Αρχαίο ειδώλιο με 11 κουκκίδες – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Η πόλη La Blanca στο San Marcos της Γουατεμάλα, στον 14ο παράλληλο [14.575770319070473, -92.1368486816626] στις όχθες του Ρίο Ναράνιο / Naranjo, συνορεύει με το Κοατεπέκε (Κετσαλτενάνγκο) στα βόρεια, την χασιέντα του Μπουένος Άιρες (Ρεταλχουλέου) στα ανατολικά, το Όκος και το Τεκούν Ουμάν στα δυτικά και τον Ειρηνικό Ωκεανό στα νότια, από την ακτή του οποίου απέχει 10 χλμ.

Οι κάτοικοι της Λα Μπλάνκα διατηρούν παραδόσεις όπως ο εορτασμός του πολιούχου τους (18 Δεκεμβρίου), τις λιτανείες της Μεγάλης Εβδομάδας, την Ημέρα της Μητέρας, την Ημέρα του Παιδιού και τις χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις. Διοργανώνουν το φεστιβάλ «Torito». Οι κυρίαρχες γλώσσες είναι τα ισπανικά και τα mam / μαμ. Στην γη τους καλλιεργούν μπανάνες, και καλαμπόκι.

Brown clay 'Tab' figurine fragment with a head-like stump and 11 dot impressions, shown beside a measurement scale (inches and cm).

Νέα επιστημονική έρευνα παρουσιάζει και εντάσσει ένα πιθανό παράδειγμα μικρού κεραμικού αντικείμενου, της πρώιμης αρίθμησης με κουκκίδες, στην Μεση Αμερική, σε ένα αποσπασματικό κεραμικό ειδώλιο της Μέσης Προκλασσικής περιόδου, που χρονολογείται στο 750 – 650 π.Χ. από την La Blanca Γουατεμάλας, δηλαδή σε μια πόλη στις ακτές του Ειρηνικού, την οποία οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν ακούσει ποτέ!.. Κι όμως ήταν ένα πρώιμο αστικό κέντρο με ισχυρή παράδοση ειδωλίων!

Πρόκειται για ένα ειδώλιο χωρίς πρόσωπο. Εκεί που θα έπρεπε να υπάρχει ένα κεφάλι, ο πηλός στενεύει και γίνεται ένα επίπεδο, σαν γλωττίδας – γι’ αυτό και αυτού του είδους τα έργα τέχνης, ονομάσθηκαν «ειδώλια γλωττίδας». Εκεί, λοιπόν, κάποιος πάτησε 11 κουκκίδες, πριν το ψήσει, διαταγμένες σε τρεις στήλες (3–4–4).

Είναι γραφή; Ημερολόγιο; Είναι αριθμητικό συστημα; Και τι σχέση έχουν με τις εξελίξεις στην πρώιμη γραφή και την γραφική σημειογραφία της Αμερικής;

Οι μελετητές υποστηρίζουν ότι αυτό το μοναδικό αποσπασματικό ειδώλιο υποδηλώνει την σχέση μεταξύ αρίθμησης, σωμάτων και ταυτότητας στις αρχαίες μεσοαμερικανικές κοσμοθεωρίες.

Πάντως υπάρχει μια παραδοξότητα στο ίδιο το αντικειμενο: Ένα ανθρώπινο σώμα, στήθος και ομφαλός αποτυπωμένα με προσοχή, και στην συνέχεια, επάνω από το στήθος, τίποτα αναγνωρίσιμο! Απλώς μια «γλωττίδα» από πηλό, κενή. Εκτός από αυτά τα ένδεκα πιεσμένα σημάδια.

Περισσότερα από 300 από αυτά τα ειδώλια «γλωττίδας» έχουν βρεθεί στη Λα Μπλάνκα κατά τη διάρκεια δεκαετιών ανασκαφών. Οι επιστήμονες που εργάστηκαν σε αυτές, αρκετές δεκαετίες, λένε ότι η μορφή της γλωττίδας ήταν σκόπιμη, ουσιαστική και συνεπής. Οι γλωττίδες μερικές φορές έχουν «ωτοασπίδες». Μερικά έχουν κορδέλλες για το κεφάλι.

Η απουσία προσώπου δεν ήταν αποτυχία της τέχνης του καλλιτέχνη. Ήταν μάλλον το ζητούμενο.

Η προεξέχουσα γλωττίδα, χωρίς καθορισμένα χαρακτηριστικά, μπορεί να λειτουργούσε ως ένα είδος λευκής πλάκας – ένα κεφάλι απαλλαγμένο από μια σταθερή ταυτότητα, ανοιχτό σε άλλα είδη σημαδιών. Αλλά και πιθανόν, τα χαρακτηριστικά να εγγράφονταν, μετά την πώλησή τους σε συγκεκριμένο αγοραστή!

Μόνο ένα ειδώλιο La Blanca, από τις αρκετές χιλιάδες που βρέθηκαν, έφερε ποτέ σημάδια με τέτοιες κουκκίδες… Εξαιρετικά σπάνιο, λοιπόν.

Υπάρχουν λίγα γνωστά παραδείγματα μεσοαμερικανικής αρίθμησης που προηγούνται της Ύστερης Προκλασσικής περιόδου (300 π.Χ. – 250 μ.Χ.).

ΠΗΓΗ: J. Guernsey «Numbers and Bodies: Potential Early Numeration on a Middle Preclassic Figurine from La Blanca, Guatemala», Cambridge University Press, Latin American Antiquity, DOI: https://doi.org/10.1017/laq.2025.1014627, Απρ. 2026, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.5.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

αρχαιο ειδωλιο εντεκα ενδεκα 11 κουκκιδες Λεκακης

author avatar
Γιώργος Λεκάκης

Σχετικά Άρθρα

Εις μνήμην Τάκη Παππά – της Ιφ. Καραμπάτσου

Της ιατρού Ιφιάνασσας Αθανασίας Καραμπάτσου Ο καθηγητής Παναγιώτης (Τάκης) Παππάς...

Ο κόσμος του 11 – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη ...«διότι όσοι ερευνηταί εδέχοντο τας ιδέας, ταυτίζουν...

Και στο αρχαίο ιερό της θεάς Αφροδίτης στην Αμαθούντα, κτίσθηκε βασιλική

Μετά από την γεωφυσική διασκόπηση της περιοχής Αμαθούντος Λεμεσού...