Του Γιώργου Λεκάκη
Όταν οι Γαλάτες εισέβαλαν στην Ιωνία και λεηλατούσαν τις πόλεις, την εποχή που στην Μίλητο τελούνταν τα Θεσμοφόρια και είχαν συγκεντρωθεί οι γυναίκες στο ιερόν (το οποίο βρισκόταν λίγο έξω από την πόλη), ένα τμήμα από τους βαρβάρους αποσπάστηκε από τον κύριο στρατό, μπήκε ξαφνικά στην Μιλησία χώρα και άρπαξε τις γυναίκες. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΚΛΑΒΟΠΑΖΑΡΑ, ΕΔΩ.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΜΙΛΗΤΟΥ, ΕΔΩ.
Μερικές απ’ αυτές σώθηκαν, αφού οι δικοί τους έδωσαν πολλά λύτρα σε ασήμι και χρυσάφι· άλλες πάλι, επειδή οι Γαλάτες που τις είχαν αιχμαλωτίσει, συνδέθηκαν μαζί τους, τις πήραν μαζί στην χώρα τους. Ανάμεσά τους ήταν και η Ηρίππη[1], σύζυγος του Ξάνθου, ενός Μιλησίου από δοκιμο γενος (που έχει διμαστεί, από επιφανή και ευγενή οικογένεια), που άφησε στην Μίλητο ένα παιδί δύο ετών.
Ο Ξάνθος, γεμάτος πόθο για την γυναίκα του, εξαργύρωσε μέρος της περιουσίας του, συγκέντρωσε 2.000 χρυσά νομίσματα και πρώτα εταξείδεψε στην Ιταλία· από εκεί, με την βοήθεια κάποιων ιδιόξενων (γνωστών) του, έφτασε στην Μασσαλία και ύστερα στην Κελτική χώρα. Πήγε στο σπίτι όπου έμενε η γυναίκα του, η οποία ήταν με έναν[2] από τους πιο διακεκριμένους Κέλτες, και ζήτησε να φιλοξενηθεί εκεί.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΚΕΛΤΩΝ, ΕΔΩ.
Οι Κέλτες, λόγω της φιλοξενίας που τηρούσαν ως έθιμο, τον δέχθηκαν πρόθυμα. Μπαίνοντας μέσα, ο Ξάνθος είδε την γυναίκα του· κι εκείνη, τον αγκάλιασε με τα χέρια της γύρω από τον λαιμό του, και τον πλησίασε με μεγάλη στοργή. Λίγο αργότερα, όταν μπήκε στο σπίτι ο Κέλτης, η Ηρίππη του διηγήθηκε πώς ο άντρας της είχε έρθει ως αιχμάλωτος για χάρη της, φέρνοντας λύτρα για να την πάρει πίσω. Ο Κέλτης θαύμασε την ψυχή και την αγάπη του Ξάνθου και εκαλεσε φίλους του, και του παρέθεσε δείπνο.
Κατά την διάρκεια του συμποσίου, όταν το ποτό είχε αρχίσει να ρέει άφθονα, ο Κέλτης κάλεσε και την Ηρίππη να καθίσει μαζί τους και ρώτησε, μέσω διερμηνέα, ποια ήταν η συνολική του περιουσία. Ο Ξάνθος απάντησε πως είχε 1.000 χρυσά νομίσματα· τότε ο Κέλτης του είπε να τα χωρίσει σε τέσσερα μέρη: να κρατήσει τρία (ένα για τον ίδιο, ένα για την γυναίκα και ένα για το παιδί) και να αφήσει το 4ο ως λύτρα για την γυναίκα.
Όταν πια αποσύρθηκαν το βράδυ, η Ηρίππη κατηγόρησε τον Ξάνθο, γιατί δεν είχε υποσχεθεί στον Κέλτη περισσότερα χρήματα, λέγοντάς του πως κινδύνευε, εάν δεν κρατούσε την υπόσχεσή του. Ο Ξάνθος της αποκάλυψε τότε πως είχε κρύψει άλλα χίλια χρυσά στις κρηπίδες (σόλες) των παπουτσιών του παιδιού, γιατί δεν εμπιστευόταν τον βάρβαρο και περίμενε να χρειαστούν πολλά περισσότερα λύτρα.
