«Ίβηρες» εισέβαλαν στην «Ιταλία», πριν 30.000 χρόνια! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Ο «Πολιτισμος Noaillian» χαρακτηρίζει την Μέση Γραβέτια περίοδο 33.000 – 26.000 χρόνια πριν από σήμερα, στην βόρεια περιφέρεια της Μεσογείου, από την βορειοανατολική Ισπανία έως την Ιταλία (στην πλευρά της Τυρρηνικής Θάλασσας). Έως τώρα τα αρχαιότερα ίχνη του «Πολιτισμού Noaillian» εντοπίζονται στην περιοχή της Βασκονίας – Κανταβρίας και στα Πυρηναία, ακολουθούμενα από ευρήματα στην Γαλλία, ενώ οι θέσεις στην Ιταλία έχουν δώσει νεώτερες ραδιοχρονολογήσεις, γεγονός που υποδηλώνει μια σταδιακή εξάπλωση από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Στην ιταλική χερσόνησο οι αρχαιότερες ραδιοχρονολογήσεις για τον «Πολιτισμος / τεχνοσυγκρότημα Noaillian» προέρχονται από το σπήλαιο Grotta della Cala, στην Μεγάλη Ελλάδα / Κάτω / Νότια Ιταλία, και τοποθετούνται 31.000 – 30.000 χρόνια πριν από σήμερα.

Νέες έρευνες στο βραχοκαταφύγιο (ημισπηλιά = riparo) Mochi (ή Balzi Rossi[1]), στην Ventimiglia(*), κοντά στα σύνορα Γαλλίας – Ιταλίας, στην επαρχία της Ιμπέρια στην Λιγουρία [Λιγουρο–Προβηγκιανο τόξο], στον 43ο παράλληλο [43.790468205211056, 7.600083865732781] υποδεικνύουν ότι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες από την Ιβηρική εισήλθαν στην Ιταλία ενωρίτερα απ’ ό,τι πιστευόταν μέχρι πρότινος: Σε προηγούμενες ανασκαφές στον χώρο είχε εντοπιστεί ένας τύπος μυτερού λίθινου εργαλείου, γνωστός ως «σμίλη τύπου Noailles» (Noailles burin), το οποίο θεωρείται ότι χρησιμοποιείτο από τους ανθρώπους του «Πολιτισμού Noailles» για την χάραξη ή την δημιουργία αυλακώσεων σε σκληρά υλικά, όπως οστά και κέρατα ζώων.

Αλλά μια πρόσφατη ανασκαφή στην βραχοσκεπή, υπό τον F. Santaniello (του Πανεπιστημίου του Trento) και τους συνεργάτες του, έφερε στο φως περισσότερα από 7.500 αντικείμενα, μεταξύ των οποίων ένα άθικτο ίζημα πλούσιο σε στάχτη («εστία 2.2.1»), με:

• θαλασσινά όστρακα,
• σμίλες τύπου Noailles
• εργαλεία,
• λεπίδες, που είχαν προσαρμοστεί σε στελέχη (λαβές),
• ξέστρα και
• σφήνες που χρησιμοποιούνταν για την διαμόρφωση ξύλινων στελεχών και τον τεμαχισμό οστών.

Η μικροσκοπική ανάλυση αυτών των εργαλείων δεν έδειξε ίχνη φθοράς στις αιχμηρές τους άκρες, αποκάλυψε όμως τέτοια ίχνη στα πλευρικά τους τμήματα. Εκτιμάται ότι οι πλευρές αυτές χρησιμοποιούνταν για την κοπή δερμάτων και κρέατος ζώων.

Η χρονολόγηση με ραδιοάνθρακα δείχνει ότι τα όστρακα έχουν ηλικία 30.800 – 30.000 χρόνων, μεταθέτοντας χρονικά την παρουσία του «Πολιτισμού Noailles» στην βόρεια Ιταλία κατά περίπου 3,000 χρόνια ενωρίτερα απ΄ ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα!

Σύμφωνα με τους ερευνητές, κατά την περίοδο εκείνη το κλίμα της Ευρώπης έγινε ψυχρό και ξηρό, γεγονός που πιθανότατα ώθησε τις ανθρώπινες πληθυσμιακές ομάδες να μετακινηθούν ανατολικά, προς περιοχές με ηπιότερες κλιματικές συνθήκες.

• Τα νέα αυτά δεδομένα ευθυγραμμίζονται επίσης με τις χρονολογήσεις (μέσω ραδιοάνθρακα) για την παρουσία του «Πολιτισμού Noailles» στην νότια Ιταλία, οι οποίες τοποθετούνται μεταξύ 31.000 και 30.000 χρόνων πριν από σήμερα.

ΠΗΓΗ: F. Santaniello, κ.ά. «New insights into the diffusion of the Gravettian in Italy: the earliest Noaillian evidence at Riparo Mochi (Balzi Rossi)», 10.1016/j.jasrep.2026.106131, Journal of Archaeological Science: Reports, article: 106131, Vol. 76, Part B, Δεκ. 2026. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 12.11.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Gambassini, 2007, Bazile, 2007, de la Peña, 2009, Djindjian, 2011, Arrizabalaga and de la Peña, 2013, Touzé, 2013, Santaniello and Grimaldi, 2023, Vignoles et al., 2024, Banks et al., 2024. Brézillon 1968, Djindjian 1977, κ.ά.

