Του Γιώργου Λεκάκη
Σε μια από τις δυτικότερες εσχατιές της Πελοποννήσου, φθάνει κανείς στην – από την αρχαιότητα γνωστή – Υρμίνη (μνημονευομένη από τον Όμηρο ακόμη), σήμερα γνωστότερη ως Λουτρά Υρμίνης. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκη “Οι 755 έως τώρα γνωστές ιαματικές πηγές της Ελλάδος”.
Η Υρμίνη και η Μύρσινος[1] ήταν οι εσχατόωσες μας λέει ο Στ. Βυζάντιος. Και “Οἳ δ’ ἄρα Βουπράσιόν τε καὶ Ἤλιδα δῖαν ἔναιον ὅσσον ἐφ’ Ὑρμίνη καὶ Μύρσινος ἐσχατόωσα”, Ομήρου “Ιλιάς”, Ραψωδία Β΄.
- Οι πληθυσμιακοί κατάλογοι της Ελλάδος κατέγραφαν έναν μόνο κάτοικο στο χωριό, στην απογραφή του 1991 και δύο το 2011!..
Για να φθάσει κανείς, αρκεί από τον οδικό άξονα Ολυμπίας-Πατρών να στρίψει αριστερά, στην έξοδο της Βάρδας και αφού περάσει την Μανωλάδα[2], το Μεγάλο Πεύκο, και το υπέροχο δάσο της Στροφιλιάς, θα φθάσει επί τέλους στην αρχαία Υρμίνη, στο ακρωτήριο Κουνουπέλλι.
Εκεί η περιοχή είναι ελώδης – άλλωστε η ονομασία Κουνουπέλλι δεν είναι τυχαία – αλλά πανέμορφη. Εκτός από την περιπλάνηση που μπορεί κανείς να απολαύσει στο υπέροχο δάσος της Αχαΐας, και την θάλασσα, έχει να δει και τα λείψανα της αρχαίας ακροπόλεως της Υρμίνης, ψηλά στον λόφο, ο οποίος κείται πάνω από τα Λουτρά.
Τα ιαματικά ύδατα εξακολουθούν να αναβλύζουν κάτω από τον βράχο…
Αλλά ποια ήταν αυτή η Υρμίνη (ή Υρμίνα) η οποία ονομάτισε την ακρόπολι;
Κατ’ αρχάς να διευκρινίσουμε πως στα αρχαία χρόνια η Υρμίνη ανήκε στους Ηλεία και όχι στην Αχαΐα (όπως σήμερα).
Η Υρμίνη ήταν θυγατέρα του Επειού, του γενάρχη της παλαιοτέρας φυλής των βορείων Ηλείων, του υιού του Ενδυμίωνος. (Άλλοι λένε πως ήταν θυγατέρα του Νηλέως, ή τού Δίκτυος). Ο Επειός έσμιξε με την Αναξιρρόη του Κορώνου και την εγέννησε.
Η Υρμίνη ήταν σε ένα από τα δυτικότερα σημεία γι’ αυτό είχε και το επίθετο Νυκτέα (= αυτή που φέρνει την νύκτα). Η πόλις Υρμίνη συμμετείχε στον Τρωικό πόλεμο, υπό την αρχηγία του βασιλιά Αμαρυγκείδη, μαζί με τους άλλους Επειούς! Αναφέρεται από τον Όμηρο στον Κατάλογο των Πλοίων της Ιλιάδας ως μία από τις πόλεις των Επειών.
Με την σειρά της έσμιξε με τον Φόρβαντα Ήλιο, τον υιό του Λαπίθου (άλλοι λένε ακόμη και τον ίδιο τον θεό της θαλάσσης και των σεισμών Ποσειδώνα) και έτεκε τον Αυγέα, ο οποίος έγινε βασιλεύς των Ηλείων, αλλά και εις των Αργοναυτών! Και πράγματι λοιπόν η σμίξη του Ηλίου και της Νύκτας γεννά την Αυγή! Γι’ αυτό από τα μάτια του Αυγέα έλεγαν πως «ακτίνες απολάμπουν». Μάλιστα ήταν αυτός, ο περιλάλητος για τα κτήνη του[3] από την αυλή του οποίου ο μέγας Ηρακλής καθάρισε την κόπρο των βοσκημάτων του, πραγματοποιώντας έτσι έναν από τους 12 άθλους του! Είναι αποκαλυπτικός ο μύθος (= αλήθεια) πως στα δυτικά υπάρχουν περισσότερα και μεγαλύτερα ζώα.
