Του Γιώργου Λεκάκη
Οι Χελιδονίδες / Χελιδόνιαι – Χελιδονίαι ή Πέντε Νησιά / Πεντανησος[2] ήταν νησαία συστάδα, στ’ ανοιχτά του Χελιδόνιου ακρωτηρίου, στην νότια ακτή της χερσονήσου Μικράς Ασίας, στα σύνορα των Κόλπων Αττάλειας και Φοινίκης, αρχαία σύνορα Λυκίας – Παμφυλίας – σήμερα στην Kumluca, περιοχή Karaöz της πόλης Mavikent στην έκταση που καταλαμβάνει νυν η Τουρκία, στον 36ο παράλληλο [36.18467359134038, 30.40585076101103]. Το Χελιδόνιον στην αρχαία Ελλάδα ελέγετο επίσης Ιερόν Ακρωτήριον (σήμερα στα τουρκικά παραφρασμένα Ερέν Τεπέ και Gelidonya Burnu). Το μεγαλύτερο νησί της συστάδας ονομάζεται Μελανίππεια. Άλλα νησιά περιλαμβάνουν την Κορύδελα και την Κραμπούσα / Γραμβούσα. Απέχουν 73 χλμ. Α. του Καστελλόριζου. Τα νησιά είναι ακατοίκητα.
Η περιοχή γύρω από τα νησιά είναι επικίνδυνη για την ναυσιπλοΐα λόγω ισχυρών ρευμάτων. Πολλά πλοία βυθίστηκαν εδώ στην αρχαιότητα. Ένα ναυάγιο, που χρονολογείται από τον 15ο αιώνα π.Χ. έχει βρεθεί και εκτίθεται στο Μουσείο Υποβρύχιας Αρχαιολογίας της Αλικαρνασσού. ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης: “Αρχαία και συγχρονα ναυαγια των ελληνικών θαλασών”, ΕΔΩ. Τα νησιά αποτελούν φυσικό καταφύγιο για τις φώκιες.
Η αρχαία ελληνική πόλις Σίμηνα[1][36.18976289549798, 29.859713315631247] στην ακτή της Λυκίας, στις όχθες του κόλπου της Δολιχίστης (νυν Κέκοβας – 36.18205042927275, 29.87861226411139), στον 36ο παράλληλο [36°11′24.59″N] απείχε 60 στάδια από τις Απέρλαις. Είχε «βολικό λιμάνι», που θεωρούνταν από τα αγαπημένα λιμάνια των αρχαίων ναυτικών στην περιοχή της Ατταλείας.
Οι επιτύμβιες επιγραφές και τα ευρήματα κυρίως νομισμάτων της, δείχνουν ότι η πόλις υπήρχε τουλάχιστον από τον 4ο αιώνα π.Χ. Διακρίνεται πλέον μόνο ένα μικρό αρχαίο θέατρο ή βουλευτήριο στην ακρόπολη, μέσα στο μεταγενέστερα κατασκευασμένο οχυρό κάστρο και λαξευμένο στον βράχο. Το ενδιαφέρον αξιοθέατο θέατρο είναι χωρητικότητος 150 ατόμων(!), κτισμένο από ακατέργαστη πέτρα. Πρόκειται για το μικρότερο γνωστό αρχαίο θέατρο της εποχής, αλλά και της Λυκίας.
Η αρχαία πόλη Σίμηνα, υπέστη δύο μεγάλους σεισμούς και βυθίστηκε τον 2ο αιώνα. Ήταν μια περίοδος κατακλυσμών και τεκτονικών κραδασμών των βουνών του Ταύρου! Πολλά μέρη της Λυκίας, αλλά και της πόλεως Σίμηνας βυθίσθηκαν στο νερό, λόγω των σεισμών. Οι κάτοικοί της την εγκατέλειψαν… Βυθισμένα στην θάλασσα είναι και τα υπολείμματα των ιαματικών λουτρών του Τίτου, κατά μήκος της ακτής… – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Οι 755 γνωστές έως σήμερα ιαματικες πηγες της Ελλαδος”. ΕΔΩ.
Οι μόνες εναπομείνασες πληροφορίες από τις οποίες μπορούν να συλλεχθούν πληροφορίες είναι οι τάφοι, σήμερα λεγόμενοι «Βασιλικοί Τάφοι της Σίμενας», μερικοί από τους οποίους είναι πλέον μέσα και πάνω στο νερό, σαν να… επιπλέουν. Οι παραδόξως σωζόμενοι μοναδικοί λυκιακού τύπου τάφοι, καθώς και σαρκοφάγοι με καπάκια (σε μορφή ανάποδο βαρκών – άλλωστε οι αρχαίοι Λύκιοι Έλληνες ήταν μανιώδεις ναυτικοί, και επίστευαν ότι ακόμη και μετά θάνατον θα μπορούσαν να κάνουν αυτό που αγαπούσαν, δηλ. θαλάσσια ταξείδια! – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Αρχαία και σύγχρονα ναυάγια των ελληνικών θαλασσών και η λαογραφία της θάλασσας”.). Μια μισοβυθισμένη σαρκοφάγος είναι ένα από τα πλέον πολυφωτογραφημένα τοπόσημα της αρχαίας ελληνικής πόλεως…
- ΔΕΙΤΕ βίντεο ΕΔΩ.
