Το ΜΙΚΡΟ ΒΟΓΙΑΛΙΚΙΟ είναι μια μικρή κώμη με 1.100 περίπου κατοίκους. Βρισκόταν περί τα 7 χλμ. βορειοανατολικά απο το Μεγάλο Βογιαλίκιο[1]. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για το ΒΟΓΙΑΛΙΚΙ / ΜΠΟΓΙΑΛΙΚΙ, ΕΔΩ. Ένα ρεύμα που έρρεε απο τα νότια προς βόρεια, το χώριζε σε δύο τμήματα (μεγαλύτερο το ανατολικό), στην νοτιοανατολική άκρα του οποίου ήταν η εκκλησία του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου (παρακάτω φωτ.), η μοναδική της κώμης, που είχε μάλιστα δύο ιερείς. Η εκκλησία αυτή εκτίσθη το 1882, στην θέση στην οποία ήταν παλαιότερα η κατασκευασθείσα κατά το 1847 περικαλλής ομώνυμη εκκλησία, την οποίαν έκαψαν οι Τούρκοι χωρικοί, κατά τον πόλεμο του 1877 – 1878.
Το χωριό συντηρούσε 4τάξιο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων, με έναν δάσκαλο και 50 μαθητές, που το είχε κατασκευάσει η ελληνική κοινότητα. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το και ΕΔΩ.
Την βορειοανατολική πλευρά της κώμης περιέβρεχε το “Τρανό Ρέμμα“, το οποίο πηγάζει απο τον αυχένα μεταξύ Καραγάτς και Μανταρλή Μπαϊρια και ρέει προς τα βόρεια έως το βουλγαρικό χωριό Παπάζικο και απο εκεί στρέφοντας δυτικά, χύνεται στον ποταμό Τούντζα, λίγο νοτιώτερα απο το χωριό Κιζίλ-Αγάτς.
Και εδώ γύρω τριγύρω αγροί εύφοροι, αμπελώνες και βοσκοτόπια. Κατ΄ αντίθεση όμως πρός το Μεγάλο Βογιαλίκιο, δεν υπήρχαν αρκετά νερά για τις ανάγκες των κατοίκων, οι οποίοι εξοικονομούσαν το πόσιμο νερό τους απο 2 – 3 πηγάδια.
Για την προέλευση των κατοίκων των δύο Βογιαλικίων, σωζόταν ώς το τέλος η εξής παράδοση:
Γύρω στα μέσα του α΄ μισού του 16ου αιώνα (1520 – 1530) ήλθαν απο την Ήπειρο στην περιοχή αυτή δύο αδελφοί με τις οικογένειες τους, βαφείς[2] στο επάγγελμα, και ίδρυσαν τον πρώτο μικρό συνοικισμό σε μια τοποθεσία που την έλεγαν Μηλιά, περί το 1,5 χλμ βορειότερα απο την τοποθεσία του σημερινού Μεγάλου Βογιαλικίου. Με την πάροδο των χρόνων οι απόγονοι των δύο αδελφών πλήθυναν και άρχισαν να ερίζουν για κληρονομικές διαφορές και για να μην συνεχισθεί το κακό, αποφάσισαν να χωρίσουν. Και οι μεν απόγονοι του μεγάλου αδελφού, έμειναν στο αρχικό χωριό, οι δε απόγονοι του μικρότερου μετακινήθηκαν περί τα 2 χλμ. ανατολικώτερα και έκτισαν νέο χωριό στην τοποθεσία “Κατωχωριανό Τσεσμέ“, που το ονόμασαν “Κάτω Χωριό“, γιατί ήταν χαμηλότερα απο το παληό και γι΄ αυτό οι οικιστές του πήραν απο τότε την προσωνυμία “Κατωχωριανοί“. Οι δυό φάρες εχώρισαν φαίνεται γύρω στο φθινόπωρο του 1640. Κατά τον αποχωρισμό τους, οι απόγονοι του μεγαλύτερου αδελφού έσφαξαν ένα βουβάλι, οι δέ του μικρότερου ένα κατσίκι. Γι΄ αυτό ως τον εκπατρισμό τους οι μέν Μεγαλοβογιαλικιώτες αποκαλούσαν τους Μικροβογιαλικιώτες “Κατσίκια” , οι δέ δεύτεροι τους πρώτους “Βουβάλια“.
Οι κάτοικοι του Κάτω Χωριού μετακινήθηκαν ύστερα απο λίγο σε άλλη τοποθεσία, που την έλεγαν “Γιαούρτια“, περί τα 2 χλμ. ανατολικά απο το σημερινό Μικρό Βογιαλίκιο, για να αποφύγουν προστριβές με τους παλαιούς συγγενείς τους για βοσκές και άλλα ζητήματα, που είχαν αναζωπυρωθεί και πάλι.
