Κάποιοι λένε οτι ένωνε την αρχαία Πολυρρήνια με το Ιερό της Βριτομάρτιδος Αρτέμιδος στις Μένιες – [σ.σ.: στον 35ο παράλληλο – η παραλία με τις θαλασσοσπηλιές 35.66443009608688, 23.76761790163896]. Κάποιοι άλλοι οτι ξεκινούσε απο τα Ροδωπού [1] και κατέληγε στο Ιερό. Όποια και να είναι η αλήθεια το έργο κλείνει δυο χιλιετίες και, μα τον Δια, είναι σε μερικά σημεία καλύτερος απο τον ΒΟΑΚ!..
Εγώ το περπάτησα σε μεγάλη απόσταση και ειναι πλάτους 6 μ. με ακανόνιστες πέτρες που έχουν τοποθετηθεί σε ευθεία γραμμή, έργο για την εποχή του πρωτοποριακό. Δυστυχώς σε πολλά σημεία ο νέος δρόμος γίνεται ένας με τον αρχαίο, αλλά και σε αυτά τα σημεία φαίνεται το πόσο καλός ήταν.
Το μήκος του
- Από τα Ροδωπού έως το ιερόν της Αρτέμιδος η απόσταση είναι 16.291 μ. περίπου, ή 11 ρωμαϊκά μίλια, ενώ
- έως και την Πολυρρήνια η απόσταση σήμερα είναι 42 χλμ.
Μάλιστα ανά χιλιόμετρο υπήρχαν και μιλιάρια–χιλιομετροδείκτες. Δυστυχώς σώζεται μόνον ένας και ευρίσκεται στην κεντρική πλατεία των Ροδωπού.
ΔΙΚΤΥΝΝΑ = ΜΕΝΝΙΕΣ
Η Δίκτυννα ήταν πρωτοελληνική κρητική θεότητα του κυνηγιού, της άγριας φύσης και των βουνών. Το όνομα της, συνδέεται:
- κατά μια άποψη, με το όρος Δίκτυ και
- κατ΄ άλλους με το δίκτυ των ψαράδων [σ.σ.: του οποίου υπήρξε εφευρέτις].
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΔΙΚΤΥΝΝΑΣ, ΕΔΩ.
Στα ιστορικά χρόνια ταυτίστηκε με την Θέα του κυνηγού του ολύμπιου πάνθεου, την Αρτέμιδα. Ο Παυσανίας χρησιμοποιεί το όνομα ως επίκληση της Αρτέμιδος. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης «Τα επίθετα της Αρτέμιδος». Η λατρεία της από την Κρήτη διαδόθηκε στην Αθήνα, στην Σπάρτη και στην Μασσαλία . Ωστόσο, στην Δυτική Κρήτη παρέμεινε ιδιαίτερα δημοφιλής. Ναοί της πρέπει να υπήρχαν σε ονομαστές πόλεις, όπως η Λισσός, η Πολυρρήνια και η Φαλάσαρνα, αφού εικονίζεται σε νομίσματά τους. Ο πλέον φημισμένος όμως τόπος λατρείας της ήταν το Δικτυνναίον ιερόν, που βρίσκεται στον σημερινό όρμο Μένιες, στην ανατολική πλευρά του ακρωτηρίου Σπάθα / Σπαθί[2] ή Ειρήνης και Φιλίας.
Ιδρύθηκε κατά τον Ηρόδοτο από Σαμίους της Κυδωνίας, γύρω στο 530 π.Χ. και άκμασε από τους ελληνιστικούς χρόνους και τους ρωμαϊκούς, όπως προκύπτει κυρίως από επιγραφές. Στην πραγματικότητα οι απαρχές του ιερού είναι πολύ αρχαιότερες, ίσως στα κρητομυκηναϊκά χρόνια.
Ανάγλυφο που διασώζεται από το αρχαίο ελληνικό ιερό της Θεάς Βριτομάρτιδος – Δίκτυννας Αρτέμιδος στην Χερσόνησο Ροδωπού.
