Αρχαίοι και σύγχρονοι δράκοι της Ρόδου! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Αρχαιολογικά στοιχεία δείχνουν πολλά φίδια να απεικονίζονται συχνάκις σε αγγεία της Ρόδου, κατά την μυκηναϊκή περίοδο.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΡΟΔΟΥ, ΕΔΩ.

Στον λόφο που σήμερα λέγεται Αγίου Στεφάνου της Ρόδου, όπου η αρχαία ακρόπολις, υπήρχαν τρεις αρχαίοι ναοί: Του Πυθίου Απόλλωνος, τους Διός και της Πολιάδος Αθηνάς. Ο Πύθιος σχετίζεται με τον πύθωνα. Ναούς αφιερωμένους στον Πυθιο Απόλλωνα ίδρυαν, όταν υπήρχε κάποιος πύθων (φίδι) που τρομοκρατούσε την περιοχή και καλούσαν τον Απόλλωνα να τους απαλλάξει από αυτό…

Στην αρχαιότητα, υπήρχαν πολλοί μύθοι για υπερφυσικά φίδια ή δράκους στην Ρόδο. Στην «Ιστορική Βιβλιοθήκη» [V,58(4)] του ο Διόδωρος ο Σικελιώτης (περίπου 90-30 π.Χ.) γράφει ότι «φίδια υπερφυσικού μεγέθους αναπαράχθηκαν στην γη της Ρόδου, από τα οποία χάθηκαν πολλοί κάτοικοι». Οι κάτοικοι του νησιού στράφηκαν στον θεό Απόλλωνα(*) και άκουσαν ότι έπρεπε να προσκαλέσουν τον Φόρβα (υιό του Ηλίου και της Ωκεανίδος Νέαιρας). Υπάκουσαν. «Ο Φορβας εξόντωσε τα φίδια και, απελευθερώνοντας έτσι το νησί από τον φόβο, εγκαταστάθηκε στην Ρόδο. Έχοντας αποδείξει ότι ήταν άξιος άνθρωπος και σε άλλες πράξεις, τιμήθηκε ως ήρωας μετά τον θάνατό του».

Η πραγματεία «Αστρονομία», που αποδίδεται στον Υγίνο (64 π.Χ. – 17 μ.Χ.), περιέχει έναν παρόμοιο θρύλο: «Ανάμεσα σε αυτό το πλήθος των φιδιών υπήρχε ένας δράκος ασυνήθιστου μεγέθους, ο οποίος κατέστρεψε πολλούς από τους εντόπιους κατοίκους… Ο Φόρβας κατέστρεψε όλα τα φίδια, καθώς και τον ίδιο τον δράκο. Ο Απόλλων(*) τοποθέτησε τον Φόρβα ανάμεσα στους αστερισμούς – είναι ο Οφιούχος – σαν να σκότωνε τον δράκο, για να δοξάσει και να αποτυπώσει την πράξη του στην μνήμη». Ο Υγίνος αναφέρει ως πηγή τον Πολύζηλο τον Ρόδιο, ο οποίος έγραψε την «Ιστορία της Ρόδου» στις αρχές του 3ου-2ου αιώνα π.Χ.

Συνήθως αυτοί οι μύθοι ήταν:

• γεώμυθοι (με αναφορά σε ένα ποτάμι που συχνά πλημμύριζε και προξενούσε καταστροφές) ή
• μετεωρομυθοι (με αναφορά σε καιρικά φαινόμενα, που όταν εμφανίζονταν δημιουργούσαν προβλήματα) ή
• αστρόμυθοι (που διηγούνται πώς ονοματίσθηκαν και ποιες ιδιότητες έχουν οι αστερισμοί).