Σήμερα ευρίσκεται κοντά στο Kaleköy στην έκταση που κατέχει η Τουρκία.
 |
| Θέα από το κάστρο… |
Το κύριο αξιοθέατο της Σίμηνας είναι ένας λόφος με τα ερείπια του φρουρίου των Ιωαννιτών ιπποτών στην Λυκία, που αργότερα πέρασε από την Βυζαντινή Αυτοκρατορία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Το φρούριο βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο, προσφέροντας εκπληκτική θέα στην γύρω περιοχή: Απέρλαι, Δολιχίστη, Τειμιούσα και το θαλάσσιο στενό. Το φρούριο σχεδιάστηκε για να προστατεύει τις εισβολές από την θάλασσα. Αυτό το φρούριο (καλές) έδωσε το σημερινό όνομα στο χωριό – Kalekoy.
Η Σιμήνα μόλις το… 2009, συνδέθηκε με… τσιμεντένιο δρόμο με την αρχαία ελληνική Τειμιούσα ή Τρίστομον – νυν Üçağız / Uchayz… Κι έτσι μόλις ανοίγει τις πύλες της στον… τουρισμό…
Σήμερα, η Σίμηνα των… 80 κατοίκων, φημίζεται για «τον πιο γλυκό φυσικό χυμό πορτοκαλιού στον κόσμο»! Φτιάχνεται από πορτοκάλια, που φύονται στην περιοχή της πόλεως Φοινίκη, η οποία απέχει 40 χλμ. από την Σιμήνα.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «Η άγνωστη Μικρά Ασία». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.7.2019.
Πιο δυτικά από τις Χελιδονίες ευρίσκεται το επίσης νησαίο σύμπλεγμα της Δολιχίστης[3], με πιο δυτική νήσο την Αλιμενταριά, η οποία απέχει 8,5 χλμ. Α. της Στρογγύλης της πολυνησίας Μεγίστης (Καστελλόριζου). Πιο Α. το νησιδιο Akvaryum Koyu και έπεται η Δολιχίστη / Kekova.
Κοντά στην νήσο Δολιχίστη / Kekova ευρέθη και ένα ναυάγιο Εποχής Χαλκού, που χρονολογείται μεταξύ 4.700 – 4.700 χρόνων. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης: “Αρχαία και συγχρονα ναυαγια των ελληνικών θαλασών”, ΕΔΩ. Κανένα από τα πλοία δεν έχει διασωθεί, αλλά το φορτίο του, που αποτελείται από περισσότερους από 30 αμφορείς, παραμένει στον πυθμένα της θάλασσας, κάτω από περίπου 10 μ βάθος. Ο κ. H. Öniz (του Πανεπιστημίου Akdeniz) εδήλωσε ότι ο ρυθμός των αμφορέων, το οποίο ταιριάζει με αυτό άλλων αγγείων που ανακαλύφθηκαν στην Αίγυπτο και την Μέση Ανατολή, χρησιμοποιήθηκε για την χρονολόγηση των ναυαγίων. Το μέγεθος του φορτίου υποδηλώνει ότι το πλοίο είχε αρχικώς μήκος 10 μ. περίπου Έχουν επίσης βρεθεί τρεις μεγάλες πέτρινες άγκυρες. Η κ. K. Sowada (του Πανεπιστημίου Macquarie) εδήλωσε ότι η ομάδα της αναλύει υπολείμματα που εντοπίστηκαν σε ορισμένους από τους άθικτους αμφορείς. «Θα μπορούσε να είναι ελαιόλαδο, θα μπορούσε να είναι κρασί, θα μπορούσε να είναι ρητίνες δέντρων», είπε. Οι ερευνητές υποδηλώνουν ότι το εμπορικό πλοίο έφυγε από ένα λιμάνι στην ανατολική Μεσόγειο και ταξείδευε προς την βορειοδυτική χερσόνησο της Μικράς Ασίας, ή την Κρήτη, όταν βυθίστηκε στα επικίνδυνα νερά κοντά στο νησί. – ΠΗΓΗ: “World’s oldest shipwreck found off coast of Turkey”, BBC News, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 14.10.2026. Λένε πως είναι το αρχαιότερο ναυάγιο, αλλά δεν είναι. Το αρχαιότερο ευρέθη στο Κεφαλονιάς-Ιθάκης. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ: “Το αρχαιότερο ναυάγιο του κόσμου είναι 5.000 χρόνων, και μεταξύ Κεφαλονιάς-Ιθάκης”, ΕΔΩ.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Στέφ. Βυζάντιος «Εθν.» s.v.
- Πλίν. «Φυσ. Ιστ.». 5.27.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] Ο Σταδιασμός Μεγάλης Θαλάσσης / Stadiasmus Maris Magni (§ 239, 240) την ονομάζει Σόμηνα / Somena, ενώ στα χρόνια έγινε και Σίμενα και Σίμαινα / Ximena / Сімена!
[2] Ο Σκύλακας και ο Στέφανος Βυζάντιος αναφέρει δύο νησιά, την Κορυδελα και την Μελανίππεια. Ο Στράβων αναφέρει ότι τα βουνά του Ταύρου φτάνουν σε μεγάλο ύψος, απέναντι από τα νησιά Χελιδονια, τα οποία ευρίσκονταν στην αρχή της ακτογραμμής της Παμφυλίας ή στα σύνορα Λυκίας – Παμφυλίας. Αυτά τα νησιά ήταν τρία, υπερυψωμένα και σε απόσταση περίπου πέντε σταδίων μεταξύ τους και έξι σταδίων από την ακτή, στα ανοιχτά της Ιεράς Άκρας. Το ένα από αυτά είχε αγκυροβόλιο ή λιμάνι. Ο Διονύσιος Περιηγητής αναφέρει τρία νησιά. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, αναφέρει αυτά τα νησιά απέναντι από το ακρωτηριον Ταύρος, είναι τρία και επικίνδυνα για τους ναυτικούς. Ο Φρ. Μπωφόρ (στο έργο του “Καραμανια”) δεν βλέπει κανέναν κίνδυνο στα 5 νησιά, στ’ ανοιχτά του Ακρωτηρίου Χελιδονία: δύο από αυτά τα νησιά έχουν ύψος μεταξύ 130 -160 μ., τα άλλα τρία είναι μικρότερα και μη παραγωγικά.
Τα 5 νησιά του συμπλέγματος των Χαλιδονίων (Χελιδόνια / Gelidonya, Helidonya, Chelidoniae Insulae, Chelidoniai, Celidoni, Chelidonia, Chelidonides / Beşadalar, Five Islands, Şıldanlar, Holy Rocks / Ιεροι Βραχοι, Kırlangıç Islands, Taşlıkburnu, Yardımcı Burnu) αποτελείται από τα νησιά και νησάκια:
- Πολυγωνο – Σκοπευτήριο, ή νησος Σκοποβολής ή νησί της Φωτιάς – Ateş Adası (Poligon, Atış).
- Μελανίππεια ή Ουζουνάδα – Devecitaşı, Melanippeia, Uzunada.
- Κορυδέλα, Κορουδέλα – Meşe.
- Διονυσιάς ή Γραμβούσα – Suluada – Σουλουάδα / Sulada – Σουλαδα, Sulu Ada, Krambusa – Krambousa – Crambusa – Grambúsa – Granbusa – Garabusa – Cambruxa, isola / Ixola de Cambro – Karayoza – Καραγιοζα, Karaboğaz, Dionysias).
- Πέτρινη Φτέρνα – Topuk Taşı Adacığı.
[3] Δολίχη = επιμήκης, μακρόστενη. Με αυτό το όνομα στην Ελλάδα είναι ακόμη γνωστά:
- μία νήσος των Νοτίων Σποράδων, η Ικαρία.
- η Κρήτη, λόγω του μακρόστενου σχήματός της.
- ένα νησάκι του σημερινού συμπλέγματος των Εχινάδων, μπροστά στο στόμιο του Αχελώου, το Δουλιχιον,
- η Μακεδονία, δυτικά του Ολύμπου.
- η Κομαγηνή Συρίας.