Τα ορατά σήμερα ερείπια είναι του ιερού των ρωμαϊκών χρόνων, αλλά η ιστορία λέει οτι υπήρχε εκεί και ελληνιστικό ιερό της Θεάς Αρτέμιδος. Τα πολύ αποσπασματικά λείψανα που σώζονται σήμερα ανήκουν σε ναό των χρόνων του Αδριανού, ο οποίος κτίστηκε πάνω σε ημιτελή δωρικό ναό των χρόνων του Αυγούστου.
Ο χώρος δεν κατοικήθηκε ποτέ από μόνιμους κατοίκους με την έννοια της πόλης, αλλά υπήρξε ένα οργανωμένο παγκρήτιο ιερό, που συνέρρεαν προσκυνητές και εύρισκαν καταλύματα προσωρινής παραμονής και εξυπηρέτησης. Ο πλούτος που συγκεντρωνόταν στο ιερό πρέπει να ήταν αμύθητος, αφού κατ΄ εντολήν των Ρωμαίων αυτοκρατόρων από τα έσοδα κατασκευάστηκαν διάφορα δαπανηρά δημόσια έργα.
Ο έλεγχός της περιοχής περνούσε από την Κυδωνία στην Πολυρρήνια και τανάπαλιν.
Η Χερσόνησος Ροδωπού διαθέτει ένα από τα πολλά πυραμιδοειδή βουνά της Κρήτης, τα οποία δεν έχουν αξιολογηθεί και μελετηθεί ακόμη επαρκώς επιστημονικώς.
Δυστυχώς ο ναός ανασκάφτηκε από αρχαιολόγους του γερμανικού στρατού κατοχής (η ιστορία θυμίζει λίγο Ιντιάνα Τζόουνς) και άγνωστο τι και πόσα ευρήματα βρήκαν, που έκαναν… «φτερά» για το Βερολίνο. Σίγουρα ο αριθμός των αγαλμάτων θα ήταν τεράστιος. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης «Αρχαιοκαπηλίες των Γερμανών στην Ελλάδα επί Κατοχής».
Έως και σήμερα δεν έχουν βρεθεί πολλά ευρήματα εκτός από:
- μια κεφαλή Αδριανού,
- ένα άγαλμα της Αρτέμιδος και
- ένας ανδριάντας, που εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων.
ΠΗΓΗ: Ι. Παπαδάκης. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 2.6.2026.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ Γ. Λεκάκη:
[1] Το / τα Ροδωπού ή (ο) Ροδωπός, είναι χωριό [35.561496985196726, 23.754981515560285] του Δήμου Πλατανιά[3] Κισσάμου Χανίων Κρήτης. Ονοματίζει την Χερσόνησο Ροδωπού, στο βορειότερο τμήμα της Κρήτης. Το βόρειο τμήμα της Χερσονήσου Ροδωπού είναι προστατευόμενος βιότοπος του Natura 2000 (GR4340021), κατά μία έκταση 28,64 τ.χλμ.
Γνωστή βίλα στα Ροδωπού η Senekjana [35.56111546497008, 23.755634810138012], με βενετσιάνικα, μεσοβενετσιάνικα και οθωμανικά στοιχεία, Με επιρροή ίσως και από την Βόρεια Ήπειρο! Η βίλα στα Ροδωπού ανήκε στην οικογένεια των Polani.