Αυτήν την αρχαία ελληνική λαϊκή παράδοση, συντήρησε και εκμεταλλεύτηκαν και οι Ευρωπαίοι κατακτητές της νήσου, για πολιτικούς λόγους. Πιο σημαντική η παράδοση ενός μαλτέζικου θρύλου, που χρονολογείται από τον 14ο αιώνα μΧ. Λέει ότι ένας δράκος, κρυβόταν σε έναν βάλτο, στους πρόποδες του λόφου Αγίου Στεφάνου, στο νησί της Ρόδου των Δωδεκανήσων. Αυτός σκότωνε βοοειδή(**) και μάλιστα επιτίθετο και σε κατοίκους της πόλης! Οι προσκυνητές που περνούσαν από την εκκλησία του Αγίου Στεφάνου στον δρόμο τους προς την εκκλησία της Φιλερήμου, εξαφανίζονταν (εξ ου και το ονομά της)!

Πράγματι γύρω από το βουνό αναφέρεται το τοπωνύμιο «Το Δάσος του Δράκου» αλλά μάλλον από παραφθορά του προηγούμενου ιδιοκτήτη του, που λεγόταν Δράκος («il Dracone»)[1]…

Πολλοί ιππότες έχασαν την ζωή τους, προσπαθώντας να καταστρέψουν το «τέρας με τα λέπια». Ο Μεγάλος Μάγιστρος του Τάγματος απαγόρευσε στους ιππότες, υπό την διοίκησή του, να πολεμήσουν τον δράκο. Αλλά ο νεαρός ιππότης Ντιεντονέ, φημισμένος για το θάρρος του, αρνήθηκε να συμμορφωθεί… Αποφάσισε να χρησιμοποιήσει ένα γνωστό «στρατιωτικό τέχνασμα» του αντιπεριασπασμού. Επέστρεψε στην πατρίδα του, την Ταρασκόν[2], όπου πέρασε πολύ καιρό βελτιώνοντας τις ικανότητές του στην καταπολέμηση δράκων και επέστρεψε στην Ρόδο. Ο Ντιεντονέ πέρασε την νύχτα προσευχόμενος στην εκκλησία του Αγίου Στεφάνου. Και το πρωί, συνοδευόμενος από τα κυνηγόσκυλά του, ξεκίνησε για να αντιμετωπίσει τον δράκο, ως άλλος άη Γιώργης (παρακάτω φωτ.), παρά τις εντολές του προηγούμενου Μεγάλου Μαγίστρου να μην ενοχλήσει το θηρίο…

“Ο ιππότης Ντιεντόν ντε Γκοζόν που μάχεται τον δράκο της Ρόδου”. Σχέδιο του Β. Άνταμ (1801-1886).

Ο Ντιεντόν ντε Γκοζόν ήταν τότε ο Μέγας Μάγιστρος των Ιπποτών της Ρόδου (1346 – 1353). Καταγόταν από ευγενή οικογένεια του Λανγκεντόκ Γαλλίας, η οποία αναφέρεται από τον 10^ο αι.[3]

Η στρατηγική του Gozon ήταν να ζητήσει την βοήθεια δύο κυνηγόσκυλων, τα οποία είχε εκπαιδεύσει για να επιτεθούν σε μια εικόνα του δράκου, που δημιουργησε εναν ξύλινο προσομοιωτή δράκου – ενα αρθρωτό μοντέλο (είδος πρωτο-ρομπότ), επάνω στο οποίο ο Ντιεντονέ εκπαίδευσε αυτά τα σκυλιά. Έτσι έμαθαν τα σκυλιά να επιτίθενται σε έναν δράκο εάν τον συναντούσαν. Και ενώ τα σκυλιά αποσπούσαν την προσοχή του τρομερού τέρατος, ο ιππότης κατάφερε να καρφώσει το δόρυ του στο μαλακό υπογάστριο του δράκου… Αλλά το ένα από τα ηρωικά σκυλιά, σκοτώθηκε από τον δράκο…[4]

«Ο Ντιεντόν ντε Γκοζόν σκοτώνει τον δράκο με σκυλιά» του B. E. Ant. Rottiers (πιν. XXVIII) από το “Περιγραφή των Μνημείων της Ρόδου, αφιερωμένη στην Αυτού Μεγαλειότητα τον Βασιλιά της Ολλανδίας”, Β. Α. Κολινέζ, Βρυξέλλες, 1828 / Monuments of Rhodes, Mrs. VA Colinez.