Την άλλη μέρα, η Ηρίππη πρόδωσε στον Κέλτη τον κρυμμένο θησαυρό και τον προέτρεψε να σκοτώσει τον Ξάνθο, λέγοντάς του, πως προτιμούσε αυτόν (τον Κέλτη) από την πατρίδα και από το παιδί της, γιατί τον Ξάνθο τον απεχθανόταν εντελώς.
Αυτά όμως δεν άρεσαν καθόλου στον Κέλτη. Και σκόπευε να την τιμωρήσει. Όταν ο Ξάνθος ετοιμαζόταν να φύγει, εκείνος τον ξεπροβόδισε φιλικά και έφερε μαζί του και την Ηρίππη. Όταν έφτασαν στα σύνορα της κελτικής χώρας, ο Κέλτης είπε πως ήθελε να κάνει μια θυσία προτού χωριστούν. Έφεραν το ιερείον (θύμα προς θυσία) κι έδωσε στην Ηρίππη να το κρατήσει, όπως συνήθιζε στις τελετές. Εκείνην την στιγμή, καθώς εκείνη κρατούσε το ζώο, ο Κέλτης σήκωσε το ξίφος του και της έκοψε το κεφάλι. Έπειτα είπε στον Ξάνθο να μη λυπηθεί, αποκάλυψε την προδοσία της και του έδωσε όλο το χρυσάφι να το πάρει μαζί του…
Ιδού πως εξιστορεί την παραπάνω ιστορία ο Παρθένιος:
Περὶ Ἡρίππης (Ἱστορεῖ Ἀριστόδημος ὁ Νυσαεὺς ἐν α΄ Ἱστοριῶν περὶ τούτων, πλὴν ὅτι τὰ ὀνόματα ὑπαλλάττει, ἀντὶ Ἡρίππης καλῶν Γυθυμίαν, τὸν δὲ βάρβαρον Καυάραν)[1]
Ὅτε δὲ οἱ Γαλάται κατέδραμον τὴν Ἰωνίαν καὶ τὰς πόλεις ἐπόρθουν, ἐν Μιλήτῳ Θεσμοφορίων ὄντων καὶ συνηθροισμένων γυναικῶν ἐν τῷ ἱερῷ, ὃ βραχὺ τῆς πόλεως ἀπέχει, ἀποσπασθέν τι μέρος τοῦ βαρβαρικοῦ διῆλθεν εἰς τὴν Μιλησίαν καὶ ἐξαπιναίως ἐπιδραμὸν εἷλεν τὰς γυναῖκας. ἔνθα δὴ τὰς μὲν ἐρρύσαντο πολὺ ἀργύριόν τε καὶ χρυσίον ἀντιδόντες, τινὲς δὲ τῶν βαρβάρων αὐταῖς οἰκειωθέντων ἀπήχθησαν, ἐν δὲ αὐταῖς καὶ Ἡρίππη, γυνὴ Ξάνθου, ἀνδρὸς ἐν Μιλήτῳ πάνυ δοκίμου γένους τε τοῦ πρώτου, παιδίον ἀπολιποῦσα διετές. ταύτης πολὺν πόθον ἔχων ὁ Ξάνθος ἐξηργυρίσατο μέρος τῶν ὑπαργμάτων, καὶ κατασκευασάμενος χρυσοῦς δισχιλίους τὸ μὲν πρῶτον εἰς Ἰταλίαν ἐπεραιώθη, ἐντεῦθεν δὲ ὑπὸ ἰδιοξένων τινῶν κομιζόμενος εἰς Μασσαλίαν ἀφικνεῖται κἀκεῖθεν εἰς τὴν Κελτικήν· καὶ προσελθὼν τῇ οἰκίᾳ, ἔνθα αὐτοῦ συνῆν[2] ἡ γυνὴ ἀνδρὶ τῶν μάλιστα παρὰ Κελτοῖς δοξαζομένων, ὑποδοχῆς ἐδεῖτο τυχεῖν. τῶν δὲ διὰ φιλοξενίαν ἑτοίμως αὐτὸν ὑποδεξαμένων, εἰσελθὼν ὁρᾷ τὴν γυναῖκα, καὶ αὐτὸν ἐκείνη τὼ χεῖρε ἀμφιβαλοῦσα μάλα φιλοφρόνως προσηγάγετο. παραχρῆμα δὲ τοῦ Κελτοῦ παραγενομένου, διεξῆλθεν αὐτῷ τήν τε ἄλην τἀνδρὸς ἡ Ἡρίππη, καὶ ὡς αὐτῆς ἕνεκα ἥκοι λύτρα καταθησόμενος· ὁ δὲ ἠγάσθη τῆς ψυχῆς τὸν Ξάνθον, καὶ αὐτίκα συνουσίαν[3] ποιησάμενος τῶν μάλιστα προσηκόντων ἐξένιζεν αὐτόν. παρατείνοντος δὲ τοῦ πότου, τὴν γυναῖκα συγκατακλίνει αὐτῷ καὶ δι᾿ ἑρμηνέως ἐπυνθάνετο πηλίκην[4] οὐσίαν εἴη κεκτημένος τὴν σύμπασαν· τοῦ δὲ εἰς ἀριθμὸν χιλίων χρυσῶν φήσαντος, ὁ βάρβαρος εἰς τέσσαρα μέρη κατανέμειν αὐτὸν ἐκέλευε, καὶ τὰ μὲν τρία ὑπεξαιρεῖσθαι αὑτῷ, γυναικί, παιδίῳ, τὸ δὲ τέταρτον ἀπολείπειν ἄποινα[5] τῆς γυναικός. ὡς δὲ ἐς κοῖτόν ποτε ἀπετράποντο, πολλὰ κατεμέμφετο τὸν Ξάνθον ἡ γυνὴ διὰ τὸ μὴ ἔχοντα τοσοῦτο χρυσίον ὑποσχέσθαι τῷ βαρβάρῳ, κινδυνεύσειν τε αὐτόν, εἰ μὴ ἐμπεδώσειε τὴν ἐπαγγελίαν· τοῦ δὲ φήσαντος ἐν ταῖς κρηπῖσι τῶν παίδων καὶ ἄλλους τινὰς χιλίους χρυσοῦς κεκρύφθαι διὰ τὸ μὴ ἐλπίζειν ἐπιεικῆ τὸν βάρβαρον καταλήψεσθαι, δεήσειν δὲ πολλῶν λύτρων, ἡ γυνὴ τῇ ὑστεραίᾳ τῷ Κελτῷ καταμηνύει τὸ πλῆθος τοῦ χρυσοῦ καὶ παρεκελεύετο κτεῖναι τὸν Ξάνθον, φάσκουσα πολὺ μᾶλλον αἱρεῖσθαι αὐτὸν τῆς τε πατρίδος καὶ τοῦ παιδίου, τὸν μὲν γὰρ Ξάνθον παντάπασιν ἀποστυγεῖν. τῷ δὲ ἄρα οὐ πρὸς ἡδονὴν ἦν τὰ λεχθέντα, ἐν νῷ δὲ εἶχεν αὐτὴν τίσασθαι. ἐπειδὴ δὲ ὁ Ξάνθος ἐσπούδαζεν ἀπιέναι, μάλα φιλοφρόνως προὔπεμπεν ὁ Κελτὸς ἐπαγόμενος καὶ τὴν Ἡρίππην. ὡς δὲ ἐπὶ τοὺς ὅρους τῆς Κελτῶν χώρας ἀφίκοντο, θυσίαν ὁ βάρβαρος ἔφη τελέσαι βούλεσθαι πρὶν αὐτοὺς ἀπ᾿ ἀλλήλων χωρισθῆναι, καὶ κομισθέντος ἱερείου, τὴν Ἡρίππην ἐκέλευεν ἀντιλαβέσθαι· τῆς δὲ κατασχούσης, ὡς καὶ ἄλλοτε σύνηθες αὐτῇ, ἐπανατεινάμενος τὸ ξίφος καθικνεῖται καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῆς ἀφαιρεῖ, τῷ τε Ξάνθῳ παρεκελεύετο μὴ δυσφορεῖν, ἐξαγγείλας τὴν ἐπιβουλὴν αὐτῆς, ἐπέτρεπέ τε τὸ χρυσίον ἅπαν κομίζειν αὑτῷ.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Αγνωστη Μικρα Ασία”. Γ. Λεκακης “Λεξικο παραδσεων”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.4.2007.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Ο Αριστόδημος ο Νυσαεὺς στο έργο του «Ἱστοριαι», αναφέρει παρόμοια ιστορία, με την γυναίκα να λέγεται Γυθυμία και τον βάρβαρο κλέφτη Καυάρα.