Ο ΙΝ αγίου Νικολαου Ροδωπού είναι μια ιδιαίτερη εκκλησία, με εκπληκτική πόρτα, με δυο σκαλιστά φίδια – μοναδική στην Κρήτη. Εδώ υπάρχει ένα μικρό εκκλησάκι του Αγίου Αντωνίου, αλλά είναι γνωστό ως ΙΝ Αγίου Ροδοπιανού [35.5650538156398, 23.754763092154338]. Ο άγιος Ροδοπιανός εμαρτύρησε στην Καρία Μικράς Ασίας μαζί με τον άγιο Διόδωρο. Οι άγιοι αυτοί έζησαν επί Διοκλητιανού (302 μ.Χ.). Για την πίστη τους στον Χριστό υπέμειναν πολλές βρισιές και μαστιγώσεις από τους στρατιώτες της Αφροδισιάδος Καρίας – ΔΙΑΒΑΣΤΕ περι ΑΦΡΟΔΙΣΙΑΔΟΣ στο βιβλίο του Γ. Λεκάκη “Η αγνωστη Μικρα Ασία”. Τελικώς λιθοβολήθηκαν και πέθαναν. Στην εκκλησία του Αγίου Αντωνίου βρήκε “στέγη” ο άγιος, που έγινε αγαπητός στα Ροδωπού μάλλον λόγω του ονόματός του. Με υπέροχο τέμπλο, του 1844, που έχει, όπως και οι εικόνες του, συντηρηθεί απο την 28η ΕΒΑ Χανίων.
Ο περικαλλής μητροπολιτικός ναός Χανιων, η Τριμάρτυρη, όπως συνήθως λέγεται είναι τρίκλιτος ναός, αφιερωμένος στα Εισόδια τής Θεοτόκου (κεντρικό κλίτος), στον αγιο Νικόλαο (βόρειο κλίτος) καί στους Τρεις Ιεράρχες (νότιο κλιτος). Η εκκλησία είναι πολύ παλαιά – υπήρχε καί επί Βενετοκρατίας. Μετά την οθωμανική κατάκτηση οι βάρβαροι την έκαναν… σαπουναριό – και στ τελευταία χρόνια ήταν ιδιοκτησία του Μουσταφά Ναϊλί πασά. Στά μέσα 19ου αιώνα εδούλευε στο σαπωνοποιείο ο σαπωνοποιός Άγ. Τσερκάκης. Αυτός είδε στο δραμά του τήν Παναγία νά τοΰ λέει, νά φύγει, γιατί δέν θέλει τό σπίτι της σαπουναριό. Καί πραγματικά έφυγε, αλλά επήρε μαζί του καί τήν εικόνα στό χωριό τοϋ Ροδωπού.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Σπανάκης Β. “Κρητη”.
- «Χερσόνησος Ροδωπού (GR4340021), Βοτανική, 21.12.2018.
- «N2K GR4340021 dataforms», natura2000.eea.europa.eu.
- «Chersonisos Rodopou», Protected Planet.
[2] Στο Σπαθί επιστρατεύθηκαν πολλοί Κρήτες για αγγαρείες – καταναγκαστική εργασία, την οποία ποτέ δεν πλήρωσαν οι Γερμανοί! – κατά την Γερμανική κατοχή, όπου υπήρχε, ίσως, η μεγαλύτερη βάση τους. Στήθηκαν γερμανικά πολυβολεία στο ακρωτήρι της Σπάθας έγιναν οχυρωματικά έργα, σπίτια, ξενώνες, παρατηρητήρια, και βάσεις για τεράστια κανόνια, αποθήκες σκαμμένες βαθειά στο βουνό… Σε άλλα μέρη, το ιστορικό τοπίο θα αποτελούσε πόλο έλξης τουρισμού… Απέραντη θέα. Σήμερα δυστυχώς ο δρόμος είναι σε πολύ κακή κατάσταση, αλλά και παντού πινακίδες οτι πρόκειται για ιδιωτική περιοχή.
“Οι Γερμανοί τα άφησαν ανέπαφα, λένε, αλλά περνώντας απο τα Ροδωπού κάποιοι άρχισαν να τους πυροβολούν… γύρισαν πίσω, έβαλαν δυναμίτες και τ’ ανατίναξαν όλα… Και έφυγαν δια θαλάσσης για Χανιά. Ο όρμος στις Μένιες χρησιμοποιήθηκε για την μεταφορά των πολυβολείων και των υλικών…Είδαν τον αρχαίο ναό στα αριστερά του όρμου, και φυσικά θα έκαναν τις δικές τους λαθροανασκαφές… Ποιος θα τους εμπόδιζε άλλωστε; Κάποια αγάλματα σίγουρα έκαναν φτερά, όπως και τα αετώματα από τον περίφημο ναό της Αρτέμιδος.