Ο Μεγάλος Μάγιστρος αρχικώς ήθελε να τιμωρήσει τον ανυπάκουο νέο, αλλά αργότερα τον συγχώρεσε.

Αφού σκότωσε τον δράκο, ο Gozon κρέμασε το κεφάλι του σε μια από τις 7 πύλες της πόλης, κοντά στο κάστρο. Έκτοτε έφερε το παρατσούκλι Extinctor Draconis (= ο Φονιάς των Δράκων).

Ο Γκόζον θάφτηκε στην Ρόδο. Μια επιγραφή ήταν χαραγμένη στην ταφόπλακά του: Draconis Extinctor, ή «Εδώ κείτεται ο ΝΙΚΗΤΗΣ ΤΟΥ ΔΡΑΚΟΝΤΑ», ή «Εδώ κείτεται ο ΔΡΑΚΟΦΟΝΙΑΣ» / Ci-gît le vainqueur du dragon / Εδώ κείτεται ο φονιάς του δράκου…

Ο Ροτιέ ισχυρίστηκε ότι είδε τον ταφο του Γκοζόν στην πρώην εκκλησία του Αγίου Στεφάνου, έξω από τα τείχη της πόλης της Ρόδου), όπως του είπε ο οδηγός του, παραθέτοντας το χειρόγραφο του Ελευθερίου[5]: «Έθαψαν τον Μεγάλο Διδάσκαλο στην εκκλησία του Αγιου Στεφανου / Σεντ Ετιέν». Αλλά στο σχέδιό του η επιγραφή στο θραύσμα της πλάκας δεν περιείχε ούτε το όνομα του Γκοζόν, ούτε κάποια αναφορά στον δράκο. Λίγο μετά το ταξείδι του Rothier, η πραγματική ταφή του Gozon ανακαλύφθηκε στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη. Αφού καταστράφηκε με δυναμίτη το 1856, η αρχική σαρκοφάγος του Gozon αγοράστηκε μέσω του Ιταλού υποπροξένου και μεταφέρθηκε από την Ρόδο στην Γαλλία στα τέλη της δεκαετίας του 1870, μαζί με τις επιτύμβιες στήλες άλλων Διδασκάλων του Τάγματος. Τώρα εκτίθενται στην συλλογή του Μουσείου Cluny. Η επιγραφή στην πλάκα του Gozon περιέχει το όνομά του και την ημερομηνία θανάτου του, και δεν κάνει καμμία αναφορά σε δράκο.

Η παραπάνω ιστορία καταγράφηκε για πρώτη φορά το 1521 από έναν προσκυνητή που επισκέφθηκε την Ρόδο καθ’ οδόν προς τους Αγίους Τόπους των χριστιανών. Εκείνη την εποχή, η Ρόδος ανήκε ακόμη στους Ιωαννίτες. Αναφέρει ότι ανάμεσα στην πόλη της Ρόδου και το κάστρο του Φιλερημου υπήρχε η εκκλησία της Παναγίας Μαλαπασών[6]. (επειδή το μέρος ήταν αδιάβατο για τους ταξειδιώτες, λόγω ενός φιδιού ή τεραστιου «σκουληκιού»). Ένας ανώνυμος Γάλλος ιππότης ενίκησε το «σκουλήκι-τέρας» με την βοήθεια σκύλων και αργότερα έγινε ο Μεγάλος Διδάσκαλος, είτε ο 3ος είτε ο 4^ος.

Σε έντυπη μορφή, ο μύθος με το όνομα του Dieudonné, ευρίσκεται για πρώτη φορά στο έργο του επίσημου ιστοριογράφου του «Τάγματος της Μάλτας», Bosio, ο οποίος τον δανείστηκε από το χειρόγραφο «Historia de la sacra religión y milicia de San Juan Bautista de la Jerusquelos. grandes maestros y religiosos, desde su principio y fundación hasta el año 1553» του Fra G. Ant. Foxano / Foxa. Ο Foxa ήταν συγγενής του Gozon, και ίσως επινόησε την ιστορία για τον διάσημο συγγενή του. Προηγούμενες αναφορές του μύθου είναι άγνωστες.