αρχαια ελληνικη πολις πολη μικροτερο αρχαιο θεατρο αρχαιος ταφος επιπλεον Σιμηνα Λυκιας, κολπος Δολιχιστη Κεκοβα / Kekova 36ος παραλληλος Απερλαι / Aperlae λιμανι αρχαιοι ναυτικοι επιτυμβια επιγραφη ευρημα νομισμα 4ος αιωνας πΧ μικρο βουλευτηριο ακροπολη, οχυρο καστρο λαξευμενο βραχος χωρητικοτητος χωρητικοτητας χωρητικοτητα 150 ακατεργαστη πετρα Λυκια σεισμος βυθισμενη 2ος κατακλυσμος τεκτονικος κραδασμος βουνα ορη ορος Ταυρος σεισμοι θαλασσα ιαματικα λουτρα Τιτος ακτη ταφοι, Βασιλικοι Ταφοι Simena King Tobs, μοναδικος λυκιακου τυπου σαρκοφαγος καπακι αναποδη βαρκα Λυκιοι ελληνες ναυτικο, μετα θανατον θανατο θαλασσιο ταξειδι μισοβυθισμενη τοποσημο μικρα ασια Kaleköy καλεκιοι Τουρκια αξιοθεατο λοφος ερειπια φρουριο Ιωαννιτες ιπποτες Βυζαντινη Αυτοκρατορια Οθωμανικη Απερες Aperlai, Kekova, Uchayz θαλασσιο στενο καλες Kalekoy καλε 2009, Τειμιουσα ή Τριστομον – ουτσαιζ Uchayz Τειμιουσσα Τριστομο Τιμιουσσα Τιμιουσα γλυκος φυσικος χυμος πορτοκαλιου στον κοσμο πορτοκαλι Φοινικη, αγνωστη στεφανος Βυζαντιος Πλινιος Μεγας Σταδιασμος Μεγαλης Θαλασσης Stadiasmus Maris Magni Σομηνα / Somena, Σιμενα Σιμαινα / ξιμενα Ximena / Μεγαλη Θαλασσας Сімена ucagız ουτσαγκιζ Σομινα Ατταλεια λατινικά: Chelidoniae Insulae, τουρκικά: Beş Adalar, ιταλικά: Celidoni νησαιο συμπλεγμα Δολιχιστης, νησος Αλιμενταρια Στρογγυλη πολυνησια Μεγιστης Καστελλοριζου μικρονησι ακβαριουμ κογιου Akvaryum Koyu Δολιχιστη κεκοβα Kekova Σκυλακας σκυλαξ Βυζαντιος νησια Κορυδελα Μελανιππεια Στραβων βουνα ορη ορος Ταυρος Χελιδονια, ακτογραμμη Παμφυλια συνορα Λυκια Ιερα ακρα αγκυροβολιο λιμανι Διονυσιος Περιηγητης Πλινιος Πρεσβυτερος, ακρωτηριο επικινδυνα ναυτικοι Μπωφορ εργο Καραμανια κινδυνος 5 νησια ακρωτηριο πεντανησος Besadalar, Five Islands, sıldanlar, Holy Rocks / Ιεροι Βραχοι, Kırlangıc Islands, Taslıkburnu, Yardımcı Burnu μπουρνου νησακια πολυγωνο – Σκοπευτηριο, Σκοποβολη Φωτιας φωτια Ates Adası Poligon, Atıs Ουζουναδα – Devecitası, κορυδελλα, Κορουδελα – Mese διονυσιας Γραμβουσα – Suluada – Σουλουαδα / Sulada – Σουλαδα, Sulu Ada, σουλου Krambusa – Krambousa – Crambusa – Grambusa – Granbusa – Garabusa – Cambruxa, isola / Ixola de Cambro – καμπρο Karayoza – Καραγιοζα, Karabogaz, Dionysias πετρινη Φτερνα – Topuk Tası Adacıgı ναυαγιο Εποχη Χαλκου 4.700 – 4.400 χρονων χρονια πριν αρχαια πλοια φορτιο αμφορεας, πυθμενας βυθος θαλασσα βαθος ρυθμος αμφορευς αγγειο Αιγυπτος Μεση Ανατολη χρηση χρονολογηση ναυαγια αρχαιο πλοιο μηκος πετρινη αγκυρα αθικτος ελαιολαδο, κρασι ρητινη δεντρο εμπορικο ανατολικη Μεσογειος ταξειδι ταξιδι χερσονησος Μικρας Ασιας, Κρητη, επικινδυνα νερα αρχαιοτερο ναυαγιο, Κεφαλονια Ιθακη Χελιδονιδες / Χελιδονιαι – Χελιδονιαι Πεντε Νησια Πεντανησα νησαια συσταδα, Χελιδονιο ακρωτηριο κολπος Ατταλειας Φοινικη Λυκια Παμφυλια κουμλουκα Kumluca, καραοζ Karaoz πολη μαβικεντ Mavikent Τουρκια, 36ος παραλληλος Χελιδονιον αρχαια Ελλαδα ιερο Ιερον Ακρωτηριον τουρκικα παραφραση Ερεν Τεπε Κραμπουσα / Γραμπουσα Καστελλοριζο δωδεκανησα ακατοικητα ακατοικητο επικινδυνη ναυσιπλοια ισχυρα ρευματα αρχαιοτητα 15ος αιωνας πΧ Μουσειο Υποβρυχιας Αρχαιολογιας Υποβρυχια Αρχαιολογια Αλικαρνασσος φυσικο καταφυγιο φωκια
