Του Γιώργου Λεκάκη
Αισθάνομαι περίεργα να μιλώ κάθε τόσο για «εφευρήματα» «κάποιων ξένων κέντρων» και να χρειάζεται να υπερασπίζομαι τα αυτονόητα μέσα στην ίδια μου την χώρα. Ένα από αυτά είναι και το θέμα της ελληνικότητος των βλάχων! Ένα θέμα που η απραξία των ελληνικών κυβερνήσεων, και δη του υπ. Εξωτερικών, του οποίου και είναι αρμοδιότητα, το έχει εγκαταλείψει, το έχει υποβαθμίσει, δεν το έχει καν ακουμπήσει…
Αν και το θέμα αυτό το έχει εξαντλήσει και οριστικώς λύσει εδώ και χρόνια ο καθηγητής Αχ. Λαζάρου, τόσο με την διατριβή του, όσο και με τις εκατοντάδες δημοσιεύσεις του, και τα δεκάδες βιβλία του… Ο Αχ. Λαζάρου έχει προσφέρει σπουδαία υπηρεσία στην επιστήμη πρώτα και είτα στην πατρίδα του, και σε αυτόν αφιερώνω αυτήν μου την μικρή ομιλία. Η Ακαδημία Αθηνών, βραβεύοντας το έργο του κ. Λαζάρου, μίλησε και αυτή για «Ελληνοβλάχους, αντικρούοντας την εκδοχή ότι αποτελούν ιδιαίτερη εθνότητα και εντεύθεν βλαχική μειονότητα».
Ο τ. πρύτανης του Πανεπ. Αθηνών, καθηγ. Γλωσσολογίας, Γ. Μπαμπινιώτης, επρότεινε ότι το επιστημονικό έργο του Αχ. Λαζάρου: «δύναται να αποτελεί εφ’ εξής εις τας γενικάς του γραμμάς, την επίσημον επιστημονικήν θέσιν της Ελλάδος, επί του ζητήματος της καταγωγής, της γλώσσης και της ιστορικής προελεύσεως των βλαχοφώνων Ελλήνων».
Κανένας σοβαρός ξένος επιστήμων, ούτε καν Ρουμάνος ή Βούλγαρος… δεν αποδέχεται «βλαχική μειονότητα» (Την γένεση των βλάχων στην θεσσαλική Πίνδο αποδέχονται οι διασημότεροι Ρουμάνοι επιστήμονες: Ξενοπόλ (1914), Παρβάν (1922), Βούλπε (1925), Πουσκαρίου (1938), Προκοποβίτσι (1938), Μανιού (1952), κ.ά.
Εν τούτοις, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο το έχουμε συνεχώς μπροστά μας…
Σαν μανιτάρια φύονται επιδοτούμενες ΜΚΟ ή άλλα, υπόπτου προελεύσεως σωματεία, κέντρα, φορείς, κλπ. επενδεδυμένα με την τήβεννο και με γραφεία που έχουν ως ταπετσαρίες διάφορα πτυχία, και συνεχώς ανακατεύουν το καζάνι, στους έτοιμους πάντα να εμφυλιοεκραγούν Έλληνες!
Ένα απ’ αυτά και το ΕΛΙΑΜΕΠ, που επί προεδρίας Βερέμη, διέπραξε το έγκλημα να διαχωρίσει τους βλάχους από τον ελληνισμό!
