρσαλέως,
τοὺς φίλους μὲν εὐεργετεῖν, ἐχθροὺς δὲ ποιεῖν φίλους.
Ἡμεῖς γοῦν οἱ σοφώτατοι θέλομεν Ἀθηναῖοι,
φίλοι τυγχάνοντες αὐτοῦ, καθηγηταὶ δὲ μᾶλλον,
πολέμιοι καὶ μάχιμοι τούτῳ προσγενηθῆναι.”
ΠΗΓΗ: S. Reichmann «Das byzananische Alexandergedicht nach dem codex Marcianus 408 herausgegeben», Beiträge zur klassischen Philologie 13, Meisenheim am Glan, Hain, 1963. Γ. Λεκακης “Ανθολογια ελληνικης ποιησεως”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.4.2003.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] παλαμναῖος = ο χειρὶ ἀνελών τινα, ὡς τὸ αὐτόχειρ, ὁ τῇ ἰδίᾳ χειρὶ φονεύων τινά, τινος· ὁ μεμολυσμένος ἕνεκα φόνου, ἔνοχος φόνου, ἱκέτης μήπω ἐξαγνισθείς, ὡς τὸ προστρόπαιος. – ΠΗΓΗ: Σοφ. Ἠλ. 587 και Τρ. 1207. Αἰσχύλ. Εὐμ. 448, Ὑπερείδ. παρ’ Ἁρποκρ.
[2] κρατύνω = ενισχύω, ενδυναμώνω, ισχυροποιώ, στερεώνω – Ἐπικ. καρτ- (> κράτος, κρατύς). – ΠΗΓΗ: Ἡρόδ. 7. 156. Θουκ. 1.69, κ.ά.
[3] σκύλευση (< σκυλεύω) = λαφυραγωγία.
ανωνυμο ελληνικο ποιημα βασιλιας Μεγας Αλεξανδρος, 14ος αιωνας μΧ Λεκακης ανωνυμα ποιηματα βασιλευς μνημη Ελληνων πολιτικοι στιχοι δεκαπεντασυλλαβο Ανωνυμος Γραικος 1388 κωδικας Μαρκιανη Βιβλιοθηκη Βενετια 15ος 1468 καρδιναλιος Βησσαριων προσφορα συλλογη λατινικα ελληνικα χειρογραφα επαναπατρισμος βιβλιων χειρογραφων Ελλαδα, απελευθερωση εξηγηση ιστορικη κατα λεπτον γεννηση ανατροφη πραξεις αλεξανδρου, μεγιστα κατορθωματα τελευτη αιγυπτιοι αιγυπτος εκπαλαι παραδοση μακεδονια Μακεδονων μακεδονες γιγας περιφημος συνετος λογος, παρδαλις πτερωτη, λεων βρυχητιας, βρυχηθμος πολεμος ισχυρος, δυνατος μαχη περιφανης απαν ειδος αρετη καλλιστος κατορθωμα τυχη συνεργος προνοια συμμαχος υπερβολη ελληνες ανδρας παλαμναιοτερος, ευγενεια ψυχης ψυχη σωμα ρωμη ανδραγαθημα φρονηση αστρα ηλιος μαχες εχθρος, βαρβαρος, βαρβαροι εκρατυνεν, εσκυλευσε, σφαγη ξενα μυρια παλαιοι υπερνικηση μεγιστη γνωση παρομοιος κοσμος λογος πλατικωτερως καλλιστος αναφανεις εργα λογοι ευτυχια ευτυχης ανδρειος πραξη Δημοσθενης αθηναιοι αθηνα ξερξης, ναυς πλοιο θαλασσα στρατοπεδο οπλα αερα, περσικη σκυλων λαφυρα κακιστως αιχμαλωτος πληθη ελλην γενος τῶν Ἑλλήνων, συλλαβομενος μαχομενος δουλεια καλως στρατευμα πολεμιος συμμαχοι γενναιος, βασιλειον βασιλειο θαρσαλεως, φιλος ευεργετη εχθροι φιλοι σοφωτατοι αθηναι καθηγητες μαχιμοι ραιχμαν Reichmann βυζαντινη ποιηση βυζαντιο codex Marcianus 408 παλαμη παλαμναιος χειρ χειρα χερι ανελων αυτοχειρ, αυτοκτονια φονος μεμολυσμενος μολυσμενος μολυνση ενεκα φονου, ενοχος φονας ικετης Εξαγνισθεις, εξαγνισμος προστροπαιος Σοφοκλης αισχυλος υπερειδης αρποκρατιων κρατυνω = ενισχυω, ενδυναμωνω, ισχυροποιω, στερεωνω -ριζα καρτ- κρατος, κρατυς ηροδοτος Θουκυδιδης σκυλευση σκυλευω λαφυραγωγια