Πάντως, ένα κεφάλι «δράκου» παρέμενε εκτεθειμένο, μέχρι περίπου το 1837, όταν πετάχτηκε από ορισμένους εργάτες, υπεύθυνους για την επισκευή του κάστρου.

Αλλά τα πράγματα γίνονται πιο σύνθετα, διότι ένα κεφάλι δράκου είδε και κατέγραψε ο περιηγητής και συγγραφέας του 17^ου αιώνα, Θεβενός / Thévenot, καθώς κρεμόταν στην πύλη της Ρόδου[7]: «Μπαίνετε σε μια μεγάλη πύλη, πάνω από την οποία βρίσκεται το κεφάλι ενός δράκου, το οποίο είναι πολύ παχύτερο, πλατύτερο και μακρύτερο από το κεφάλι ενός αλόγου, με τα σαγόνια του να φτάνουν μέχρι τα αυτιά, με πολύ μεγάλα δόντια σε κάθε πλευρά. Είναι επίπεδο στην κορυφή, τα μάτια είναι κάπως μεγαλύτερα από αυτά ενός αλόγου, τα ανοίγματα των ρουθουνιών είναι στρογγυλά και το δέρμα είναι γκριζωπό-λευκό (ίσως επειδή έχει κολλήσει σκόνη) και φαίνεται πολύ βαρύ». Ο Thévenot έγραψε ότι η κεφαλή αρχικά εκτίθετο στην πύλη που έβλεπε προς το Όρος Άγιος Στέφανος (Πύλη Amboise). Αλλά όταν το είδε, ήταν στην Πύλη της Θάλασσας (Πύλη Αγίας Αικατερίνης).

Σύμφωνα με περιηγητές, το κεφάλι κάποιου «πλάσματος» βρισκόταν ακόμα στις πύλες στις αρχές του 19ου αιώνα. Ο Choiseul-Gouffier, ο οποίος επισκέφθηκε την Ρόδο στα τέλη του 18ου αιώνος, είδε μόνον την κάτω γνάθο κάποιου πλάσματος: «Οι Τούρκοι διατηρούν ακόμα κάτω από μια από τις πύλες της Ρόδου το σαγόνι του λεγόμενου δράκου, που σκότωσε ο Dieudonné de Gozon. Μου φάνηκε ότι ήταν καρχαρίας». Ο Haslyuk έγραψε ότι το κεφάλι ήταν ορατό στις πύλες μέχρι το 1839. Ο Ch. Th. Newton επισκέφθηκε την Ρόδο το 1853. Το κεφάλι δεν ήταν πλέον στις πύλες, αλλά ενημερώθηκε ότι ήταν σίγουρα ακόμα εκεί το 1829 και εξαφανίστηκε λίγο πριν το 1837. Σύμφωνα με την περιγραφή «το κεφάλι ήταν επίπεδο στην κορυφή, με κηλίδες σαν κεφάλι φιδιού και στο μέγεθος κεφαλιού αρνιού». Ο Νιούτον έγραψε ότι η κεφαλή βρισκόταν στην Πύλη Amboise, η οποία χτίστηκε το 1512. Άλλοι ταξειδιώτες ανέφεραν ότι είδαν την κεφαλή στην Πύλη Αγίου Ιωάννη. Ο Rottier, ο οποίος επισκέφθηκε την Ρόδο το 1828, δεν ανέφερε την κεφαλή. Στα σχέδιά του, δεν υπάρχει κεφάλι ζώου επάνω από πύλη.

