Της δρ. Γεωργίας Κατσογριδάκη, βαριατρικής διαιτολόγου
Στην σύγχρονη γλώσσα οι όροι labyrinth και maze συχνά συγχέονται. Όμως στον εσωτερισμό, στην φιλοσοφία και στην συμβολική ψυχολογία, πρόκειται για δύο ριζικά διαφορετικές έννοιες, που αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικούς τρόπους ύπαρξης και αυτογνωσίας.
Η διάκριση αυτή δεν είναι απλώς γλωσσική· είναι υπαρξιακή.
Ο λαβύρινθος (labyrinth): η μύηση της επιστροφής στον Εαυτό
Ο λαβύρινθος, με την κλασική του μορφή (όπως ο κρητικός λαβύρινθος), έχει μία και μοναδική διαδρομή. Δεν περιλαμβάνει επιλογές, αδιέξοδα ή «λάθος» δρόμους. Όποιος εισέρχεται, αναγκαστικά θα φτάσει στο κέντρο — και εξ ίσου αναγκαστικά θα επιστρέψει έξω. Στον εσωτερισμό, ο λαβύρινθος συμβολίζει:
- το ταξίδι προς τον εσωτερικό πυρήνα της ψυχής
- την κάθοδο στο ασυνείδητο
- την μύηση μέσω της υπομονής και της αποδοχής
- την κυκλική φύση της ζωής και της συνείδησης Δεν απαιτεί εξυπνάδα· απαιτεί παρουσία.
Ο maze: το χάος των επιλογών και το παιχνίδι του νου
Το maze, αντίθετα, είναι ένα σύστημα με πολλαπλές διαδρομές, επιλογές, παγίδες και αδιέξοδα. Απαιτεί στρατηγική, μνήμη, λογική και συχνά τύχη. Συμβολικά, το maze αντιπροσωπεύει:
- τον κατακερματισμένο νου
- την ψευδαίσθηση του ελέγχου
- την αγωνία της σωστής επιλογής
- την ταύτιση με το «πρέπει» και το «σωστό–λάθος»
Εδώ μπορεί κανείς να χαθεί επ’ αόριστον — όχι επειδή δεν υπάρχει κέντρο, αλλά επειδή ο νους παρεμβάλλεται συνεχώς.
Για τον Κ. Γιουνγκ, ο λαβύρινθος ήταν σύμβολο της διαδικασίας της εξατομίκευσης: της πορείας μέσα από το ασυνείδητο προς την ολότητα του Εαυτού.
- Το κέντρο του λαβύρινθου αντιστοιχεί στο Self (Εαυτός)
- Τα σπειροειδή περάσματα συμβολίζουν τα αρχέτυπα και τις σκιές
- Η επιστροφή από το κέντρο δηλώνει τη συνειδητή ενσωμάτωση όσων αποκαλύφθηκαν
Ο Γιουνγκ δεν έβλεπε τον λαβύρινθο ως παγίδα, αλλά ως αναγκαίο πέρασμα. Δεν μπαίνουμε για να χαθούμε, αλλά για να θυμηθούμε ποιοι είμαστε. Το maze, αντίθετα, μοιάζει περισσότερο με την κατάσταση ενός ανθρώπου που δεν έχει ακόμη εσωτερικό άξονα.
Γιατί το σώμα έχει λαβύρινθο και όχι maze
Εδώ η σοφία της φύσης γίνεται συγκλονιστική. Το εσωτερικό αυτί ονομάζεται λαβύρινθος — όχι τυχαία. Είναι το σύστημα που ρυθμίζει:
- την ισορροπία
- τον προσανατολισμό
- την σχέση μας με την βαρύτητα και τον χώρο
Αν το σώμα είχε maze αντί για λαβύρινθο:
- η ισορροπία θα εξαρτιόταν από επιλογές
- ο προσανατολισμός θα ήταν αβέβαιος
- η κίνηση θα ήταν χαοτική
Ο λαβύρινθος του αυτιού λειτουργεί χωρίς να “σκέφτεται”. Δεν επιλέγει. Δεν αμφιβάλλει. Ακολουθεί έναν εσωτερικό νόμο, όπως ακριβώς και η ψυχή όταν δεν παρεμβαίνει ο υπερ-νοητικός έλεγχος.
Συμπερασματικά: η ψυχή χρειάζεται λαβύρινθο, όχι maze.
Η ύπαρξη μας δείχνει ότι:
- το σώμα ξέρει τον δρόμο
- η φύση δεν μπερδεύεται
- η συνείδηση θεραπεύεται μέσω της επιστροφής, όχι μέσω της υπερανάλυσης.
Ο λαβύρινθος μας διδάσκει εμπιστοσύνη στη διαδικασία. Το maze μας παγιδεύει στην ψευδαίσθηση της απόφασης. Ίσως γι’ αυτό οι αρχαίοι μιλούσαν για μύηση και όχι για «επίλυση». Και ίσως γι’ αυτό, όταν χαθούμε πραγματικά, δεν χρειαζόμαστε χάρτη — αλλά κέντρο.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.2.2026.
Λαβυρινθος μαζε Maze συμβολα ανθρωπινη συνειδηση