Η Υρμίνη με τον Φόρβαντα απέκτησαν και ένα άλλο παιδί, τον Άκτορα.[4] Αυτός έκτισε αυτήν την ακρόπολη και στο όνομά της ετίμησε την μητέρα του. Ο Ακτωρ ενυμφεύθη την Μολιόνη, η οποία κι αυτή έσμιξε επίσης με τον άρχοντα της θαλάσσης και των σεισμών, Ποσειδώνα, και απέκτησε τους δίδυμους Μολιόνες ή Ακτορίδες (Κτέατο και Εύρυτο), οι οποίοι όχι μόνο ήσαν δίδυμοι, αλλά διφυείς, ήσαν δηλαδή δυο σε ένα σώμα – «σιαμαίοι» θα λέγαμε σήμερα, αλλά ο μύθος μας μαθαίνει, πως όπου υπάρχουν πολλά νερά (ευ+ρυτά) υπάρχουν και βοσκήματα (κρέατα). Αμφότεροι εφονεύθησαν από τον Ηρακλή στην κατά του Αυγείου μάχη.
Εκεί, λοιπόν, εστήθη ένα από τα σημαντικότερα οχυρά-ακροπόλεις των αρχαίων Ηλείων, για την αντιμετώπιση των εκ της Εσπερίας πειρατών, στα βόρεια της Κυλλήνης, κοντά στον Άραξο. Και επειδή όπως είπαμε ο τόπος είναι ελώδης και γεμάτος – ακόμη και σήμερα – βουστάσια, οι πρόγονοί μας είχαν στείλει εκεί τον Ηρακλή να τον καθαρίσει και να κάνει αποστραγγιστικά έργα.
Στα χρόνια του Στράβωνος η πόλις είχε εγκαταλειφθεί. Αλλά αργότερα ξανακατοικήθηκε, όπως μαρτυρούν καταφανώς θεμέλια αρχαιοτάτων τειχών (πελασγικών – αφού η πόλις είναι ίδρυμα Πελασγών πρωτοελλήνων) και στα δυο βράχια του ακρωτηρίου, αλλά και φράγκικου κάστρου (στα ΒΔ.) και μεσαιωνικού ναού του Αγιου Πέτρου.
Στις ημέρες μας εκεί χάσκει αναξιοποίητη μια ακρόπολι, η οποία σε κανέναν δεν θυμίζει την παραπάνω σπουδαία σελίδα της ιστορίας μας. Κάτω από αυτήν, υπάρχουν – σε κακό χάλι – τα Λουτρά της Υρμίνης, τα οποία κλειστά εδώ και χρόνια, ερειπώνουν και σαπίζουν, γιατί τα ιαματικά νερά έπαψαν να τρέχουν, κάτω από τα ειρημένα βράχια. Όμως, δεν ήταν τυχαία η αναφορά των αρχαίων στην σχέση της Υρμίνης με τον κύριο των σεισμών Ποσειδώνα: Ο σεισμός στο παρακείμενο Βαρθολομιό ξανάνοιξε την ιαματική υδροθειούχο υπόθερμο φλέβα και τα νερά τώρα ξανακυλούν στην παραλία της Ηλείας πριγκήπισσας!..[5] Έτσι όσοι έχουν προβλήματα με τους ρευματισμούς τους μπορούν και πάλι να σπεύσουν.
……………………………….
“Η περιοχή είναι επιρρεπής στις σεισμοπάθειες. Τα Λουτρά της Υρμίνης στην Βουπρασία είχαν πάψει να αναβλύζουν νερό στον σεισμό του Βαρθολομιού (1988). Το 2004 οι στερεμένες πηγές της Υρμίνης… ξανα-έβγαλαν παροδικά νερό, αμέσως μετά τον σεισμό 8,9 βαθμών της κλίμακος Ρίχτερ της… Ινδονησίας![1] Το 2008, άλλος σεισμός, μεγέθους 6,5 βαθμών της κλίμακος Ρίχτερ, που σημειώθηκε μεταξύ Λεχαινών και Ανδραβίδας επανέφερε τα ιαματικά και ιστορικά νερά της Υρμίνης! Και τώρα, ξανα-αναβλύζουν με θερμομεταλλικά ύδατα μέσα από «Σπήλαιο των Νυχτερίδων»[2].
