Του Δημήτρη Συμεωνίδη JP
Διαβάζοντας ξανά το βιβλίο του Π. Κοέλιο «Ο Αλχημιστής» στον πρόλογο του βιβλίου του διαβάζουμε τον μύθο του Νάρκισσου [σ.σ.: νεαρού κυνηγού από την Βοιωτία – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκακης “Οι 88 αρχαιες πολεις της Βοιωτιας”] και την παραλλαγή που έκανε ο συγγραφέας Ό. Ουάιλντ[1].
«Όταν ο Νάρκισσος πέθανε, η λιμνούλα στην οποία καθρεπτιζόταν, έβαλε τα κλάματα. Οι νύμφες Ορειάδες την συμπόνεσαν. Είχε δίκιο να κλαίει, καθώς έχασε έναν τόσο όμορφο σύντροφο.
– Ήταν όμορφος ο Νάρκισσος; ρώτησε η λιμνούλα.
– Και ποιος άλλος μπορεί να το ξέρει αυτό καλύτερα από σένα αποκρίθηκαν οι Ορειάδες. Από μας περνούσε μόνο από μπροστά χωρίς να μας δίνει καθ’ όλου σημασία. Εσένα αναζητούσε πάντοτε και ξάπλωνε στην όχθη σου, και έσκυβε και κοίταζε τα νερά σου, και καθρέπτιζε την ομορφιά του. Κι η λιμνούλα απάντησε:
– Εγώ, όμως, τον Νάρκισσο τον αγαπούσα, γιατί όταν έσκυβε από την όχθη μου και καθρεπτιζόταν, έβλεπα μέσα στα μάτια του την δική μου ομορφιά». – Οουάιλντ.
Στον μύθο αυτό έχουμε δύο σημεία που έχουν σχέση με την ψυχολογία.
Πρώτον έχουμε το θέμα της αυτολατρείας
Αυτή η παραλλαγή του μύθου του Νάρκισσου από τον Ουάιλντ είναι μια ποιητική και βαθειά ανατροπή της κλασsικής ιστορίας. Εδώ, η λιμνούλα δεν είναι απλώς ένα παθητικό στοιχείο, αλλά αποκτά φωνή και συναισθήματα, αποκαλύπτοντας μια ειρωνική αλήθεια: η αγάπη της για τον Νάρκισσο δεν ήταν για την ομορφιά του, αλλά για το δικό της είδωλο που έβλεπε στα μάτια του.
Η λιμνούλα αγαπάει τον Νάρκισσο όχι για τον εαυτό του, αλλά επειδή η δική της εικόνα αντικατοπτρίζεται σε εκείνον. Αυτό δημιουργεί έναν κύκλο αμοιβαίας αυτολατρείας, όπου και οι δύο ερωτεύονται τις αντανακλάσεις τους.
Ο Ουάιλντ θίγει την σχετικότητα της αισθητικής.
Και ο Νάρκισσος και η λιμνούλα ζουν σε έναν κόσμο μοναχικής αυτοαπορρόφησης. Η ιστορία δείχνει πώς η αυτολατρεία μπορεί να είναι ταυτόχρονα γλυκειά και τραγική — μια μορφή αγάπης χωρίς πραγματική επαφή με τον άλλο.
Ο Ουάιλντ, ως κύριος εκπρόσωπος του αισθητισμού, συχνά εξερευνούσε τη σχέση μεταξύ τέχνης, ομορφιάς και αυτοαναφορικότητας. Εδώ, η λιμνούλα μπορεί να ερμηνευτεί ως τον «καθρέφτη» της τέχνης, που αντανακλά τις επιθυμίες του θεατή (ή του καλλιτέχνη), ενώ ο Νάρκισσος είναι το αντικείμενο που υπάρχει μόνο ως μέσο για αυτήν την αντανάκλαση.
Ένα όμορφο και σκεπτικό παραμύθι που μετατρέπει έναν αρχαίο μύθο σε μια μελέτη για την αυτοαναγνώριση και τις ψευδαισθήσεις της αγάπης.
Δεύτερον έχουμε το θέμα του Εγωκεντρισμού
Η παραλλαγή του Ουάιλντ για τον μύθο του Νάρκισσου δεν είναι απλώς μια ιστορία αυτοαγάπης, αλλά μια διερεύνηση του εγωκεντρισμού ως θεμελιώδους πραγματικότητας — όχι μόνο για τον Νάρκισσο, αλλά και για τη λιμνούλα που τον αγαπά.
Ο Νάρκισσος αγνοεί όλους γύρω του (τις νύμφες Ορειάδες) και επικεντρώνεται μόνο στην λιμνούλα — όχι για την ίδια, αλλά ως μέσον ανάκλασης του εαυτού του.
Η αυτοεμμονή του τον κάνει να πεθαίνει από έρωτα για μια ψευδαίσθηση, μια μεταφορά για τον τρόπο που ο εγωκεντρισμός καταστρέφει την σύνδεση με τον πραγματικό κόσμο.
Η Λιμνούλα: Ο Αόρατος Εγωκεντρισμός
Εδώ έρχεται η πρωτοτυπία του Ουάιλντ: η λιμνούλα δεν θρηνεί τον Νάρκισσο, αλλά την δική της αντανάκλαση μέσα του.
Όταν οι Ορειάδες λένε «ποιος άλλος μπορεί να ξέρει την ομορφιά του καλύτερα από σένα;», υπονοούν ότι η γνώση της ομορφιάς του Νάρκισσου είναι προβολή.