Η μετακίνηση αυτή φαίνεται να έγινε στην ίδια εποχή, κατά την οποία μετακινήθηκαν και οι κάτοικοι του παληού χωριού, γύρω στα 1680 – 1700. Αλλά και το δεύτερο αυτό χωριό καταστράφηκε από τους Τούρκους Κιρτζαλήδες ληστές, που λυμαίνονταν κατά τους πρώτους τρείς αιώνες της οθωμανοκρατίας ολόκληρην την Θράκη. Όσοι δε απο τους κατοίκους γλύτωσαν, μετακινήθηκαν άλλη μια φορά, για να κτίσουν το τελευταίο τους χωριό, το σημερινό Μικρό Βογιαλίκιο. Αλλά και παραμείναντες στο παληό χωριό τους, το πατρογονικό, απόγονοι του μεγάλου αδελφού, αυξηθέντες πιό πολύ, αναγκάσθηκαν να μετακινηθούν και αυτοί.
Κι αφού διάλεξαν την νέα τοποθεσία, 2 χλμ. περίπου νοτιώτερα, δασωμένη μεν, αλλά με άφθονα νερά και οικοδομήσιμη ξυλεία, την αποψίλωσαν και έκτισαν το σημερινό Μεγάλο Βογιαλίκιο.
Κατά την εκδοχή της παραδόσεως αυτής, ο μεγαλύτερο αδελφός λεγόταν Μάρκος, γι΄ αυτό και οι Μικροβογιαλικιώτες αποκαλούσαν τους Μεγαλοβογιαλικιώτες “Μαρκιώτες” και το χωριό τους “Μάρκειο“.
ΠΗΓΗ: Ανατολική Ρωμυλία Έβρου, Γ. Λεκακης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις», ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 15.3.2026.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Folklore, τ. 38-40, εκδ. The Institute, 2008, σελ. 96.
- 3ο Πανελλήνιο Αντάμωμα Μπογιαλικιωτών, Κομοτηνή.
- Κοιμίσογλου Σ. «Καππαδοκία. Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Ελλήνων Ιστορία, Πίστη, Πολιτισμός», εκδ. ILP Productions, Θεσσαλονίκη 2005.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Από το Μεγάλο Βογιαλίκι καταγόταν ο αρχιμανδρίτης Νίκανδρος (παπά-Νίκανδρος, κατά κόσμον Αναστάσιος Παπαϊωάννου, 1877 – Γιαννιτσά, 1966) δάσκαλος και ένας από τους σημαντικότερους αγωνιστές του Μακεδονικού Αγώνα και των Βαλκανικών Πολέμων!
Οι κάτοικοι από το Μεγάλο Βογιαλίκι εγκαταστάθηκαν:
- στην Ξυλαγανή Ροδόπης. Σήμερα στην Ξυλαγανή εξακολουθούν να γίνονται τα έθιμα των Βογιαλικιωτών Ανατολικορωμυλιωτών, όπως οι «Γιορτές των ισναφιών» (την Καθαρά Δευτέρα), της Μπάμπως, της παραδοσιακής πάλης, κ.ά. και
- στους Προσκυνητές Ροδόπης, μαζί με Καππαδόκες προερχόμενους από την Καισαρεία.
Οι δε κάτοικοι του χωριού Μουραντανλί ήταν κι αυτοί απόγονοι των Μπογιαλικιωτών. Κατοίκησαν το χωριό στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν οι Τούρκοι κάτοικοί του έφυγαν στην Τουρκία. Είχε 700 περίπου κατοίκους. Βρισκόταν 7 χλμ. βορειότερα απ’ το Μεγάλο Μπογιαλίκι και 6 χλμ. δυτικά απ’ το Μικρό Μπογιαλίκι. Οι κάτοικοι του Μουραντανλί εγκαταστάθηκαν στον Προβατώνα Σουφλίου Έβρου.
[2] Εξ ου και το όνομά του: Βογιαλίκι < Μπογιαλίκι < μπογιά, μπογιατζής, βογιατζής, κλπ. Για την ίδια αιτία ονομάσθηκε και το Boyalık στο Μέγα Ρεύμα Κωνσταντινούπολης, το Boyalık Çeşme / Κρήνης Σμύρνης, Τουρκία, η Boyalıca Νικαίας Προύσας, κ.ά.
ΜΙΚΡΟ ΒΟΓΙΑΛΙΚΙΟ επαρχια ΚΑΒΑΚΛΗ ανατολικη ΡΩΜΥΛΙΑ ΘΡΑΚΗΣ Βογιαλικι < Μπογιαλικι < μπογια μπογιατζης, βογιατζης, ονομα Μπογιαλικ Boyalık Μεγα Ρευμα Κωνσταντινουπολης, Κωνσταντινουπολη cesme τσεσμε τσεσμες κρηνη Σμυρνης, Σμυρνη Τουρκια, Μπογιαλιτσα Μπογιαλικα Boyalıca Νικαια Προυσα