Ένα άλλο, το Κέντρο Ερευνών Μειονοτικών Ομάδων (ΚΕΜΟ) – που χρηματοδοτείται και εποπτεύεται από το ελληνικό ΥΠΕΞ – οργάνωσε διημερίδα για την διάσωση της βλαχικής γλώσσας στην Λάρισα… ερήμην των βλάχων! Ήταν μια «παρασυναγωγή, η οποία συνεκλήθη εν κρυπτώ και παραβύστω, χωρίς να κληθούν βλάχοι επιστήμονες, ούτε καν τοπικοί, χωρίς καν να σταλούν δελτία Τύπου στις τοπικές εφημερίδες… Και πώς να ήταν φανερή η διημερίδα, όταν σε αυτήν συμμετείχαν πράκτορες της ρουμανικής προπαγάνδας, όπως λ.χ. ο Περιφάν, των “βλαχο-ρουμανικών οργανώσεων Παρισιού”»[1], ο οποίος ισχυρίζεται στα διεθνή φόρα πως διαπράττεται γενοκτονία των βλάχων στην Ελλάδα, κατηγορίες που δεν αφήνει να πέσουν κάτω η Τουρκία[2]… Ευτυχώς οι Ελληνοβλάχοι παρενέβησαν και κατόρθωσαν και ματαίωσαν ένα δεύτερο συνέδριο-παρασυναγωγή σε χώρους τους ελληνικού ΥΠΕΞ…
Αλλά, ας δούμε πότε και από ποιους επινοήθηκε η μη ελληνικότης των βλάχων: Όλα ξεκινούν το 1848, από την Αυτοκρατορία του Οίκου των Αψβούργων της Βιέννης – βλ. Μ. Κογκαλνιτσεάνου (Ιστορική Εγκυκλοπαίδεια της Ρουμανίας, Βουκουρέστι, 1978).
Μετά, στην Συνδιάσκεψη του Βουκουρεστίου (1913) η Ελλάς παρουσιάσθηκε απροετοίμαστη και ανυποψίαστη επί του θέματος, με βαρύτατες εθνικά συνέπειες[3], διότι τότε εκεί οι βλάχοι «απεδύθησαν μόνοι, ακαθοδήγητοι και παλαίοντες συχνά εναντίον πανισχύρου ξένου δυνάστου».[4] Και η προεδρεύουσα Ρουμανία «έλυσε» υπέρ αυτής το βλάχικο θέμα…
Προσέξτε τώρα ένα χαρακτηριστικό ιστορικό γεγονός: O ελληνικός στρατός αγωνιζόμενος κατά των Βουλγάρων και προελαύνων προς την Σόφια υπέστη μια απροσδόκητη ατυχία: Τέσσερις μεραρχίες, κοντά στην Κρέσνα και την Τζουμαγιά, αναγκάσθηκαν να υποχωρήσουν. Την ίδια ημέρα στο συμβούλιο είχε ωμά τεθεί στην Βουλγαρία το ζήτημα της αποδοχής της ανακωχής. Οι Βούλγαροι ωρύονταν ότι είχαν τσακίσει 4 μεραρχίες. Ο Βενιζέλος το διέψευδε αυτό κατηγορηματικά! Και μη υπαρχούσης καμμιάς επιβεβαίωσης του ισχυρισμού των Βουλγάρων από την μεριά των ρουμανικών Αρχών, που προήδρευαν κιόλας της συνδιασκέψεως, ο πρωθυπουργός της Ρουμανίας με απειλές ανάγκασε τους Βούλγαρους να αποδεχθούν ανακωχή. Ήταν μια μεγάλη επιτυχία του Βενιζέλου! Αλλά το αξιοπερίεργο είναι ότι ένα μεγάλο μέρος της το χρωστούσε σε έναν άγνωστο, τον γενικό διευθυντή του υπουργείου των Εξωτερικών της Ρουμανίας, Ν. Μίσσιο, ανώτατο υπάλληλο του βασιλιά της Ρουμανίας, Καρόλου, ο οποίος είχε… αποκρύψει όλα τα τηλεγραφήματα υποχωρήσεως των ελληνικών μεραρχιών! Όταν ο Βενιζέλος έμαθε ότι αυτήν την επιτυχία την χρωστούσε στον Μίσσιου τον εκάλεσε στην ελληνική πρεσβεία για να του απονείμει ανώτατο παράσημο εις ένδειξιν ευγνωμοσύνης. Του εξέφρασε γαλλιστί τις βαθύτερες ευχαριστίες της Ελλάδος. Τότε ο Μίσσιου διακόπτει τον Βενιζέλο και σε