Η απάντηση της λιμνούλας («έβλεπα στα μάτια του τη δική μου ομορφιά») αποκαλύπτει ότι και η ίδια αγαπάει μόνον τον εαυτό της, απλώς μέσω του Νάρκισσου.
Ο Νάρκισσος → Αγαπά το είδωλό του (στην λιμνούλα).
Η Λιμνούλα → Αγαπά το είδωλό της (στα μάτια του Νάρκισσου).
Κανένας δεν βλέπει τον άλλον πραγματικά — και οι δύο υπάρχουν μόνο ως καθρέπτες για την αυτοεπιβεβαίωση.
Ο Εγωκεντρισμός ως Ανθρώπινη Κατάσταση
Ο Ουάιλντ, μέσω του παραμυθιού, μπορεί να σχολιάζει την ανθρώπινη τάση να βλέπουμε στους άλλους τις δικές μας προβολές:
- Ο Νάρκισσος πεθαίνει, γιατί δεν μπορεί να αγαπήσει κάτι πέρα από τον εαυτό του.
- Η λιμνούλα κλαίει, αλλά το πένθος της είναι εγωιστικό: θρηνεί την απώλεια του καθρέφτη της, όχι ενός ανθρώπου.
Ο Ουάιλντ μετατρέπει τον μύθο σε μια αλληγορία για τον εγωκεντρισμό που διεισδύει όλες τις μορφές αγάπης. Δεν είναι μόνο ο Νάρκισσος που αγαπά τον εαυτό του — και η λιμνούλα το κάνει, απλώς με πιο διακριτικό τρόπο. Η ιστορία υπενθυμίζει ότι, συχνά, ακόμα και όταν νομίζουμε ότι αγαπάμε, μπορεί να λατρεύουμε μια αντανάκλαση του εαυτού μας.
Αυτή η ερμηνεία συνδέεται με τα κύρια θέματα του Ουάιλντ: τον αισθητισμό, την υποκειμενικότητα της ομορφιάς και την ψευδαίσθηση της αγάπης ως αυτοπροβολής.
Το μήνυμα του μύθου
Ο μύθος δεν μας καταδικάζει, μας προειδοποιεί. Η αυτογνωσία δεν πρέπει να οδηγεί σε εγωισμό, αλλά σε συμπόνια. Αν θέλουμε να ξεφύγουμε από την μοναξιά του Νάρκισσου, πρέπει να μάθουμε να βλέπουμε τον άλλον ως αυτόνομο, όμορφο και αξιέπαινο — όχι ως καθρέφτη.
Η πραγματική ομορφιά της ζωής βρίσκεται όταν σταματάμε να κοιτάζουμε μόνο τον εαυτό μας και αρχίζουμε να βλέπουμε τους γύρω μας. Δυστυχώς αυτή είναι η πληγή της σημερινής κοινωνίας που οδηγεί την ανθρωπότητα σε πλήρη καταστροφή εάν δεν αλλάξουμε πρώτα τον εαυτό μας.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 28.7.2025.
[1] O Όσκαρ Φίνγκαλ Ο’Φλάχερτι Ουίλς Ουάιλντ (1854 – 1900) ήταν Ιρλανδός μυθιστοριογράφος, ποιητής, δραματουργός και κριτικός.
Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde, Φινγκαλ Ο Φλαχερτι Ουιλς Ουαιλντ 19ος 1854 – 1900 Ιρλανδος μυθιστοριογραφος, ποιητης, δραματουργος κριτικος μυθος του Ναρκισσου παραλλαγη Συμεωνιδης βιβλιο Κοελιο αλχημιστης Ναρκισσος συγγραφεας λιμνουλα καθρεπτισμα κλαμα νυμφες Ορειαδες συμπονοια δικιο ομορφος συντροφος λιμνη Ορειαδαι οχθη νερα καθρεπτης ομορφια αγαπη ματια ελληνικη μυθολογια ψυχολογια αυτολατρεια παραλλαγες ποιητικη βαθια ανατροπη κλασσικη ιστορια παθητικο στοιχειο, νεαρος κυνηγος Βοιωτια βοιωτος νεος φωνη συναισθημα ειρωνικη αληθεια ειδωλο ματι εαυτος εικονα δημιουργια κυκλος αμοιβαια αυτολατρια ερωτας αντανακλαση σχετικοτητα αισθητικη κοσμος μοναχικη αυτοαπορροφηση γλυκια τραγικη μορφη μορφες αγαπης επαφη αισθητισμος σχεση τεχνη αυτοαναφορικοτητα ερμηνεια καθρεφτης επιθυμια θεατης καλλιτεχνης αντικειμενο μεσο ομορφο σκεπτικο παραμυθι μετατροπη αρχαιος αυτοαναγνωριση ψευδαισθηση εγωκεντρισμος αυτοαγαπη διερευνηση θεμελιωδης νυμφη μεσον εαυτος αυτοεμμονη θανατος πεθαινω απο ερωτα καταστροφη συνδεσης αορατος πρωτοτυπια θρηνος ευμορφια γνωση προβολη καθρεπτες αυτοεπιβεβαιωση ανθρωπινη κατασταση ταση προβολες πενθος εγωιστικο ανθρωπος αλληγορια λατρεια υποκειμενικοτητα αυτοπροβολη μηνυμα καταδικη προειδοποιηση αυτογνωσια συμπονια μοναξια αυτονομια, κοινωνια ανθρωποτητα