Ο ιστορικός Φρ. Γ. Χάσλακ υποστηρίζει ότι μάλλον ο Γκόζον σε μια από τις τότε συνηθισμένες Ημέρες Προσευχής[8], σε μια επίδειξη πολιτικής προπαγάνδας, «σκότωσε» συμβολικά ένα αντίγραφο ενός δράκου, ίνα συμβολίσει την ήττα ενός συμβολικού «Πνεύματος του Κακού», που μπορεί να εξελίχθηκε – με την πάροδο του χρόνου – στην «ιστορία» ότι ο Γκόζον εσκότωσε έναν πραγματικό, ζωντανό δράκο…

Ο J. Delavile le Roulx λέει ότι ήταν ένας… κροκόδειλος, που κατάφερε με κάποιον τρόπο να φτάσει στην Ρόδο, ή ένας βράχος με παράξενο σχήμα δράκου…

Πάντως για αιώνες, μια πέτρα (μπαζαρ[9]) ήταν ιερό κειμήλιο της οικογένειας Γκοζόν και παραδιδόταν / μεταδιδόταν από γενιά σε γενιά. Σε αυτήν, ο Γκοζόν φέρεται να έβγαινε από το κεφάλι (ή το στομάχι) ενός τέρατος. Ονομαζόταν «Πέτρα του Μεγάλου Μαγίστρου» / Pierre du Grand-Maître. Λέγεται ότι προστάτευε από το δηλητήριο του φιδιού. Η πέτρα ήταν «στο μέγεθος μιας ελιάς λαμπυρίζουσας με διαφορετικά χρώματα, προστάτευε από κάθε δηλητήριο και είχε την ιδιότητα να βράζει το νερό στο οποίο βυθιζόταν»! Όσο η μπαζαρ παρέμενε κρυμμένη στα αρχεία του κάστρου των Γκοζόν, κανείς δεν αμφέβαλλε για τις σπάνιες αρετές της. Αλλά όταν έπεσε στα χέρια του Ερρίκου Δ΄ αποδείχθηκε ότι η πέτρα δεν είχε μάλλον καμμία δύναμη και κανείς δεν μίλησε πλέον γι’ αυτήν…

• Τέλος και στο νησί της Κω της Δωδεκανήσου, το οποίο ήταν επίσης υπό ιπποτική κατοχη, υπήρχε ήδη ένας λαϊκός θρύλος, για έναν τοπικό δράκο, και έναν ανώνυμο δρακονοκτόνο, το 1420. Τον αφηγήθηκε ξανά ο Μπουοντελμόντι στο «Βιβλίο των Νήσων του Αρχιπελάγους» (Liber insularum Archipelagi, 1422). Και στο νησί Μεγανήσι των Επτανήσων, ο θρύλος μιλάει για τα υπερφυσικά φίδια, φύλακες θησαυρών, τα λιοκόρνια.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης “Λεξικο παραδοσεων”. Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.10.2007.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Hasluck Fr. W. «Ο Dieudonné de Gozon και ο Δράκος της Ρόδου», Ετήσια Πρακτικά της Βρετανικής Σχολής στην Αθήνα, 20, 1914.
• Παυλίδης Β. «Rhodes, A Story, 1306 – 1522», εκδ. Κασσέρη, Ρόδος.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Βλ. J. Delaville le Roulx.

[2] Η πόλη Ταρασκόν επήρε το όνομά της από το τέρας που τάρασσε την περιοχη, το τέρας Ταράσκο. Από την αρχαιότητα έλεγαν πως είναι ένας τρομερός δράκος, που κατέστρεφε τα χωράφια στις εκβολές του ποταμού Ροδανού, ο οποίος ονοματίσθηκε από τους Ροδίους, οι οποίοι είχαν αρχαίες αποικίες πέριξ του ποταμού! Άρα, οι Ρόδιοι μετέφεραν και τις αρχαίες παραδόσεις τους…

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΡΟΔΑΝΟΥ, ΕΔΩ.

