Η κρητική μαντινάδα στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Ελλάδος

Δώδεκα νέα στοιχεία εγγράφησαν στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας και η ανάδειξη της Καλής Πρακτικής.

Η μαντινάδα, ως προφορική ποιητική μορφή, δεν είναι απλώς ένα λογοτεχνικό είδος.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΜΑΝΤΙΝΑΔΑΣ, ΕΔΩ.

Συνδέεται με κάθε πτυχή της ζωής στην Κρήτη και συναιρεί μέσα σε 2 στίχους το κρητικό τοπίο και ψυχισμό. Αποτελείται από δύο δεκαπεντασύλλαβους ομοιοκατάληκτους στίχους, στην κρητική διάλεκτο, με νοηματική πληρότητα. Χαρακτηρίζεται από αυτοσχεδιασμό, λεκτική δεξιότητα και αλληλεπίδραση μεταξύ των φορέων της. Εμπλέκει το σώμα, την φωνή, τον χώρο και τον χρόνο, διαμορφώνοντας εμπειρία τόσο για τον φορέα όσο και για το κοινό.

Ο πυρήνας της βρίσκεται στις κοινότητες, καθώς είναι αυτές που μεταδίδουν διαγενεακά, διαμορφώνουν και ανανεώνουν την μαντινάδα.

Η μαντινάδα λειτουργεί ως φορέας συλλογικής μνήμης και τοπικής ταυτότητας.

ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 27.2.2026.

Συμβολή στην ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ για τις ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ

Του Γιώργου Λεκάκη

• Αποστολάκης Σταμ. Απ. (δάσκαλος) «Θεός και διάβολος στην κρητική μαντινάδα», Ακρωτήρι Χανίων, 2002.
• Γερωνυμάκης Καν. Ι. «Νέος μαντιναδολόγος», 1969.
• Γιανναράκης (Jeannaraki) “Kretas Volkslieder” («Δημοτικά τραγούδια της Κρήτης»).
  • του ιδίου «Άσματα κρητικά μετά διστίχων και παροιμιών» , α΄ έκδ. 1876 , επανέκδ. Φίλοι της Βιβλιοθήκης του Πανεπ. Κρήτης, 2005. Τα κρητικά τραγούδια είναι γραμμένα στα ελληνικά, τα σχόλια στα γερμανικά. Τα τραγούδια χωρίζονται στις εξής κατηγορίες:
    -τση τάβλας – ιστορικά, του Χάρου και του Νάδη (δηλ. του Άδη, του θανάτου), τσ’ αγάπης, κλπ.,
    -τση ξεφάντωσης (τση στράτας, του χορού, τση κουλούρας, τση βλόγας).
    Εμπεριέχεται και μια συλλογή καλάντων, γητεμάτων, μαντινάδων και παροιμιών.
    Γραμμένο όταν ο συγγραφέας ήταν 24 ετών και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Γερμανία.
• ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ Γ., Κρητικές μαντινάδες. Σητεία, 1968, σελ. 358.
• ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ Κ., Μαντινάδες και τραγούδια της Κρήτης. Ρέθυμνο, 2006, σελ. 111.
• Κριάρης Αρ. «Πλήρης συλλογή κρητικών δημωδών ασμάτων, ηρωικών, ιστορικών, πολεμικών, του γάμου, της τάβλας, του χορού, κλπ. κλπ. και απασών των κρητικών παροιμιών μετά μαντινάδων, ήτοι κρητικών διστίχων της λύρας και μεθ’ ερμηνευτικών υποσημειώσεων», 1921. Το βιβλίο μπορεί να θεωρηθεί β΄ έκδ. συμπεπληρωμένη, του παλαιοτέρου εν Χανίοις εκδιδομένου βιβλίου του ιδίου, το 1909.
• Λιουδάκη Μ. (συλλ. και ταξινόμ.) «Κρητικές μαντινάδες», Ηράκλειο Κρήτης, 1933.
• «Το Κρητικόπουλο» – «Οι καλλίτερες, οι πιο διαλεχτές κρητικές μαντινάδες»- ένα και μοναδικό τεύχος-φυλλάδιο εκδόθηκε επί Κατοχής – έκδ. Μ. Ζακυνθινάκης, Μάρτιος 1943.

μαντιναδα μαντιναδες μαντιναδολογοι μαντιναδολογος βιβλιογραφια μαντιναδας μαντιναδων βιβλια για με λεκακη μαντιναδες λεκακης Εθνικο Ευρετηριο αυλης Πολιτιστικης Κληρονομιας Ελλαδας Καλη Πρακτικη προφορικη ποιηση ποιητικη μορφη λογοτεχνικο ειδος ζωη Κρητη στιχος στιχοι κρητικο τοπιο κρητικος ψυχισμος δεκαπεντασυλλαβος ομοιοκαταληκτος κρητικη διαλεκτος, νοηματικη πληροτητα αυτοσχεδιασμος λεκτικη δεξιοτητα αλληλεπιδραση σωμα, φωνη χωρος χρονος, διαμορφωση εμπειρια φορεας κοινο κοινοτητα μεταδοση διαγενεακη συλλογικη μνημη τοπικη ταυτοτητα ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Λεκακης αποστολακης δασκαλος Θεος διαβολος γερωνυμακης γιανναρακης Jeannaraki Δημοτικα τραγουδια Κρητης ασματα κρητικα ασμα διστιχο παροιμια 19ος αιωνας μχ 1876 , επανεκδοση Βιβλιοθηκη Πανεπιστημιο κρητικο δημοτικο τραγουδι ελληνικα σχολια γερμανικα ταβλας ταβλα ιστορικα, Χαρου Ναδη αδη, θανατου αγαπης, ιστορια, Χαρος Ναδης αδης, θανατος αγαπη, ξεφαντωση στρατας, χορου κουλουρας, βλογας χορος ξεφαντωμα στρατα, χορος κουλουρα, βλογα συλλογη καλαντα γητεμα παροιμιες συγγραφεας γερμανια δημωδη ηρωικο ιστορικο πολεμικο γαμος γαμου, διστιχα λυρα ερμηνεια 20ος κρητικοπουλο καλλιτερες, διαλεχτες μοναδικο τευχος φυλλαδιο εκδοση εκδοσις εκδοασεις Κατοχης γερμανικη κατοχη Ζακυνθινακης, 1943