Παραδοσιακά κάλαντα Χριστουγέννων του Πόντου
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΚΑΛΑΝΤΩΝ, ΕΔΩ.
Χριστός γεννέθεν, χαρά σον κόσμον χα, καλή ώρα, καλή σ’ ημέρα
Χα, καλόν παιδίν οψέ γεννέθεν
οψέ γεννέθεν, ουρανοστάθεν[1].
Το εγέννεσεν η Παναΐα Το ενέστεσεν αειΠαρθένος.
Εκαβάλκεψεν χρυσόν πουλάρι
και εκατήβεν σο σταυροδρόμι – σταυρουδρόμιν και μυροδρομι
Έρπαξαν άτόν οι χιλ’ Εβραίοι, σκυλ’ Εβραίοι και μύρ’ Εβραίοι – χιλ’ Εβραίοι και μύρ’ Εβραίοι.
Ασ’ ακρέντικα κι άσ’ σην καρδίαν αίμαν έσταξεν, χολήν κι εφάνθεν.
ούμπαν έσταξεν και μύρος έτον μύρος έτον και μυρωδιά.
Εμυρίστεν ατ’ ο κόσμον όλεν
για μυρίστ’ άτό και σύ αφέντα. Σύ αφέντα, καλέ μ’ αφέντα
Έρθαν τη Χριστού τα παλληκάρια και θυμίζνε το νοικοκύρην νοικοκύρη μ και βασιλέα.
Δέβα σο ταρέζ και ελα σην πόρτας δως μας ούβας και λεφτοκάρυα κι αν ανοι’εις μας χαραν σην πόρτα ιο.
ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ από την Ελ. Οδρουλίδου.
Απόδοση στίχων:
Χριστός ’γεννέθεν χαράν ’ς σον κόσμον, χα καλή ώρα, καλή σ’ ημέρα.
(Χριστός γεννήθηκε, χαρά στον κόσμο, να καλή ώρα, καλή σου ημέρα)
Χα καλόν παιδίν οψέ ’γεννέθεν, οψέ ’γεννέθεν, ουρανοστάθεν[1].
(Να καλό παιδί χθες γεννήθηκε, χθες γεννήθηκε, ουρανοστάθηκε)
Τον εγέννεσεν η Παναΐα, τον ενέστεσεν αειΠαρθένος (δις).
(Τον εγέννησε η Παναγία, τον ανέστησε η αειπαρθένος)
Εκαβάλκεψεν χρυσόν πουλάριν κι εκατήβεν ’ς σο σταυροδρόμιν – σταυροδρόμιν και μυροδρόμιν.
(Καβάλησε χρυσό πουλάρι και κατέβηκε στο σταυροδρόμι – στο σταυροδρόμι και μυροδρόμι)
Έρπαξαν αυτον οι χίλ’ Εβραίοι, οι σκυλ’ Εβραίοι και μύριοι Εβραίοι.
(Τον άρπαξαν οι χίλιοι Εβραίοι, οι σκύλοι Εβραίοι και μύριοι Εβραίοι)
Ας ακρεντικά κι ας σην καρδίαν αίμαν έσταξεν, χολή κ’ εφάνθεν.
(Απ’ τα άκρα κι απ’ την καρδιά αίμα έσταξε, θυμός δεν φάνηκε)
Ούμπαν έσταξεν, και μύρος έτον, μύρος έτον και μυρωδιά.
(Όπου έσταξε ήταν μύρο, ήταν μύρο και ευωδία)
Εμυρίστεν ατό ο κόσμος όλεν, για μυρίστ’ ατό κι εσύ αφέντα. Συ αφέντα, καλέ μ’ αφέντα.
(Το μύρισε ο κόσμος όλος, για μύρισέ το κι εσύ αφέντη. Εσύ αφέντη, καλέ μου αφέντη)
Έρθαν τη Χριστού τα παλληκάρα και θυμίζ’νε τον νοικοκύρην, νοικοκύρη μ’ και βασιλέα.
(Ήρθαν του Χριστού τα παλληκάρια και θυμιατίζουνε τον νοικοκύρη, νοικοκύρη μου και βασιλιά).
Δέβα ’ς σο ταρέζ’ κι έλα ’ς σην πόρταν, δος μας ούβας και λεφτοκάρα
(Πήγαινε στο ράφι κι έλα στην πόρτα, δώσε μας χουρμάδες και λεπτοκάρυα / φουντούκια)
Κι αν ανοί’εις μας, χαράν ’ς σην πόρτα σ’.
(Κι αν μας ανοίξεις, χαρά στην πόρτα σου)
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 20.12.2025.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] Απίστευτη λαϊκή λέξη / έκφραση για το χειμερινό ηλιοστάσιο!
Παραδοσιακα ποντιακα καλαντα χριστουγεννων εθιμα Ποντου ιησους χριστος γεννα χαρα κοσμος καλη ωρα, καλη ημερα καλο παιδι οψε γεννηση ουρανοσταθεν Παναια ανασταση αειπαρθενος καβαλα χρυσο πουλαρι σταυροδρομι μυροδρομι αρπαγη εβραιοι εβραιος ακρεντικα καρδια αιμαν χολη ουμπαν μυρος μυρο μυρωδια αφεντα παλληκαρια θυμιατο νοικοκυρης βασιλεας δεβα ταρεζ πορτα υύβα λεφτοκαρυο καληωρα, καλημερα Χριστουγεννα ουρανος σταση ουρανου ουρανοσταση παρθενος Παναγια, αγια Παρθενα χιλιοι σκυλοι σκυλος σκυλι ακρα θυμος ουμπα ευωδια οσμη αφεντης παλληκαρια θυμιαμα βασιλιας ραφι χουρμας λεπτοκαρυο φουντουκι λεπτοκαρυον λεφτοκαρυον λαικη λεξη / εκφραση χειμερινο ηλιοστασιο τραπεζουντα τραπεζους