Νυχτεριδες κι αραχνες…
Για όλα τούτα, αλλά και για θεραπευτικές τους ιδιότητες, οι εντόπιοι τα λένε «μαγικά» τα νερά της Υρμίνης και πιστεύουν ότι αναβλύζουν από τα έγκατα της Γης. Λένε πως έχουν… «άπειρες» θεραπευτικές ιδιότητες Διαπιστωμένα πάντως, τα Λουτρά Κουνουπελίου (28οC) ωφελούν σε αρθριτικά, μυοσκελετικές παθήσεις, ρευματικές παθήσεις.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Τότε είχε παρατηρηθεί επίσης, και το αντίθετο φαινόμενο: Σταμάτημα της ροής των πηγών στις πηγές του Λάδωνα, στην Αχαΐα!
[2] Η τοπική λαϊκή παράδοση λέει πως ακούγονται φωνές χαμένων ανθρώπων στην περιοχή, μέσα από τα βάθη της γης, από το σπήλαιο…
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκη “Οι 755 έως τώρα γνωστές ιαματικές πηγές της Ελλάδος”.
…………………………………………………..
- Με το ίδιο όνομα Υρμίνη ήταν γνωστό στην αρχαιότητα και το ακρωτήριο Κουνουπέλλι. Προτείνουμε λοιπόν στον τοπικό Δήμο να αλλάξει το σημερινό όνομα του ακρωτηρίου – το οποίο άλλωστε δεν είναι και προκλητικό για κάποιον, ο οποίος θέλει να μεταβεί προς τα εκεί – και να προσδώσει σε αυτό το αρχαίο όνομα που του αξίζει, βάσει της ιστορίας και του κλέους του και να γίνουν βεβαίως τα σχετικά έργα αναδείξεως του τόπου.
Για την ιστορία, να ολοκληρώσουμε για την Υρμίνη, πως αργότερα την είπαν και Υρμηνα και Ορμινα ή Ορμίνη ή Ορμηνα (όπως και τους Επειούς αποκαλούσαν Ορμίνες) και Εχεφυλίδα (αυτή η οποία έχει / κατέχει στην φυλή [των Επειών]). “Ὑρμίνη μὲν οὖν πολίχνιον ἦν, νῦν δ’ οὐκ ἔστιν: ἀλλ’ ἀκρωτήριον πλησίον Κυλλήνης ὀρεινόν ἐστι, καλούμενον Ὅρμινα ἢ Ὕρμινα” – ΠΗΓΗ: Στράβωνος “Γεωγρ”.
Και για να μην ξεχνούμε και τις αποικίες των Ελλήνων Ηλείων στην γείτονα χώρα, όπου μεταλαμπάδευσαν και τα τοπωνύμια της μητέρας πατρίδος τους, ποταμό Υρμίνο απαντάμε και στην ΝΑ. Σικελία (ο οποίος σήμερα λέγεται Fiume di Ragusa).
- Σήμερα κείται, 9 χλμ. από την Βάρδα Ηλείας, 44 χλμ. Β. της Αμαλιάδος, 58 χλμ. Β. του Πύργου και 50 χλμ. Δ.-ΝΔ. των Πατρών, κοντά στο κοντά στο ακρωτήριο Χελωνάτας, όπου το κάστρο Χλεμούτσι, στον 37ο παράλληλο [37°53′11″N 21°08′08″E]. Ο οικισμός απαρτίζεται από τις παλαιές εγκαταλελειμμένες λουτρικές εγκαταστάσεις των Λουτρών Κουνουπελίου. Βρέχεται από το Ιώνιο Πέλαγος και κοιτάει τα νησιά Ζάκυνθος, Κεφαλονιά και Ιθάκη!