άπταιστη ελληνική του λέγει: «Σεβαστέ μου κύριε πρόεδρε, δεν έκαμα παρά το καθήκον μου προς την πατρίδα μου». Ποια πατρίδα του; Αυτός ήταν ανώτερος κρατικός υπάλληλος της Ρουμανίας! Εξήγησε, λοιπόν, πως ήταν Έλλην, βλάχος από το Κρούσοβο! Είχε σπουδάσει πολιτικές επιστήμες στην Γερμανία και μετά κατέβηκε στην Αθήνα για τον διαγωνισμό του υπουργείου Εξωτερικών. Έγραψε άριστα και απάντησε σωστά στα προφορικά. Αλλά η θέση ήταν μία και προτιμήθηκε ο… επιλαχών. «Ποιος ήταν ο επιλαχών;» ερώτησε ο Βενιζέλος. «Ο γιος του τότε πρωθυπουργού, ο Νικόλαος Θεοτόκης»! Απογοητευμένος πλέον, ο νέος βλάχος αναγκάσθηκε να καταφύγει στην Ρουμανία. Άλλαξε το επίθετό του, από Μιχαήλ σε Μίσσιου, προσελήφθη στο υπουργείο Εξωτερικών, σταδιοδρόμησε γρήγορα και έγινε πρέσβυς. Ένας βλάχος Έλλην, λοιπόν, από τα σημερινά Σκόπια, αν και θύμα του ρουσφετιού και της οικογενειοκρατίας, που επικρατεί στην πατρίδα μας, έκαμε το χρέος του προς αυτήν, χωρίς να της έχει ουδεμία υποχρέωση![5] Εάν οι βλάχοι ήταν Ρουμάνοι, θα ομιλούσε λατινικά, δεν θα βοηθούσε την Ελλάδα και την κρίσιμη στιγμή δεν θα απέκρυπτε επίσημα έγγραφα-τηλεγραφήματα εν καιρώ πολέμου στην υπηρεσία της οποίας ήταν διατεταγμένος, δηλ. της Ρουμανίας!
Πώς το λέει ο ποιητής…
Έρχεται η στιγμή ν’ αποφασίσεις,
με ποιους θα πας και ποιους θ’ αφήσεις…
Ακόμη, 360 σχολεία, όπου έμαθαν ελληνικά γράμματα 25.000 μαθητές ελειτούργησαν σε Αργυρόκαστρο, Κορυτσά, Μοσχόπολι, Χειμάρρα, Πρεμετή, Λάμποβο, Πολυτσάνη, Σωπική, Δρόβιανη, Δέλβινο, κ.ά. με γενναίες επιχορηγήσεις των Ζάππα, Αρσάκη, Σίνα, Ζωγράφου, Μπάγκα, Δούκα, κ.ά.[6] Άπαντες βλάχοι!
Τέτοιους αμετανόητους πατριωτισμούς των βλάχων υπέρ της Ελλάδος και των Ελλήνων, μπορώ να παραθέσω χιλιάδες…
Επειδή «η γλώσσα μόνη δεν αρκεί βέβαια για τον καθορισμό της ατομικότητας ενός λαού».[7]
Επειδή σ’ ολόκληρον τον ελληνικό χώρο – πέραν της ελληνικής γλώσσης – ομιλούνται και ξενικά[8] γλωσσικά ιδιώματα, αρβανίτικα, αρμανικά (βλάχικα), αρμενικά, εβραϊκά, ρώμικα (τσιγγάνικα), σλαβωνικά, τουρκικά, που συλλήβδην μόλις φθάνουν το ποσοστό 3,20% ή αντίστροφα οι Έλληνες σε ποσοστό 96,80% είναι μονόγλωσσοι, ομιλούν την ελληνική γλώσσα[9], «το πιο ενιαίο, το πιο ομογενές κράτος είναι το ελληνικό!»[10].
…Ακόμη και ο θεωρητικός της διεκδικήσεως των βλάχων από τους Ρουμάνους, καθηγ. Πανεπ. Βουκουρεστίου Θ. Καπιντάν, στο κύκνειο άσμα του, με τον προκλητικό τίτλο «Οι Μακεδονορουμάνοι» (1943), παραδέχεται πως οι βλάχοι ομιλούν ένα ιδίωμα, στο οποίο διακρίνονται αρχαία ελληνικά δομικά στοιχεία (π.χ. του απλού και τετελεσμένου μέλλοντος και των δυνητικών εγκλίσεων της αρχαίας ελληνικής γλώσσης), τα οποία επειδή «δεν δανείζονται» (βλ. καθ. Πανεπ. Σόφιας, Βλ. Γκεοργκίεφ) συμπεραίνεται ότι είναι ελληνικής καταγωγής!