[3] Ο Δήμος Πλατανιά, στην δράση του ”Πεζοπορικές διαδρομές στον Δήμο Πλατανιά”, διοργανώνει πεζοπορίες στην Κοινότητα Ροδωπού Κολυμπαρίου. Η εκκίνηση γίνεται από την πλατεία του χωριού και οι πεζοπόροι ακολουθουν μια κυκλική διαδρομή 8 χλμ., ήπιας δυσκολίας και βατότητας, διάρκειας 3,5 ωρών.
ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΕΠΑΡΧΙΑ ΚΙΣΣΑΜΟΥ ΧΑΝΙΩΝ ΚΡΗΤΗΣ μηκους αρχαιο ιερον Δικτυννας ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΚΙΣΣΑΜΟΣ ΧΑΝΙΑ ΚΡΗΤΗ ιερο Δικτυννας Ροδωπου Ροδωπος, χωριο Δημος Πλατανια Κισσαμου Χανιων Κρητης ονομα Χερσονησος Ροδοπου βορειοτερο τμημα Κρητη Ροδοπος προστατευομενος βιοτοπος Natura 2000 βιλα επαυλη επαυλις σενεκιανα Senekjana βενετσιανικα, μεσοβενετσιανικα οθωμανικα αρχιτεκτονικα στοιχεια επιρροη Βορεια βορειος ηπειρος βιλλα οικογενεια Polani πολανι πολανης ΙΝ ιερος ναος αγιου Νικολαου Ροδωπου Νικολαος ιδιαιτερη εκπληκτικη πορτα, σκαλιστο φιδι οφις μοναδικη εκκλησακι αγιος Αντωνιου, Αντωνιος Ροδοπιανου Ροδοπιανος μαρτυρας Καρια Μικρα Ασια Διοδωρος αγιοι Διοκλητιανος 4ος αιωνας 302 μΧ χριστιανικη πιστη ιησους Χριστος βρισια μαστιγωση στρατιωτες αφροδισιας Καριας ΑΦΡΟΔΙΣΙΑΔΑ λιθοβολισμος υπεροχο τεμπλο, 19ος 1844, εικονα 28η ΕΒΑ Χανιων περικαλλης μητροπολιτικος ναος Τριμαρτυρη, τριμαρτυροι τριμαρτυρι τρισυποστατη τρικλιτος Εισοδια Θεοτοκου θεοτοκος κλιτος Τρεις Ιεραρχες Βενετοκρατια οθωμανικη κατακτηση κατοχη βαρβαροι σαπουναριο ιδιοκτησια Μουσταφα Ναιλι πασα Μουσταφας Ναιλης πασας Ναιλιπασας σαπωνοποιειο σαπωνοποιος Τσερκακης δραμα Παναγια σπιτι σαπουνι σαπουνια σαπωνοποιια σαπωνοποιειον σπανακης πολυβολεια Γερμανοι ναζι βαρβαρος βανδαλοι αρχαιολογικος χωρος Σπαθι επιστρατευση Κρητες αγγαρεια καταναγκαστικη εργασια, απλωρωτη Γερμανοι γερμανικη μεγαλυτερη βαση γερμανικο πολυβολειο ακρωτηρι Σπαθας σπαθα οχυρωματικα εργα, σπιτι, ξενωνας, παρατηρητηριο βασεις τεραστιο κανονι αποθηκη βουνο ιστορικο τοπιο τουρισμος ιδιωτικη περιοχη Γερμανια δυναμιτης ανατιναξη Χανια ορμος Μενιες χρηση μεταφορα αρχαιος ναος λαθροανασκαφη αγαλματα αετωμα Αρτεμιδος Αρτεμιδας Πλατανιας δραση πεζοπορικες διαδρομες πεζοποριες μονοπατια πεζοπορικη διαδρομη πεζοπορια μονοπατι Κολυμπαρι