(*) Η πόλις απέχει 130 χλμ. νοτιοδυτικά της Γένοβας, 7 χλμ. από τα γαλλοϊταλικά σύνορα και την γαλλική πόλη Μαντόν, επάνω στον Κόλπο της Γένοβας, στην ανατολική προέκταση της “γαλλικής Ριβιέρας”. Την διασχίζει ο ποταμός Roya. [Λίγο πιο ΒΔ. της κείται το Χαλανδρι / Calandri – 43.80203307734325, 7.569320270537992].

Η αρχαία ονομασία της πόλεως ήταν Album Intimilium > Albintimilium, Vintimilium και τελικώς Ventimiglia = venti miglia (= «20 μίλια»). Γνωστή και ως «η δυτική πύλη προς την Ιταλία», «η Πόλη των Συνόρων» ή «η Ανθισμένη(**) Πύλη προς την Ιταλία».

Ο αρχικός οικισμός ιδρύθηκε από τους Λίγυες (ονοματοδότες της Λιγυρίας), κατά την προϊστορική εποχή στον λόφο Κόλλα Σγκάρμπα, στην κοιλάδα του ποταμού Νέρβια. Η περιοχή αυτή κατακτήθηκε μόλις τον 2^ο αιώνα π.Χ. από τον στρατό της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η ρωμαϊκή πόλη ευρίσκεται στα ανατολικά της Βεντιμίλια, κοντά στις εκβολές του χειμάρρου Νέρβια και περιλαμβάνει ιαματικά λουτρά, θέατρο (παραπάνω φωτ. – του 2ου αιώνα μ.Χ. – ένα από τα μικρότερα του είδους του και μοναδικό στην Λιγυρία), κ.ά. Υπάρχει και Αρχαιολογικό Μουσείο [43.78374978105491, 7.5342473386823094].

Εδώ υπήρχε αρχαίος ναός της θεάς Ήρας, επί του οποίου εκτίσθη ο καθεδρικός ναός της Παναγίας / Santa Maria Assunta στην παλιά πόλη (Ventimiglia Alta). Ο Καθεδρικός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου εκτίσθη μεταξύ του 11^ου και του 12^ου  αιώνα επάνω στα ερείπια ενός προηγούμενου καθεδρικού ναού, από την εποχή των Καρολιδών. Η επιγραφή που το βεβαιώνει σώζεται μέχρι σήμερα μέσα στον σημερινό καθεδρικό ναό!

Φημίζεται για την ανθοκομία(**) της και το β΄ 15θήμερο του Ιουνίου γίνεται εδώ η διήμερη «Μάχη των Λουλουδιών», που παραπέμπει στα αρχαία ελληνικα Ανθεστηρια, με παρέλαση αλληγορικών λουλουδιών ακολουθούμενη από μια λευκή νύχτα με τοπικούς και διεθνείς χορούς και μουσική, και την Κυριακή απόγευμα αρχίζει η πραγματική μάχη, με λουλούδια που πετιούνται από τα άρματα προς το κοινό και αντίστροφα. Φημισμένη και η ελαιοκαλλιέργειά της.

Άλλα πανηγύρια της:

• Ο «Μεσαιωνικός Αύγουστος», μια ιστορική παρέλαση και ρεγκάτα σκαφών gozzo (6-14 Αυγούστου), από το 1977.
• Η «πατρώνια» εορτή του Ρωμαίου στρατιωτη που άγιασε, του San Secondo, στις 26 Αυγούστου, με επίσης χαρακτηριστική ρεγκάτα, και η
• Εβδομαδιαία αγορά της Παρασκευής, μία από τις μεγαλύτερες υπαίθριες αγορές στην Ευρώπη, όσον αφορά τα προϊόντα, το μέγεθος και την προσέλευση.

Στην πόλη δείτε ακόμη το καστρο Forte dell’Annunziata.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.

Το μητρόσχημο σπήλαιο del Caviglione.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Το Balzi Rossi (τοπωνύμιο από την τοπική διαλεκτο bàussi russi = κόκκινες πέτρες) ευρίσκεται κοντά στα σύνορα της Γέφυρας του Αγίου Λουδοβίκου. Είναι ενας βράχος στον οποίο ανοίγεται μια σειρά από σπηλιές (Grotta di Flotestano, Grotta del Caviglione, Bombrini, κ.ά.). Οι ανασκαφές ξεκίνησαν τον 19^ο αιώνα. Ανακαλύφθηκαν πολυάριθμα ευρήματα που χρονολογούνται κυρίως στην Άνω Παλαιολιθική, αντικείμενα και ζωικά λείψανα, περίπου 20 ανθρώπινες ταφές, τουλάχιστον 7 από τις οποίες αποδίδονται σε άτομα της εποχής του Κρο-Μανιόν (Άνθρωπος Γκριμάλντι).

αρχαιοι ιβηρες εισβολη Ιταλια, πριν 30.000 χρονια Λεκακης μητροσχημο αιδοιοσχημο αιδοιο αιδοιον μητρα