[3] Ήταν ο 27ος Μεγάλος Διδάσκαλος / Μάγιστρος των Ιωαννιτών Ιπποτών (1346 – 1353), και ο 3^ος Μάγιστρος μετά την μετακίνηση του Τάγματος στην Ρόδο από την Κύπρο. Το 1347 και το 1348, ο Γκοζον ηγήθηκε του Τάγματός του ίνα βοηθήσει τον βασιλιά Κωνσταντίνο Ε΄ της Αρμενίας, ο οποίος απειλείτο από τον στρατό του Σουλτάνου της Αιγύπτου. Κέρδισε δύο νίκες επί των Τούρκων: Στην θάλασσα, κοντά στο νησί της Ίμβρου, και στην ξηρά, κοντά στην πόλη Κερασούντα Πόντου. Παραιτήθηκε δύο φορές από την θέση του Μεγάλου Μάγιστρου.

[4] Γι’ αυτό λένε πως ο θρύλος υμνεί την εκπαίδευση των σκυλιών (dog) για να πάρει εύσημα η… Λανγκεντόκ (γενέτειρα του Ντιεντονέ, όπου πήγε για να «εκπαιδεύσει σκύλους»). Πρόκειται βέβαια για παράφραση της Langue d’oc > οξιτανικά: Lengadòc > γαλλ. Languedoc, εξελληνισμένα: Λαγγεδόκη, αρχαία πόλη των Βόλκων.

[5] Έλληνας μοναχός της ΙΜ Αγίου Βασιλείου Ρόδου.

[6] (*)Απολλων Μαλεάτας / Μαλάτας + πασών = Η θεραπεύτρια πασών των παθών / ασθενειών > Μαλαπασσόν / Malapasson / Malpasso. Ίσως το σπηλαιώδες παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου, στους πρόποδες του όρους Αγίου Στεφάνου. Σε «τόπο όπου ζει ένας δράκος». Οι τοιχογραφίες σε αυτό έχουν διατηρηθεί, αν και είναι αδύνατον να χρονολογηθούν με ακρίβεια, καθώς έχουν επιζωγραφιστεί αρκετές φορές. Περιέχουν εκτός από αγιογραφίες και σκηνές αφιερωμένες στην μάχη με τον δράκο. Υπήρχε και μια πηγή στο σπήλαιο. Ο Ντιεντονέ έχει ένα αναγνωρίσιμο οικόσημο: μια κόκκινη λωρίδα σε λευκό φόντο. Το βρίσκουμε να εκτείνεται από την επάνω αριστερή έως την κάτω δεξιά γωνία! Ο Ροτιέρ κατάφερε να δει και να σκιτσάρει αρχαιότερες τοιχογραφίες, που τώρα έχουν καταστραφεί, στην εκκλησία της Φιλερήμου. Αλλά σε αυτές ο δράκος νικιέται από έναν εντελώς διαφορετικό ιππότη του Τάγματος, κρίνοντας από την ασπίδα του, η οποία είναι σαφώς ορατή στα σχέδια του Ροτιέρ.

[7] ΠΗΓΗ: Ward Al. “Gozon The Dragon Slayer”, Μουσείο του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη, 2015.

[8] Ημέρες προσευχής / Rogation days / Rogationtide: Ημέρες προσευχής και νηστείας στον Δυτικό Χριστιανισμό, με λιτανείες αγίων. Η Μεγάλη Προσευχή τελείται στις 25 Απριλίου. Οι μικρότερες προσευχές τελούνται από Δευτέρα έως Τετάρτη, πριν από την Πέμπτη της Αναλήψεως.

[9] Από την αραβική λέξη bâzahr > πιζοαρ, είναι ένα ξένο σώμα στο στομάχι, ένα συμπύκνωμα από σφιχτά μπερδεμένες τρίχες ή φυτικές ίνες. Εμφανίζεται κυρίως σε μηρυκαστικά(**). Ίσως, λοιπόν, ο δράκος να ήταν αυτή η “πέτρα” που σκότωνε τα μηρυκαστικά ζώα της περιοχής. Είναι σχετικά σπάνια στους ανθρώπους. Περίπου 400 περιπτώσεις έχουν περιγραφεί στην παγκόσμια βιβλιογραφία πριν από το 1991. Γνωστά με την λαϊκή ονομασία τρελλός ή τρελλόπετρα, «πέτρα αγριογούρουνου», «πέτρα μπελούγκα», «πέτρα κόκορα» / «αλεκτόριος πέτρα».