Εντός του Εθνικού Πάρκου υγροτόπων Κοτυχίου – Στροφυλιάς, κοντά τόσο στον οικισμό των Σαμαραίικων, και στον υδροβιότοπο της λίμνης-βάλτου Λάμια, και την παραλία Κουνουπελλάκι, όπου μπορείτε να έχετε ένα… δικό σας μικρονήσι!
Χαθείτε πεζοπορώντας… από την Λάμια έως την λιμνοθάλασσα Προκοπίου…
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Οι λίμνες της Ελλάδος”.
Στην περιοχή και ο μεσαιωνικός Πύργος Κουνουπελίου.
ΠΗΓΗ: άρθρο με τον ίδιο τίτλο στην στήλη μου “Ελληνικές Λεπτομέρειες”, στο περιοδικό “Ελληνικό Πανόραμα”, τ. Ιουλ. 2003. Γ. Λεκάκης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.8.2003.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Παυσανίας, Στέφ. Βυζάντιος «Εθνικά», Μενελάου «Θηβαϊκά», σχολ. Απολλωνίου Ροδίου (1 22.15-19), Πλίν. “Naturalis Historia”, 4.5.6, κ.ά.
- Lund University, Digital Atlas of the Roman Empire”.
- Smith W. (επιμ.) “Λεξικό Ελληνικής και Ρωμαϊκής Γεωγραφίας”, 1854.
- Talbert R., επιμ. “Barrington Atlas of the Greek and Roman World”, Princeton University Press, 2000.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Κατοπινό Μυρτούνιο.
[2] Μεσαιωνική πόλη, περίφημη για τα καρπούζια, το τυρί και το πρόβειο γιαούρτι της.
[3] Τα πολλά αγελάδια της περιοχής – και όλην αυτήν την ιστορία – μαρτυρά και το παλαιότερο όνομα της Βάρδας, το οποίο ήταν Βουπράσιον! Ιδού γιατί δεν πρέπει να αλλάζουμε τα παλαιά και δη τα αρχαία ελληνικά τοπωνύμια, γιατί έτσι αποκοπτόμαστε από την ιστορία μας…
[4] «Ἄκτορι δὲ καὶ τοῖς παισὶ γένος τε ἦν ἐπιχώριον βασιλείας τε μετῆν σφισιν: Ἄκτωρ γὰρ πατρὸς μὲν Φόρβαντος ἦν τοῦ Λαπίθου, μητρὸς δὲ Ὑρμίνης τῆς Ἐπειοῦ, καὶ ᾤκισεν ἀπ’ αὐτῆς Ἄκτωρ πόλιν Ὑρμίναν ἐν τῇ Ἠλείᾳ» – ΠΗΓΗ: Παυσανίας «Περιήγ.» (1 5.1.11.7-10).
[5] Προς ενημέρωσιν να αναφέρουμε πως η Ηλεία βρίθει ιαματικών πηγών. Ενδεικτικά αναφέρουμε τις: Ηρακλείας, Καϊάφας, Φρασκιάς, κ.ά.
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκη “Οι 755 έως τώρα γνωστές ιαματικές πηγές της Ελλάδος”.
- ΔΕΙΤΕ βιντεορεπορτάζ του Γ. Λεκάκη για την λίμνη Καϊαφα, ΕΔΩ.