[2] συνῆν < σύνειμι = εἶμαι μετά τινος – ΠΗΓΗ: Σχόλ. Ὀδ. η,270. Ακριβώς όπως σήμερα: Ρωτάμε “είσαι με κάποιον;” και εννοούμε αν έχει σχέση με κάποιον. Μιλάμε ομηρικά!
[3] συνουσία (ιων. συνοισίη), ἡ (συνών, συνοῦσα μετοχ. τοῦ σύνειμι) = τὸ εἶναι μετά τινος, σχέσις, κοινωνία, συνομιλία – ΠΗΓΗ: Ἡρόδ. 6. 128, Αἰσχύλ. Εὐμ. 285, Σοφ. Ο. K. 648.
[4] πηλίκος, πηλίκη, πηλίκον – ἐρωτημ. πόσον μέγας; – ΠΗΓΗ: Πλάτ. Μένων 83D.
[5] ἄποινα / ἀπόποινα, τά = τα χρήματα για τις ποινές – ΠΗΓΗ: Δημ. 630.
αρχαια πυλη αγορας αγορα μιλητου μιλητος μουσειο περγαμου βερολινο αρχαια σκλαβοπαζαρα αρχαιο σκλαβοπαζαρο κλοπη γυναικων Ιωνιας Κελτογαλατες Ηριππη γαλατες γαλατια εισβολη Ιωνια λεηλασια ιωνικες πολεις Μιλητος Θεσμοφορια γυναικες ιερο ιερον πολη πολις βαρβαροι στρατος Μιλησια χωρα αρπαγη γυναικα γυνη λυτρα ασημι χρυσαφι χρυσος Γαλατες αιχμαλωτος αιχμαλωσια αιχμαλωτες συζυγος Ξανθος Μιλησιος επιφανης ευγενης οικογενεια, παιδι ερωτικος ποθος ερως περιουσια χρυσα νομισματα Ιταλια Μασσαλια ηελτικη παντρεμενη Κελτες, φιλοξενια εθιμο, εθιμα αγκαλια λαιμος στοργη Κελτης, αντρας αιχμαλωτος ψυχη αγαπη δειπνο συμποσιο ποτο διερμηνεας, συνολικη περιουσια χρυσο νομισμα κατηγορια χρημα κινδυνος υποσχεση σολα παπουτσι εμπιστοσυνη βαρβαρος προδωσια κρυμμενος θησαυρος προτιμηση πατριδα τιμωρια συνορα θυσια θυμα τελετη ζωο, ξιφος κεφαλι αποκεφαλισμος χρυσαφι Παρθενιος νικαευς νικαια περι ηριππης αριστοδημος Νυσαευς νυσσα ιστορια Γυθυμια Καυαρας Καβαρας Γαλαται καταδρομη πορθηση βαρβαρικος εξαπιναιως επιδρομη ειλεν γυναικας ερρυσαντο αργυριο αργυρια χρυσιον χρυσιο αντιδοντες, οικειωθεντων οικειοποιηση απηχθησαν, αντρας πανυ δοκιμο γενος παιδιον απολιπουσα διετες εγκαταλεθψη εξαργυρωση υπαργματα κατασκευη δισχιλιοι ιδιοξενος οικια υποδοχη χερια χειρε αμφιβαλουσα φιλοφρονηση παραχρημα καταθησομενος ηγασθη ψυχη αυτικα συνουσια εξενιζω ποτος συγκατακλινω ερμηνεας πηλικη ουσια στμπασα υπεξαιρεση αποινα κοιτον χρυσιον επαγγελια κρηπις υστεραια καταμηνυση φασκω αιρω πατρις αποστυγω ηδονη σπουδη απιεναι, μαλα φιλοφρονως πομπη Κελτος επαγομενος ορια ιερειο κεφαλη αφαιρεση δυσφορια εξαγγελια επιβουλη Νυσα εργο ιστοριαι συνην < συνειμι ειμαι μετα τινος με καποιον καποια σχολια οδυσεια ομηρου σχεση μιλαμε ομηρικα ομηρος συνουσια ιωνικα συνουσιη συνουσα μετοχη συνειμι ειναι μετα τινος, σχεσις, κοινωνια, συνομιλια ηροδοτος αισχυλος Σοφοκλης πηλικος, πηλικη, πηλικον πηλικο ερωτηματικο ποσον μεγας πλατων αποποινα, χρηματα ποινη Δημοσθενης