Αρχαιοι συγχρονοι δρακοι Ροδου Λεκακης αρχαιος συγχρονος δρακος νησος Ροδος αρχαιολογια αρχαια φιδια απεικονιση αγγειο ροδιακο μυκηναικη περιοδος εποχη αρχαιoτητα, μyθος υπερφυσικα φιδι οφις δρακοφιδο ροδιακη Ιστορικη Βιβλιοθηκη Διοδωρος Σικελιωτης 1ος αιωνας 90 30 πΧ υπερφυσικο μεγεθος αναπαραγωγη κατοικοι ροδου ροδιτες νησι θεος Απολλωνας απολλων Φορβας ηλιος νεαιρα ωκεανις ωκεανιδα εξοντωση οφεις απελευθερωση φοβος, εγκατασταση αξιος ανθρωπος πραξη ηρωας ηρως μετα θανατον θανατο θανατος πραγματεια Αστρονομια Υγινος μΧ θρυλος ασυνηθιστο μεγεθους, καταστροφη κατοικος αστερισμος Οφιουχος δοξα μνημη Πολυζηλος Ροδιος, Ιστορια 3ος 2ος μυθοι γεωμυθος γεωμυθολογια ποταμι ποταμος πλημμυρα μετεωρομυθος μετεωρομυθολογια κλιμα καιρικα φαινομενα, προβλημα ελληνικη λαικη παραδοση, συντηρηση εκμεταλλευση Ευρωπαιοι κατακτητες πολιτικη μαλτα μαλτεζικος 14ος κρυψωνα βαλτος, ορος βουνο Αγιος Στεφανος Δωδεκανησων Δωδεκανησα βοοειδη επιθεση πολη προσκυνητης εκκλησια ιν Αγιου Στεφανου Φιλερημου, Φιλερημος ετυμολογια εξαφανιση τοπωνυμιο δασος του Δρακου παραφθορα ιδιοκτητης Dracone επιθετο ιπποτες τερας με τα λεπια λεπι Μεγαλος Μαγιστρος του Ταγματος απαγορευση ιπποτης, νεαρος θαρρος αρνηση συμμορφωση στρατιωτικο τεχνασμα αντιπεριασπασμος Ταρασκον Ταρασκονα Ταρασκονη ικανοτητα καταπολεμηση δρακων προσευχηκυνηγοσκυλο ενοχληση θηριο Γκοζον Ιπποτων της Ροδου 1346 – 1353 ευγενης οικογενεια Λανγκεντοκ Γαλλιας, γαλλια γαλλος γαλλοι 10^ος στρατηγικη εκπαιδευσσ εικονα ξυλινος προσομοιωτης αρθρωτο μοντελο, ρομποτ σκυλι σκυλος αποσπαση προσοχης τρομερο δορυ μαλακο υπογαστριο ηρωικο τιμωρια ανυπακοη συγχωρεση κρεμασμα κεφαλι επτα εφτα 7 πυλες πολις επταπυλος επταπυλη επταπυλο καστρο παρατσουκλι Extinctor Draconis φονιας των Δρακων επιγραφη ταφος ταφοπλακα ΝΙΚΗΤΗΣ ΤΟΥ ΔΡΑΚΟΝΤΑ ΔΡΑΚΟΦΟΝΙΑΣ φονεας φονος Ροτιε τειχη μεσαιωνικη παλια πολη χειρογραφο Ελευθεριος Μεγας Διδασκαλος Σεντ Ετιεν σχεδιο θραυσμα πλακα ονομα ταξειδι ταφη αγιου Ιωαννη Ιωαννης δυναμιτης 19ος 1856, σαρκοφαγος αγορα Ιταλος υποπροξενος μεταφορα γαλλια επιτυμβια συλλογη Μουσειου Cluny κλουνι πρωτη φορα 16ος 1521 αγιοι Τοποι χριστιανοι Ιωαννιτες Παναγια Παναγιας Μαλαπασων αδιαβατο ταξειδιωτης, τεραστιο σκουληκι εργο επισημος ιστοριογραφος Μαλτας