αρχαιες πηγες υρμινης πηγη Υρμινη λουτρα λουτρο δυτικοτερη εσχατια πολη Πελοποννησου, αρχαιοτητα ομηρος Λουτρα Υρμινης Λεκακης ιαματικες πηγες Μυρσινος εσχατοωσα Βυζαντιος Βουπρασιον ηλιδα διαν εναιον οσσον Ομηρου ιλιας πληθυσμιος Ελλαδα ενας κατοικος χωριο Ολυμπια Πατρα Βαρδα Μανωλαδα Μεγαλο Πευκο, δασος Στροφιλιας, ακρωτηριο Κουνουπελλι ηλειας ηλεια περιοχη ελωδης ελος Κουνουπελι πανεμορφη περιπλανηση αχαια θαλασσα, λειψανα αρχαια ακροπολις λοφος, λουτρο ιαματικα υδατα Υρμινα ονομα ακροπολη Επειος γεναρχης παλαιοτερη φυλη βορειοι Ηλειοι Ενδυμιωνας Ενδυμιων Νηλεως, Νηλευς Δικτυς Επειοι Αναξιρροη Κορωνος δυτικη επιθετο Νυκτεα νυκτα πολις Τρωικος πολεμος, αρχηγια βασιλιας Αμαρυγκειδης, Καταλογος νεων Πλοιων Ιλιαδα πολεις Επειων Φορβαντα Φορβας ηλιος, Λαπιθη θεος θαλασσης θαλασσας σεισμων Ποσειδωνας Ποσειδων Αυγεας, βασιλευς Αργοναυτες Νυχτα αυγη ματια ακτινα ακτινες περιλαλητος κτηνος αυλη Ηρακλης κοπρος βοσκημα δωδεκα 12 αθλοι αποκαλυπτικος μυθος αληθεια ζωο ακτορας Ακτωρ Μολιονη, αρχοντας θαλασσα σεισμος διδυμοι Μολιονες ακτοριδες Κτεατος Ευρυτος διδυμα διφυεις, σωμα σιαμαιοι σιαμαια νερα ρυτα κρεας μαχη Αυγειου αυγεια οχυρο εσπερια πειρατες πειρατεια Κυλληνη αραξος βουστασιο αποστραγγιστικα εργα Στραβων εγκαταλειωη αρχαιοτατα τειχη πελασγικα ιδρυμα Πελασγοι πρωτοελληνες βραχος ακρωτηριον φραγκικο καστρο μεσαιωνικος ιερος ναος ιν Αγιου Πετρου Αγιος Πετρος ιστορια ερειπια σεισμοι σεισμος Βαρθολομιο ιαματικη υδροθειουχος υποθερμος πηγη νερο παραλια πριγκηπισσα θεραπεια ρευματισμων ρευματικα ρευματισμοι ρευματικων νυχτεριδα Υρμηνα Ορμινα Ορμινη Ορμηνα Ορμινες Εχεφυλιδα Εχεφυλις φυλη πολιχνιον πολιχνιο ορεινο αποικια Ελληνων ιταλια ποταμος Υρμινος Σικελια ραγκουσα Fiume di Ragusa μεγαλη ελλαδα Αμαλιαδα Πυργος Πατραι Χελωνατας, Χελωνατα Χλεμουτσι, 37ος παραλληλος οικισμος παλαιες εγκαταλελειμμενες λουτρικες εγκαταστασεις εθνικο Παρκο υγροτοπος Κοτυχιου – Στροφυλιας, Σαμαραιικα υδροβιοτοπος λιμνη βαλτος Λαμια, παραλια Κουνουπελακι Κουνουπελλακι Κοτυχι Στροφυλια λιμνες μεσαιωνας Πυργος Κουνουπελιου Κουνουπελλιου παυσανιας, Μενελαος Θηβαικα σχολια Απολλωνιος Ροδιος πλινιος ομηρικη Γεωγραφια Μυρτουνιο μεσαιωνικη καρπουζι τυρι προβειο γιαουρτι αγελαδα Βουπρασιο παλαιο αρχαιο ελληνικο τοπωνυμιο ετυμολογια γενος επιχωριον βασιλεια Ηρακλειας, Καιαφας, Φρασκιας, ιονιο Ιωνιο Πελαγος νησια νησι νησος Ζακυνθος, Κεφαλονια Ιθακη κεφαλλονια μονοπατι μονοπατια τουρισμος διαδρομη διαδρομες πεζοπορια λιμνοθαλασσα Προκοπιου μικρονησι νησακι νησιδιο σεισμοπαθης Βουπρασια 1988 2004 στερεμενες πηγες σεισμος ινδονησια 2008, Λεχαινα Ανδραβιδα θερμομεταλλικα Σπηλαιο των Νυχτεριδων θεραπευτικες ιδιοτητες, μαγικα νερα εγκατα της Γης απειρες θεραπευτικη ιδιοτητα αρθριτικα, μυοσκελετικες παθησεις, ρευματικες ιαση ιατρικη θεραπεια αρθριτικων μυοσκελετικων παθησεων ρευματικων ροη Λαδωνας, λαδων τοπικη λαικη παραδοση φωνες χαμενων ανθρωπων φωνη χαμενωοι ανθρωποι