Μετά την ήττα του βασιλιά της Μακεδονίας, Περσέα, στο Συνέδριο της Αμφιπόλεως, ο νικητής Λεύκιος Αιμίλιος Παύλος, αν και ελληνομαθής και ίσως και ελληνικής καταγωγής, μίλησε πρώτος λατινιστί. Ο υπαρχηγός του, ύπατος Οκτάβιος, μετέφρασε την ομιλία του ελληνιστί. Εάν το ακροατήριο ήταν μη ελληνόφωνο, εάν δηλαδή ο ύπατος διέκρινε μη ελληνόγλωσσα φύλα, κατελθόντα από τον Βορρά, θα την μετέφραζε σε άλλη γλώσσα… Αν και ο Βακαλόπουλος γράφει πως η εισβολή των Ρωμαίων στην Μακεδονία εκλατινίζει ένα μέρος του πληθυσμού[11], εμείς σήμερα γνωρίζουμε και αποδεικνύουμε (σε αυτό το συνέδριο) ότι οι Αρειμένειοι (Βλάχοι) ομιλούν γλωσσικό ιδίωμα ελληνικό, με ρίζες πελασγικές και αιολικές, πολύ πριν την Ρωμαϊκή κατάκτηση.
Τον 11ο αι. ο Κεκαυμένος[12] ένας – μάλλον αρμενικής καταγωγής – βυζαντινός στρατηγός του Θέματος Ελλάδος, κάτοικος Λαρίσης, έγραψε το «Στρατηγικόν»[13]. Αυτός πρώτος μιλά για αυτοχθονία των Βλάχων και μάλιστα τους διακρίνει σε αστούς, γαιοκτήμονες και κτηνοτρόφους – κάτι που επιβεβαίωσε ο καθηγ. Πανεπ. Σορβόννης, Πωλ Λεμερλέ (1960).
Η Βυζαντινή πριγκήπισσα, ιστορικός και ιατρός, από τις σημαντικότερες μορφές της πνευματικής ζωής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, Άννα Κομνηνή (1083-1153), θεωρεί το «βλάχος» ως επαγγελματικό προσδιορισμό: βοσκός.
Τον 12ο αι. ο Έλλην υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Βυζαντίου και ιστορικός, Νικήτας Χωνιάτης ή Ακομινάτος (περ. 1155 – περ. 1216) αποσαφηνίζει τον όρο βλάχος ως δηλωτικό γλωσσικής ιδιαιτερότητος.[14]
Ακολουθεί τον 13ο αι. ο λόγιος, θεολόγος, κληρικός, φιλόσοφος, ιστορικός και μαθηματικός Γεώργιος Παχυμέρης (1240-1310) που αποδέχεται και την εντοπιότητα και την ελληνικότητα των Βλάχων.
Ήδη τον 14ο αι. η Θεσσαλία ονομαζόταν «Μεγάλη Βλαχία».
Τον 18ο αι. πρώτος ο Λαρισαίος ιστορικός, πρωτεργάτης του νεοελληνικού διαφωτισμού, φιλόσοφος, μεταφραστής και Διδάσκαλος του Γένους, Κωνσταντίνος Κούμας (1777-1836) διατυπώνει την άποψη του «εκλατινισμού» ελληνικών πληθυσμών (που δυστυχώς έκτοτε αναπαράγεται ακόμα και από Βλάχικους Συλλόγους). Αλλά, το έργο αυτού του μεγάλου ανδρός, ακόμη δεν έχει μελετηθεί, αναλυθεί και αποδελτιωθεί ως θα του έπρεπε.