μποσιο μποζιο Bosio, φοξανο Foxano φοξα Foxa συγγενης επινοηση αγνωστο κεφαλη εργατης, επισκευη περιηγητης συγγραφεας 17^ος Θεβενος Θεβενο Θεβενω Thevenot, παχυτερο, πλατυτερο μακρυτερο αλογου, αλογο ιππος σαγονια αυτι μεγαλα δοντια πλευρα επιπεδο κορυφη ματια μεγαλυτερα ρουθουνι στρογγυλο δερμα γκριζωπο λευκο σκονη πολυ βαρυ πυλη Amboise Θαλασσας Αγιας Αικατερινης Αγια Αικατερινη περιηγητες, πλασμα πυλες Choiseul Gouffier, σουαζελ γκουφιε 18ος κατω γναθος πλασματα Τουρκοι διατηρηση σαγονι σιαγων καρχαριας χασλιουκ Haslyuk ορατο Newton επιπεδη κηλιδα αρνιου αρνι Νιουτον 1512 σχεδια Χασλακ Ημερες Προσευχης επιδειξη προπαγανδα συμβολισμος αντιγραφο ηττα Πνευματος του Κακου κακο κροκοδειλος, βραχος παραξενο σχημα πετρα μπαζαρ ιερο κειμηλιο παραδοση στομαχι Grand Maitre προστασια δηλητηριο φιδιου ελια λαμπυριζουσα χρωμα βρασιμο νερο σπανια αρετη Ερρικος Δ δυναμη Κως ιπποτικη κατοχη, λαικος δρακονοκτονος αγιος γεωργιος αη γιωργης, 15ος 1420 Μπουοντελμοντι Βιβλιο των Νησων του Αρχιπελαγους μεγανησι λευκαδας λευκαδος επτανησα ιωνιο ιονιο πελαγος λιοκορνι πρακτικα Βρετανικη Σχολη Αθηνων 1914 παυλιδης ταραζω Ταρασκος τρομερος εκβολες Ροδανος Ροδιοι αρχαιες αποικιες Ροδιτων παραδοσεις μετακινηση Κυπρος βασιλιας Κωνσταντινος Ε Αρμενιας, αρμενια απειλη στρατος Σουλτανος Αιγυπτος νικη ιμβρος Κερασουντα κερασους Ποντου ποντος παραιτηση ελλην ελληνας μοναχος ΙΜ Αγιου Βασιλειου Αγιος Βασιλειος Μαλεατας / Μαλατας + πασων θεραπευτρια παθος ασθενεα Μαλαπασσον / Malapasson / μαλπασο Malpasso σπηλαιωδες παρεκκλησι σπηλαιοεκκλησια τοιχογραφια αδυνατον επιζωγραφιση αγιογραφια σκηνη μαχη πηγη οικοσημο κοκκινη λωριδα λευκο φοντο ασπιδα νηστεια δυτικος Χριστιανισμος λιτανεια αγιων Μεγαλη Προσευχη 25 Απριλιου Απριλιος γιορτη εορτη πανηγυρι γιορτες εορτες πανηγυρια μικρη ημερα Δευτερα Τεταρτη, Πεμπτη Αναληψεως Αναληψη αραβικη λεξη bazahr πιζοαρ, ξενο σωμα συμπυκνωμα τριχες τριχα φυτικη ινα μηρυκαστικα σπανιο ανθρωπος περιγραφη λαικη ονομασια τρελλος τρελλοπετρα, αγριογουρουνου μπελουγκα κοκορα αλεκτοριος τρελος τρελοπετρα, αγριογουρουνο κοκορας αλεκτορας κοκκορας αλεκτωρ κιρχερ λοφος ακροπολις, ακροπολη αρχαιοι ναοι Πυθιος Δισς ζευς Πολιας Αθηνα πυθωνας πυθων δρακοφιδο αστρομυθοι αστρομυθος αστρομυθολογια