Αλλά ας δούμε το θέμα και ανθρωπολογικά:
«Ιδιαίτερα για τους Έλληνες βλάχους, δεν διαφέρουν ανθρωπολογικά από τους γειτονικούς τους μη βλάχικους πληθυσμούς του ελλαδικού χώρου» – βλ. πρόεδρο της Ελληνικής Ανθρωπολογικής Εταιρείας και καθηγ. Πανεπ. Αθηνών, Θ. Κ. Πίτσιο, που αναδημοσιεύει πορίσματα ειδικών ερευνών επί ελληνικού εδάφους του Βούλγαρου ανθρωπολόγου, Π. Μπόεβ, ο οποίος συνεχίζοντας αναφέρει πως μελετώντας Ηπειρώτες, βλάχους και σαρακατσάνους στο Κεφαλόβρυσο Πωγωνίου, βρήκε «κοινούς ανθρωπολογικούς τύπους, και από την ίδια ανθρωπολογική σύνθεση».[15]
Έλληνες, υπεράνω όλων μας είναι η πατρίς και η ενότης. Και όταν λέω υπεράνω, εννοώ και πάνω από τα εγώ μας, και πάνω από τα προσωπικά συμφέροντά μας και πάνω από την βλακεία μας…
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις». Γ. Λεκακης «Κωνσταντινουπολη και Αγια Πετρουπολη». Εισήγηση του Γ. Λεκάκη στο 1ο Συνέδριο που διοργάνωσε η Εστία Αρειμενίων – Βάτρε Αρειμένλου, σε συνεργασία με την Εταιρεία Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου, καθώς και με το ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ με τίτλο: «Οι ρίζες της Ελληνικής Γλώσσας και η προέλευση του πανάρχαιου ελληνικού ιδιώματος των Ελλήνων Αρειμενίων (Βλάχων)», 12, 13 και 14 Σεπτεμβρίου 2025. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 12.9.2025.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Βλ. Αντ. Καρκαγιάννη «Για τους βλάχους», εφημ. «Καθημερινή», 28.7.2001.
[2] Βλ. «Παρνασσός», ΜΑ΄, 1999.
[3] Βλ. καταγγελίες Ν. Σαρίπολου, Π. Καρολίδη, Αντ. Θ. Σπηλιωτόπουλου, κ.ά.
[4] Βλ. πρόλογο Σοφ. Ελ. Βενιζέλου στο βιβλίο του Ευ. Αβέρωφ «Η πολιτική πλευρά του κουτσοβλαχικού ζητήματος».
[5] ΠΗΓΕΣ: Γεωργίου Ρούσου «Ο Βενιζέλος και η εποχή του», στην εφημ. «Βήμα», 18 Ιουνίου 1961. Τηλέμαχου Κατσουγιάννη «Περί των Βλάχων των Ελληνικών χωρών», β’ τ. Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη, 1966.
[6] Βλ. Κων. Ι. Κίτσου «Τα Ζωγράφεια Διδασκαλεία», εκδ. ΙΒΕ, Ιωάννινα, 1985.
[7] βλ. καθηγητή του Πανεπιστημίου της Ρώμης K. J. Belloch, 1912-13.
[8] Στην ελληνική, άλλο ξένος (= από άλλον τόπο από τον δικό μου, αλλά ελληνικό τόπο), άλλο αλλοδαπός (= ο έχων το ποδάρι του από άλλη γη).
[9] βλ. καθηγητή του Πανεπιστημίου της Σορβόννης Andre Mirambel, 1957.
[10] βλ. καθηγητή του Πανεπιστημίου της Σορβόννης Andre Blanc «Geographie des Balkans», Παρίσιοι, 1971, 50.
[11] Βλ. Ιω. Λυδό. Και Απ. Βακαλόπουλου «Ο γλωσσικός εκλατινισμός των κατοίκων της ηπειρωτικής Ελλάδος».
[12] Ο παππούς του Κατακαλών Κεκαυμένος επίσης στρατηγός του Θέματος Ελλάδος, όταν πρωτεύουσα του Θέματος ήταν η Λάρισα. Αργότερα έγινε η Θήβα.
[13] ένα βιβλίο-χρονικό με πρακτικές στρατηγικές και κοινωνικές συμβουλές για τα παιδιά του. Το έγραψε περί το 1075.
[14] Βλ. «Περί Ισαακίου Αγγέλου ιστορούμενα», Ι,237.
[15] Βλ. Θ. Κ. Πίτσιου «Εξελικτική Ανθρωπολογία και βασικές έννοιες της σύγχρονης ανθρωπολογικής έρευνας», Αθήναι, 2003.
Βλαχοι, ελληνες Λεκακης οι βλαχοι ειναι ελληνες καταγωγη βλαχων βλαχικη γλωσσα βλαχικα ηθη και εθιμα
